I- 2247 SAYILI KANUN’UN 27. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU RED) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/5
KARAR NO : 2014/5
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: Aynı suçlar nedeniyle açılan ve iki ayrı yargı yerinde
yargılama yapıldığı anlaşılan kamu davasında, askeri yargı yerinde davanın
halen derdest olup yargılamanın devam ettiği, adli yargı yerince
görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı ya da 17.
maddesinde belirtilen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı oluşmadığından, aynı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE
karar verilmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Mağdurlar: 1- U.K., 2- B.B., 3- M.S.B., 4- Y.K., 5- İ.A.6-
M.Y.,7- E.K. 8- H.C.,9- M.E.,10- Ö.G.
11-K.K.12-K.K.13-H.Y.,14-Y.G.,15-A.V.,16-M.Ş.E.,17-Y.K.,18-E.Ç.,19-R.A.20-İ.B.
Yakınan : A.K.
Sanıklar : 1- A.A., 2- F.K., 3- R.T.
O L A Y : Kıbrıs 28. Mekanize Piyade Tümeni Disiplin Ceza ve
Tutukevi Müdürlüğü emrinde, cezaevi müdürü olarak görevli Tnk. Kd.Üçvş. A.Ş.ile
aynı Disiplin Ceza ve Tutukevi Müdürlüğünde gardiyan olarak görevli sanıklar,
P.Er A.A., P.Çvş. F.K. ile P.Er R.T., P.Er S.Ö., P.Er Ö.B.ve P.Onb. A.Y.
hakkında yürütülen soruşturma sonucunda; 7 gün disiplin cezası ile
cezalandırılarak, bu cezanın infazı için 18.7.2011 günü cezaevine kapatılan
mağdur P.Er U.K.’ın, 18.7.2011-25.7.2011 tarihleri arasında, sanıklar A.A.
ve F.K.’in, zaman zaman da R.T.’in müessir fiillerine ve kötü muamelelerine
maruz kaldığı, S.Ö., Ö.B.ve A.Y.’nin, mağdura yönelik olarak müessir fiil
tarzında eylemlerde bulunmadıkları, ancak mağdurun su ve tuvalet ihtiyacını
gereği gibi gidermesine izin vermedikleri ve mağduru sorun çıkarttığı
gerekçesiyle birçok kez sanıklar A.A. ve F.K.’e şikayet ettikleri,
sanıkların da, sabah sporlarında hareketleri tam yapamadığı ve diğer
arkadaşlarına nazaran daha çok su içmek ve tuvalete gitmek istediği
gerekçesiyle mağduru yumruk ve tokat atmak şeklinde birçok kez dövdükleri,
mağdurun tahliye edileceği 25.7.2011 günü, saat 07.00’da diğer hükümlülerle
birlikte sabah sporuna çıktığı, saat 08.00 sıralarında su içmek için
R.T.’den izin istediği, ancak R.T.’in buna izin vermediği, daha sonra
A.Y.'nin hükümlülere su içmeleri için topluca izin verdiği ve o gün tahliye
olacak olan hükümlülerin birlikte topluca bina önüne geçip oturdukları ve
çıkış saatinin gelmesini beklemeye başladıkları, mağdurun bir süre sonra
başlarında duran A.Y.’den yeniden su içmek için izin istediği, A.Y.’nin
“yok otur yerine” diyerek izin vermediği, mağdurun birçok kez başlarında duran
A.Y.’den ısrarlı bir şekilde su içmek ve tuvalete gitmek için izin istediği
ve en son oturduğu yerden ayağa kalkarak A. gardiyanla görüşmek istediğini
beyan ettiği, bunu gören sanık F.K.’in binadan çıkarak mağduru yakasından
tuttuğu ve “babamın oğlu musun, senin derdin nedir, sen dayağı hak
ettin" diyerek kafasına doğru 3-4 kez hızlıca tokat ve yumruk vurup,
sırtına tekme attığı, mağdurun “komutanım ne olur yapmayın, vurmayın” diye
bağırdığı, sanığın ise “konuşma geç içeri” diyerek mağduru sanık A.A.'ın
yanına bina içine gönderdiği sırada, sanık A.A.’ın bina önünde mağduru
ensesine doğru hızlıca bir tokat atarak binanın içine doğru çektiği, bina
içine girdikten sonra tekrar vurması neticesinde mağdurun yere düştüğü ve
yerde sürünerek “komutanım ne olur yapmayın, vurmayın” diye bağırdığı,
sanığın ise “sen bana nasıl tekme atarsın” diye bağırdıktan sonra yerde
bulunan mağduru birçok kez tekmelediği ve kafasına yumruk attığı, ardından
sanık F.K.’in de bina içine girdiği ve yaklaşık 5-10 dakika boyunca tekme
ve yumruklarla mağdura vurdukları, bir ara ayağa kalkarak bina içindeki
banyo bölümüne kaçan mağdura, banyo içinde de birçok kez vurmaları sonucu
mağdurun sesinin kesildiği ve kendinden geçerek bayıldığı, bunu gören sanık
A.A.’ın dışarıda bulunan hükümlülere seslenerek, mağduru almak üzere üç
kişinin gelmesini söylediği, ilk olarak banyoya gelen M.S.B.’ın, mağduru
üzerinde sadece alt kamuflaj pantolonu olacak şekilde yerde sırt üstü
baygın bir şekilde yatarken, üst kısmının çıplak ve ayağında botunun ve çorabının
olmadığını gördüğü, bu sırada sanık A.A.’ın mağdurun numara yaptığını
düşünerek “kalk kalk numara yapma” şeklinde bağırarak mağduru yerden
kaldırmaya çalıştığı, ancak mağdurun kendine gelemediği, ardından M.S.B.’ın
mağdurun botlarını, üst fanilasını ve kamuflajını giydirdiği ve birlikte
bina dışına çıkardıkları, sanık A.A.’ın mağdurun baygın halde olduğunu
gördüğü halde ona tıbbi müdahale yapılmasını sağlamak yerine bina önünde
güneş altında bir sandalye üzerine oturttuğu ve mağdurun sandalye üzerinde
sabit duramaması nedeniyle sanık F. K.’den iki adet kelepçe istediği ve
ardından kelepçenin birisi ile mağdurun kollarını arkadan kelepçeledikleri,
ikinci kelepçeyi de aradan geçirerek mağduru sandalyeye sabitledikleri,
yaklaşık otuz dakika kadar mağduru baygın halde güneş altında beklettikleri
ve o esnada orada bulunan diğer gardiyanlar A.Y. ve Ö.B.’in olanlara
seyirci kalarak bu iki sanığa müdahale etmedikleri, mağdur bu şekilde güneş
altında bekletildiği esnada ilk olarak sanık F.K.’in bir kez hızlıca yüzüne
tokat attığı, müteakiben mağdurun hırıltı şeklinde ses çıkardığı ve
ayakları ile yere vurduğunu gören sanık A.A.’ın kepinin içine su doldurarak
mağdurun uyanması için yüzüne döktüğü, mağdur ayılmayınca da yüzüne doğru
sertçe iki tokat daha attığı, mağdurun bu tokatlar neticesinde iyice geriye
doğru gidip tamamen hareketsiz kaldığı, bunu gören sanıkların mağdurun
kelepçelerini çözerek gölgeye taşıdıkları ve aynı sandalye üzerinde gölgeye
oturttukları, mağdurun yaklaşık otuz dakika kadar da bu şekilde sandalye
üzerinde gölgede baygın bir şekilde beklediği,
Mağduru teslim almak üzere gelen P.Atğm. S.K.’nın dışarıdan
mağdurun sandalye üzerinde baygın bir halde oturduğunu gördüğü ve mağdura
ne olduğunu sorduğunda sanık A.A.’ın “numara yapıyor, 3-5 defa daha aynı
numarayı yaptı, yerlere yattı ancak komutan lafını duyunca kendiliğinden
ayağa kalktı" dediği, müteakiben iki gardiyan ve iki hükümlünün baygın
haldeki mağduru kollarından ve bacaklarından taşıyarak gelen askeri aracın
arkasına yatırdıkları, P.Atğm. S.K.’nın mağduru derhal birlik revirine
götürdüğü ancak durumunun acil olduğu düşünülerek birlik ambulansı ile
Lefkoşa Nalbantoğlu Hastanesine sevkedilen mağdurun buradan da Ankara
GATA'ya sevk edildiği ve buradan alınan son sağlık durumu ile ilgili raporda;
“Hastanın halen hayati tehlikesinin devam ettiğinin, bilincinin kapalı olduğunun
ve ifade verebilecek durumda olmadığının” bildirildiği, böylece sanıklar
A.A. ile F.K.’in 18.7.2011-25.7.2011 tarihleri arasında mağdur P.Er U.K.’a
yönelik olarak ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere birçok kez fiziksel
şiddet uygulamak, su ve tuvalet ihtiyacı taleplerini gereği gibi
karşılamasına izin vermemek, özellikle 25.7.2011 tarihinde 11.00-13.00
saatleri arasında bilincini kaybedecek şekilde uzun süre fiziksel şiddet
uygulamak, bilincini kaybettikten sonra da süratle gerekli tıbbi
müdahalenin yapılmasını sağlamak yerine güneş altında sandalye üzerinde
kelepçeli olarak baygın bir şekilde bekletmek, bu esnada da şiddet
uygulamaya devam etmek, müteakiben mağduru teslim almaya gelen personele
mağdurun numara yaptığını beyan ederek ve yanlış bilgi vererek tıbbi
müdahalenin süratle yapılmasına engel olmaya çalışarak insan onuruyla
bağdaşmayan ve mağdurun bedensel ve ruhsal yönden acı çekmesine neden olmak
suretiyle mağdurun 25.7.2011 tarihinden itibaren bu güne kadar geçen süre
içinde hayati tehlikesi yüksek bir şekilde koma halinde yoğun bakım
ünitesinde bulunmasına neden olarak neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence
suçunu işledikleri,
P.Er S.Ö., P.Er Ö.B.ve P. Onb. A.Y.’nin ise, 18-25.7.2011
tarihleri arasında mağdur U.K.’ın su ve tuvalet ihtiyacını gidermesine izin
vermedikleri, mağduru sorun çıkarttığı gerekçesiyle birçok kez sanıklar
A.A. ve F.K.’e götürdükleri, mağdurun bu sanıklar tarafından işkenceye
maruz kalmasına müdahale etmedikleri, bu duruma seyirci kaldıkları ve ceza
evi müdürüne bildirmedikleri, bu suretle görevi kötüye kullanmak suçunu
işledikleri,
Tnk.Kd.Üçvş. A.Ş.’ün, Disiplin Ceza ve Tutukevi Müdürü olarak,
18.7.2011- 25.7.2011 tarihleri arasında Disiplin Ceza ve Tutukevi Müdürlüğü
görevine yeterli zamanı ayırmadığı ve gerekli özen ve dikkati göstermeyerek
gardiyan erbaş ve erlerin üzerinde denetim ve gözetim görevini yerine
getirmediği, özellikle mağdur U.K.'ın soruşturma konusu eylemlere maruz
kaldığı dönemde Disiplin Cezaevine nadiren uğradığı, böylelikle gardiyan
erbaş ve erlerin rahat ve başına buyruk hareket etmeleri için uygun ortam
sağladığı, söz konusu dönemde çeşitli şekillerde müessir fiile ve kötü
muameleye maruz kalan hükümlü askerlerin sorunlarını iletebilmeleri için
uygun ortam sağlamadığı ve bu nedenle sorumluluğu altında bulunan Disiplin
Ceza ve Tutukevi Müdürlüğünde meydana gelen soruşturma konusu olaylar
hakkında bilgi sahibi olmadığı ve gerekli tedbirleri alamadığı, bu suretle
de ihmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçunu işlediği,
Diğer taraftan resen başlanılan soruşturma sırasında, Kıbrıs/28.Mknz.P.Tüm.Disiplin
Ceza ve Tutukevi Müdürlüğünde hükümlü olarak bulunan bazı erbaş ve erlerin
de başta sanıklar A.A. ve F.K. olmak üzere zaman zaman da R.T. tarafından
geçmiş günlerde müessir fiil tarzında çeşitli eylemlere maruz kaldıklarını
beyan etmeleri üzerine soruşturmanın bu yönüyle de genişletildiği ve bu
kapsamda yapılan soruşturma neticesinde;
Sanık A.A.’ın, 11.7.2011 günü, mağdur M.Y.’a yönelik olarak
“sen yine mi ceza evine geldin” diyerek kafasına tokatla vurduğu, 21.7.2011
günü yine mağdur M.Y.’ın yemekhanede gürültü yaptığı gerekçesiyle tokatla
yüzüne bir kez vurduğu, 19.7.2011 günü mağdur E.K.’a yönelik olarak
boğazına sarılarak duvara yasladığı ve “seni felç ederim, bize komutanım
diye hitap edeceksin" dediği, 20.7.2011 günü mağdur E.K.’a sabah
sporunda ayağındaki ağrı nedeniyle tam olarak çöküp kalkamaması nedeniyle
tokat attığı, yine aynı gün akşam mağdur E.K.’a ayağındaki ağrı nedeniyle
revire çıkmak istediğinde “doktor rapor yazmamış” diyerek tokat attığı,
22.7.2011 günü mağdur H.C.’a ceza evine giriş yaptığı gün yüzüne dört kez
tokat attığı, 22.7.2011 günü mağdur K.K.’ya “sesin çok çıkmıyor, bağıramıyorsun"
diyerek tekme ve tokatlarla vurduğu, 25.7.2011 günü mağdur M.E.’un ceza
evine ilk girdiği gün üzerini değiştirdiği sırada kafasına yumrukla
vurduğu, 25.7.2011 günü mağdur Ö.G.’a kılık kıyafet kontrolü esnasında iki
kez tokatla vurduğu, 22.7.2011 günü mağdur K.K.’a “sesin çok çıkmıyor"
diyerek tekme ve tokatlarla vurduğu, 12 ve 18.7.2011 tarihlerinde mağdur
Bilal Baysal’a iki kez spor hareketlerini tam olarak yapamadığı
gerekçesiyle tokat atmak suretiyle vurduğu, 22-26.7.2011 tarihleri arasında
mağdur M.S.B.’a spor hareketlerini tam olarak yapamadığı gerekçesiyle tokat
atmak suretiyle bir çok kez vurduğu, 22-26.7.2011 tarihleri arasında mağdur
Y.K.’a kılık kıyafetinin bozuk olduğu, tekmil verirken sesini yükseltmediği
gibi gerekçelerle bir çok kez tokat ve yumruk atmak suretiyle vurduğu,
25.7.2011 günü mağdur İ.A.’a kolunda dövme olduğu gerekçesiyle avuç içi ile
başına yumruk attığı, 25.7.2011 günü mağdur H.Y.’e “ben ne dersem burada o
olur, benden habersiz hiçbir şey yapamazsınız” dedikten sonra bir kez tokat
attığı, 25.7.2011 günü mağdur Y.G.’e ceza evine ilk kayıt işlemleri
esnasında sebepsiz yere avuç içi ile kafasına bir yumruk attığı, 22- 25
Temmuz 2011 tarihleri arasında mağdur A.V.’a her gün sebepsiz yere bir çok
kez göğsüne ve başına yumruk atarak ve yüzüne tokat atarak vurduğu,
19.7.2011 günü mağdur M.Ş.E.’e tekme ve tokatla vurduğu, bu suretle
yukarıda adı geçen mağdurlara yönelik olarak müteaddit (onbeş kez) kamu
görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle kasten
yaralama suçunu işlediği,
Sanık F.K.’in, 19.7.2011 günü mağdur E.K.’a üzerini
değiştirirken acele etmediği gerekçesiyle tokat attığı, 22.7.2011 günü
mağdur Y.K.’ya “bağıracaksın, sesin çıkacak” dedikten sonra tokatla
kafasına vurduğu ve 23.7.2011 günü yatağını düzgün yapmadığı gerekçesiyle
kafasına tokatla vurduğu, 22.7.2011 günü K.K.’ya ceza evine giriş yaptığı
gün vurduğu, 25.7.2011 günü mağdur M.E.’un ceza evine ilk girdiği gün sivil
eşya deposunda yüzüne tokat attığı, 25.7.2011 günü mağdur Ö.G.’ın kılık
kıyafet kontrolü esnasında avuç içi ile kafasına vurduğu, 22.7.2011 günü
mağdur K.K.’a "sesin çok çıkmıyor, bağıramıyorsun” diyerek tekme ve
tokatla vurduğu, 22-26.7.2011 tarihleri arasında farklı zamanlarda mağdur
M.S.B.’a spor hareketlerini tam yapamadığı gerekçesiyle tokat atmak
suretiyle bir çok kez vurduğu, 22.7.2011 günü mağdur Y.K.’a ceza evi
kurallarını tek tek anlattıktan sonra tekmil verirken sesini yükseltmediği
gerekçesiyle tokat attığı ve benzeri eylemlerinin 25.7.2011 tarihine kadar
devam ettiği, 25.7.2011 günü mağdur İ.A.’a kolunda dövme olduğu
gerekçesiyle yazıhane önünde kafasına bir kez dirseğiyle hızlıca vurduğu ve
ardından bağırarak ite kaka sivil eşya deposuna götürdüğü, 25.7.2011 günü
mağdur R.A.’a ceza evine ilk kayıt işlemi esnasında sebepsiz yere tokat ve
yumruk attığı ve yaklaşık bir saat sonra bir tokatta sivil eşya deposunda
attığı, 22-25.7.2011 tarihleri arasında mağdur A.V.’a sebepsiz yere bir çok
kez göğsüne ve başına yumruk attığı ve yüzüne tokat attığı ve “umurumda mı,
gelirken bana mı sordun, düş geber, istediğin kişiye şikayet et, üç tane
şahit gösteririm” şeklinde sözler sarf ettiği, 22-25.7.2011 tarihleri
arasında mağdur E.Ç.’in bir kez kıpırdadığı gerekçesiyle kafasına yumruk
attığı, bu suretle yukarıda adı geçen mağdurlara yönelik olarak müteaddit
(oniki kez) kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak
suretiyle kasten yaralama suçunu işlediği,
P.Er R.T.’in, 22.7.2011 günü mağdur İ.B.’e kepini düzelttiği
için avuç içi ile kafasına vurduğu ve aynı gün imza attığı sırada imza
yerini taşırdığı için yine avuç içi ile kafasına bir kez vurduğu, 22.7.2011
günü mağdur K.K.’ya tekme ve tokatla vurduğu, 25.7.2011 günü de spor
yapamadığı gerekçesiyle kafa ve göğsüne vurduğu, 22-26.7.2011 tarihleri
arasında mağdur Y.K.’a yatağının bozuk olduğu ve sakal tıraşı olmadığı gibi
gerekçelerle tokat ve yumrukla iki üç kez vurduğu, 22-25.7.2011 tarihleri
arasında mağdur E.Ç.’in iki kez sebepsiz yere kafasına yumruk attığı,
21-26.7.2011 tarihleri arasında mağdur U.K.’a farklı zamanlarda sabah
sporlarında hareketleri tam yapamadığı gerekçesiyle avuç içi ile alnına ve
ensesine bir çok kez yumruk attığı, ayrıca yine mağdur U.K.’a 24-25.7.2011
günü gecesi koğuşta sabit durma cezası adı altında esas duruşta beklettiği
ve kımıldadığı gerekçesiyle tekme ve tokatlarla vurduğu, bu suretle
yukarıda adı geçen mağdurlara yönelik olarak müteaddit (beş kez) kamu
görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle kasten
yaralama suçunu işlediği ileri sürülerek, sanıklar P.Er A.A. ile P.Çvş.
F.K.’in neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence suçundan eylemlerine uyan
Türk Ceza Kanunu’nun 95/1/d. maddesi uyarınca cezalandırılmalarına, sanık
P.Er A.A.’ın müteaddit (onbeş kez) kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz
kötüye kullanılmak suretiyle kasten yaralama suçundan da eylemlerine uyan
Türk Ceza Kanunu’nun 86/3/d. maddesinin 15 (onbeş) kez tatbik edilmesi
suretiyle cezalandırılmasına, sanık P.Çvş. F.K.’in de ayrıca müteaddit
(oniki kez) kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak
suretiyle kasten yaralama suçundan da eylemlerine uyan Türk Ceza Kanunu’nun
86/3/d. maddesinin 12 (oniki) kez tatbik edilmesi suretiyle
cezalandırılması,
P.Er R.T.’in müteaddit (beş kez) kamu görevlisinin sahip
bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle kasten yaralama suçundan
eylemlerine uyan Türk Ceza Kanunu’nun 86/3/d. maddesinin 5 (beş) kez tatbik
edilmesi suretiyle cezalandırılması, P.Er S.Ö., P.Er Ö.B.ve P.Onb. A.Y.’nin
görevi kötüye kullanmak suçundan eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
144.maddesi delaletiyle Türk Ceza Kanunu’nun 257/1. maddesi uyarınca ayrı
ayrı cezalandırılmaları,
Tnk.Kd.Üçvş. A.Ş.’ün ihmal suretiyle görevi kötüye kullanmak
suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 144.maddesi delaletiyle Türk
Ceza Kanunu’nun 257/2. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle, Kıbrıs
Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 6.10.2011 gün ve
E:2011/251, K:2011/133 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
KIBRIS
TÜRK BARIŞ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve
E:2011/376, K:2011/254 sayıyla; sanıklar A.A., F.K.ve R.T.’e yüklenen
eylemlerin askeri suç olmayıp, askeri bir suç ile de bağlantılı olmadığı,
sanık A.A.’ın 13.12.2011 tarihi itibariyle askerlik hizmetini tamamlayarak
terhis edildiği ve askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin
kesildiği, diğer sanıklar F.K.ile R.T.'in halen asker kişi sıfatları devam
etmekte ise de, bu sanıkların eylemlerini terhis olan sanık A.A.’la
müştereken gerçekleştirdikleri açıklanarak, 353 sayılı Kanun’un 12.maddesi
uyarınca görevsizlik kararı vermiş, kararın sanıklar A.A. ile
F.K.tarafından temyiz edilmesi üzerine;
Askeri
Yargıtay 1.Dairesi’nce, yargılama aşamasında mağdur U.K.’ın öldüğü
belirtilerek, sanık A.A.’ın karar tarihinden önce, sanık F.K.’in karar
tarihinden sonra geçici terhis edildikleri, dosyanın incelenmesinde,
sanıkların, atılı suçlar nedeniyle 27.07.2011 tarihinde tutuklandıkları ve
halen tutukluluklarının devam ettiği, yargılamaları devam ettiğinden,
tutuklu kaldıkları sürelerin askerlik hizmetinden sayılması suretiyle
geçici terhis edildiklerinin anlaşıldığı, bu durumda ilgili mevzuata göre,
sanıkların tutuklu kaldıkları sürelerin askerlik hizmetinden sayılıp
sayılmayacağının ve muvazzaflık hizmet süresini tamamlayıp tamamlamadıkları
yani kesin terhis tarihlerinin yüklenen suçlara ilişkin kamu davasının
sonucuna göre belirlenecek olması nedeniyle, yüklenen eylemlerle ilgili
olarak askeri mahkemede yargılanmalarını gerektiren ilginin henüz
kesilmediği, bu nedenle, Askeri Mahkemenin yargılama görevinin devam ettiği
açıklanarak, hükmün görev yönünden ayrı ayrı bozulmasına karar verilmiştir.
Sanık
R.T. hakkında verilen görevsizlik kararının temyiz edilmeden kesinleşmesi
üzerine, dava dosyasının gönderildiği Elazığ 1.Ağır Ceza Mahkemesince,
haklarında görevsizlik kararı verilen tüm sanıklar hakkında dosya açılarak
yargılamaya başlanılmış ve yetkisizlik kararı verilmiş, dava dosyası
Silifke 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiş, bu Mahkemenin de yetkisizlik
kararı vermesi üzerine, Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Silifke 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nce
verilen yetkisizlik kararının kaldırılmasına karar vermiştir.
SİLİFKE 1. AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 3.12.2013 gün ve E:2013/147,
K:2013/292 sayıyla; Mahkemeleri ile Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve
Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü arasında yapılan yazışmalar sırasında,
sanıklar A.A. ve F.K.’in Askeri Mahkemenin görevsizlik kararını temyiz
etmeleri üzerine, kararın Askeri Yargıtay 1. Dairesi’nce bozulduğu, bu
bozma ilamı sonrasında sanıklar hakkındaki dosyanın 2013/301 esasına kaydı
yapılarak haklarındaki işkence suretiyle ölüme neden olma ve nüfuz
kullanmak suretiyle kasten yaralama eyleminden yargılamaya devam olunduğu
bu aşamada sanıkların tutuklu olarak Kıbrıs'a nakillerinin talep
edildiğinin görüldüğü, böylece sanıklar A.A. ve F.K. hakkında halen adli
yargı ve askeri yargı yerlerinde aynı mağdurlara karşı gerçekleştirdikleri
eylemlerden ötürü iki ayrı davanın yürütüldüğü, Mahkemelerince getirtilen
Askeri Yargıtayın ilamında, sanık A.A.'nın henüz terhis olmadan söz konusu
suçlama nedeniyle sanık F.K. ile birlikte tutuklandığı, dolayısıyla terhis
işleminin Askeri Yargıtayın gerekçesinde de ifade edildiği gibi geçici
terhis niteliğinde bulunduğu, dolayısıyla geçici terhis halinin askerlikle
ilişiği ortadan kaldırmayacağı ifade edildiğine göre ve halen tutuklu olan
sanıkların şekli olarak terhis edildikleri gerçek bir terhisin söz konusu
olmadığı açıkça sabit olduğundan, sanıkların halen Kıbrıs Türk Barış
Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinde yargılamaları da devam ettiğine
göre Mahkemelerinin görevli bulunmadığı açıklanarak, sanık R.T.yönünden,
Mahkemelerine açılan kamu görevlisinin sahip olduğu nüfuzu kötüye kullanmak
suretiyle kasten yaralama suçundan açılan kamu davasında dosyanın tefriki
ile ayrı bir esasa kaydedilmesine, sanıklar A.A. ve F.K.yönünden ise görevsizlik
kararı ile adli ve askeri yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın giderilmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, kararın temyiz edilmeden
kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ,
Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Levent BİLGİ, Zafer YAĞLIOĞLU’nun katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Mehmet
ÇAKIROĞLU’nun, başvurunun reddine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un “Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen
14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir.
Bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise
ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”;
“Yargı merciince yapılacak
işlemler” başlığı altında düzenlenen 15. maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargı
merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra, ceza davalarında doğrudan
doğruya diğer davalarda ise taraflardan birinin istemi üzerine, ilk
görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin
edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin
belirlenmesi istenir”;
“Olumlu görev
uyuşmazlığı ve uygulanacak usul” başlığı altında düzenlenen 17.maddesinde,
“Olumlu görev uyuşmazlığı; adli, idari ve askeri yargıya bağlı ayrı iki
yargı merciine açılan ve tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davalarda bu
yargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermiş
olmaları, görev kararlarına karşı itiraz yolunun açık olduğu ceza
davalarında bu kararların kesinleşmiş bulunması durumunda meydana gelir”;
“İncelemede
izlenecek sıra” başlığı altında düzenlenen 27. maddesinde ise; “Uyuşmazlık
Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder” denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk
ve Dış ilişkiler Genel Müdürlüğünün, Silifke Cumhuriyet Başsavcılığına
hitaben gönderdiği 23.5.2013 gün ve ……/49546 sayılı yazısı ile, halen
Silifke M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan A.A. ve
Fırat Keser’in Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesindeki
duruşmalarını takip edebilmeleri maksadıyla Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri
Komutanlığı 2. Sınıf Askeri Ceza ve Tutukevi Müdürlüğüne sevk edilmek üzere
gerekli nakil emrinin verilmesi istemini içeren yazılarının incelendiği;
Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinin
16.12.2011 gün ve E:2011/376, K:2011/254 sayılı kararı ile, tutuklu
sanıklar A.A. ve F.K.ile tutuksuz sanık R.T.hakkında “neticesi sebebiyle
ağırlaşmış işkence ve kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuzu kötüye
kullanmak suretiyle kasten yaralama” suçları nedeniyle yürütülen yargılama
sırasında sanıkların terhis olduğu ve üzerlerine atılı suçun askeri suç
olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, ancak tutuklu sanıklar
tarafından kararın temyiz edilmesi üzerine, Askeri Yargıtay 1. Dairesi’nin
16/01/2013 gün ve E:2013/206, K:2013/55 sayılı kararı ile anılan askeri
mahkeme kararının görev yönünden bozulmasına karar verildiği;
Askeri Mahkemenin görevsizlik kararının tutuksuz sanık
R.T.açısından temyiz edilmeyerek kesinleşmesi nedeniyle, adı geçen
hakkındaki dosyanın gönderildiği Elazığ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.3.2013
gün ve E:2013/110, K:2013/105 sayılı kararından anlaşıldığı üzere, sanık
R.T.açısından değil tüm sanıklar yönünden başlatılan kovuşturma neticesinde
yetkisizlik kararı verilerek dava dosyasının Silifke 1.Ağır Ceza
Mahkemesine gönderildiği, Silifke 1. Ağır Ceza Mahkemesince de 18.7.2011
gün ve E.2013/46, K:2013/151 sayı ile yetkisizlik kararı verilmesi üzerine,
olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilerek yetkili mahkemenin belirlenmesi
için dosyanın Yargıtay 5. Ceza Dairesine gönderildiği;
Ayrıca, Askeri Yargıtay 1. Dairesi’nce, tutuklu sanıklar A.A.
ve F.K.ile ilgili olarak, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının bozulmasına karar verilerek dava
dosyasının Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyanın sanıklar A.A. ve
F.K. ile ilgili olarak Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri
Mahkemesinin 2013/301 sayılı esas numarasına kaydedildiği ve yargılamaya bu
esas üzerinden devam edildiği;
Adı geçen sanıklar hakkında, yukarıda açıklanan suçlardan
dolayı, askeri ve adli yargı yerlerinde, sebebi ve konusu aynı olan derdest
davalar bulunması nedeniyle, öncelikle yargı yerleri arasındaki görev
uyuşmazlığının giderilmesinin gerektiği, bu kapsamda 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde
konunun Uyuşmazlık Mahkemesine intikal ettirilerek, Uyuşmazlık Mahkemesinin
vereceği karara göre, adı geçenlerin Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri
Komutanlığı Askeri Mahkemesindeki duruşmalarını takip edebilmeleri
maksadıyla Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı 2.Sınıf Askeri Ceza ve
Tutukevi Müdürlüğüne sevk edilmeleri yönündeki talebin işleme alınmasının
uygun olacağının bildirilmesi üzerine, yazının Silifke 1. Ağır Ceza
Mahkemesi’ne gönderildiği, bu kez Mahkemece, yukarıda anlatıldığı şekilde,
sanıklar A.A. ve F.K.yönünden görevsizlik kararı ile adli ve askeri yargı
yerleri arasında oluştuğu ileri sürülen görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilerek, dava
dosyasının Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve askeri yargı yerlerince,
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığı gibi, kendilerini görevli sayan kararların
da bulunmadığı, sanıklar A.A. ve F.K.hakkında aynı suçlar nedeniyle açılan
ve iki ayrı yargı yerinde yargılama yapıldığı anlaşılan kamu davasında,
Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinde davanın halen
derdest olup yargılamanın devam ettiği, Silifke 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nce
görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı ya da 17. maddesinde
belirtilen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı oluşmadığından, aynı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı ya da 17. maddesinde
belirtilen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı oluşmadığından, aynı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 03.03.2014 günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
——
• ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/9
KARAR NO : 2014/8
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen
koşullar oluşmadığından, (Sulh Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı
kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Yakınanlar: 1- F.G., 2- F.B., 3- A.A.,
4- F.K., 5- M.B., 6- G.Ç., 7-M.T.
Sanık: L.Y.
O L A Y : 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri
Savcılığı’nca, Sivas Doğanşar İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli
sanık J.Er L.Y.’ın, 1.1.2012 günü, aynı Komutanlık emrinde görevli yakınan
J.Er F.B.’ya “sen beni nasıl şikayet edersin, benim hayatım kaydı, seni
çıkışta bekleyeceğim, benim askerliğim yandı ben de seni yakacağım” diyerek
elinin tersi ile göğsüne vurması üzerine, F.B.’nın nöbetçi astsubay odasına
giderek olayı anlattığı Uzm.Çvş. M.T.’in, sanığı ve olaya şahit olan J.Onb.
F.G.’i odasına çağırarak, olayı her ikisine de sorduğu sırada, sanığın
“bana komplo kuruyorlar, benden niye şikayetçi olmuşlar” şeklindeki
söylemleriyle bağırarak ve el kol hareketi yaparak kendini savunmaya
çalıştığı, bunun üzerine M.T.’in kendisine bağırmadan ve el kol hareketi
yapmadan konuşması gerektiğini söylemesine rağmen, F.B.’yı kastederek “onla
görüşeceğiz zaten arkadaşlarım gelecek aradım” diyerek konuşmasına devam
ettiğinde, M.T.’in “kim o gelecek arkadaşın” dediği, sanığın “sana ne”
diyerek M.T.’in üzerine yürüdüğü ve vurmaya çalıştığı sırada, M.T’in olay
yerinde bulunan askerlere sanığı nezarete atmalarını söylemesi üzerine,
sanığın “ sen kimsin, beni nezarethaneye atacaksın, öldün sen orospu
çocuğu, seni öldüreceğim, senle görüşeceğiz” dediği ve kendisini tutan
arkadaşlarının elinden kaçarak silahlık kapısını kırıp silah almaya
çalıştığı sırada, M.T.’in sanığı engellemek amacıyla sanığa kelepçe takmak
istemesi üzerine, sanığın M.’a hitaben “sen kimsin bana kelepçe takacaksın?
Seni öldüreceğim orospu çocuğu, Allah’ını kitabını sinkaf ederim” dediği,
kelepçe takmaya yardımcı olan askerlerden aynı Komutanlık emrinde görevli
yakınanlar J.Er F.K., J.Er A.A. ve J.Er M.B.’a hitaben “bırakın lan beni
orospu çocukları, Allah’ını kitabını sinkaf ettiklerim” dediği ve J.Er
A.A.’a yönelik olarak “seni öldüreceğim” diyerek kelepçeli eliyle vurduğu,
olay yerinde bulunan askerler tarafından yere yatırmak için müdahale
edildiğinde “hepinizin Allah’ını sinkaf edeceğim” diyerek küfür ettiği,
sanığı sakinleştirmek için olay yerine gelen Uzm. J.V.Kad.Çvş.Hasan A.Y.’a,
“bırak beni, M. uzmanı öldüreceğim, onun Allah’ını kitabını sinkaf
edeceğim” dediği, böylece sanığın Uzm.Çvş. M.T.’e yönelik olarak “seni
öldüreceğim” şeklindeki söyleminin üstü tehdit suçunu “orospu çocuğu, Allah’ını
kitabını sinkaf ettiğim” şeklindeki söyleminin üste hakaret suçunu, M.T.’in
üzerine yürümesi ve vurmaya kalkışması eyleminin üste fiilen taarruz suçunu
oluşturduğu, bunun dışında olay yerinde bulunan J.Er A.A.’a yönelik olarak
“seni öldüreceğim” şeklindeki söylemi “tehdit” suçunu, ellerinin kelepçeli
olduğu durumda J.Er A.A.’a vurması ile gerçekleşen eyleminin kasten
yaralama suçunu,olay esnasında olay yerinde bulunan J.Er F.K., J.Er A.A.ve
J.Er M.B.’a yönelik olarak “bırakın lan beni orospu çocukları, Allah’ını
kitabını sinkaf ettiklerim” şeklindeki söyleminin hakaret suçunu
oluşturduğu, silahlık kapısını kırması ile gerçekleşen ve kapı kilidinin
kırılması ile sonuçlanan eyleminin askeri eşyayı kasten tahrip suçunu
oluşturduğu açıklanarak, sanığın eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
82/2., 85/1.,91/1. ve 130/1. maddeleri uyarınca cezalandırılmasına karar
verilmesi istemiyle adı geçen sanık hakkında kamu davası açılmış; Ayrıca,
sanığın 27.01.2012 tarihinde terhis edilmiş olması nedeniyle, yüklenen
kasten yaralama, tehdit ve hakaret suçlarından soruşturma yapmak yetki ve
görevinin suçun işlendiği yer itibariyle Sivas Cumhuriyet Başsavcılığına
ait olduğundan bahisle bu suçlar yönünden görevsizlik kararı verilmiş;
Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 5.2.2013 gün ve E:2013/514,K:2013/259
sayılı iddianamesiyle; 1.1.2012 günü çıkan tartışma üzerine, sanık L.Y.’ın,
yakınanlar F.B. ile A.A.’ı yaraladığı, A.A. ile diğer yakınanlar M.T., G.Ç.
ve F.K.'yi ölümle tehdit ettiği, F.B. dışındaki yakınanları hedef alarak
sinkaflı ve benzeri hakaretler ettiği ileri sürülerek, sanığın basit
yaralama suçundan eylemine uyan Türk Ceza Kanunu’nun 86/2, 86/3. maddeleri
uyarınca iki kez, A.A., M.T., G.Ç. ve F.K.'ye yönelik tehdit suçundan
eylemine uyan aynı Kanun’un 106/1, 43/1-2, yakınanlar F.G., M.B., A.A.,
F.K., M.T., G.Ç.'a yönelik hakaret suçundan eylemine uyan aynı Kanun’un
125/1, 125/3-a, 125/4, 43/1-2.maddeleri uyarınca ayrı ayrı cezalandırılması
istemiyle kamu davası açılmıştır.
SİVAS
2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 14.2.2013 gün ve E:2013/129, K:2013/109 sayıyla;
her ne kadar 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca dosya
tefrik edilerek, sanığın yakınan Uzm. Çvş M.T.'e karşı gerçekleştirdiği
ileri sürülen üste fiilen taarruz, üstü tehdit, üste hakaret ve askeri
eşyayı kasten tahrip suçlarından Askeri Mahkemeye kamu davası açılmış ve
J.Er olan diğer yakınanlara karşı eylemlerinden ötürü görevsizlik kararı
ile dosya Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiş ve Sivas Cumhuriyet
Başsavcılığı’nca, sanığın J.Er olan yakınanlara karşı eylemlerinden dolayı
kamu davası açıldığı bildirilmiş ise de; gerek olayın aynı sanık tarafından
ve birbirini takip eden neden sonuç zinciri ile işlenmiş olması gerekse
Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, sanığın askeri suç olarak kabul
edilen M.T.'e karşı gerçekleştirdiği ileri sürülen hakaret, tehdit ve
kasten yaralama suçlarından da kamu davası açılmış olması göz önüne
alındığında, delilleri değerlendirmek ve yargılama yapıp cezalandırmak
yetki ve görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle Sivas Asliye
Ceza Mahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş,
dava dosyası, 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
5.
PİYADE EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 16.4.2013 gün ve
E:2013/622, K:2013/86 sayıyla; sanık hakkında Uzm.Çvş. M.T.’e karşı
işlediği ileri sürülen eylemlerinden dolayı 5. P.Eğt.Tug.Komutanlığı Askeri
Savcılığı’nın 10.12.2012 gün ve 2012/668-257 EK sayılı iddianamesiyle,
üst’e fiilen taarruz, üst’ü tehdit, üst’e hakaret ve askeri eşyayı kasten
tahrip etmek suçlarından kamu davası açıldığı, iddianamede belirtilen
kasten yaralama, tehdit ve hakaret suçlarından dolayı görevsizlik kararı
verilmiş olduğu, sanık hakkında üst’e fiilen taarruz, üst’ü tehdit, üst’e
hakaret ve askeri eşyayı kasten tahrip etmek suçlarından dolayı
yargılamasının halen Mahkemelerinde devam ettiği, sanığın iddianamede
belirtilen diğer eylemlerinin Tük Ceza Kanunu kapsamında suçlar olduğu ve
sanığın 27.01.2012 tarihinde terhis edilmiş olması nedeniyle, yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, aynı Mahkemece,
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ,
Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında, Raportör-Hâkim G.
Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Mehmet
ÇAKIROĞLU’nun, başvurunun reddine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince
verilen görevsizlik kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği
anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34.
maddesi ikinci fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu,
süresi, mercii ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu
fıkrasında, “Adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik
kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232.
maddesinin altıncı fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre
verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza
miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup
bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer
vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un “Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen
14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve
14. maddeleri uyarınca, yargı yerlerince verilen kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında
ayrıca, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve
E:1931/12, K:1931/48 sayılı kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu
değiştirmeye yönelik görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları
kuşkusuzdur. Böylece, başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak
gösterilmeyen kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu
nedenle, sanığa yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte tebligat
yapılarak temyiz süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı kesinleştikten
sonra dosyanın Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Sivas 2. Sulh Ceza
Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle,
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 03.03.2014 günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
——
• ——
II- 2247 SAYILI KANUN’UN 14. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMSUZ
GÖREV UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/6
KARAR NO : 2014/6
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: Asker kişi sanıklar hakkında “silahla tehdit ve kasten
yaralama” suçları kapsamında kaldıkları kabul edilen eylemleri nedeniyle
açılan kamu davasının, suçun askeri suç olmaması, askeri suça bağlı
bulunmaması ve askeri mahkemede yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmiş
olması nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Sanıklar : 1- D.G., 2- T.U.
O L A Y : Sivas 5. P. Eğt.Tug. P.Er Eğt.Tb. 1. BI.Komutanlığı
emrinde, 20.06.2010 günü, koğuş nöbetçi onbaşısı olarak görevli sanık P.Er
D.G.’in, aynı Komutanlık emrinde görevli P.Erler M.Y. ve sanık P.Er T.U.’u,
3 nolu kulede tutacakları 16.30-18.30 nöbetine götürürken, gazinonun önünde
rütbeliler olduğu için uygun adımda yürüme komutu verdiği, ancak sanık
T.U.’un “Ölsem uygun adımda yürümem” diyerek adi adımda yürümeye devam
ettiği, bunun üzerine sanık D.G.’in “Bari yukarıya çıktığımızda uygun
adımda yürü orada tabur komutanımız olabilir” dediği ve yürümeye devam
ettikleri, içtima alanını geçtikten sonra sanık D.G.’in tekrar uygun adımda
yürüme komutu verdiği, sanık T.U.’un komuta uymaması üzerine de sanık
T.U.’u kolundan çekerek “Geç sıraya uygun adımda gideceğiz” dediği ve
T.U.’un ayağına tekme attığı, bunun üzerine sanık T.U.’un “Böyle askerliğin
Allah’ını kitabını sinkaf ederim” diyerek küfür ettiği ve sanıkların birbirlerine
vurmaya başladıkları, M.Y. sanıkları ayırmaya çalışırken sanık T.U.’un
silahını yere doğru tutarak kurma kolunu çekip bıraktığı, emniyetini açtığı
ve “D.’u vuracağım” diye bağırarak namluyu sanık D.G.’e doğrultmak üzere
iken, sanık D.G.’in sanık T.U.’un üzerine atlayarak silahı elinden aldığı
ve şarjörü ile namludaki mermiyi çıkarttıktan sonra M.Y.’a verdiği sırada,
sanık T.U.’un olay yerinden ayrılarak bölük binalarına doğru gittiği,
sanık D.G.’in tekrar sanık T.U.’un yanına giderek, nöbete gideceklerini
söylediği, sanığın gitmeyeceğini söylemesi üzerine, tekrar başladıkları
tartışmanın kavgaya dönüştüğü, sanık T.U.’un diğer sanığın yüzüne yumruk
attığı, sanık D.G.’in de bunun üzerine sinirlenerek diğer sanığın kafasını
kolunun altına sıkıştırarak elinde bulunan şarjörle 4-5 kez vurduğu,
böylece, sanık P.Er T.U.’un koğuş nöbetçi onbaşılığı görevini ifa eden
sanık P.Er D.G.’in uygun adımda yürüme komutuna karşılık “Ölsem uygun
adımda yürümem” diyerek, amiri konumundaki P.Er D.G.’in emrini açıkça
reddetmek suretiyle, emre itaatsizlikte ısrar suçunu, tüfeğinin kurma
kolunu çekip bırakarak emniyeti açık pozisyona getirip “D.’u vuracağım”
demek suretiyle, silahlı iken amiri tehdit etmek suçunu, uygun adım yürüme
komutuna uymaması sonucunda çıkan tartışmada, D.G.’in çeşitli yerlerine
vurmak, son olarak nöbete gidip gitmeme konusunda bölük binaları önünde
tartışırlarken D.G.’in yüzüne yumruk atmak suretiyle üst’e fiilen taarruz
etmek suçunu işlediği, sanık P.Er D.G.’in ise, sanık T.U.’un ayağına tekme
atmak, vücudunun çeşitli yerlerine vurmak ve kafasına şarjörle vurmak
suretiyle, ast’a müessir fiil suçunu işlediği ileri sürülerek, sanık P.Er
T.U.’un eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 87/1. maddesi “açıkça reddeden”
cümlesi, 82/2. maddesi “silahlı iken” cümlesi ve 91/1. maddesi “az vahim
hal” cümlesi uyarınca, sanık P.Er D.G.’in eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
117/1 ve suçun haksız tahrik altında işlenmesi nedeniyle 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu’nun 29. maddesi uyarınca cezalan-dırılmaları istemiyle 5.
Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 10.08.2010 gün ve
E:2010/496,K:2010/339 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
5. PİYADE EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 29.8.2011
gün ve E:2011/92, K:2011/135 sayıyla; sanık T.U.’a yüklenen emre
itaatsizlikte ısrar suçu yönünden sanığın cezalandırılmasına, sanığa
yüklenen üste fiilen taarruz ve silahlı iken amiri tehdit suçu yönünden
ise, koğuş nöbetçi onbaşısı olan sanık D.G.’in, kendisine nöbet hizmetinin
yürütülmesini sağlamak amacıyla tanınmış bulunan amirlik sıfatını diğer
sanık T.U.’un tekme ile ayağına vurması nedeniyle kaybetmiş bulunduğunu,
sanık D.G.’e yüklenen asta müessir fiil suçu yönünden ise, sanığın görev ve
sorumluluğunun sınırlarını aşarak, sanık T.U.’un ayağına tekme ile vurarak
bulunduğu statüyü kötüye kullanması ile sanıkla arasındaki hizmet
ilişkisinin kesildiği, bu nedenle itibari amirlik statüsünden yararlanamayacağı
sonucuna varıldığı, bu durumda, sanık P.Er T.U.’un eylemleri amire fiilen
taarruz suçunu ve silahlı iken amiri tehdit suçunu oluşturmayıp, 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesinde düzenlenen “kasten yaralama” ve
106/2-a.maddesinde düzenlenen silahla tehdit suçunu, sanık P.Er D.G.’ın
eyleminin asta müessir fiil suçunu oluşturmayıp, 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 86. maddesinde düzenlenen “kasten yaralama” suçunu oluşturduğu
açıklanarak, sanıkların yargılama aşamasında terhis edilmiş olmaları
nedeniyle askeri mah-kemede yargılanmayı gerektiren ilginin de kesilmiş
olduğu, yüklenen eylemlerin askeri bir suç olmadığı, askeri bir suça bağlı
bulunmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek dava dosyası, Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
SİVAS 2. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:7.10.2013 gün ve E:2012/586,
K:2013/436 sayıyla; sanıklara yüklenen eylemlerin görev sırasında ve görev
mahallinde işlendiği, eylemlerin Askeri Ceza Kanunu’nda açıkça düzenlenmekle
askeri suç kapsamında kaldığı ve askeri mahkemenin görev alanına giren
eylemler olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz
edilmeyerek kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı’nca,
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip
ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında;
I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Mehmet ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı”
yı düzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde”
işledikleri suçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu
belirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul
edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılan değişiklik ile
maddenin birinci fıkrasında, “Askeri yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler;
asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker
olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden çıkarılmıştır.
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü
Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında
düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9.
maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker
kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya
askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak
işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte
iken, maddenin “….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin
26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve
E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda
yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza
yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza
yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline
dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak
suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık
hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona
erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve
23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74,
K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin
kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma
görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri
bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona
ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının
açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 76.
maddesinde, "Nöbet; askerlikteki müşterek hizmetlerin yapılmasını ve
devamını sağlamak maksadı ile bu hizmetlerin belli bir sıra ve süre ile
subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, erbaş ve erler ile Silahlı
Kuvvetler Teşkilatı içinde vazifeli olan bilumum sivil şahıslar tarafından
yapılmasıdır.
Nöbetçi: nöbet hizmetinin yapılması için görevlendirilen
şahıstır” şeklinde tarif edilmiş, 77. maddesinde de, "Kıtalarda,
karargahlarda ve askeri kurumlarda nöbet hizmetine tabi tutulacak
personelin kimler olacağı, nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şekli ve
nöbetçilere ait vazifeler talimatname ile tayin ve tesbit olunur "
denilmiştir.
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun, "Nöbetçi, karakol,
devriyenin tarifi" başlığı altında düzenlenen 15. maddesinde;
"1-Bu kanunun tatbikatında nöbetçi hazarda ve seferde
emniyet, muhafaza, disiplin, tarassut maksatlariyle silahlı olarak bir yere
konulan ve muayyen bir talimatı bulunan tek veya çift askerdir.
2- Karakol hazarda ve seferde aynı maksatlarla konulan ve bir
amir emrinde bulunan silahlı bir kısım askerdir.
3-Devriye hazarda ve seferde aynı maksatlarla muayyen bir
mıntakada seyyar olarak vazife yapan bir veya daha ziyade silahlı askerdir
" denilmekte, benzer düzenleme İç Hizmet Kanunu'nun 78. maddesinde de
yer almaktadır.
Aynı Kanun'un 106. maddesinde "Askeri karakola, nöbetçiye
ve devriyeye hakaret eden veya bunları dinlemiyen veya bunlara mukavemette
bulunan yahut fiilen taarruz eden bu suçları amire karşı yapmış sayılır ve
öylece cezalandırılır." denilmekte olup, yasa maddeleri birlikte
değerlendirildiğinde 15. maddede yazılı olan nöbetçilerin belli suçlar karşısında
amir sayılacakları, daha açık bir anlatımla, 106. maddede yazılı suçları
işleyenlerin, bu suçları amire karşı işlemiş kabul edilerek ast gibi
cezalandırılacakları; adı geçen Kanun’un 12. maddesinde de “Bu kanunun
tatbikatında (Hizmet) tabirinden maksat gerek malûm ve muayyen olan ve
gerek bir amir tarafından emredilen bir askeri vazifenin madun tarafından
yapılması halidir” denilerek yasanın uygulanmasında hizmetin gerek malum ve
muayyen olan ve gerek bir amir tarafından emredilen bir askeri vazifenin
madun tarafından yapılması hali olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan, İç Hizmet Yönetmeliği'nin "Askerlikte Nöbet
Hizmetleri" başlığı altında düzenlenen 382 ve devamı maddelerinde
nöbet hizmetleriyle ilgili hükümler düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 395.
maddesinde, "Kıt'alarda her Kuvvetin özelliğine uygun olarak nöbet
hizmetleri yürütülür. Bu yönetmeliğin dışında kalan veya ayrıca özellik
arzeden nöbet hizmetleri ihtiyaca göre komutanlıklarca; bu yönetmelik
esasları gözönünde tutularak hazırlanıp uygulanır " denilmiş; “Koğuş
Nöbetçi Onbaşısının Vazifesi ” başlığı altında düzenlenen 397.maddesinde
de, “Koğuş nöbetçi onbaşılığı yat borusundan başlayarak hamam borusunda
bitmek ve iki saatte bir değişmek üzere koğuşta yatan onbaşı veya liyakatli
erler arasında sıra ile tutulur. Bu nöbetten ancak o günkü nöbetçi onbaşısı
müstesnadır. Her nöbetçi onbaşısı ile beraber koğuşun büyüklüğüne ve
küçüklü-ğüne göre bir veya bir kaç er nöbet tutar.
Koğuş nöbetçi onbaşısının vazifeleri şunlardır :
…….
…….
5 - Bölüğün hususi nöbet yerleri varsa hazırlanmış Bl. K.
tarafından tasdik edilmiş sıra defterine göre nöbetçileri kaldırıp bizzat
değiştirmek…….” hükmü yer almıştır.
Açıklanan yasa hükümleri ile buna bağlı olarak İç Hizmet
Kanunu ve Yönetmeliği gibi mevzuat hükümleri gözetilerek amir olma
durumunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinde, dosya içinde mevcut Sivas 5. P.
Eğt.Tug. P.Er Eğt.Tb. 1. BI. Komutanlığının 20.6.2010 tarihli nöbet
çizelgesinden, 16.30-18.30 saatleri arasında sanık P.Er D.G.’in koğuş
nöbetçi onbaşısı olarak, sanık P.Er T.U.’un 3 nolu kulede nöbetçi olarak
görevlendirildikleri anlaşılmıştır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı
yerince verilen görevsizlik kararında, sanıklara yüklenen eylemlerin görev
sırasında ve görev mahallinde işlendiği, eylemlerin Askeri Ceza Kanunu’nda
açıkça düzenlenmekle askeri suç kapsamında kaldığı ve askeri mahkemenin
görev alanına giren eylemler olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de,
dosyanın incelenmesinde, olay sırasında sanık P.Er D.G.’in nöbetçileri
değiştirmekle görevli nöbetçi onbaşı olarak görevlendirildiği, yani
göreviyle ilgili konuda ve görevin yapılmasıyla sınırlı olarak diğer erler
karşısında emretme yetkisine sahip amir durumunda olduğu, bu nedenle Askeri
Ceza Kanunu’nun 106. maddesinde belirtilen korumadan yararlanacağından,
sanıklara yüklenen eylemlerin iddianamede belirtildiği şekilde
nitelendirildiği; ancak, sanık T.U.’a yüklenen “silahlı tehdit” suçunun
Askeri Ceza Kanunu’nun 106. maddesinde sayılan suçlar arasında bulunmadığı,
bu nedenle bu eylem hakkında Askeri Ceza Kanunu’nun 106. maddesinin
uygulanamayacağı, bu durumda eylemin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
106/2-a. maddesinde düzenlenen silahla tehdit suçu kapsamında kaldığı
sonucuna varılmış;
Sanık T.U.’a yüklenen üst’e fiilen taarruz etmek suçu yönünden
ise, askeri yargı yerince verilen görevsizlik kararının gerekçesinde,
iddianamede ve dosya içinde bulunan mevcut bilgi ve belgelerden, olay
sırasında sanık D.G.’in kendisine nöbet hizmetinin yürütülmesini sağlamak
amacıyla tanınmış bulunan amirlik sıfatını diğer sanık T.U.’un ayağına
tekme ile vurması nedeniyle yersiz müdahale ve icapsız fiillerde bulunduğu
kabul edilerek kaybetmiş olduğu, bu nedenle Askeri Ceza Kanunu’nun 106.
maddesindeki korumadan yararlanmasının mümkün olmadığı, bu durumda eylemin
kasten yaralama suçunu oluşturduğu;
Sanık D.G.’e yüklenen asta müessir fiil suçu yönünden ise,
sanığın görev ve sorumluluğunun sınırlarını aşarak, sanık T.U.’un ayağına
tekme ile vurarak bulunduğu statüyü kötüye kullanması ile sanıkla
arasındaki hizmet ilişkisinin kesildiği, bu nedenle itibari amirlik
statüsünden yararlanamayacağı sonucuna varıldığı, bu durumda, sanık D.G.’ın
eyleminin asta müessir fiil suçunu oluşturmayıp, 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 86. maddesinde düzenlenen “kasten yaralama” suçunu oluşturduğu
açıklanarak, eylemlerin Askeri Ceza Kanunu’nun 106. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği
gözetildiğinde, 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararı hukuka uygun bulunmuştur.
Bu durumda, sanıklara yüklenen eylemlerin 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu’nda düzenlenen “silahla tehdit ve kasten yaralama” suçları
kapsamında kaldığı, Askeri Ceza Kanunu’nda bu eylemlere ilişkin bir
düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadıkları açıktır.
Sanıkların yargılama aşamasında terhis edildikleri dosya içindeki bilgi ve
belgelerden anlaşılmaktadır.
353 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde
yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait
davalara bu mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri
bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemenin
görevinin sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanıklar
hakkında yukarıda anlatıldığı şekilde Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen
suçlar kapsamında kaldıkları kabul edilen eylemleri nedeniyle açılan kamu
davasının 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca adli yargı yerinde
görülmesi ve Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin
görevli olduğuna, bu nedenle Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 7.10.2013
gün ve E:2012/586, K:2013/436 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
——
• ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/8
KARAR NO : 2014/7
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: Asker kişi sanık hakkında, olay tarihinde asker kişi
olan kişiye karşı işlendiği ileri sürülen “tehdit” suçu nedeniyle açılan
kamu davasının ASKERİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Yakınan : D.A.
Sanık : A.K.
O L
A Y : Bartın Deniz Üs Komutanlığı emrinde görevli sanık Top. Kd. Bçvş.
A.K.’ın, 2.1.2010 günü, bir kısım kısa dönem askerin birliğe katılış
yaptığı sırada, yakınan SG Mhf. Er D.A.’ya polis memuru olduğunu öğrenince
“ben polisleri hiç sevmem, televizyon izlediğimde bir polis memurunun şehit
olduğunu duyunca orgazm oluyor gibi zevk alıyorum, burada ayağını denk al,
gözüm üzerinde, en ufak açığını görürsem sana geçiririm” dediği, böylece
basit tehdit suçunu işlediği ileri sürülerek eylemine uyan 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu’nun 106/1. maddesinin ikinci cümlesi uyarınca cezalandırılması
istemiyle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 7.2.2012 gün ve
E:2012/55, K:2012/8 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 14.3.2012 gün
ve E:2012/107, K:2012/39 sayıyla; Anayasanın 145. maddesinde yapılan yeni
düzenleme ile “askeri mahal” kavramı kaldırıldığından, artık asker
kişilerin askeri mahalde işledikleri askeri suç olmayan suçlarına ait
davaların askeri yargı yerinde görülemeyeceği ve mağdurun yargılama
aşamasında terhis edilmiş olması ile yüklenen suçun askeri bir suç veya
askeri bir suça bağlı bulunmaması nedeniyle sanığı yargılama görevinin adli
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen
karar kesinleşerek, dava dosyası, Bartın Sulh Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
Bartın
Sulh Ceza Mahkemesi, yüklenen eylemin işlendiği yer itibariyle yargılama
yapma yetkisinin Mahkemelerinde olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı
vermiş, itiraz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası Amasra Sulh Ceza
Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
AMASRA
SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.1.2013 gün ve E:2012/185, K:2013/12 sayıyla, suç
tarihinde sanık ile mağdurun asker kişi oldukları ve 353 sayılı Yasa’nın
17. maddesinin uygulanabilmesi için sanığın terhis edilmiş olmasının
gerektiği açıklanarak, suç tarihinde asker kişi sanığın, asker kişiye karşı
işlediği ileri sürülen suç nedeniyle sanığı yargılama görevinin askeri
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, itiraz yolu açık olmak üzere
görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize
gönderilmiştir.
Mahkememize
gönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 30.9.2013 gün ve
E:2013/22, K:2013/25 sayılı karar ile adli yargı yerince verilen görevsizlik
kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilip
dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava
dosyası, , aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ,
Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında;
I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde askeri
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın askeri yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Mehmet
ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün askeri yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı”
yı düzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde”
işledikleri suçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu
belirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul
edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılan değişiklik ile
maddenin birinci fıkrasında, “Askeri yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler;
asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker
olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden çıkarılmıştır.
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü
Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında
düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9.
maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker
kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya
askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak
işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte
iken, maddenin “….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin
26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve
E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı
olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası
ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza
yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline
dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak
suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık
hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona
erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve
23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74,
K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin
kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma
görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri
bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona
ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının
açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Sanığa yüklenen “tehdit” suçunun Türk Ceza Kanunu’nda
düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda, bu suça ilişkin bir düzenlemenin
bulunmadığı, bu nedenle eylemin “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur. Öte
yandan, sanığın yargılama aşamasında Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ayrıldığına ya da ilişiğinin kesildiğine dair dosya içinde herhangi bir
bilgi ya da belge bulunmamaktadır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, askeri yargı
yerince verilen görevsizlik kararında, sanığa yüklenen suçun askeri suç
olmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması ve mağdurun yargılama
aşamasında terhis edilmiş olması nedeniyle sanığı yargılama görevinin adli
yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, 353 sayılı
Yasa'nın 17. maddesi uyarınca, sanığa yüklenen suçun askeri bir suç
olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması halinde askeri mahkemenin
görevinin sona ermesi, ancak sanığın askeri mahkemede yargılanmayı
gerektiren ilgisinin kesilmesi halinde mümkün olup, bu durumun mağdurun
terhis edilmiş olması ile bir ilgisi bulunmamaktadır.
353 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde
yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait
davalara bu mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri
bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri
mahkemenin görevinin sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda
sanığın halen asker kişi olduğu anlaşıldığından, 353 sayılı Yasa’nın 17.
maddesi uyarınca sanık hakkında açılan kamu davasının askeri yargı yerinde
görülmesinin gerektiği kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, asker kişi sanığın, olay tarihinde asker
kişi olan kişiye karşı işlediği ileri sürülen suç nedeniyle hakkında açılan
davanın askeri yargı yerinde görülmesi ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
Askeri Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ YARGI yerinin
görevli olduğuna, bu nedenle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Askeri
Mahkemesi’nin 14.3.2012 gün ve E:2012/107, K:2012/39 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
——
• ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/10
KARAR NO : 2014/9
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, asker
kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işlendiği
de ileri sürülmeyen “resmi belgede sahtecilik" suçu nedeniyle açılan
kamu davasının, ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Sanık : İ.G.
O L A Y : Kırklareli/Babaeski 1. Zrh. Tug. 1. Tnk. Tb. 2. Tnk.
Bl. Komutanlığı emrinde görevli sanık Tnk. Uzm. Çvş. İ.G.’nün,
26.10.2011-02.02.2012 tarihleri arasında, değişik zamanlarda altı kez olmak
üzere, birliğindeki Revir Baştabipliğinden sevk alarak gittiği Babaeski
Devlet Hastanesinde, burada çalışan görevli doktorun kaşesini kullanarak
imzaladığı ve sahte olarak düzenlediği istirahat raporlarını 1. Zrh. Tug.
Revir Baştabibi B.T.’ın taklit kaşesini kullanıp imzalayarak kullandığı,
Babaeski Devlet Hastanesi ile yapılan yazışmalar sonucu durumun
anlaşıldığı, böylece, sanığın sahte resmi belge düzenlemek ve/veya sahte
düzenlenmiş resmi belgeyi kullanmak suçunu işlediği ileri sürülerek
eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204/1, 43. maddeleri
uyarınca cezalandırılması istemiyle 5. Kolordu Komutanlığı Askeri
Savcılığı’nın 16.04.2012 gün ve E:2012/432, K:2012/160 sayılı iddianamesiyle
kamu davası açılmıştır.
5. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 17.05.2012 gün ve
E:2012/441, K:2012/201 sayı ile, Anayasa’nın 145. maddesinde yapılan
değişiklik nedeniyle artık asker kişilerin askeri mahalde işlenen, fakat
asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak
işlenmemiş olan suçlarla ilgili olarak askeri yargı yerinde yargılanma
olanaklarının bulunmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz
edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Babaeski Asliye Ceza
Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
BABAESKİ ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 13.07.2012 gün ve E:2012/342,
K:2012/175 sayı ile, sanığın yüklenen eylemi, asker kişilere karşı ve
askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işlediği bu nedenle yargılama
görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itiraz yolu açık
olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, kendisine gelmekle
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize
gönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 4.2.2013 gün ve
E:2013/5, K:2013/8 sayılı karar ile adli yargı yerince verilen görevsizlik
kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilip
dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava
dosyası, kendisine gelmekle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca,
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ,
Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında;
I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Mehmet ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145
nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde” işledikleri suçlara
bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010
tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın
15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri
yargı, askerî mahkemeler ve
disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından
işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik
hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara
bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde
görülür.
Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler
askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde
metninden çıkarılmıştır.
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü
Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında
düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9.
maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker
kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya
askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak
işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte
iken, maddenin “….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin
26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve
E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda
yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza
yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza
yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline
dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Sanığa yüklenen eylemin Türk Ceza Kanunu’nda düzenlendiği,
Askeri Ceza Kanunu’nda bu suça ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bu
nedenle yüklenen eylemin “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince
verilen görevsizlik kararında, yüklenen eylemin asker kişilere karşı ve
askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işlendiği, bu nedenle sanığı
yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş
ise de, sanığın işlediği ileri sürülen “sahte resmi belge düzenlemek
ve/veya sahte düzenlenmiş resmi belgeyi kullanmak” suçunun, kamu
güvenliğine karşı işlenen suçlar kapsamında bulunduğu ve sanığın
“birliğindeki Revir Baştabipliğinden sevk alarak gittiği Babaeski Devlet
Hastanesinde, burada çalışan görevli doktorun kaşesini kullanarak
imzaladığı ve sahte olarak düzenlediği istirahat raporlarını, 1. Zrh. Tug.
Revir Baş-tabibi Bahadır Taşçıkan’ın taklit kaşesini kullanıp imzalayarak
kullandığı” ileri sürüldüğünden, yüklenen eylemin, sanığın askerlik hizmet
ve görevleriyle bir ilgisinin bulunmadığı da kuşku-suzdur.
Bu durumda, Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü
Kanunu’nun 9. maddesinde yer alan “askeri mahal” kavramının Anayasa’da
yapılan yeni düzenleme ile kaldırıldığı ve Anayasa Mahkemesi’nin bahsedilen
kararı ile Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline de karar
verildiği anlaşıldığından, artık asker kişilerin askeri mahalde işledikleri
askeri suç olmayan bu tür suçlara ait davaların askeri yargı yerinde
görülmeyeceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı
veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işlendiği de ileri
sürülmeyen eylem nedeniyle sanık hakkında açılan davanın adli yargı yerinde
görülmesi ve Babaeski Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin
görevli olduğuna, bu nedenle Babaeski Asliye Ceza Mahkemesi’nin 13.07.2012
gün ve E:2012/342, K:2012/175 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
——
• ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/11
KARAR NO : 2014/10
KARAR TR : 03.03.2014
(Ceza
Bölümü)
ÖZET : 1- Asker kişi sanık hakkında, askeri suç
olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili
olarak işlendiği de ileri sürülmeyen “şantaj" suçu nedeniyle açılan
kamu davası ile;
2-Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, askeri suça
bağlı bulunmayan “konut dokunulmazlığını ihlal” suçu nedeniyle açılan kamu
davasının, sanığın askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin
kesilmiş olması nedeniyle ADLİ YARGI yerinde;
3-Asker kişi sanık hakkında, Askeri Ceza Kanunu’nun 132.
maddesinde düzenlenen “üstünün bir şeyini çalmak” suçuna uygun eylemi
nedeniyle açılan kamu davasının ASKERİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : K.H.
Yakınanlar : 1- M.K., 2- S.K.
Sanık : R.E.
O L A Y : Sarayönü İlçesi Çeşmelisebil Jandarma Karakol
Komutanlığı emrinde görevli sanık J.Er R.E.’ın, 13.2.2013 günü saat 02:30
sıralarında aynı Komutanlık emrinde görevli yakınan Uzm. Çvş. M.K.’ın
askeri lojmanda bulunan evine hırsızlık yapmak amacıyla, kilitli olmayan
mutfak balkon kapısından girdiği, buradan yakınan S.K.’ın çocuğuyla
birlikte uyumakta olduğu odaya geçtiği, yakınan S.K.’ın gürültü üzerine
uyandığı ve gelenin eşi olduğunu düşünerek birkaç kez seslendiği, ses
çıkmayınca kalkıp odanın ışığını yaktığında sanığı gördüğü ve “senin burada
ne işin var seni M. uzmana söyleyeceğim” demesi üzerine, sanığın “M. uzmana
söylersen ben de sen çağırdın diyerek iftira atarım” dediği, böylece
sanığın hırsızlığa teşebbüs, gece vakti konut dokunulmazlığını ihlal ve
şantaj suçlarını işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu’nun 116/4, 107/2-1, 142/1.b.2, 143, 35 ve 53. maddeleri
uyarınca cezalandırılması istemiyle Sarayönü Cumhuriyet Başsavcılığı’nın
8.4.2013 gün ve E:2013/53, K:2013/19 sayılı iddianamesiyle kamu davası
açılmıştır.
SARAYÖNÜ ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2013/29,
K:2013/49 sayıyla, asker kişinin asker kişiye karşı işlediği ileri sürülen
suçlar nedeniyle 353 sayılı Yasa’nın 9. maddesi uyarınca, asker kişi sanığı
yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Jandarma
Genel Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 5.11.2013 gün ve
E:2013/1255, K:2013/474 sayıyla, sanığa yüklenen “şantaj” suçunun askeri
suç ve suçun mağduru olan S.K.’ın da asker kişi olmaması nedeniyle, “gece
vakti konut dokunulmazlığını ihlal” ve “hırsızlık” suçlarının askeri suç
olmaması ve yargılama aşamasında sanığın terhis edilmiş olması nedeniyle
yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası,
aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ,
Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında;
I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Mehmet
ÇAKIROĞLU’nun “şantaj ve konut dokunulmazlığını ihlal” suçları nedeniyle
açılan kamu davasının çözümünün adli yargı, “hırsızlığa teşebbüs” suçu
nedeniyle açılan kamu davasının çözümünün askeri yargı yerinin görev
alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı”
yı düzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde”
işledikleri suçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu
belirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul
edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılan değişiklik ile
maddenin birinci fıkrasında, “Askeri yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler;
asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker
olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden çıkarılmıştır.
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü
Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında
düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9.
maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker
kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya
askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak
işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte
iken, maddenin “….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin
26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve
E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda
yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza
yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline
dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak
suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık
hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona
erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve
23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74,
K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin
kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma
görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri
bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona
ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının
açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı
yerince verilen görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker kişiye
karşı işlediği ileri sürülen “şantaj ve konut dokunulmazlığını ihlal”
suçları nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu
gerekçesine yer verilmiş ise de, sanığa yüklenen eylemlerin Türk Ceza Kanunu’nda
düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda bu suçlara ilişkin bir düzenlemenin
bulunmadığı, bu nedenle eylemlerin “askeri suç” olmadıkları kuşkusuzdur.
Sanığın yargılama aşamasında terhis edildiği de dosyada bulunan bilgi ve belgelerden
anlaşılmaktadır.
Bu durumda, sanığa yüklenen “şantaj” suçu yönünden, Askeri
Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun 9. maddesinde yer alan
“askeri mahal” kavramının Anayasa’da yapılan yeni düzenleme ile
kaldırıldığı ve Anayasa Mahkemesi’nin bahsedilen kararı ile Anayasa’ya
aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline de karar verildiği anlaşıldığından,
artık asker kişilerin askeri mahalde işledikleri askeri suç olmayan bu tür
suçlara ait davaların askeri yargı yerinde görülemeyeceği nedeniyle, askeri
suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili
olarak işlendiği de ileri sürülmeyen eylem nedeniyle sanık hakkında açılan
davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Sarayönü Asliye Ceza Mahkemesi’nce
bu suç nedeniyle verilen görevsizlik kararının kaldırılması;
Sanığa yüklenen “konut dokunulmazlığını ihlal” suçu yönünden,
353 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait davalara bu
mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri bir suç
olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri mahkemelerde
yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemenin görevinin
sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanığa yüklenen
“konut dokunulmazlığını ihlal” suçunun askeri suç olmadığı anlaşıldığından,
353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca bu eylem nedeniyle açılan kamu
davasının da adli yargı yerinde görülmesi ve Sarayönü Asliye Ceza
Mahkemesi’nce bu suç nedeniyle verilen görevsizlik kararının da kaldırılması;
Sanığa yüklenen “hırsızlığa teşebbüs” suçu yönünden ise,
askeri yargı yerince verilen görevsizlik kararında, suçun askeri suç
olmaması ve sanığın yargılama aşamasında terhis edilmiş olması nedeniyle yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de;
dosya içinde mevcut bilgi ve belgelerden, olay günü kalorifer nöbetçisi
olarak görevli bulunan sanığın, karakol binasına 100 metre kadar
uzaklıkta olan ve üstü durumunda bulunan askeri personelin oturduğunu
bildiği lojmanlar bölgesinde bulunan, yakınan Uzm. Çvş. M.K.’ın evine
hırsızlık amacıyla girdiği ileri sürülerek davanın açıldığı
anlaşıldığından, yerleşmiş Askeri Yargıtay kararları da gözetilerek, sanığa
yüklenen eylemin 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 132. maddesinde
düzenlenen, “üstünün, astının veya arkadaşının bir şeyini çalmak” suçunu
oluşturabileceği sonucuna varılmış, bu suçun da askeri suç olması
nedeniyle, 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca bu eylem nedeniyle
açılan kamu davasının askeri yargı yerinde görülmesi ve Jandarma Genel
Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nce “hırsızlığa teşebbüs” suçu nedeniyle
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Sanık hakkında “şantaj ve konut
dokunulmazlığını ihlal’ suçları nedeniyle açılan kamu davasının çözümünde
ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle bu suçlar yönünden verilen
Sarayönü Asliye Ceza Mahkemesi’nin 10.4.2013 gün ve E:2013/29, K:2013/49
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA; sanık hakkında “hırsızlığa
teşebbüs” suçu nedeniyle açılan kamu davasının çözümünde ASKERİ YARGI
yerinin görevli olduğuna, bu nedenle bu suç yönünden Jandarma Genel
Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nin 5.11.2013 gün ve E:2013/1255, K:2013/474
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
——
• ——
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI
I- 2247 SAYILI KANUN’UN 24. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN
(HÜKÜM UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2012/164
KARAR NO : 2014/143
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
sınırlarında bulunan Nazım Hikmet Parkı içinde yer alan ve 2886 sayılı Yasa
Hükümlerine göre davacı şirkete kiralanan işyerinde, Davalı idarece düzenlenen
26.01.2005 tarihli tutanakta belirtilen mimari projesine aykırı tadilatlar
nedeni ile davacının işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali yönünden
taraflar arasında oluşan uyuşmazlığa ilişkin olarak yapılan inceleme
neticesinde; dava konusu mimari projeye aykırı tadilatların davacı şirket
tarafından yapılmadığı, davalı Belediye Başkanlığı tarafından dava konusu
ruhsat verilmeden önce yapıldığı, ışıklı panolar konusunda ise davalı
Belediye Başkanlığı’na yapılan 23.02.2005 tarihli müracaata rağmen davacıya
herhangi bir yer gösterilmemesi nedeni ile davacının iyiniyetli olduğu, bu
nedenlerle 26.01.2005 tarihli tutanak dikkate alınarak davacının işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin kararın; 818 sayılı Türk
Borçlar Kanunu’nun 2. Kısım 8. Bap’da düzenlenen kira sözleşmesine ilişkin
maddeleri ile 353 sayılı İşyeri Açma Ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun
Hükmünde Kararname , 20103 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik Maddelerine ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2.
Maddesinde düzenlenen ‘Hakkın Kötüye kullanılması Yasağına’ na aykırı
olduğu anlaşılmakla; Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve
2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı; Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı
kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396
Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı arasında oluşan hüküm uyuşmazlığının,
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar
sayılı kararı kaldırılmak Sureti ile giderilmesi gerektiği hk.
K A R A R
Hüküm Uyuşmazlığının Giderilmesi
İsteminde Bulunan (Davacı) : R.Ş.. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto
ve Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Ö.Ş.
Karşı Taraf (Davalı) : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. P.G.
O L A Y : 1-HÜKÜM UYUŞMAZLIĞI’NIN GİDERİLMESİ
TALEBİNDE BULUNAN R.Ş. İNŞ. TUR. GIDA. TEKS. OTO. REKL. ORG. SAN. TİC. LTD.
ŞTİ VEKİLİNİN VERDİĞİ 11.01.2012 TARİHLİ DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Çankaya Belediyesi Dikmen
Keklikpınarı Mahallesi 27338-27341 adalarda kurulu Rekreasyon Alanı içinde
yer alan Restoran ve Ş. Kafe’nin 04.12.2003 tarihinde davalı Belediye
Başkanlığı tarafından yapılan ihale ile hüküm uyuşmazlığı talebinde
bulunana 3 yıl süre ile kiralandığını, davacının söz konusu yerin ıslahı
amacı ile 450.000-500.000 TL masraf yaptığını ve Turizm Deneme İşletme
Belgesi almak üzere uygun hale getirdiğini; davalı Belediye Başkanlığı
tarafından 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı lokA.a işletmeciliği için İşyeri
Açma ve Çalışma ruhsatının verildiğini; sonrasında davalı Belediye
Başkanlığı Encümenliği’nin 01.03.2005 tarih ve C:/2005/0621.17 sayılı
kararı ile hem 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatının iptal edildiğini; hem de 1. sınıf lokA.a ruhsatı için yapılan
başvurunun reddedileceğinin bildirildiğini; bu kararın iptali istemi ile
idari yargıda açılan davanın Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 tarih
ve 2005/725 Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile iptaline karar
verildiğini; kararın temyizen Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’na
gönderildiğini; Danıştay 8.Dairesi Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve
2006/3865 Esas, 2007/3578 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiğini;
bu esnada davalı Belediye Başkanlığı’na 1. Sınıf lokA.a açma ve çalıştırma
ruhsatı istemi başvurusu yapıldığını; ancak, bu istemin de 15.03.2005 tarih
ve 17-04/L-1/1823 1684-1535 sayılı karar ile reddedildiğini; red kararına
karşı idari yargıda açılan iptal davasının Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 31.03.2006
gün ve 2005/1349 Esas 2006/712 Karar sayılı kararı ile kabul edildiğini ve
kararın Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve 2006/3864
Esas, 2007/3579 Karar sayılı kararı ile onandığını; tüm bu kararlardan
sonra davacı tarafından “lüks sınıf” işyeri açma ve çalıştırma belgesinin
alındığını; davalı Belediye Başkanlığı’nın bu kez de iptal kararlarına konu
aynı gerekçelerle 18.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı işyerinin
faaliyetten men-ine ilişkin Encümen kararını aldığını (talep dilekçesinde
yanlış yazılmış, 17.08.2006 gün ve C:2006/4023.22 sayılı karar), davacı
tarafından bu kararın da iptali istemi ile idari yargı yerinde dava
açıldığını, Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas,
2010/1720 Karar sayılı kararı ile yapılan işlemde herhangi bir hukuka
aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verildiğini ve kararın Danıştay
8. Dairesi’nin 16.11.2011 gün ve 2011/6381 Esas 2011/5637 Karar sayılı
kararı ile onanarak kesinleştiğini, oysa aynı konuya ilişkin daha önce
davalı tarafından Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılan davanın,
mahkemenin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı
ile reddine karar verildiğini ve Yargıtay incelemesinden geçerek
kesinleştiğini; davacı tarafından yine aynı taraflar arasında aynı olaya
ilişkin olarak açılan muarazanın giderilmesi ile müdahalenin men-ine
ilişkin davanın, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve
2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı ile kabul edildiğini ve
Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini; bu şekilde dava tarafları
ve konusu aynı olan bir olayda birbirinden farklı hükümlerin oluştuğunu
belirterek; Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 01.12.2007 gün ve 2007/1409
Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı ile Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Kararı
arasında oluşan hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemi
ile Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğu anlaşılmıştır.
2-ANKARA 10. SULH HUKUK MAHKEMESİ’NİN 04.12.2007 GÜN VE
2005/1409 ESAS, 2007/2407 KARAR SAYILI DOSYASINDA YAPILAN İNCELEME
NETİCESİNDE;
Davacı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin mahkemeye sunduğu
28.07.2005 tarihli dava dilekçesinde özetle; dava konusu 27338-27341 adalar
içinde yer alan restoran ve Ş. Kafe’nin 01.12.2003 tarihinde yapılan ihale
ile davalı R.Ş..İnş. Tur. Gıda. Teks.Oto ve Rek.Org. San.Tic. Ltd. Şti.’ne
kiralandığını; Belediye Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nce yapılan inceleme
neticesinde davalı tarafından dava konusu yerde kira sözleşmesinin 9.
maddesine aykırı şekilde ve onaylı mimari projeye aykırı olarak eklentiler
yapıldığının tespit edildiğini ve durumun 08.04.2005 gün ve 1217 sayılı
yazı ile Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’ne bildirildiğini; bunun üzerine
davacı tarafından 28.04.2005 gün ve 1901 sayılı yazı ile mimari proje ve
sözleşmenin 9. maddesine aykırı olarak yapılan eklentilerin 15 gün içinde
eski hale getirilmesi, aksi halde işlemlerin yapılacağının davalıya ihtar
edildiğini; bu yazı akabinde Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nden , mimari
projeye aykırılıkların giderilip giderilmediği konusunda bilgi istendiğini;
Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün 28.06.2005 gün ve 2334 sayılı yazı cevabı
ile projeye aykırı yapıların kaldırılmadığını bildirdiğini; davalının bu
şekilde mimari projeye aykırı eklenti yaptığını ve kira sözleşmesinin 9.
maddesini ihlal ettiğini belirterek; davalının taşınmazdan tahliyesine
karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı R.Ş..İnş. Tur. Gıda. Teks.Oto ve Rek.Org. San.Tic. Ltd.
Şti. vekili mahkemeye sunduğu çeşitli cevap dilekçelerinde özetle;
davalının dava konusu yeri dört duvar halinde aldığını ve Turizm Deneme
İşletme Belgesi alınabilecek duruma getirmek için 450.000 -500.000 TL lik
masraf yaptığını; daha sonra davalı Belediye Başkanlığı’ndan 30.12.2004 gün
ve 1823 sayılı “ lüks sınıf “ lokA.a işletmeciliği için işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatı aldığını; akabinde de 1. Sınıf işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatı almak için başvuru yaptığını; bu esnada davacı Belediye Başkanlığı
tarafından kendisine tebliğ edilen 07.02.2005 gün ve 17-04/L-1/1823 733-650
sayılı yazısı ile “Parkın, Dikmen Caddesi girişine yaklaşık (1.50x3.50)m,
ebatlarında h=5m. yüksekliğinde ışıklı pano yapıldığını, giriş kapısı sağ
ve sol yanlarına ( 1.00x2.QÛ) m ebatlarında ışıklı pano yapıldığını,
RestorA.'a çıkış sağ yanda yaklaşık (6.S0x 15.00)m. ebadında yeşil alanın
iptal edilip, h=l-l,5m. yüksekliğinde duvar örülerek dolgu yapıldığını ve
üzerinin parça granit malzeme ile kaplanmak Suretiyle yaya yoluna
katıldığını.,Restoran önüne isabet eden yaklaşık (20.00x2.00)m. ebadında
yeşil alanın iptal edilip, h=l,5m. yüksekliğinde duvar ile çevrildiğini,
yeşil alanın doldurularak yaya yolu kotuna getirildiğini ve mevcut durumu
ile araç parkı (yolu) olarak kullanıldığının tespit edildiğini belirterek;
bu nedenle en kısa zamanda proje hilafı hususların giderilmesi için Küşat
Müdürlüğü’ne müracaat edilmesinin gerektiğinin aksi halde yasal işlemler yapılacağının”
bildirildiğini, kendilerinin verdiği 23.02.2005 tarihli cevabi yazıda
özetle; “kendilerine bildirilen ve eski hale iadesi istenen projeye
aykırılıkların kendileri tarafından yapılmadığının, yapılan ışıklı panonun
ise işletilen restoranın algılanmasından başka bir amacının olmadığının,
davalı Belediye Başkanlığı’nın pano yerini uygun bulmaması durumunda
panoların davacı Belediye Başkanlığı tarafından gösterilen yere monte
edilebileceğinin” beyan edildiğini; bu yazının akabinde davacının “lüks sınıf
işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı“nın davacı Belediye Başkanlığı’nın
01.03.2005 gün ve C:72005/0621.17 sayılı kararı ile iptal edildiğini;
davalı tarafından bu işlemin iptali amacı ile dava açıldığını; davanın
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 2005/725 Esas sayılı dosyasında devam
ettiğini ve davalının yürütmenin durdurulması isteminin mahkemece
09.11.2005 günü verilen karar ile kabul edildiğini; bu sırada davalının
“1.sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı” verilmesi için yaptığı
başvurusunun da davacı Belediye Başkanlığı’nın 15.03.2005 gün ve
17-04/L-1/1823 1684-1535 sayılı kararı ile reddedildiğini, davalının bu
işlemin de iptali istemi ile dava açtığını, davanın Ankara 11. İdare
Mahkemesi’nin 2005/1349 Esas sayılı dosyasında devam ettiğini ve davalının
yürütmenin durdurulması isteminin mahkemece 31.10.2005 günü verilen karar
ile kabul edildiğini, davacının kötü niyetli olduğunu; kira sözleşmesinin
feshini haklı çıkartmak amacı ile gerçek dışı iddialarda bulunduğunu;
davacının yaptığı tamirat ve tadilatların fen ve sağlık açısından
kullanılmaya uygun olduğunun Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün 26.05.2004 gün
ve 22.09/2799 sayılı,18.08.2004 gün ve 22.09/4831 sayılı,14.10.2004 gün ve
22.09/5764 sayılı yazılarında açıkça belirtildiğini; ayrıca, davacı Belediye
Başkanlığı tarafından kendilerine gönderilen 07.02.2005 gün ve
17-04/L-1/1823 733-650 sayılı ihtarnamenin, Belediye Başkanı veya Belediye
Başkanınca yetkilendirilen kişi tarafından imzalanmaması nedeni ile geçerli
olmadığını; yapılan tadilatların mimari projeye aykırı nitelik
taşınmadığını ve davacı Belediye Başkanlığı’nca uzunca bir süre sessiz
kalınarak bu tadilatlara zımnen muvafakat edildiğini belirterek; bu
nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasındaki Bilgi ve Belgeler incelendiğinde;
Mahkemece 11.05.2006 günü yapılan keşif sonrası alınan
05.06.2006 tarihli inşaat mühendisi Elveda Onay’a ait raporda özetle;
“Ankara, Dikmen, Keklik Pınarı Mahallesi, Dikmen Caddesi, Nazım Hikmet
Parkı içinde ve 4 no’da yer alıp da S. Restoran adı altında faaliyet
gösteren davaya konu restoran ve kafe ile ilgili olarak, taraflar arasında
akdedilmiş olan 12 Ocak 2004 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira
sözleşmesinin mevcut olduğu, bu sözleşmenin 9. maddesinde ise kiralananda
Belediyenin ilgili birimlerinden gerekli müsaade alınmaksızın yapılan
değişiklik ve tadiladın akde muhalefet olarak kabul edileceğinden tahliye
sebebi sayılacağının belirtilmiş olduğu, Belediye’nin ilgili birimlerinden
olan Park ve Bahçeler Müdürlüğü teknik elemanlarınca tutulmuş olan
26.1.2005 tarihli tutanakla da, gerek projesine, gerekse sözleşmesine
nazaran akde aykırılık teşkil eden hususların belirtilmiş olduğu, ancak,
bunların projesine aykırılık teşkil edip etmediği, dolayısıyla sözleşmeye
de aykırı olup olmadığı hususunun sağlıklı bir şekilde belirlenebilmesi
için, bu 26.1.2005 tarihli tutanağı tanzim eden teknik elemanın tarafımla
irtibat kurarak, bahse konu bu yerin hangi mahallere tekabül ettiğinin
gösterilmesi gerektiği, sonuç olarak da, proje dosyaya sonradan ve yeni
ibraz edildiğinden, (2.6.2006 günü) proje mahale tatbik edilerek, ayrıntılı
rapor düzenlenebilineceği,”nin belirttiği; mahkemece, istem konusu mimari
projelerin ibrazından sonra dosyanın tekrar bilirkişiye tevdi edildiği ve
inşaat mühendisi Elveda Onay 13.12.2006 tarihli ek raporunda özetle; “Her
ne kadar 26.01.2005 tarihinde tanzim olunan tutanak, 3 madde halinde
belirlenmiş, bu hususlar taraflar arasında akdedilmiş olan 12.01.2004
başlangıç tarihli kira sözleşmesinin 9.maddesi dikkate alındığında “akde
aykırılık” teşkil etmekte ise de, dosyaya sunulmuş olan mimari proje ve
vaziyet planlarının ilgili Belediyesince onaylı olmadığını, keza, Belediye
teknik elemanlarınca düzenlenmiş olan 26.01.2005 tarihli tutanağın 2. ve
3.maddelerini teşkil eden yeşil alanların doldurularak, gerek yaya yoluna
katılması, gerekse araç parkı yapılmasıyla ilgili hususun ise,
açıklık-netlik kazanmamış olduğu, bu konuyla ilgili tanık dinlenmesi
takdirinin de Sayın Mahkeme’ye ait olacağını” belirttiği, mahkemece
bilirkişi raporu doğrultusunda 06.03.2007 tarihli celsede Çankaya
Belediyesi eski Başkan Yardımcısı Hikmet Sönmez’in tanık olarak dinlendiği
ve tanığın; “Kira sözleşmesi yapılmasına rağmen, biz müstecire anahtarı
açılış töreninin yapılmasından, yani 2 ay sonra teslim ettik. Eski Belediye
Başkanı parkı gezerken, giriş yolunun dar olduğunu söyledi. Park ve
Bahçeler Müdürlüğü tek araç geçişine imkân verecek şekilde bir düzenleme
yaptı, duvar örülerek dolgu yapılması, restoran önündeki yeşil alanın doldurulması
işlemlerini Park ve Bahçeler Müdürlüğü yaptı. Bütün bu işlemler bittikten
sonra müsteciri çağırdık, anahtarı verdik. Müstecir kira sözleşmesinden
itibaren 1 ay içinde faaliyete geçmesi gerektiğini, aksi halde, sözleşmenin
fesh olacağını söyleyerek bu 2 aylık gecikme ile ilgili belge istedi. Biz
de bunu mücbir sebep sayarak, aldığımız dilekçesi üzerine Emlâk İstimlâk
Müdürlüğü olur hazırladı, Başkanlık makamı olur verdi. Teslim Tutanakları
düzenlendi. Park ve Bahçeler Müdürlüğü demirbaşları ile birlikte burayı
kendisine teslim ettik. Sadece, üzerindeki tesis ihaleye ve kiraya verildi.
Parkın bakım ve sorumluluğu Belediyeden çıkması için müstecire yüklendi”
şeklinde beyanda bulunduğu, tanığın bu beyanı sonrasında aldırılan
17.10.2007 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; “Davacı Belediye teknik
elemanlarınca düzenlenmiş olan 26.1.2005 tarihli tutanakta, 3 madde halinde
belirlenmiş olan hususlardan; Restorana çıkış-sağ yanda yaklaşık 6.80x15.00
m. ebadında yeşil alanın iptal edilip, h= 1-1,5 m. yüksekliğinde
duvar örülerek dolgu yapılması, üzerinin parça granit malzeme ile kaplanmak
Suretiyle yaya yoluna katılması, Restoran önüne isabet eden, yaklaşık
20.00x2.00 m. ebadında yeşil alanın iptal edilip, h= 1,5 m. yüksekliğinde
duvar ile çevrilmesi, yeşil alanın doldurularak yaya yolu kotuna
getirilmesi ve mevcut durumu ile araç parkı (yolu) olarak kullanılması
hususlarının davalı-kiracı tarafından yapılmamış olduğunun; davaya konu
yerde bulunan restoran ve Cafe’nin tanıtımı amacı ile konulan
ışıklandırmalı panolar yönünden ise; dosyaya sunulan fotoğraflardan
işyerinin varlığını gösteren 4 ayrı tabelanın mevcut olduğunu, bunların da
gerek estetik açıdan, gerekse görüntü kirliliği açısından göze hoş
gelmediği, 4 tabelanın yerine restoranın mevcudiyetini belirleyen daha
estetik tek bir tabela konulabilineceğinin” tespit edildiği
anlaşılmaktadır.
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar Sayılı kararında özetle; “davacı
tarafından, akde aykırılık olarak nitelenmesi istenen mimari projeye
aykırılıkların, davalı tarafından yapıldığının ispat edilememesi ve
dayanılan mimari projede belediye onayının olmaması nedenleri ile; akde
aykırılık oluşturmayacağı; restoran girişine konulan ışıklı panolar
yönünden ise; panoların restoranın tanıtımı amacı ile konulduğu ve davalı
şirket tarafından davacıya hitaben yazılan 23.02.2005 tarihli yazıda bu
panoların konulması için uygun bir yer gösterilmesi halinde yerlerinin
değiştirilebileceğinin bildirilmesi karşısında davacının işlem ve eylemlerinin
iyiniyetli bulunmadığı” gerekçesi ile davanın reddine karar verdiği,
kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 6. Hukuk
Dairesi’nin 21.04.2008 gün ve 2008/2754 Esas, 2008/4999 Karar sayılı kararı
ile onandığı, davacı vekilinin karar düzeltme talebinin yine aynı dairenin
11.11.2008 gün ve 2008/8694 Esas, 2008 /12403 Karar sayılı kararı ile
reddedildiği anlaşılmıştır.
3-ANKARA 23. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NİN 26.05.2009 GÜN VE
2008/396 ESAS, 2009/162 KARAR SAYILI DOSYASINDA YAPILAN İNCELEME
NETİCESİNDE;
Davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto ve Rek. Org. San.Tic.
Ltd. Şti. vekilinin mahkemeye sunduğu 04.09.2006 tarihli dava dilekçesinde
özetle; Çankaya Belediyesi Dikmen Keklikpınarı Mahallesi 27338-27341 adalarda
kurulu Rekreasyon Alanı içinde yer alan restoran ve Ş. Kafe’nin 04.12.2003
tarihinde davalı Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ihale ile kiracı
şirkete 3 yıl süre ile kiralandığını, müvekkil şirket tarafından ayrıca
restoran ve Ş. Kafe’nin bulunduğu Nazım Hikmet Parkı’nın bakım ve işletme
şartnamesine göre korunması, bakımı ve giderlerinin karşılanmasını da
ücretsiz olarak üstlenildiğini, davacının söz konusu yerin ıslahı amacı ile
450.000-500.000 TL masraf yaptığını ve Turizm Deneme İşletme Belgesi almak
üzere uygun hale getirdiğini; davalı Belediye Başkanlığı tarafından
30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı lokA.a işletmeciliği için İşyeri Açma ve
Çalışma ruhsatının verildiğini; sonrasında davalı Belediye Başkanlığı
Encümenliği’nin 01.03.2005 tarih ve C:/2005/0621.17 sayılı kararı ile hem
30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal
edildiğini ve hem de 1. Sınıf lokA.a ruhsatı için yapılan başvurunun
reddedileceğinin bildirildiğini, bu kararın iptali istemi ile idari yargıda
açılan davanın, Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 tarih ve 2005/725
Esas ,2006/113 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiğini; kararın
temyizen Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’na gönderildiğini; Danıştay 8.
Dairesi Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve 2006/3865 Esas, 2007/3578 Karar
sayılı kararı ile onanarak kesinleştiğini; bu esnada davalı Belediye
Başkanlığı’na 1. Sınıf lokA.a açma ve çalıştırma ruhsatı istemi başvurusu
yapıldığını; ancak, bu istemin de 15.03.2005 tarih ve 17-04/L-1/1823
1684-1535 sayılı kararı ile reddine karar verildiğini; red kararına karşı
idari yargıda açılan iptal davasının Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
31.03.2006 gün ve 2005/1349 Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı ile kabul
edildiğini ve kararın Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve
2006/3864 Esas, 2007/3579 Karar sayılı kararı ile onandığını; tüm bu
kararlardan sonra davacı tarafından tekrar “lüks sınıf işyeri açma ve
çalıştırma belgesi”nin alındığını; davalı Belediye Başkanlığı’nın iptal
kararlarına konu aynı gerekçelerle tekrar 18.08.2006 tarih ve
C/2006/4002.22 sayılı işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin Encümen
kararını aldığını; davalı Belediye Başkanlığı’nın bu şekilde idare
mahkemeleri tarafından verilen iptal kararlarını uygulamadığını; davacının
dava konusu işletmeyi çalıştırmasına engel olucu işlem ve eylemlerde
bulunduğunu; bu işlem ve eylemlerin idari işlem niteliğini kaybettiğini ve
haksız fiil niteliğinde olduğunu belirterek; idarenin bu haksız işlem ve
eylemleri nedeni ile oluşan muarazanın ve haksız müdahalenin önlenmesine
karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili mahkemeye sunduğu
çeşitli cevap dilekçelerinde özetle; davaya konu yerde bulunan Restoran ve
Ş. Kafe’nin Nazım Hikmet Parkı içinde yer alması nedeni ile KÜŞAT Müdürlüğü
tarafından Bahçe ve Parklar Müdürlüğü’nden bu yerin lokA.a ve kafe olarak
kullanılmasında sakınca olup olmadığının sorulduğunu; Bahçeler ve Parklar
Müdürlüğü tarafından verilen 27.01.2005 gün ve 294 sayılı yazı cevabı ile
dava konusu yerde mimari projesine aykırı tadilatların yapıldığının
bildirilmesi üzerine; davacının “lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma “
belgesinin “ 1. Sınıf işyeri açma ve çalışma belgesi ile değiştirilmesi “
yönündeki talebinin projeye aykırı tadilatların giderilmesi durumunda
değerlendirileceğinin bildirildiğini; ayrıca, söz konusu projeye aykırı
tadilatlar nedeni ile davacıya daha önce verilen 30.12.2004 gün ve 1823
sayılı “ lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesi “nin de Belediye
Encümeninin 01.03.2005 gün ve 0621.17 sayılı kararı ile iptaline karar
verildiğini; Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin, 07.06.2005 gün ve 2005/725
Esas ve yine aynı mahkemenin, 12.08.2005 gün ve 2005/1349 Esas sayılı
dosyaları üzerinden verilen karar ile davacıya yeniden 15.12.2005 gün ve
1823 sayılı İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatının verildiğini, mahkemenin
adı geçen kararlarında tespit edilen hukuka aykırılıkların giderilmesi için
davacıya en az 7 gün süre verilmesinin gerektiği; bu sürenin bitiminden
sonra projeye aykırılıkların giderilmemesi durumundan ruhsatın iptali
cihetine gidilebileceğinin belirtildiği; mahkeme kararı üzerine davacıya
projeye aykırılıkların eski hale iadesi için 15 gün süre verildiğini, bu
süre sonunda yapılan denetimde projeye aykırılıkların eski hale iade edilmesinin
26.01.2005 tarihli Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nce tespit edilmesi üzerine
Belediye Encümeninin 17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı kararı ile 1823
sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ve faaliyetten men-ine
karar verildiğini; davacıdan 1823 sayılı ruhsatın iadesinin istendiğini;
ancak, iade edilmemesi üzerine Belediye Encümeninin 01.03.2005 gün ve
C/2005/0621.17 sayılı kararı ile işyerinin kapatılarak faaliyetten men-ine
karar verilmediğini, bu nedenle haksız olan davanın reddine karar
verilmesini talep ettiklerini beyan ettiği anlaşılmıştır.
Dava dosyasındaki Bilgi ve Belgeler incelendiğinde;
Mahkemece Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün
ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı dosyasının incelenmek üzere
istendiği ve bu dosya içinde yapılan keşfin ve bilirkişi incelemesinin
yeterli görülerek, bu deliller ışığında karar verildiği anlaşılmıştır.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ; 21.11.2006 gün ve
2006/380 Esas, 2006/309 Karar sayılı kararı ile ; davalı Belediye Başkanlığı’na
ait olup davacıya kiralanan lokA.a ve kafe için verilen işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatlarının davalı idare tarafından müteaddit dE.lar iptal
edilmesi nedeni ile davacının taşınmazı kullanmaması sebebine dayalı
müdahalenin men’i ve bu şekilde meydana gelen muarazanın giderilmesi
istemine ilişkin davada ; “davalı idare tarafından gerçekleştirilen
işlemin, 2577 sayılı Yasanın 2 maddesinde düzenlenen idari işlem
niteliğinde olduğunu ve davaya idari yargıda bakılması gerektiğini”
belirterek; davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği; kararın davacı
vekili tarafından temyiz edildiği; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin,
09.05.2008 gün ve 2008/5128 Esas, 2008/6088 Karar sayılı ilamı ile ; “
somut olayda idari işlemin haksızlığı, usulsüzlüğü ve buna bağlı olarak
iptali isteğinin değil; sadece işyerinin çalışma ruhsatlarının sürekli
olarak iptal edilmesi nedeni ile özel hukuktan kaynaklanan hakkın kullanılmasının
engellendiği iddiası ve buna bağlı muarazanın önlenmesi isteğinin olduğunu;
bu talebin ise adli yargı yerlerince incelenmesi gerektiğini” belirterek,
mahkemenin kararını bozduğu; Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce,
Yargıtay bozma ilamına uyulmak Sureti ile devam edilen yargılama
neticesinde; 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı
ile davanın kabulüne; dava konusu restoran ve kafeye davalının
müdahalesinin men-ine ve muarazanın men’ine karar verildiği , kararın
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin, 05.11.2009 gün ve 2009/10683 Esas,
2009/12210 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
4-ANKARA 1. İDARE MAHKEMESİ’NİN 26.11.2010 GÜN VE 2010/1380
ESAS, 2010/1720 KARAR SAYILI DOSYASINDA YAPILAN İNCELEME NETİCESİNDE;
Davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto ve Rek. Org. San.Tic.
Ltd. Şti. vekilinin mahkemeye sunduğu 01.09.2006 tarihli dava dilekçesinde
özetle; Çankaya Belediyesi Dikmen Keklikpınarı Mahallesi 27338-27341 adalarda
kurulu Rekreasyon Alanı içinde yer alan restoran ve Ş. Cafe’nin 04.12.2003
tarihinde davalı Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ihale ile kiracı
şirkete 3 yıl süre ile kiralandığını; müvekkil şirket tarafından ayrıca
restoran ve Ş. Cafe’nin bulunduğu Nazım Hikmet Parkı’nın bakım ve işletme
şartnamesine göre korunması, bakımı ve giderlerinin karşılanmasını da
ücretsiz olarak üstlenildiğini; davacının, söz konusu yerin ıslahı amacı
ile 450.000-500.000 TL masraf yaptığını ve Turizm Deneme İşletme Belgesi
almak üzere uygun hale getirdiğini; davalı Belediye Başkanlığı tarafından,
30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı lokA.a işletmeciliği için İşyeri Açma ve Çalışma
ruhsatının verildiğini; sonrasında davalı Belediye Başkanlığı
Encümenliği’nin, 01.03.2005 tarih ve C:/2005/0621.17 sayılı kararı ile hem
30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal
edildiğini hem de 1. Sınıf lokA.a ruhsatı için yapılan başvurunun
reddedileceğinin bildirildiğini; bu kararın iptali istemi ile idari yargıda
açılan davanın, Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 gün ve 2005/725
Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiğini; kararın temyizen
Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’na gönderildiğini; Danıştay 8.Dairesi
Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve 2006/3865 Esas, 2007/3578 Karar sayılı
kararı ile onanarak kesinleştiğini; bu esnada davalı Belediye Başkanlığı’na
1. Sınıf lokA.a açma ve çalıştırma ruhsatı istemi başvurusu yapıldığını;
ancak, bu istemin de 15.03.2005 tarih ve 17-04/L-1/1823 1684-1535 sayılı
kararı ile reddine karar verildiğini; red kararına karşı idari yargıda
açılan iptal davasının, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 31.03.2006 gün ve
2005/1349 Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı ile kabul edildiğini ve
kararın Danıştay 8. Dairesi Başkanlığı’nın 08.06.2007 gün ve 2006/3864
Esas, 2007/3579 Karar sayılı kararı ile onandığını; tüm bu kararlardan
sonra davacı tarafından tekrar “lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma
belgesi”nin alındığını; davalı Belediye Başkanlığı’nın bu kez de iptal
kararlarına konu aynı gerekçelerle 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22
sayılı işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin Encümen kararını aldığını;
alınan kararın, Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 tarih ve 2005/725
Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
31.03.2006 gün ve 2005/1349 Esas, 2006/712 Karar sayılı kararına aykırı
nitelikte olduğunu; yine söz konusu işlemin İşyeri Açma ve Çalıştırma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 8. maddesine aykırı olduğunu; zira,
yönetmeliğin ilgilisine göre davalının işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
verilmesinden itibaren 1 ay içinde eksiklikleri belirlemesinin ve
giderilmesini istemesinin gerektiğini; davalı tarafından bu şekilde bir
işlem tesis edilmediğini; ruhsatın verilmesinden (30.12.2004) çok uzun bir
süre sonra 07.02.2005 tarihinde bahse konu eksikliklerin giderilmesi için
davacıya durumun bildirildiğini; bu eksikliklerin giderilmesi konusunda da
davacıya herhangi bir süre verilmediğini; keza iptale konu kararın
gerekçesinde belirtilen proje hilafı tadilatlar nedeni ile davalı
tarafından davacı aleyhine Ankara 10 Sulh hukuk Mahkemesi’nde açılan
tahliye davasının da halen devam ettiğini; davalı idarece mahkeme dosyasına
sunulan mimari projenin geçersiz olduğunu; bu nedenlerle davaya konu
Belediye Başkanlığı Encümeninin, 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı
işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin kararının (dava dilekçesinde yanlış
yazılmış, doğrusu 17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı karar) iptaline karar
verilmesi talebi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin 16.10.2006
tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacıya dava konusu taşınmaza ilişkin
olarak 30.12.2004 gün ve 1823 sayılı karar ile “ lüks sınıf işyeri açma ve
çalıştırma belgesi”nin verildiğini; davacının 14.01.2005 günü ilgili
belgenin 1. Sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesi ile değiştirilmesi konusunda
müracaat ettiğini; Küşat Heyeti’nce 18.01.2005 günü işyerinde yapılan
inceleme neticesinde, 1. Sınıf LokA.a olarak uygun olduğunun tespit
edildiğini; bu yazı sonrasında Park ve Bahçeler Müdürlüğü’ne Nazım Hikmet
Parkı içinde yer alan davaya konu restoran ve kafenin park plan ve projesine
uygun olup olmadığı, lokA.a olarak kullanılmasında sakınca olup olmadığı
konularında bilgi verilmesi için yazı yazıldığını; gelen 27.01.2005 gün ve
23-10/294 sayılı yazı cevabında, dava konusu işyerinde mimari projesine
aykırı olarak tadilat yapıldığının bildirildiğini; bunun üzerine davacı
tarafından talep edilen 1. Sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesi
talebinin ancak tadilatların eski hale iadesi halinde verilebileceğinin
bildirildiğini ve mevcut 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı ruhsatın da
01.03.2005 gün ve 0621.17 sayılı Belediye Encümenliği kararı ile iptaline
karar verildiğini; davacı şirket tarafından Ankara 11. İdare Mahkemesi’nde
açılan davaların davacı lehine sonuçlanması neticesinde davacıya 15.12.2005
gün ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının verildiğini; Ankara
11. İdare Mahkemesi’nin, 31.01.2006 gün ve 2005/725 Esas sayılı dosyasında
açılan davanın, mahkemenin “….yapılan denetim sonucu tespit edilen
eksikliğin giderilmesi için anılan yönetmelik uyarınca davacıya 7 günden az
olmamak kaydı ile süre verilmesi ve bu süre sonunda tekrar denetim
yapılarak aykırılığın giderilip giderilmediğinin kontrol edilmesi
gerekirken, doğrudan ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılması yönünden
tesisi edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği….”gerekçesi ile kabul
edildiğini ve davacı lehine yapılan işlemin iptal edildiğini; davalı idare
tarafından Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 2005/725 Esas sayılı kararına
istinaden dava konusu yerde 30.07.2006 tarihinde tekrar denetim
yapıldığını, projeye aykırılıkların tespit edildiğini ve davacıya bu
aykırılıkların giderilmesi için 15 gün süre verildiğini, mahalde yapılan
20.06.2006 tarihli denetim neticesinde davacının projeye aykırılıkları eski
haline getirmediğinin tespit edilmesi üzerine, Belediye Encümeni’nin 17.08.2006
gün ve 4023.22 sayılı kararı ile 15.12.2005 gün ve 1823 sayılı işyeri açma
ve çalıştırma ruhsatının iptal edildiğini; yapılan işlemin hukuka uygun
olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Dava dosyasındaki Bilgi ve Belgeler incelendiğinde;
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin, 31.01.2006 gün ve 2005/725
Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı incelendiğinde, davacı R.Ş. İnş. Tur.
Gıda. Teks. Oto ve Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı aleyhine 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı ruhsatın
iptaline ilişkin 01.03.2005 gün ve 0621.17 sayılı Belediye Encümeni
kararının iptaline karar verilmesi istemi ile dava açıldığı; mahkemece,
“11.01.2005 günü yapılan denetim sonucu tespit edilen eksikliğin giderilmesi
için anılan yönetmelik uyarınca davacıya 7 günden az olmamak kaydı ile süre
verilmesi ve bu süre sonunda tekrar denetim yapılarak aykırılığın giderilip
giderilmediğinin kontrol edilmesi gerekirken, doğrudan ruhsatın iptali ve
işyerinin kapatılması yönünden tesisi edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir
“ gerekçesi ile davanın kabul edildiği ve işlemin iptal edildiği;
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin, 31.03.2006 gün ve 2005/1349
Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacı R.Ş. İnş. Tur.
Gıda. Teks. Oto ve Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti. tarafından, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı’nca davacıya 1. Sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı
verilmemesine ilişkin 16.03.2005 gün ve 1535 sayılı Belediye Encümeni
kararının iptaline karar verilmesi istemi ile dava açıldığı; mahkemece, ”…
işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının müracaat üzerine verileceği, ruhsat
verildikten sonraki 1 ay için yapılan kontrol ve denetimlerde yönetmelikte
öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerinin
mevzuata uygun hale getirilmesi için ilgiliye bir dE.ya mahsus olmak üzere
7 gün süre verileceği, buna rağmen aykırılığın giderilmediğinin anlaşılması
halinde ruhsatın iptal edileceğinin belirtilmesi karşısında; davacının
sahip olduğu işyerinin 1. Sınıf lokA.aya çevrilmesi istemi ile yaptığı
başvuru üzerine davalı idarece yukarıda anılan yönetmelik hükmünde
öngörülen usule göre işlem yapılması gerekirken, işyerine ilişkin daha önce
mimari projeye aykırılıklar tespit edildiğinden bahisle başvurunun reddedilmesinde
hukuki isabet bulunmamaktadır” gerekçesi ile davanın kabul edildiği ve
işlemin iptal edildiği;
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin, 31.03.2006 gün ve 2005/1349
Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı ile aynı mahkemenin, 31.01.2006 gün ve
2005/725 Esas, 2006/113 Karar sayılı kararından sonra, Çankaya Belediye
Başkanlığı KÜŞAT Müdürlüğü’nün, 26.05.2006 gün ve 2560-2356 sayılı yazısı
ile işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının “lüks sınıf” mı yoksa “1. sınıf”
mı olarak istendiğinin sorulduğu; R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto ve Rek.
Org. San.Tic. Ltd. Şti vekilinin, 03.07.2006 günlü yazı cevabı ile tercih
hakkının “ lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesinden yana
kullanıldığını” bildirdiği;
Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün 03.07.2006 gün ve 2590 sayılı
yazısı ile “20.01.2005 tarihli tutanak ile tespit edilen projeye
aykırılıkların halen aynı hali ile yerinde mevcut olduğu”nun bildirildiği;
bunun üzerine Çankaya Belediye Başkanlığı KÜŞAT Müdürlüğü’nün 04.07.2006
gün ve 3372-3076 sayılı yazısı ile davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto ve
Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti.’ne projeye aykırılıkların eski hale iadesi
için 15 gün süre verildiği; Çankaya Belediye Encümeni’nin 17.08.2006 gün ve
4023.22 sayılı kararı ile, verilen sürede projeye aykırılıkların eski
haline getirilmediğinden davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto ve Rek. Org.
San.Tic. Ltd. Şti.’ne verilen 15.12.2005 gün ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve
Çalıştırma Ruhsatı’nın iptal edildiği ; davacının bu kararın iptali istemi
ile davayı açtığı anlaşılmıştır.
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin; 22.05.2007 gün ve 2006/2001
Esas, 2007/1447 Karar sayılı kararı ile davacının davasını “ işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatı ile yapı ruhsatı ve projeye aykırılıklar, farklı
mevzuata tabi olup, her biri için farklı nitelik ve özellikleri arandığı ve
bunlardan birinde meydana gelen eksiklik ve değişikliklerin her durumda
diğeri için engel oluşturmayacağı, söz konusu eksiklik ya da değişikliğin,
tabi olduğu durum içersinde değerlendirilerek, mevzuatın öngördüğü
yaptırımın uygulanması gerektiği, yapı ile ilgili proje hilafı hususların
imar mevzuatının öngördüğü yaptırımlar ile giderilmesinin gerektiği, proje
hilafı hususlar nedeni ile usulünce alınmış işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesi ile
kabul ettiği ve Çankaya Belediye Encümeni’nin 17.08.2006 gün ve 4023.22
sayılı kararının iptaline karar verdiği; kararın davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilince temyizi üzerine Danıştay 8. Dairesi’nin 26.05.2009 gün
ve 2007/8212 Esas, 2009/3412 Karar sayılı kararı ile “ bir işyerinde ,
ruhsat verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde , mevzuata uygun olmayan
hususların ve noksanlıkların saptanması halinde İşyeri Açma ve Çalıştırma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi gereğince yetkili idarelerce ,
bunların giderilmesine kadar bu amaca yönelik olarak işyerinin faaliyetten
men’ine karar verilebileceği, davalının bu amaca yönelik işleminde bir
hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmettiği, davacı vekili tarafından karar karşı karar düzeltme
yoluna başvurulduğu; ancak, bu talebin de Danıştay 8. Dairesi’nin
13.07.2010 gün ve 2009/7784 Esas, 2010/4203 Karar sayılı kararı ile
reddedildiği, Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin bozma ilamına uyulmak Sureti ile
yaptığı yargılama neticesinde , 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720
Karar sayılı kararı ile; “davacının imar mevzuatına aykırı olarak yaptığı
işyerinde faaliyette bulunduğu sabit olduğundan; bu durum sonlandırılıncaya
kadar çalışmaktan alıkonulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka
aykırılık bulunmadığı “ gerekçesi ile davanın reddine karar verdiği;
kararın davacı vekili tarafından temyiz edildiği; Danıştay 8. Dairesi’nin
16.11.2011 gün ve 2011/6381 Esas, 2011/5637 Karar sayılı kararı ile ilk
derece mahkemesi kararını onadığı anlaşılmıştır.
5-DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 28.05.2012 gün ve 2012/167 sayılı
yazısında özetle; idari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri
sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için öncelikle, hüküm uyuşmazlığının
varlığı için yasada aranan koşulların araştırılması gerektiğini; 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanun’un 2592
sayılı Kanun ile değişik 24'üncü maddesinin birinci fıkrasında, "1inci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığı kabul edilir." hükmünün yer aldığını ve istemin
bu çerçevede incelendiğini ;
Sulh Hukuk Mahkemesinde görülen tahliye davasının konusunun ve
sebebinin idare Mahkemesinde görülen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali
ve işyerinin faaliyetten men'i işlemlerinin iptali istemiyle açılan davadan
farklı olduğunu; taşınmazın kullanım amacı ve halihazırdaki durumu
incelenerek, kira sözleşmesindeki hükümlere aykırılık bulunup bulunmadığı
hususunun değerlendirilip tahliye istemiyle açılan davanın; Sulh Hukuk
Mahkemesi’nce, projeye aykırı tadilatların tahliye nedeni olamayacağı
gerekçesi ile reddedildiğini; tadilatların ruhsatına ve projesine uygun
hale getirilmesi amacıyla idari işlemler tesis edilmesi ve hukuka aykırı durumun
düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınması ile ilgili görevin idareye
ait olduğunu; bu nedenle, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal
edilmesine ve işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemlerde
hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle verilen davanın reddi yolundaki
İdare Mahkemesi kararı ile tahliye davasında verilen Sulh Hukuk Mahkemesi
kararı arasında hüküm uyuşmazlığı şartlarının oluşmadığı sonucuna
ulaşıldığını;
İdare Mahkemesi ve Asliye Hukuk Mahkemesi kararları yönünden
ise; dava taraflarının, sebebinin ve konusunun aynı olduğunu, her iki
kararın da kesinleştiğini; ayrıca İdare Mahkemesi kararı ile kiracı
şirketin işyerine müdahalesinin men-i ve tahliyesi sonucu ortaya çıkarken,
Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile ise idarenin taşınmaza müdahalesinin
menine ve kiracı şirketin taşınmazda faaliyetine devam etmesi sonucunun
ortaya çıktığını, aynı hukuki uyuşmazlık hakkında yaratılan bu çelişkili
durum nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğini,
dolayısıyla hüküm uyuşmazlığının varlığının kabulü için yasada aranan
koşulların gerçekleşmiş olduğunu, bu hükümler arasındaki uyuşmazlığın
esasının incelendiğini ;
İdare Mahkemesi’nde kiracı şirket tarafından açılan işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline yönelik işlemin iptali talebinin
reddedildiği ve kararın Danıştay 8. Dairesi’nce onanarak kesinleştiğini;
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde kiralayan idarenin taşınmaza müdahalesinin
me’ine ve muarazanın bu şekilde giderilmesine yönelik talebin ilk olarak
görev nedeni ile reddedildiğini ancak; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin bozma
ilamı üzerine yapılan yargılamada, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davayı kabul
ettiğini ve kiralayan idarenin taşınmaza müdahalesinin men’ine ve
muarazanın bu şekilde giderilmesine hükmettiğini, kararın Yargıtay 14.
Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiğini, bu şekilde idari
işlemlerin hukuki geçerliği konusunda iki ayrı kesinleşmiş kararın ortaya
çıktığını ve çıkan uyuşmazlığının temelinde, dava konusu taşınmazda bulunan
projeye aykırı eklentilerin eski hale getirilmemesi nedeni ile kiracı
şirketin ruhsatının iptal edilmesi işleminin hukuki geçerliliği, bu işlemin
yok hükmünde sayılması gerekip gerekmediği sorunun yattığını; hüküm
uyuşmazlığının çözülebilmesi için öncelikle bu sorunun çözülmesinin gerektiğini,
Türk Kamu İdaresi’nin, Tanzimattan bu yana, kendisine rejim
olarak "İdari Rejim"i aldığını, bu rejimde; idarenin, özel hukuk
gerçek ve tüzel kişilerinden farklı olarak, idare edilenleri hak sahibi
kılabilme, borç ve yükümlülük altına sokabilme güç ve yetkisinin mevcut
olduğunu; idare hukukunda, idareye özgü bu güç ve yetkiye, "kamu
gücü" denildiğini; idare, bu gücü kullanarak, tek yanlı irade
açıklamasıyla idare edilenlerin hukukunda sözü edilen değişiklikleri
yapabildiğini;
Hukuk Devletlerinde, idarenin bu gücünün hukuka uygunluğunun
yargısal denetimi olmaksızın, kişi hak ve özgürlüklerinin güvence altında
olmasının düşünülemeyeceğini; kendilerine rejim olarak "idari
rejimi" alan ülkelerde, söz konusu denetimi yapmak üzere, Adli Yargı
Düzeni yanında, ondan ayrı olarak, İdari Yargı Düzeni kurulması kaçınılmaz
olduğunu; Ülkemizde de, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun
denetiminde, ayrık yasa hükmü olmadığı sürece, idari yargının yetkili ve
görevli olduğunu; ortada, idari usul kuralları uygulanarak tesis edilen
idari işlemlerin olduğunu ve bu işlemlerin yok hükmünde sayılıp
sayılamayacağı konusunda hüküm kurma görev ve yetkisinin, İdari Yargı
Düzenine mensup mahkemelere ait olduğunu, bu konuda, Adli Yargı Düzenine
mensup mahkemelerce yapılan yargılama ve kurulan hükmün, görevsizlik
nedeniyle hukuken malul olduğunu ve bu kararın görevli yargı düzeni olan
idari yargı düzenine mensup İdare Mahkemesi’nce verilen kararla yarattığı
çelişik hukuki durumunun giderilmesi için, adli yargı mercii tarafından
verilen kararın kaldırılması gerektiğini belirterek;
Açıklanan nedenlerle, Ankara 10'uncu Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı kararı ile Ankara Birinci
İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve E:2010/1380, K.2010/1720 sayılı
kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığına; Ankara 23'üncü Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve E:2008/396, K:2009/162 sayılı kararı
ve Ankara Birinci İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve E:2010/1380,
K:2010/1720 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna ve bahse
konu hüküm uyuşmazlığının Ankara 23'üncü Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.05.2009 gün ve E:2008/396, K:2009/162 sayılı kararının kaldırılması yolu
ile giderilmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
6-YARGITAY CUMHURİYET SAVCISI; 20.09.2012 gün ve
BYY-2012/177025 sayılı yazısında özetle; 2247 sayılı Kanun’un 24.
maddesi’nde belirtilen hüküm uyuşmazlığının oluşabilmesi için, yargı
mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak
verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en
az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunması gerektiğini; Uyuşmazlığa konu edilen
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin anılan kararı ile, Çankaya Belediye
Başkanlığı’nca davalı şirket tarafından işletilen lokA.aya ait taşınmazın
kira sözleşmesi hükümlerine aykırı kullanımı nedeniyle açılan davanın
reddine karar verildiği halde; Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin anılan kararında
ise, Belediye tarafından ihale sonucu lokA.a olarak işletilmek üzere
kiralanan taşınmazda, lokantacılık faaliyeti icra edilirken, ruhsat ve
projeye aykırı tadilatların eski hale getirilmemesi nedeniyle ruhsat iptali
ve işyerinin lokantacılık faaliyetinden men edilmesine dair işlemin
iptaline yönelik açılan davanın reddinin söz konusu olduğunu; her iki
davada, davaların konu ve sebep bakımından aynı olmadığını, adli yargı
yerinde görülen davada, taşınmazın tahliyesi dava konusu edildiğini, idari
yargı yerinde görülen davada ise, Belediye işyeri açılış kuralları ile ve
ilgili mevzuata aykırılık nedeniyle ruhsat iptali ve çalışma izni iptali
ile ilgili işlemin dava edildiğini; ayrıca, bu iki yargı yerindeki
kesinleşen kararlar nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin imkansız
olduğundan söz etmenin mümkün olmadığını; bu nedenle Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin kesinleşen kararı ile Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
kesinleşen kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığını;
Uyuşmazlığa konu edilen Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
kesinleşen davasında davacının lokA.a işletmecisi şirket, davalısının
Çankaya Belediyesi olduğunu; davada, davalı idare tarafından projeye aykırı
eklentiler nedeni ile kiracı şirketin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
iptaline yönelik işlemlerin haksız fiil niteliğinde olup olmadığının
tartışıldığını ve Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde yapılan yargılama
sonucunda; kiralayan Belediye Başkanlığının idari işlemlerinin, haksız fiil
niteliğinde olduğu kabul edilerek davanın kabulüne, kiralayan belediyenin
dava konusu taşınmaza müdahalesinin meni kararı verildiğini; Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin kesinleşen davasında davacının Kiracı Şirket,
davalısının kiralayan Belediye Başkanlığı olduğunu; davada; Belediye
tarafından yapılan ihale ile kiralanan taşınmazda, lokantacılık faaliyeti
icra edilirken, ruhsat ve projeye aykırı imalatların eski hale
getirilmemesi nedeniyle ruhsat iptali ve işyerinin lokantacılık
faaliyetinden men edilmesine dair işlemin hukuka uygunluğunun
denetlendiğini ve işlemin hukuka uygun görülmesi nedeni ile davanın reddine
karar verildiğini; bu durumda, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dava
dosyasının davacısı, davalısı, dava konusu ve sebebi ile Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nin dava dosyasının tarafları, konusu ve sebebinin aynı olduğunu;
her iki yargı yerinde verilen çelişik kararlar nedeniylede bir hakkın
yerine getirilmesi imkansız hale geldiğini;
İdare tarafından mevzuatın kendisine tanıdığı yetkiler
çerçevesinde kamu gücü kullanılarak ortaya konulan tek taraflı idari
işlemlerin denetiminde, 2577 sayılı İYUK2/l-a maddesi uyarınca idari
yargının görevli olduğunu; İdarenin idari yargı kararlarına uygun
davrandıktan sonra yeniden tesis ettiği davaya konu işlemlerin işletmeci
şirketin özel hukuktan kaynaklanan haklarını kullanmayı engelleme amacı
taşıdığını söylemenin mümkün olmadığını; işlemlerin, işletmecinin kira
sözleşmesi ile kiraladığı taşınmazda lokantacılık faaliyetini icra etmesine
engel olacağını; ancak bu sonucun, idari gereklere ve kurallara uymamanın doğal
bir sonucu olduğunu belirterek;
Açıklanan nedenlerle, 1.Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04/12/2007 gün ve 2005/1409 E, 2007/2407 K sayılı kararı ile Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin 26/11/2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K sayılı
kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığına; Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nin 26/11/2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K sayılı kararı ile
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26/05/2009 gün ve 2008/396 E,
2009/162 K. sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna ve bahse
konu hüküm uyuşmazlığının Ankara 23'üncü Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.05.2009 gün ve E:2008/396, K:2009/162 sayılı kararının kaldırılması yolu
ile giderilmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
7-USULE İLİŞKİN İNCELEME :
İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen
hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup
oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 2592 sayılı Kanun ile değişik 24'üncü maddesinin birinci
fıkrasında, “1 nci maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi
tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya
kesinleşmiş aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı
olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi
olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.”
hükmü yer almaktadır.
Anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a-Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisi tarafından verilmesi,
b-Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c-Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d-Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e-Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunması,
Koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların
incelenmesinden ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve yasa
yollarına başvurularak kesinleşmiş kararlar oldukları; her iki kararda da
davanın esasının hükme bağlandığı anlaşılmıştır.
a) Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı
kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunup bulunmadığı yönünden:
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararında davacı; Çankaya Belediye
Başkanlığı, davalı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic.
Ltd. Şti, dava sebebinin, davalı şirket tarafından gerçekleştirilen mimari
projeye aykırı tadilatlar; dava konusunun ise, bu tadilatların eski haline
getirilmemesi nedeni ile kira sözleşmesinin 9. maddesinin ihlal edilmesi ve
bu nedenle davalının taşınmazdan tahliyesi talebi olduğu anlaşılmaktadır.
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380
Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararında ise; davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda.
Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti; davalı, Çankaya Belediye
Başkanlığı; dava sebebinin, Çankaya Belediye Encümeni’nin 17.08.2006 gün ve
4023.22 sayılı kararının hukuka uygun olmadığı, dava konusunun ise; hukuka
uygun olmayan idari işlem ise kiracı şirketin işyeri açma ve çalışma
ruhsatının iptaline yönelik işlemin iptali olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyaların incelenmesinden anlaşıldığı üzere; Ankara 10. Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin dava dosyasında; mimari projeye aykırılıklar nedeni ile
taraflar arasında imzalanan kira aktinin ihlal edilmesi nedenine dayalı
tahliye istemi; Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin dava dosyasında ise idarenin
tesis ettiği işlemin hukuka aykırı olması nedeni ile iptaline karar
verilmesi istemi yer almaktadır.
Görüldüğü üzere; her iki dava dosyasının farklı yargı
kollarına ait olması, davacısı ve davalısının aynı olması ve her iki dava
dosyasının da temyiz incelemesinden geçmek Sureti ile kesinleşmiş olması
yönlerinden 2247 sayılı Kanun’un 24. maddesi’nin a ve c bentlerinde
belirtilen koşullar gerçekleşmiştir.
2247 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin b bendi açısından ise dava
sebebi ve konusu kavramlarının tespiti gerekmektedir. Dava konusu, açılan
dava ile ne istendiğini ifade eder. Örneğin; sözleşme gereklerinin yerine
getirilmemesi nedeni ile açılan bir alacak davasında, dava konusu 10.000 TL
alacaktır.(Yılmaz, Ejder/Kuru, Baki/ Aslan, Ramazan; Medeni Usul Hukuku
Ders Kitabı,Yetkin Yayınevi, Ankara,2010, sy.307) Dava sebebi ise;
davacının iddiasının dayandığı vakaları ifade eder.(Yılmaz, Ejder;/ Kuru,
Baki/ Aslan, Ramazan; a.g.e. sy.308) Bu noktada dava sebebi ile hukuki
sebebin karıştırılmaması gerekir. Hukuki sebep; davacının dava dilekçesinde
bildirdiği olayların hukuki niteliğidir. Haksız fiil, sebepsiz zenginleşme
veya sözleşme hükümlerine riayetsizlik gibi.( Yılmaz, Ejder;/ Kuru, Baki/
Aslan, Ramazan; a.g.e.sy.310)
Bu açıklamalar ışığında her iki davanın konusunu ve sebebini
tespit etmek gerekirse;
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin dava dosyasında dava
sebebinin, kiracı şirket tarafından yapıldığı ileri sürülen tadilatların mimari
projesine aykırı olması, dava konusunun, mimari projesine aykırı tadilat
yapan kiracı şirketin eylemini, taraflar arasındaki kira sözleşmesine
aykırı olduğu iddiası ve davanın netice-i talebinin sözleşme şartlarını
ihlal eden kiracı şirketin taşınmazdan tahliyesi istemi olduğu
görülmektedir. Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin dava dosyasında ise; dava
sebebinin, dava konusu yerde yapılan tadilatların mimari projeye aykırı
olduğu iddiası, dava konusunun yapılan mimari projeye aykırı tadilatlar
nedeni ile kiracı şirketin ruhsatının iptal edilmesi işlemi, netice-i
talebinin ise bu işlemin hukuka aykırı olması nedeni ile iptal edilmesi
istemi olduğu anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere her iki davada da dava sebebini, mimari
projesine aykırı olarak yapıldığı iddia edilen tadilatlar, dava konusunu
yapılan bu tadilatlar nedeni ile kiracı şirketin dava konusu taşınmazı
kullanabilip kullanamayacağı, netice-i taleplerin ise kiracı şirket
açısından taşınmazın kullanılmasına devam edilmesi, kiralayan Belediye
Başkanlığı yönünden ise kiracı şirketin taşınmazdan tahliyesi olduğu
ortadadır. Sonuç olarak; her iki dava dosyası arasında 2247 sayılı Yasa’nın
24. maddesinin b bendinde belirtilen koşulların gerçekleştiği tespit
edilmiştir.
Her ne kadar, gerek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın
gerekse Danıştay Başsavcılığı’nın dosyaya ilişkin yazılarında; Ankara 10.
Sulh Hukuk Mahkemesi dosyasının, kira sözleşmesine aykırılık sebebine
dayalı ve sonuçları Borçlar Hukuku’nun 256/2. maddesinde düzenlenen bir
tahliye davası; Ankara 1. İdare Mahkemesi dosyasının, işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatı koşullarının kiracı şirket yönünden gerçekleşip
gerçekleşmediği temeline dayalı ve sonuçları 3572 sayılı Kanun’un 6.
maddesinde düzenlenen iptal davası olması nedenleriyle, davalar arasında
2247 sayılı Yasa’nın 24. maddesi koşullarının oluşmadığı ileri sürülmüş ise
de; farklı yargı kollarında açılan davalarda, kiracı şirketin ya da
kiralayan Belediye Başkanlığı’nın aynı istemle ve aynı şekilde mahkemeye
başvurmasının ve olayların aynı mevzuat çerçevesinde görülmesinin
taraflardan ve mahkemelerden beklenemeyeceği kanaatine ulaşılmakla,
Danıştay Başsavcılığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın bu konudaki
düşüncelerine katılmak mümkün olmamıştır. Bu nedenle dava taraflarının
farklı yargı kollarında aynı sebebe ve aynı konuya ilişkin istemlerini
farklı şekilde ve farklı mevzuat çerçevesinde ortaya koymaları davaların
konusunun, sebebinin, taraflarının ve sonuçlarının aynı olması durumunu
değiştirmemektedir. Ayrıca mahkeme kararları arasındaki çelişki nedeni ile
kiracı şirket tarafından dava konusu taşınmazın kullanılması yönünden
tereddütlerin ortaya çıktığı ve her iki davada verilen kararlar nedeni ile
davacının kullanma hakkının yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği
aşikardır.
Bu nedenlerle her iki hüküm arasında 2247 sayılı Kanun ‘un 24.
maddesi koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır.
b) Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve
2008/396 Esas, 2009/162 Karar Sayılı kararı ile Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar Sayılı
kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunup bulunmadığı yönünden:
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve
2008/936 Esas, 2009/162 Karar sayılı dosyasında; davacının, R.Ş. İnş. Tur.
Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti; davalının, Çankaya Belediye
Başkanlığı olduğu; dava sebebinin, davalı Belediye Başkanlığı’nın, Ankara
11. İdare Mahkemesi tarafından verilen 2005/725 Esas, 2006/113 Karar ve
2005/1349 Esas, 2006/712 Karar sayılı kararlarını uygulamamak ve kiracı
şirketin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının Belediye Encümeninin
17.08.2008 gün ve C/2006/4023.22 sayılı kararı ile iptal etmek Sureti ile
kiracı şirketin işyerini kullanmasını engellemesi; dava
konusunun ise; idarenin bu eylemlerinin idari işlem niteliğini kaybetmesi
ve haksız fiil niteliğini kazanmış olması nedenleri ile idarenin taşınmaza
müdahalesinin önlenmesi olduğu tespit edilmiştir.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi;
2006/380 Esas, 2006/309 Karar sayılı kararı ile ilk olarak davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, kararın R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto.
Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyizi üzerine; Yargıtay
14. Hukuk Dairesi 2008/5128 Esas, 2008/6088 Karar sayılı kararı ile; “somut
olayda idari işlemin haksızlığı, usulsüzlüğü ve buna bağlı iptali isteminin
değil; sadece işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının sürekli olarak iptal
edilmesi nedeni ile davacının özel hukuktan kaynaklanan hakkını
kullanamaması iddiası ve buna bağlı muarazanın önlenmesi ile davalı Belediye
Başkanlığı’nın müdahalesinin önlenmesinin talep edildiği, bu talebin adli
yargıda görülmesi gerektiğini “ belirterek ilk derece mahkemesi kararını
bozmuş; Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce Yargıtay bozma ilamına
uyulmak Sureti ile yapılan yargılama neticesinde; 2008/396 Esas, 2009/162
Karar sayılı kararı ile; davanın kabulüne, davalı Belediye Başkanlığı’nın
taşınmaza müdahalesinin önlenmesine ve muarazanın bu şekilde giderilmesine
karar vermiş, verilen kararın Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 05.11.2009 gün
ve 2009/10683 Esas ,2009/12210 Karar sayılı kararı ile onanarak
kesinleşmiştir.
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararında ise; davacı
R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti; davalı,
Çankaya Belediye Başkanlığı; dava sebebinin, Çankaya Belediye Encümeni’nin
17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı kararının hukuka uygun olmadığı, dava konusunun
ise; hukuka uygun olmayan idari işlem ise kiracı şirketin işyeri açma ve
çalışma ruhsatının iptaline yönelik işlemin iptali olduğu tespit
edilmiştir.
Ankara 1. İdare Mahkemesi; 2006/2001
Esas, 2007/1447 Karar sayılı kararı ile ilk olarak davanın reddine karar
vermiş, kararın davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından temyizi
üzerine, Danıştay 8. Dairesi’nin 2007/8212 Esas, 2009/3412 Karar sayılı
kararı ile 3472 sayılı Kanun’un 6. maddesi gereğince ruhsatın verilmesinden
sonra yapılan denetimlerde mevzuata aykırı durumların tespit edilmesi
halinde bu mevzuata aykırı durumların giderilmesine kadar bu amaca yönelik
olarak işyerinin faaliyetten men edilebileceğini belirterek ilk derece
mahkemesi kararını bozduğu; Ankara 1.İdare Mahkemesi’nce Danıştay bozma
ilamına uyulmak Sureti ile yapılan yargılama neticesinde; 2010/1380 Esas,
2010/1720 Karar sayılı kararı ile; davanın reddine karar verdiği, verilen
kararın Danıştay 8 Dairesi’nin 16.11.2011 gün ve 2011/6381 Esas, 2011/5637
Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır
Görüldüğü üzere; her iki dava
dosyasının farklı yargı kollarına ait olması, davacısı ve davalısının aynı
olması ve her iki dava dosyasının da temyiz incelemesinden geçmek Sureti
ile kesinleşmiş olması yönleri ile olayda; 2247 sayılı Kanun’un 24.
maddesi’nin a,c,d bentlerinde belirtilen koşullar gerçekleşmiştir.
Ancak, davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda.
Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti vekili Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’ne açtığı davada; davalının ruhsatların iptaline ilişkin
işlemlerinin idari işlem olmaktan çıktığını, haksız fiil niteliğinde
olduğunu ve bu nedenle davalı Belediye Başkanlığı’nın müdahalesinin men-ine
karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüş iken; Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nde açtığı davada; idarenin 17.08.2006 gün ve C/2006/4023.22
sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali işleminin iptaline karar
verilmesini talep etmiştir. Bu durumda bu iki davanın dava konusu ve
sebebinin aynı olup olmadığı, 2247 sayılı Kanun’un 24. maddesinin 1/b
bendinde belirtilen “ dava konusu ve sebebinin aynı olması “ koşulunun
gerçekleşip gerçekleşmediğinin irdelenmesi gerekir.
Dava konusu, açılan dava ile ne
istendiğini ifade eder. Örneğin; sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi
nedeni ile açılan bir alacak davasında, dava konusu 10.000 TL
alacaktır.(Yılmaz, Ejder/Kuru, Baki/ Aslan, Ramazan; Medeni Usul Hukuku
Ders Kitabı,Yetkin Yayınevi, Ankara,2010, sy.307) Dava sebebi ise;
davacının iddiasının dayandığı vakaları ifade eder.(Yılmaz, Ejder;/ Kuru,
Baki/ Aslan, Ramazan; a.g.e. sy.308) Bu noktada dava sebebi ile hukuki
sebebin karıştırılmaması gerekir. Hukuki sebep; davacının dava dilekçesinde
bildirdiği olayların hukuki niteliğidir. Haksız fiil, sebepsiz zenginleşme
veya sözleşme hükümlerine riayetsizlik gibi.( Yılmaz, Ejder;/ Kuru, Baki/
Aslan, Ramazan; a.g.e.. sy.310)
Bu açıklamalar ışığında her iki davanın
konusunu ve sebebini tespit etmek gerekirse;
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi
dosyasında, dava konusu; davacının sürekli iptal edilen ruhsatları nedeni
ile işyerini kullanmasına engel olunması şeklindeki müdahalenin men-ini
talebidir. Dava sebebi ise; davalının işyerine ait ruhsatları her dE.sında
haksız gerekçelerle iptal etmesi, hukuki sebep ise; idarenin bu eyleminin
idari işlem olmaktan çıktığı ve haksız fiile dönüştüğü iddiasıdır. Ankara
1. İdare Mahkemesi dosyasında ise dava konusu; davacının, dava konusu
taşınmazı kullanmasını engelleyici nitelikteki işlemin iptali talebidir.
Dava sebebi; davalı idarenin 17.08.2006 gün ve C/ 2006/4023.22 sayılı
işlemi, hukuki sebebi ise; davalının ruhsat iptali işleminin hukuka aykırı
olduğu iddiasıdır. Görüldüğü üzere; her iki davada da dava konusu,
davacının dava konusu taşınmazı kullanmasını engelleyici nitelikteki
işlemlere son verilmesi istemidir. Her iki davada da davacı, davacının
tesis ettiği işlemler nedeni ile taşınmazı kullanamadığı sebebine dayanmış
ve yine her iki davada da davalının işlemlerinin haksız fiil olduğu hukuki
sebebini ileri sürmüştür. Bu itibarla her iki davanın konusu, sebebi ve
hukuki sebebinin aynı olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca, Ankara 23 Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı ile davacının
dava konusu taşınmazı kullanmasına yönelik, davalının taşınmaza
müdahalesinin men’ine karar verilmişken; Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile; davacının taşınmazı
kullanmasını engelleyecek şekilde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
iptaline karar verilmiştir. Görüldüğü üzere; her iki davada verilen
kararlar nedeni ile davacının kullanma hakkının yerine getirilmesi
olanaksız hale gelmektedir.
Belirtilen nedenlerle,
1- Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile Ankara
10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407
Karar sayılı kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009
gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararları arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 24. Maddesi koşullarının oluştuğu ,
2- 2247 sayılı Yasanın 25. maddesi
hükümleri uyarınca;
a) idari yargılama usulü Yasası
gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin
30 gün içinde yanıt verilmek üzere Çankaya Belediye Başkanlığı’na
bildirilmesi, anılan davalı tarafından verilen yanıtın karşı tarafa tebliği
Suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanması,
b) Usulü işlemler tamamlandıktan ve
esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek günde işin
esasının görüşülmesine 11.11.2013 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KARAR
VERİLMİŞTİR.
Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine
yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa (Çankaya Belediye Başkanlığı’na) tebliğ edilmiş; anılan kurumun vekili
tarafından yasal süresi içerisinde cevap verilmediği tespit edilmiştir.
Verilen Karar
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Danıştay Başsavcılığı’ndan ek
düşünce istenmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 11.02.2014 tarihli,
Danıştay Başsavcılığı 14.02.2014 tarihli yazıları ile ek düşüncelerini
bildirmişlerdir.
8-YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI EK DÜŞÜNCE YAZISI
Mahkememizin Ankara
1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar
sayılı kararı ile Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı
kararları arasında 2247 sayılı Yasa’nın 24. Maddesi koşullarının oluştuğuna
ilişkin kararından sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan ek görüş
istenmiş, gelen yazıda; “ Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin 04.12.2007 gün
ve 2005/1409 E, 2007/2407 K sayılı kararı ve Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 26.05.2009 gün ve 2008/396 E, 2009/162 K sayılı kararı ile
Ankara 1. İdare Mahkemesinin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K
sayılı kararları nedeniyle oluşan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi için
R.Ş. inş. Tur. Gıda Teks. Oto. ve Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti. vekili
tarafından 2247 sayılı Kanun’un 24. maddesi gereğince yapılan müracaat ile
ilgili Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 2012/167 Esas sayılı dosyasında
her üç karar arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğu kararı verilmesi
nedeniyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığımızca, usul ve esas yönünden
verilen asıl görüş yazısında, Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin kararının
hüküm uyuşmazlığına konu olamayacağı değerlendirildiğinden, esas bakımından
mütalada, bu karar bakımından görüş bildirilmediğinden; Uyuşmazlık
Mahkemesinin anılan kararı karşısında, Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin
Kararı bakımından da hüküm uyuşmazlığının esası açılsından yapılan
incelemede;
Uyuşmazlığa konu edilen Ankara 10. Sulh
Hukuk mahkemesinin anılan kararı ile, Çankaya Belediye Başkanlığınca davalı
şirket tarafından işletilen lokA.aya ait taşınmazın kira sözleşmesi
hükümlerine aykırı kullanımı nedeniyle açılan tahliye davasının reddine
karar verildiği halde; Ankara 1. İdare Mahkemesinin ve Ankara 23. Asliye
Hukuk Mahkemesinin anılan kararında ise, Belediye tarafından ihale sonucu
lokA.a olarak işletilmek üzere kiralanan taşınmazda, lokantacılık faaliyeti
icra edilirken, ruhsat ve projeye aykırı imalatların eski hale
getirilmemesi nedeniyle ruhsat iptali ve işyerinin lokantacılık faaliyetinden
men edilmesine dair işlemin iptaline yönelik açılan davaların İdari Yargı
yerinde reddi, adli yargı yerinde ise kabulü söz konusudur. Daha önceki
görüşümüzde ayrıntılı olarak belirttiğimiz üzere, Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesinde açılan davanın sonucu ile ilgili Şirketin davaya konu taşınmaz
üzerinde ki kiralama hakkı devam etmektedir. Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi ile Ankara 1. İdare Mahkemelerinde davaya konu olan ve hüküm
uyuşmazlığına neden olan konu ise, Şirkete ait işletme izin ve ruhsatlarına
geçerlilik tanınması yada tanınmaması ile ilgilidir. Bu davalarda
geçerlilik tanınacak kararın, Şirketin Belediyeye ait taşınmaz üzerindeki
kiracılık hakkını engellemeyeceği gibi geçerlilik tanınan işletme izin ve
ruhsat hakkına ilişkin olumlu ya da olumsuz hüküm ile aralarında bir hakkın
yerine getirilmesi bakımından çelişki doğmayacağı, zira her halde kiracılık
ilişkisinin, işletme izninden ayrı değerlendirilmesi gerektiği
düşünüldüğünden;
1. Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin
04/12/2007 gün ve 2005/1409 E, 2007/2407 K sayılı kararı ile Ankara 1.
İdare Mahkemesinin 26/11/2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K sayılı
kararına geçerlilik tanınmasına,
2. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin
26/05/2009 gün ve 2008/396 E, 2009/162 K. sayılı kararının kaldırılması ile
bu şekilde hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerekeceği
düşünülmektedir. “ şeklindeki gerekçesi ile kararlar arasındaki hüküm
uyuşmazlığının Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin 04/12/2007 gün ve
2005/1409 E, 2007/2407 K sayılı kararı ile Ankara 1. İdare Mahkemesinin
26/11/2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K sayılı kararına geçerlilik
tanınması Suretiyle giderilmesi gerektiği yolunda görüş bildirmiştir.
9-DANIŞTAY BAŞSAVCISI
EK DÜŞÜNCE YAZISI
Mahkememizin Ankara
1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar
sayılı kararı ile Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı
kararları arasında 2247 sayılı Yasa’nın 24. Maddesi koşullarının oluştuğuna
ilişkin kararından sonra Danıştay Başsavcılığı’ndan ek görüş istenmiş,
gelen yazıda; “ Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin 04.12.2007 gün ve
E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı kararı ve Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 26.05.2009 gün ve E:2008/396 K:2009/162 sayılı kararı ile
Ankara 1. İdare Mahkemesinin 26.11.2010 gün ve E:2010/1380 K:2010/1720
sayılı kararı nedeniyle oluşan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi için
R.Ş.-İnş. Tur. Gıda Teks. Oto. ve Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti. vekili
tarafından, 2247 sayılı Kanunun 24. Maddesi gereğince yapılan müracaat ile
ilgili Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 2012/167 Esas sayılı dosyasında
her üç karar arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğu yolunda karar
verilmesi nedeniyle, Danıştay Başsavcılığımızca, usul ve esas yönünden
verilen asıl görüş yazısında, Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin kararının
hüküm uyuşmazlığına konu olamayacağı değerlendirildiğinden, esas bakımından
mütalaada, bu karar bakımından görüş bildirilmediğinden; Uyuşmazlık
Mahkemesinin anılan kararı karşısında, Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin
Kararı bakımından da hüküm uyuşmazlığının esası yönünden yapılan
incelemede;
Önceki düşüncemizde de belirtildiği
üzere Sulh Hukuk Mahkemesinde görülen tahliye davasının konusunun ve
sebebinin İdare Mahkemesinde görülen işyeri açma ve çalışma ruhsatının
iptali ve işyerinin faaliyetten men'i işlemlerinin iptali istemiyle açılan
davadan farklı olduğu, taşınmazın kullanım amacı halihazırdaki durumu
incelenerek, kira sözleşmesindeki hükümlere ve ilgili mevzuata aykırılık
bulunmadığı hususu değerlendirilmiş ve tahliye istemiyle Çankaya Belediye
Başkanlığınca açılan davada özetle projeye aykırı tadilatların tahliye
nedeni olamayacağı gerekçesiyle Sulh Hukuk Mahkemesi kararıyla dava
reddedilmiş, Sulh Hukuk Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla taşınmazda
tespit edilen projesine aykırı imalatların Kira Kanunu hükümlerine göre
özel hukuk sözleşmesine aykırılık oluşturmadığı hükmünü içerdiği, aynı
tadilatların imar mevzuatı uyarınca yasallık denetimini içermediği, şirkete
ait işletme izin ve ruhsatlarının iptali işlemlerine karşı idare mahkemesi
ve Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalarda verilen kararların önem
arzettiği ve bu kararlar arasındaki çelişkinin hakkın yerine getirilmesini
bizatihi engellediği anlaşılmış olup, ilk düşüncemizde yer alan görüşlerde
nazara alınarak;
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin
26.05.2009 gün ve E:2008/396, K2009/162 sayılı kararının kaldırılmasına,
Ankara 1. İdare Mahkemesinin 26.11.2010
gün ve E:2010/1380, K:2010/1720 sayılı kararının reddi yolundaki hükmünün
kabulüne,
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin
04.12.2007 gün ve E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı kararının, dosya içeriği
bir bütün olarak irdelendiğinde kaldırılmasının gerekmediği sonucuna
ulaşıldığı ve bu şekilde hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar
verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklindeki gerekçesi ile
kararlar arasındaki hüküm uyuşmazlığının Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 04/12/2007 gün ve 2005/1409 E, 2007/2407 K sayılı kararı ile
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26/11/2010 gün ve 2010/1380 E, 2010/1720 K
sayılı kararına geçerlilik tanınması Suretiyle giderilmesi gerektiği
yolunda görüş bildirmiştir.
10-ESASIN
İNCELENMESİ
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Nurdane TOPUZ, Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan ve 2247 sayılı Yasa’nın 25. maddesinin verdiği
yetkiye dayanılarak sözlü açıklama için önceden belirlenen 3.3.2014 günlü
toplantısında;
Başvuru dilekçesi ve ekleri,
uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili
Başsavcıların düşünce yazıları, ek düşünce yazıları, dayanılan Yasa ve
Yönetmelik kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ve
Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in hazırladığı rapor okunup incelendikten;
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün yazılı düşünceleri doğrultusundaki
açıklamaları da alındıktan sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Öncelikli
olarak davacı kiracı şirket ile davalı kiralayan Çankaya Belediye
Başkanlığı arasında, süregelen davaya konu işlemlerin safahatının
belirtilmesi gerekirse;
Davacı şirket
tarafından, davaya konu Çankaya İlçesi, Dikmen Keklikpınarı Mahallesi
27338-27341 adalarda yer alan bina 04.12.2003 tarihinde kiralanmış ve
30.12.2004 gün ve 1823 sayılı “lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı
“ kendisine verilmiştir.
Davalı
Belediye Başkanlığı 01.03.2005 gün ve C/2005/0621.17 sayılı kararı ile,
davacı şirkete verilen “1823 sayılı lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma
belgesi ”nin iptaline karar vermiş, bu işlemin iptali istemi ile davacı
tarafından açılan davaya bakan Ankara 11. İdare Mahkemesi 31.01.2006
gün ve 2005/725 Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve
ruhsatın iptaline ilişkin işlemin iptaline karar vermiştir.
Davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto.
Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından , davalı Çankaya Belediye Başkanlığı’na
“ 1. Sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi” ne yönelik
talebinin davalı idarece reddine karar verilmesi üzerine açılan davaya
bakan Ankara 11. İdare Mahkemesi 31.03.2006 gün ve 2005/1349 Esas, 2006/712
Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve davaya konu işlemin iptaline
karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
tarafından 28.07.2005 tarihinde kiracı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto.
Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti’nin dava konusu taşınmazdan tahliyesi istemi
ile dava açılmış; ancak, davaya bakan Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile,
davanın reddine karar verilmiş ve verilen bu karar Yargıtay 6. Hukuk
Dairesi’nin 21.04.2008 gün ve 2008/2754 Esas, 2008/4999 Karar sayılı ilamı
ile onanarak kesinleşmiştir.
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin bahsi
geçen kararlarından sonra davacıya tekrar, 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı
İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmiş; ancak verilen bu ruhsat da
davalı Belediye Başkanlığı’nın 17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı kararı ile
iptal edilmiş, bu iptal kararına karşı davacı şirket vekili tarafından
açılan iptal davasına bakan Ankara 1. İdare Mahkemesi, 22.05.2007 gün ve
2006/2001 Esas, 2007/1447 Karar sayılı ilk kararı ile davanın kabulüne ve
dava konusu işlemin iptaline hükmetmiş, kararın temyizi üzerine dosyayı
inceleyen Danıştay 8. Dairesi, 26.05.2009 gün ve 2007/8212 Esas, 2009/3412
Karar sayılı ilamı ile, davaya konu işlemin hukuka aykırı olmadığı
gerekçesi ile verilen kararı bozmuş, Danıştay 8. Dairesi’nin bozma ilamı
sonrasında Ankara 1. İdare Mahkemesi, 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas,
2010/1720 Karar sayılı 2. kararında, açılan davanın reddine ve idare tarafından
yapılan işlemin hukuka uygun olduğuna hükmetmiş ve bu karar Danıştay 8.
Dairesi’nin 16.11.2011 gün ve 2011/6381 Esas, 2011/5637 Karar sayılı ilamı
ile onanarak kesinleşmiştir.
Taraflar arasında yaşanan tüm bu
ihtilaflar nedeni ile, davacı şirket tarafından, davalı Belediye Başkanlığı
aleyhine Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde, taraflar arasındaki
muarazanın giderilmesi ve davalı Belediye Başkanlığı’nın taşınmaza
müdahalesinin önlenmesi istemi ile dava açılmış, Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 21.11.2006 gün ve 2006/380 Esas, 2006/309 Karar sayılı ‘
davanın yargı yolu nedeni ile reddine’ ilişkin ilk kararı, Yargıtay 14.
Hukuk Dairesi’nin 09.05.2008 gün ve 2008/5128 Esas, 2008/6088 Karar sayılı
ilamı ile, ‘ davanın idari işlemin iptaline değil, süregelen iptaller
nedeni ile özel hukuktan kaynaklanan hakkın kullanılmaması temeline dayalı
muarazanın önlenmesi davası olduğunu, bu nedenle davanın esastan
incelenmesi gerektiği” belirtilerek bozulmuş; Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin, Yargıtay bozma ilamına uymak Sureti ile verdiği 26.05.2009
gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı ‘davanın kabulüne, davalı
Belediye Başkanlığı’nın dava konusu taşınmaza müdahalesinin önlenmesine’
ilişkin 2. Kararı ise; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 05.11.2009 gün ve
2009/140683 Esas, 2009/12210 Karar sayılı kararı ile onanmış ve bu şekilde
kesinleşmiştir.
Tüm bu yargılama safahatından
anlaşılacağı üzere, davacı ile davalı arasında oluşan ve müteaddit dE.lar
yargıya taşınan ihtilafların temelinde, dava konusu Çankaya İlçesi, Dikmen Keklikpınarı Mahallesi 27338-27341 adalarda
yer alan binada bulunan mimari projeye aykırılıkların kiracı şirket
tarafından yapılıp yapılmadığı, bu aykırılıkların kiralayan Çankaya
Belediye Başkanlığı’na kiracı şirketin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını
iptal hakkı verip vermeyeceği, neticede dava konusu taşınmazların kiracı
şirket tarafından kullanılıp kullanamayacağı hususları yer almaktadır.
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde
görülen davaların içeriğinden, dava konusu taşınmazın, davacı R.Ş.
İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından
kullanılmasında bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmakla
birlikte, Ankara 1. İdare Mahkemesi’nce verilen , lüks sınıf işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatının iptali kararından, davacı şirketin dava konusu yerde
faaliyet gösteremeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu itibarla Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı
kararı ile Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas,
2010/1720 Karar sayılı kararı ayrı bir başlık altında; Ankara 23. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı
kararı ile Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas,
2010/1720 Karar sayılı Kararını da ayrı bir başlık altında hüküm
uyuşmazlığı yönünden değerlendirmekte fayda olduğu düşüncesi ile aşağıdaki
şekilde ayrıntılı olarak inceleme yapılmıştır.
a) Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar Sayılı kararı ile Ankara
1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 Gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar
sayılı kararı arasında oluşan hüküm uyuşmazlığı yönünden:
a.1) Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi
kararının esas yönünden değerlendirilmesi:
Davacı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin mahkemeye sunduğu 28.07.2005 tarihli dava dilekçesinde özetle;
davalı tarafından dava konusu yerde kira sözleşmesinin 9. maddesine aykırı
şekilde ve onaylı mimari projeye aykırı olarak eklentiler yapıldığının
tespit edildiğini ve durumun 08.04.2005 gün ve 1217 sayılı yazı ile Emlak
ve İstimlak Müdürlüğü’ne bildirildiğini; bunun üzerine davacı tarafından
28.04.2005 gün ve 1901 sayılı yazı ile mimari proje ve sözleşmenin 9.
maddesine aykırı olarak yapılan eklentilerin 15 gün içinde eski hale
getirilmesi, aksi halde işlemlerin yapılacağının davalıya ihtar edildiğini;
bu yazı akabinde Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nden, mimari projeye aykırılıkların
giderilip giderilmediği konusunda bilgi istendiğini; Park ve Bahçeler
Müdürlüğü’nün 28.06.2005 gün ve 2334 sayılı yazı cevabı ile projeye aykırı
yapıların kaldırılmadığını bildirdiğini; davalının bu şekilde mimari
projeye aykırı eklenti yaptığını ve kira sözleşmesinin 9. maddesini ihlal
ettiğini belirterek; davalının taşınmazdan tahliyesine karar verilmesi
istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararında özetle;
“davacı tarafından, akde aykırılık olarak nitelenmesi istenen mimari
projeye aykırılıkların, davalı tarafından yapıldığının ispat edilememesi ve
dayanılan mimari projede belediye onayının olmaması nedenleri ile; akde
aykırılık oluşturmayacağı; restoran girişine konulan ışıklı panolar
yönünden ise; panoların restoranın tanıtımı amacı ile konulduğu ve davalı
şirket tarafından davacıya hitaben yazılan 23.02.2005 tarihli yazıda bu
panoların konulması için uygun bir yer gösterilmesi halinde yerlerinin
değiştirilebileceğinin bildirilmesi karşısında davacının işlem ve
eylemlerinin iyiniyetli bulunmadığı” gerekçesi ile davanın reddine karar
verdiği, kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 6. Hukuk
Dairesi’nin 21.04.2008 gün ve 2008/2754 Esas, 2008/4999 Karar sayılı kararı
ile onandığı; davacı vekilinin karar düzeltme talebinin yine aynı dairenin
11.11.2008 gün ve 2008/8694 Esas, 2008 /12403 Karar sayılı kararı ile
reddedildiği anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi ve Mahkeme kararı
içeriğinden anlaşılacağı üzere; davada, Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından,
kiracı şirket R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd.
Şti’nin dava konusu taşınmazın mimari projesine aykırı şekilde taşınmaza
eklenti yaptığı ve bu S.etle kira sözleşmesinin 9. maddesini ihlal ettiği
iddiası ile tahliye davası açıldığı; mahkemece, yukarıda belirtilen gerekçe
ile, sübuta ermeyen davanın esastan reddine karar verildiği görülmektedir.
Sonuç olarak; dava dosyasının, kira
akdine aykırılık nedeni ile kiracının taşınmazdan tahliyesi kapsamında değerlendirilmesi
gerekmiştir.
18/05/1955 gün ve 6570 sayılı Kanun’un
1. maddesinde ; “Belediye
teşkilatı olan yerlerle, iskele, liman ve istasyonlardaki gayrimenkullerin
(Musakkaf olmayanları hariç) kiralanmalarında kiralayanla kiracı arasındaki
hukuki münasebetlerde bu kanun ile Borçlar Kanununun bu kanuna aykırı
olmayan hükümleri tatbik olunur.” denilmek Sureti ile Belediye Teşkilatı
olan yerlerde kira sözleşmelerine 6570 ve Borçlar Kanunu hükümlerinin
uygulanacağı belirtilmiştir.
08/09/1983 gün ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ‘kapsam
‘ başlıklı 1. maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli
idarelerin, özel idare ve belediyelerin
alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi
ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” denilmek
Sureti ile belediyelerin kira sözleşmelerinde 2886 sayılı Kanun
hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
Aynı Kanunun ‘
kaldırılan hükümler ‘ başlıklı 94. maddesinde;
“a)
02/06/1934 tarih ve 2490 sayılı Kanun ile bu Kanunda ek ve değişiklikler
yapan kanunlar,/ b) (Değişik bent: 09/11/1983 - 2944/1 md.) Diğer
Kanunların (15/07/1964 tarih ve 500 sayılı Kanun ile 22/10/1981 tarih ve
2542 sayılı Kanun hariç) bu Kanuna uymayan hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.”
şeklindeki düzenleme ile de 1983 tarihinden sonra Belediyelerin kira
sözleşmelerinde 2886 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
Her ne kadar taraflar arasında imzalanan 12.01.2004 tarihli ve
1853 yevmiye numaralı sözleşmenin 2886 sayılı Yasa’nın 36. maddesine atıfla
imzalandığı anlaşılmış ise de; gerek 6570 sayılı Kanun ve gerekse 2886
sayılı Kanunlarda, akde aykırılık nedeni ile sözleşmenin feshine ilişkin
düzenlemelere yer verilmediğinden, sorunun genel hükümler çerçevesinde,
Borçlar Kanunu kapsamında nitelenmesi ve çözümlenmesi gerekmektedir.
Davaya konu, 04.12.2003 tarihli kira akdi tarihinde yürürlükte
olan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Mucirin
fesih hakkı” Başlıklı 289. maddesinde; “Müstecir, mecurun
işletilmesine ve muhafazasına müteallik borçlarına ehemmiyetli bir tarzda
muhalefet eder ve mucirin ihtarına rağmen ve tayin ettiği münasip bir mehil
zarfında borçlarını ifa etmezse mucir, başka bir muameleye hacet
kalmaksızın akdi feshedebilir.” denilmek Sureti ile kiracının, kiralanan
taşınmazı muhafaza borcuna aykırı işlem ya da eylemi akde aykırılık olarak
nitelenmiş ve fesih sebebi olarak düzenlenmiştir.
Taraflar arasında imzalanan 12.01.2004
gün ve 01853 numaralı Kira Kontratı’nın 9. maddesinde; “ Kiralanan Tesisler
Mevcut durumu ile kiraya verilmiş olup, Belediye’nin yazılı izni olmadan
hiçbir şekilde değişiklik ve eklenti yapılamaz. Herhangi bir tadilatın
gerektiği hallerde Belediye’nin ilgili birimlerinden, gerekli müsaadenin
alınması, tadilatların Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nce görevlendirilecek
teknik eleman nezaretinde yapılması zorunludur. Aksi bir durum akde
muhalefet olarak kabul edileceğinden tahliye sebebidir.” şeklindeki
düzenleme ile, dava konusu taşınmazda yapılacak tamirat, tadilat ve
eklentiler için Belediye Başkanlığından izin alınması zorunluluğu
getirilmiştir.
Dosya kapsamında bulunan inşaat
mühendisi Elveda Onay’a ait raporda özetle; “Ankara, Dikmen, Keklik Pınarı
Mahallesi, Dikmen Caddesi, Nazım Hikmet Parkı içinde ve 4 no’da yer alıp da
S. Restoran adı altında faaliyet gösteren davaya konu restoran ve kafe ile
ilgili olarak, taraflar arasında akdedilmiş olan 12 Ocak 2004 başlangıç
tarihli ve 3 yıl süreli kira söyleşmesinin mevcut olduğu, bu sözleşmenin 9.
maddesinde ise kiralananda Belediyenin ilgili birimlerinden gerekli müsaade
alınmaksızın yapılan değişiklik ve tadiladın akde muhalefet olarak kabul
edileceğinden tahliye sebebi sayılacağının belirtilmiş olduğu, Belediyenin
ilgili birimlerinden olan Park ve Bahçeler Müdürlüğü teknik elemanlarınca
tutulmuş olan 26.1.2005 tarihli tutanakla da, gerek projesine, gerekse
sözleşmesine nazaran akde aykırılık teşkil eden hususların belirtilmiş
olduğu, ancak, bunların projesine aykırılık teşkil edip etmediği,
dolayısıyla sözleşmeye de aykırı olup olmadığı hususunun sağlıklı bir
şekilde belirlenebilmesi için, bu 26.1.2005 tarihli tutanağı tanzim eden
teknik elemanın tarafımla irtibat kurarak, bahse konu bu yerin hangi
mahallere tekabül ettiğinin gösterilmesi gerektiği, Sonuç olarak da, proje
dosyaya sonradan ve yeni ibraz edildiğinden, (2.6.2006 günü) proje mahale
tatbik edilerek, ayrıntılı rapor düzenlenebilineceği,”nin belirttiği;
mahkemece, istem konusu mimari projelerin ibrazından sonra dosyanın tekrar
bilirkişiye tevdi edildiği ve inşaat mühendisi Elveda Onay 13.12.2006
tarihli ek raporunda özetle; “Her ne kadar 26.01.2005 tarihinde tanzim
olunan tutanak, 3 madde halinde belirlenmiş, bu hususlar taraflar arasında
akdedilmiş olan 12.01.2004 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin 9.maddesi
dikkate alındığında “akde aykırılık” teşkil etmekte ise de, dosyaya
sunulmuş olan mimari proje ve vaziyet planlarının ilgili Belediyesince
onaylı olmadığını, Keza, Belediye teknik elemanlarınca düzenlenmiş olan
26.01.2005 tarihli tutanağın 2. ve 3.maddelerini teşkil eden yeşil alanların
doldurularak, gerek yaya yoluna katılması, gerekse araç parkı yapılmasıyla
ilgili hususun ise, açıklık-netlik kazanmamış olduğu, bu konuyla ilgili
tanık dinlenmesi takdirinin de Sayın Mahkeme’ye ait olacağını” belirttiği,
mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda 06.03.2007 tarihli celsede Çankaya
Belediyesi eski Başkan Yardımcısı H.S.’in tanık olarak dinlendiği ve
tanığın; “Kira sözleşmesi yapılmasına rağmen, biz müstecire anahtarı açılış
töreninin yapılmasından, yani 2 ay sonra teslim ettik. Eski Belediye
Başkanı parkı gezerken, giriş yolunun dar olduğunu söyledi. Park ve
Bahçeler Müdürlüğü tek araç geçişine imkân verecek şekilde bir düzenleme
yaptı, duvar örülerek dolgu yapılması, restoran önündeki yeşil alanın
doldurulması işlemlerini Park ve Bahçeler Müdürlüğü yaptı. Bütün bu
işlemler bittikten sonra müsteciri çağırdık, anahtarı verdik. Müstecir kira
sözleşmesinden itibaren 1 ay içinde faaliyete geçmesi gerektiğini, aksi
halde, sözleşmenin fesih olacağını söyleyerek bu 2 aylık gecikme ile ilgili
belge istedi. Biz de bunu mücbir sebep sayarak, aldığımız dilekçesi üzerine
Emlâk İstimlâk Müdürlüğü olur hazırladı, Başkanlık makamı olur verdi.
Teslim Tutanakları düzenlendi. Park ve Bahçeler Müdürlüğü demirbaşları ile
birlikte burayı kendisine teslim ettik. Sadece, üzerindeki tesis ihaleye ve
kiraya verildi. Parkın bakım ve sorumluluğu Belediyeden çıkması için
müstecire yüklendi” şeklinde beyanda bulunduğu, tanığın bu beyanı
sonrasında aldırılan 17.10.2007 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle;
“Davacı Belediye teknik elemanlarınca düzenlenmiş olan 26.1.2005 tarihli
tutanakta, 3 madde halinde belirlenmiş olan hususlardan; Restorana
çıkış-sağ yanda yaklaşık 6.80x15.00 m. ebadında yeşil alanın iptal edilip,
h= 1-1,5 m.
yüksekliğinde duvar örülerek dolgu yapılması, üzerinin parça granit malzeme
ile kaplanmak Suretiyle yaya yoluna katılması, Restoran önüne isabet eden,
yaklaşık 20.00x2.00 m. ebadında yeşil alanın iptal edilip, h= 1,5 m. yüksekliğinde
duvar ile çevrilmesi, yeşil alanın doldurularak yaya yolu kotuna
getirilmesi ve mevcut durumu ile araç parkı (yolu) olarak kullanılması
hususlarının davalı-kiracı tarafından yapılmamış olduğunun; davaya konu
yerde bulunan restoran ve Cafe’nin tanıtımı amacı ile konulan
ışıklandırmalı panolar yönünden ise; dosyaya sunulan fotoğraflardan
işyerinin varlığını gösteren 4 ayrı tabelanın mevcut olduğunu, bunların da
gerek estetik açıdan, gerekse görüntü kirliliği açısından göze hoş
gelmediği, 4 tabelanın yerine restoranın mevcudiyetini belirleyen daha
estetik tek bir tabela konulabilineceğinin” tespit edildiği görülmektedir.
Belirtilen yasal mevzuat ve bilirkişi
raporları çerçevesinde dava değerlendirildiğinde; davacının 818 sayılı Yasa’nın
289. maddesine dayalı olarak, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 9.
maddesine aykırı şekilde, binanın mimari projesine aykırı tadilatlar yapan
davalının, taşınmazdan tahliyesine karar verilmesini istediği; dava konusu
tadilatların kiracı şirket tarafından yapıldığının sübuta ermemesi nedeni
ile davanın reddine karar verildiği ve kararın bu şekilde kesinleştiği,
kiracı şirketin bu karar ile birlikte söz konusu tadilatlar nedeni ile
taşınmazdan tahliyesinin istenmesi olanağının kalmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
a.2) Ankara 1.İdare Mahkemesi Kararının
esas yönünden değerlendirilmesi
Davacı R.Ş. İnş.Tur.Gıda.Teks.Oto ve
Rek.Org. San.Tic. Ltd. Şti. vekilinin mahkemeye sunduğu 01.09.2006 tarihli
dava dilekçesinde özetle; davalı idarece mahkeme dosyasına sunulan mimari
projenin geçersiz olduğunu belirterek; davaya konu Belediye Başkanlığı
Encümeninin, 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı işyerinin
faaliyetten men’ine ilişkin kararının (dava dilekçesinde yanlış yazılmış,
doğrusu 17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı karar )iptaline karar verilmesi
talebi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin;
22.05.2007 gün ve 2006/2001 Esas, 2007/1447 Karar sayılı kararı ile davacının
davasını “ işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı ile yapı ruhsatı ve projeye
aykırılıklar, farklı mevzuata tabi olup, her biri için farklı nitelik ve
özellikleri arandığı ve bunlardan birinde meydana gelen eksiklik ve
değişikliklerin her durumda diğeri için engel oluşturmayacağı, söz konusu
eksiklik ya da değişikliğin, tabi olduğu durum içersinde değerlendirilerek,
mevzuatın öngördüğü yaptırımın uygulanması gerektiği, yapı ile ilgili proje
hilafı hususların imar mevzuatının öngördüğü yaptırımlar ile giderilmesinin
gerektiği, proje hilafı hususlar nedeni ile usulünce alınmış işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesi
ile kabul ettiği ve Çankaya Belediye Encümeni’nin 17.08.2006 gün ve 4023.22
sayılı kararının iptaline karar verdiği; kararın, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilince temyizi üzerine Danıştay 8. Dairesi’nin 26.05.2009 gün
ve 2007/8212 Esas 2009/3412 Karar sayılı kararı ile “ bir işyerinde, ruhsat
verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde, mevzuata uygun olmayan hususların
ve noksanlıkların saptanması halinde İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına
Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi gereğince , bu kanunun uygulama
yönetmeliğinde belirtilen yetkili idarelerce yönetmelikte belirtilen
şekilde , bunların giderilmesine kadar bu amaca yönelik olarak işyerinin
faaliyetten men’ine karar verilebileceği, davalının bu amaca yönelik
işleminde bir hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile bozulduğu; davacı
vekili tarafından karara karşı karar düzeltme yoluna başvurulduğu; ancak,
bu talebin de Danıştay 8. Dairesi’nin 13.07.2010 gün ve 2009/7784 Esas,
2010/4203 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, Ankara 1. İdare
Mahkemesi’nin bozma ilamına uyulmak Sureti ile yaptığı yargılama
neticesinde, 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı
kararı ile; “davacının imar mevzuatına aykırı olarak yaptığı işyerinde
faaliyette bulunduğu sabit olduğundan; bu durum sonlandırılıncaya kadar
çalışmaktan alıkonulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık
bulunmadığı “ gerekçesi ile davanın reddine karar verdiği; kararın davacı
vekili tarafından temyiz edildiği; Danıştay 8. Dairesi’nin 16.11.2011 gün
ve 2011/6381 Esas, 2011/5637 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesi
kararını onadığı anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi ve Mahkeme kararı
içeriğinden anlaşılacağı üzere; kiracı şirket R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks.
Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından, dava konusu taşınmazda
mimari projesine aykırı şekilde tadilatlar yaptığı gerekçesi ile alınan
“lük sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ve kiracı şirketin
faaliyetten men’ine ilişkin” 17.08.2006 gün ve C/2006/4023.22 sayılı
kararın iptali istemi ile dava açıldığı; mahkemece, yukarıda belirtilen
gerekçe ile, davanın esastan reddine karar verildiği görülmektedir.
Sonuç olarak; dava dosyasının, işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi ve iptali hakkındaki yasal mevzuat
çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Davaya konu ruhsatın
verildiği ve davaya konu 26.01.2005 tarihli tutanağın düzenlendiği tarihte
353 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde
Kararname ve 20103 sayılı “İşyeri Açma Ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair
Yönetmelik” yürürlükte bulunduğundan, bu kapsamda inceleme ve değerlendirme
yapılmıştır.
353 Sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3. Maddesinde Belediye hudutları ile mücavir alan
içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler tarafından ruhsat
işlemlerinin yapılacağı belirtildikten sonra 4. Maddesinde; 3 üncü maddede
belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve
incelemelerde kanun hükmünde kararnamenin aynı maddesinde belirtilen genel kriterlere
düzenlenecek yönetmeliği esas almaları gerektiği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda hazırlanan ve 09.03.1989
tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 20103 sayılı İşyeri
Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Yönetmeliğin “Ruhsat Vermeye yetkili
Merciler” başlıklı 5. maddesinde; “Bu Yönetmelikte sözü geçen ruhsatları
vermeye:
a)
Belediye sınırları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere
valilik ve
kaymakamlıklar,
b)Belediye
sınırları ile mücavir alan içinde kalan işyerleri ve işletmeler
belediyeler,
c)Büyükşehir
belediyelerindeki işyeri ve işletmelerden;
1)
İkinci ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseler için büyük şehir belediye
başkanlığı,
2)
Sıhhi ve diğer işyeri ve işletmeler için ise büyük şehir belediyesi içinde
kalan diğer belediyeler
yetkilidirler,
“ denilmek Sureti ile İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı vermeye belediye
sınırları içince Belediye Başkanlıkları olduğunu;
Aynı
Yönetmeliğin “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Verilmesi” başlıklı 8. maddesinde;
“Eksiksiz olarak doldurulan başvuru formu üzerine, ilgiliye en geç
müracaatını izleyen iş günü içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı
verilir/İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
/İşyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.”
denilmek Sureti ile talep halinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
hemen verilmesi gerektiğinin düzenlendiği,
Yine
aynı Yönetmeliği “Başvuru Formu Üzerine yapılacak Kontrol” başlıklı 9.
maddesinde; “Yetkili mercilerce açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri,
bu merciler tarafından kanunen yetkili bulunan kamu kurum ve kuruluşlarına
derhal bildirilecek ruhsat veriliş tarihini izleyen bir ay içerisinde
mevcut mevzuat çerçevesinde kontrol ettirilirler.
Bu
süre içinde kontrol ettirilmemesi veya yapılan kontrol sonucunda
yönetmelikte öngörülen esaslara aykırı bulunmadığının anlaşılması
hallerinde, ilgilinin ruhsatı kesinleşmiş sayılır. Ancak, kamu
kuruluşlarına ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç iki iş günü
içerisinde başvuru formuna ilişkin evrakı kontrol için göndermeyen veya kontrol
görevini zamanında yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal işlem
yapılır.
Yetkili
merciin mevcut teşkilatının birinci fıkrada öngörülen kontrol için yeterli
olması halinde gerekli koordinasyon mahallin en büyük mülki amiri
tarafından sağlanır.
Bunun
üzerine bir ay içerisindeki ilk kontrol ve denetimlerde Yönetmelikte
öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerinin
mevzuata uygun hale getirilmesi için ilgiliye bir dE.ya mahsus olmak üzere
yedi gün süre verilir. buna rağmen aykırılığın giderilmediğinin anlaşılması
halinde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında
ayrıca yasal işlem yapılır.
İlk
işyeri açıldıktan ve ilk kontrolün yapılmasından sonra işyerinin
faaliyetleri ve diğer hususlarla ilgili kuruluşların mevcut mevzuatları
çerçevesinde denetleme yetkileri saklıdır.” şeklindeki düzenleme ile işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatı verilen kişinin denetiminin yapılma usulüne ayrıca
ve açıkça yer verildiği görülmektedir.
Çankaya
Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü Kuruluş, Görev, Yetki, Sorumluluk
Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Ruhsat ve Denetim
Müdürlüğünün görevleri” başlık 5. maddesinin “i” bendinde; “Küşat Heyetince
incelenip imar yönünden projesine uygun olmadığı tespit edilen işyerlerini
İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne bildirmek” görevinin Ruhsat ve Denetim
Müdürlüğü’ne verildiği,
Yine
aynı yönetmeliğin “Küşat heyeti
bürosu” başlıklı 12. maddesinin “c” bendinde “Küşat Heyeti Bürosu;
Ruhsat verilen işyerlerini, ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir
ay içinde kontrol etmek ve bu amaçla diğer bürolarla işbirliği ve
koordinasyon içinde çalışmak ile görevli ve yetkilidir”; aynı maddenin “d”
bendinde; “İmar mevzuatına aykırılığı tespit edilen hususların İmar ve
Şehircilik Müdürlüğüne intikalini sağlamak ile görevli ve yetkilidir.”
denilmek Sureti ile mimari projesine aykırı olan işyerlerinin tespiti ve
bildirilmesi işinin KÜŞAT Müdürlüğü’ne verildiği, KÜŞAT Müdürlüğü’nün bu
yöndeki bildirimi üzerine gerekli denetimi yapma işini ise Ruhsat ve
Denetim Müdürlüğü’nün üstlendiği;
Çankaya
Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü Kuruluş, Görev, Yetki, Sorumluluk
Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Park ve Bahçeler
Müdürlüğünün görevleri” başlıklı 5. maddesinin ; “ı” bedinde; “ Parklar ve
yeşil alanları; buralarda bulunan kent mobilyalarını, ağaç ve süs
bitkilerini tahrip eden kişi ve kuruluşları tespit etmek, kişi ve
kuruluşların verdikleri hasarı tazmin etmek için; hasar tespit bedelini
belirlemek, hasar tespit raporu düzenlemek ve tespit listesi oluşturularak
Encümene takdim etmek “ görevinin Park ve Bahçeler Genel Müdürlüğü’ne
verildiği ;
İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Kuruluş
Görev, Yetki, Sorumluluk ve Çalışma Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Mimari Proje Bölümü” başlıklı 14.
maddesinin “a” bendinde; “Yeni yapılacak olan binaların ruhsat
ekleri mimari projelerini, peyzaj projelerini Ankara İmar Yönetmeliği ve
tüm imar mevzuatı çerçevesinde incelemek ve onaylamak” aynı yönetmeliğin
“c” bendinde “Onaylı Mimari projelerin tadilatının talebi halinde bunları
incelemek ve onaylamak” görevlerinin mimari proje bölümüne verildiği
görülmektedir.
Bu yasal mevzuat çerçevesinde dava dosyası incelendiğinde;
kiracı şirket ile kiralayan Belediye Başkanlığı arasında , kira
sözleşmesinin akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan 03.04.1930 tarih ve
1580 sayılı Belediye Kanunu’nun 83.
maddesine uygun olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun
şekilde düzenlenen ihale neticesinde kira sözleşmesinin akdedildiği; bu
sözleşme sonrasında kiracı şirkete yine o tarihte yürürlükte bulunan 20103
sayılı Yönetmeliğin 8.maddesi gereğince işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı
verildiği, ruhsatın verilmesinden sonra yine aynı yönetmeliğin 9. maddesi
gereğince denetim yapıldığı ve 26.01.2005 tarihli tutanak ile dava konusu
taşınmazda bulunan mimari projeye aykırılıkların tespit edildiği, durumun
Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından tespiti ve bildirilmesinden sonra,
Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, kiracı şirketin 30.12.2004 gün ve
1823 sayılı “ lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesi” nin iptaline
karar verildiği, bu iptal kararına karşı idari yargıda açılan iptal
davasının Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 gün ve 2005/725
Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile “yönetmelikte belirtilen gerekli
usuli prosedüre uyulmadan karar tesis edildiği” gerekçesi ile kabul
edildiği,bu kararın onanarak kesinleştiği, bu noktadan sonra kiracı şirkete
15.12.2005 gün ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
verildiği; ardından Küşat Müdürlüğü tarafından Park ve Bahçeler
Müdürlüğü’ne 26.01.2005 tarihli
tutanakta tespit edilen mimari projeye aykırılıkların giderilip
giderilmediğinin tespit edilmesi yönünden müzekkere yazıldığı, Park ve
Bahçeler Genel Müdürlüğü’nün 03.07.2006 gün ve 3590 sayılı yazısı ile
26.01.2005 tarihli tutanaktaki hususların o gün itibari ile halen mevcut
olduğunun bildirildiği,bunun üzerine Küşat Müdürlüğü tarafından kiracı
şirkete 06.07.2006 gün ve 3431-3134 sayılı ihtaratın gönderildiği ve mimari
projeye aykırılıkların eski hale getirilmesi için 15 gün süre verildiği, bu
süre sonunda projeye aykırılıkların eski hale getirilmediğinin 19.07.2006
tarihli tutanakla tespit edildiği ve kiracı şirketin 15.12.2005 ve 1823
sayılı ruhsatının Belediye Encümeni’nin 17.08.2006 gün ve C./2006/4023.22
sayılı kararı ile iptal edildiği, bu kararın iptali istemi ile açılan
davanın ise Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve
2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile reddedildiği ve Danıştay
8. Dairesi’nce onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
Oysa Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin; kararına dayanak teşkil
eden ve 07.02.2005 gün ve 17-04/L-1/1823 733-650 sayılı yazıda bahsi geçen
mimari projeye aykırı tadilatların kiracı şirket tarafından yapılmadığı,
mahallinde yapılan keşif, alınan bilirkişi raporları ve dinlenen tanık
beyanları ile Ankara 10 Sulh Hukuk Mahkemesi dosyasında tespit edilmiştir.
Hal böyle iken; söz konusu mimari projeye aykırı tadilatların, kiracı
şirket yönünden “ ruhsat iptali sebebi “ olarak gösterilmesi ve kiracı
şirketin kendisi tarafından yapılmayan mimari projeye aykırılıkları eski
hale iadesine kadar faaliyetten alıkonulmasına hükmedilmesi; gerek 818
sayılı Borçlar Kanunu gerekse 20103 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma
Ruhsatlarına Dair Yönetmelik maddeleri uyarınca hukuka aykırıdır.
a.3) Sonuç:
Açılanan nedenlerle; mahallinde yapılan
keşif, alınan rapor ve dinlenen tanık beyanları çerçevesinde dava dosyası
değerlendirildiğinde; dava konusu,07.02.2005 gün ve 17-04/L-1/1823 733-650
sayılı tutanakta belirtilen “Parkın,Dikmen Caddesi girişine yaklaşık
(1.50x3.50)m, ebatlarında h=5m. yüksekliğinde ışıklı pano yapıldığını,
giriş kapısı sağ ve sol yanlarına (1.00x2.QÛ)m ebatlarında ışıklı pano yapılması,
RestorA.'a çıkış sağ yanda yaklaşık (6.S0x 15.00)m ebadında yeşil alanın
iptal edilip, h=l-l,5m. yüksekliğinde duvar örülerek dolgu yapılması ve
üzerinin parça granit malzeme ile kaplanmak Suretiyle yaya yoluna
katılması, Restoran önüne isabet eden yaklaşık (20.00x2.00)m. ebadında
yeşil alanın iptal edilip, h=l,5m. yüksekliğinde duvar ile çevrilmesi,
yeşil alanın doldurularak yaya yolu kotuna getirilmesi ve mevcut durumu ile
araç parkı (yolu) olarak kullanılması” şeklindeki mimari projeye aykırılıkların,
kiracı şirket tarafından yapılmadığı Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile sabit
olduğuna göre, Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380
Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile “davacının imar mevzuatına aykırı
olarak yaptığı tadilatlarla işyerinde faaliyette bulunduğu sabit olduğu”
gerekçesi ile verdiği kararı, hukuka ve olayın esasına uygun bulunmamıştır.
Bu itibarla her iki karar arasındaki hüküm uyuşmazlığının,
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720
Karar sayılı kararı kaldırılmak Sureti ile giderilmesi gerektiğine karar
verilmiştir.
b) Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas 2009/162 Karar sayılı kararı ile Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar
sayılı kararı arasında oluşan hüküm uyuşmazlığı yönünden:
b.1) Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi
kararının esas yönünden değerlendirilmesi:
Davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto
ve Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti. vekilinin mahkemeye sunduğu 04.09.2006
tarihli dava dilekçesinde özetle; davalı Belediye Başkanlığı’nca idare
mahkemeleri tarafından verilen iptal kararlarının uygulanmaması; davacının
dava konusu işletmeyi çalıştırmasına engel olucu işlem ve eylemlerde bulunulması
Sureti ile kiracı şirketin kullanım hakkının hukuka aykırı şekilde
engellendiği iddiasına dayalı olarak, idarenin bu haksız işlem ve eylemleri
nedeni ile oluşan muarazanın ve haksız müdahalenin önlenmesine karar
verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açtığı,
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin;
26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararında özetle; “
davalının ileri sürdüğü hususların akde aykırılık koşullarını taşımadığına
ilişkin Ankara 10 Sulh hukuk Mahkemesi dosyasının Yargıtay 6. Hukuk Dairesi
tarafından onanarak kesinleştiğini, Çankaya Belediye Başkanlığı’nın kiracı
şirkete ait işyeri açama ve çalıştırma ruhsatını sık sık iptal etmesi, lüks
sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını iptal etmesi, Ankara 11. İdare
Mahkemesi’nin 31.01.2006 gün ve 31.03.2006 günlü iptal kararlarından sonra
da 15.08.2006 tarihli encümen kararı ile yine kiracı şirketin işyeri açma
ve çalıştırma ruhsatını iptal etmesi şeklindeki işlemlerinin kiracı şirketin
özel hukuktan kaynaklanan hakkını kullanmasına engel olduğunu “ belirterek;
davanın kabulüne; dava konusu restoran ve kafeye davalının müdahalesinin
men-ine ve muarazanın men’ine karar verildiği, kararın Yargıtay 14. Hukuk
Dairesi’nin, 05.11.2009 gün ve 2009/10683 Esas, 2009/12210 Karar sayılı
ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi ve Mahkeme kararı
içeriğinden anlaşılacağı üzere; kiracı şirket R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks.
Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından, kiracı şirket ile kiralayan
Çankaya Belediye Başkanlığı arasında süregelen ruhsat iptali kararları ve
bunların iptali istemi ile müteaddit dE. açılan iptal ve tahliye davaları
nedeni ile oluşan muarazanın giderilmesi ve davalı Belediye Başkanlığı’nın
taşınmaza müdahalesinin önlenmesi istemi ile dava açıldığı; mahkemece,
yukarıda belirtilen gerekçe ile, davanın esastan kabulüne karar verildiği
ve Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin onama ilamı ile kesinleştiği
anlaşılmaktadır. Sonuç olarak; dava dosyasının, muarazanın giderilmesi ve
taşınmaza müdahalenin önlenmesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla raporumuzun “b.1” başlığı altındaki açıklamalarımızda
belirttiğimiz üzere, her ne kadar taraflar arasında imzalanan 12.01.2004
tarih ve 1853 yevmiye numaralı sözleşmede, sözleşmenin 2886 sayılı Yasa’nın
36. maddesine atıfla imzalandığı anlaşılmış ise de; gerek 6570 sayılı Kanun
ve gerekse 2886 sayılı Kanunlarda, sözleşmenin, akde aykırılık nedeni ile
feshine ilişkin düzenlemelere yer verilmediğinden, sorunun genel hükümler
çerçevesinde, Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu kapsamında nitelenmesi
ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Tekrara
kaçılmaması açısından, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde muarazanın
giderilmesi davası açılmasına neden olan ve taraflar arasında süregelen
ihtilaflara kısaca değinmek gerekirse; davalı Belediye Başkanlığı’nın
01.03.2005 gün ve C/2005/0621.17 sayılı kararı ile, davacı şirkete verilen
“1823 sayılı lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma belgesi”nin iptaline dair
verilen karar Ankara 11. İdare Mahkemesi 31.01.2006
gün ve 2005/725 Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile iptal edilmiş ve
Danıştay 8. Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiş, yine davalı Belediye
Başkanlığı’nın 16.03.2005 gün ve 17-04/L-1/1823 1984-1535 sayılı “1. Sınıf
işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesine yönelik talebin reddine “
ilişkin kararı, Ankara 11. İdare Mahkemesi 31.03.2006 gün ve 2005/1349
Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı ile iptal edilmiş ve Danıştay
8.Dairesi’nce onanarak kesinleşmiş, bu kararlar üzerine davacı şirkete
15.12.2005 gün ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmiş,
ancak bu ruhsat da davalı Belediye Başkanlığı’nın 17.08.2006 gün ve
C:/2006/4023.22 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Davacı kiracı R.Ş. İnş. Tur. Gıda.
Teks. Oto ve Rek. Org. San.Tic. Ltd. Şti. taraflar arasında süregelen ve taşınmazı
kullanmasına engel olan işlemleri gerekçe göstererek, muarazanın
giderilmesi ve davalı Çankaya Belediye Başkanlığı’nın taşınmaza
müdahalesinin men-ine karar verilmesi istemi ile dava açmış; Ankara 23.
Asliye Hukuk Mahkemesi, açılan davayı, kira sözleşmesine dayalı şahsi hakka
müdahale olarak nitelemiş ve davalı kiralayan Çankaya Belediye
Başkanlığı’nın taşınmaza müdahalesinin önlenmesine karar vermiştir.
Sonuç olarak; dava dosyasının, davacı
kiracı şirketin sözleşmeden kaynaklanan “zilyetliğe dayalı şahsi kullanım
hakkına müdahalenin men-i davası” kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Davaya konu, 04.12.2003 tarihli kira
akdi tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Mecurun Teslimi” Başlıklı 249.
maddesinde; “ Mucir, mecuru akitten maksut olan kullanmağa salih bir
halde müstecire teslim etmek ve icar müddeti zarfında bu halde bulundurmak
ile mükelleftir.” denilmek Sureti ile, kiralan taşınmazın zilyetliğinin
kiracıya teslim yükümlülüğü düzenlenmiştir.
22/11/2001 gün ve 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “ Zilyetlik Kavramı ve Türleri”
Başlıklı 973. maddesinde ; “ Bir
şey üzerinde fiili hakimiyeti bulunan kimse onun zilyedidir./Taşınmaz üzerindeki
irtifak haklarında ve taşınmaz yüklerinde hakkın fiilen kullanılması
zilyetlik sayılır.” şeklindeki düzenleme ile bir şey üzerinde fiilen hakimiyet
kurulması zilyetlik olarak nitelenmiştir.
Aynı Kanunun “Asli ve
Fer`i Zilyetlik “ Başlıklı 974. maddesinde ; “Zilyet, bir sınırlı ayni hak veya bir kişisel hakkın
kurulmasını ya da kullanılmasını sağlamak için şeyi başkasına teslim
ederse, bunların ikisi de zilyet olur.” Denilmek Sureti ile hak sahibi
tarafından zilyetliğin devredilebileceği belirtilmiştir.
Yine Aynı Kanunun “Savunma
Hakkı” Başlıklı 981. maddesinde; “Zilyet, her türlü gasp veya
saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir./Zilyet, rızası dışında kendisinden
alınan şeyi taşınmazlarda el koyanı kovarak, taşınırlarda ise eylem
sırasında veya kaçarken yakalananın elinden alarak zilyetliğini
koruyabilir. Ancak, zilyet durumun haklı göstermediği derecede kuvvet
kullanmaktan kaçınmak zorundadır.” ve “Zilyetliğe Saldırıya Dava Hakkı” başlıklı 983. maddesinde;
“Saldırıda bulunan, şey üzerinde bir hak iddia etse bile; zilyetliği
saldırıya uğrayan, ona karşı dava açabilir./Dava, saldırının sona
erdirilmesine, sebebinin önlenmesine ve zararın giderilmesine yönelik
olur.” şeklindeki düzenlemelerle, zilyetliği haklı sebebe dayanan kişinin
zilyetliğinin korunmasına ilişkin dava ve talep hakkı düzenlenmiştir.
Dava dosyası bu yasal mevzuat çerçevesinde incelendiğinde;
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi, davacının kiracı sıfatına sahip şirket
olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde kira sözleşmesinden kaynaklanan
kullanım hakkı olduğunu( şahsi hak); ancak bu kullanım hakkının davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, çalışma ruhsatlarının sürekli
olarak iptal edilmesi Suretiyle engellendiğini , ruhsat iptaline ilişkin
kararlara dayanak olarak gösterilen projeye aykırı tadilatların davacı
kiracı şirket tarafından yapılmadığının Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile sabit
olduğunu, buna karşın davalı belediyenin sık sık davacının işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatını iptal etmesi şeklindeki işlemlerin davacının özel hukuktan kaynaklanan
hakkını kullanmasına engel olmak amacına yönelik haksız fiile dönüşmüş
işlem ve eylemler niteliğinde olduğunu belirterek; davanın kabulüne ve
davalı Belediye Başkanlığı’nın taşınmaza müdahalesinin önlenmesine karar
verdiği anlaşılmıştır.
b.2) Ankara 1.İdare Mahkemesi Kararının
esas yönünden değerlendirilmesi
Daha önce “b.2” numaralı başlık altında
bu husustaki tespit ve değerlendirmelere ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Bu nedenle tekrardan kaçınmak adına bu başlık altında sadece dava Ankara
1.İdare Mahkemesi dosyasının niteliği ve verilen kararın yasal mevzuata
uygunluğu üzerinde durulacaktır.
Dava dosyasının incelenmesinden,
davanın işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi ve iptali hakkındaki yasal
mevzuat çerçevesinde değerlendirildiği, mahkeme kararına dayanak teşkil
eden ve 07.02.2005 gün ve 17-04/L-1/1823 733-650 sayılı yazıda bahsi geçen
mimari projeye aykırı tadilatların kiracı şirket tarafından yapılmadığı, mahallinde
yapılan keşif, alınan bilirkişi raporları ve dinlenen tanık beyanları ile
Ankara 10 Sulh Hukuk Mahkemesi dosyasında tespit edildiği halde, söz konusu
mimari projeye aykırı tadilatların, kiracı şirket yönünden “ ruhsat iptali
sebebi “ olarak gösterildiği ve kiracı şirketin kendisi tarafından
yapılmayan mimari projeye aykırılıkları eski hale iadesine kadar
faaliyetten alıkonulmasına hükmedildiği, bu itibarla kararın 818 sayılı
Borçlar Kanunu gerekse 20103 sayılı “İşyeri Açma Ve Çalıştırma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik” maddeleri uyarınca hukuka aykırı olduğu kanaatine
ulaşılmıştır.
b.3) Sonuç:
Açıklanan nedenlerle; davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı ile imzaladığı 04.12.2013 gün ve 1853 numaralı kira
sözleşmesi gereğince dava konusu taşınmaza zilyet olan kiracı şirketin,
zilyetlikten kaynaklanan haklarının, davalı Belediye Başkanlığı’nın
süregelen ruhsat iptali işlemleri ile devamlı olarak engellenmesi ve söz
konusu ruhsat iptallerinde gerekçe olarak gösterilen 07.02.2005 gün ve
17-04/L-1/1823 733-650 sayılı tutanakta belirtilen mimari projeye
aykırılıkların, kiracı şirket tarafından yapılmadığının Ankara 10. Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar
sayılı kararı ile sabit olması karşısında, Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile
“davacının imar mevzuatına aykırı olarak yaptığı tadilatlarla işyerinde
faaliyette bulunduğunun sabit olduğu” gerekçesi ile verdiği kararı, hukuka
ve olayın esasına uygun bulunmamıştır.
Bu itibarla her iki karar arasındaki
hüküm uyuşmazlığının, Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve
2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı kaldırılmak Sureti ile
giderilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Tüm bu açıklamalar ışığında, Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi
ve Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan yargılamalar sırasında
gerek mahallinde keşif yapılmak ve gerekse tanık dinlenmek Sureti ile
26.01.2005 tarihli tutanağın muhtevası incelenmiş ve davacının işyeri açma
çalıştırma ruhsatının iptaline konu iş bu tutanakta belirtilen tadilatların
davacı şirket tarafından yapılmadığı gibi, ışıklı panolar konusunda da
davacının 23.02.2005 tarihli dilekçesine rağmen uygun bir yer
gösterilmediğinden davacının iyiniyetli olduğu belirlenmiş olmasına karşın,
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nce yapılan yargılama sırasında bahse konu
tutanağın muhtevası ve taraflar arasında süregelen uyuşmazlığın esası
hakkında inceleme yapılmamış, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına
ilişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun
hükümlerinin lafzi yorumuyla yetinilmek ve idari işlemin hukuki nedeninin
gerçek olup olmadığı üzerinde durulmamak Sureti ile karar verilmiş olduğu
anlaşıldığından, olayı aydınlatmaya haiz nitelikteki Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı
kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396
Esas, 2009/162 Karar sayılı kararının korunması ve 818 sayılı Türk Borçlar
Kanunu’nun 2. Kısım 8. Bap’da düzenlenen kira sözleşmesine ilişkin
maddeleri ile 20103 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik
Maddelerine uygun düşmeyen ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2.
Maddesinde düzenlenen ‘Hakkın Kötüye kullanılması Yasağı’nı dikkate almayan
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720
Karar sayılı kararının kaldırılması Sureti ile hüküm uyuşmazlığının
giderilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
11-KARAR :
Yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen gerekçeler dikkate
alınarak; görevle ilgili olmaksızın, aynı konuya ve sebebe ilişkin ve
tarafları aynı olan ve aralarındaki çelişki yüzünden hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunduğu anlaşılan,
a) Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380
Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
04.12.2007 gün ve 2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı arasında
oluşan HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve
2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararının kaldırılması Sureti ile
GİDERİLMESİNE;
b) Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 26.11.2010 gün ve 2010/1380
Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararı ile Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı kararı
arasında oluşan hüküm uyuşmazlığının Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararının
kaldırılması Sureti ile GİDERİLMESİNE,
03.03.2014 gününde Nurdane TOPUZ ve Ertuğrul ARSLANOĞLU’nun
KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davacı şirket tarafından, davaya konu Çankaya İlçesi, Dikmen
Keklikpınarı Mahallesi 27338-27341 adalarda yer alan bina 04.12.2003
tarihinde kiralanmış ve 30.12.2004 gün ve 1823 sayılı “lüks sınıf işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatı" verilmiştir.
Davalı Belediye Başkanlığı 01.03.2005 gün ve C/2005/0621.17
sayılı kararı ile, davacı şirkete verilen “1823 sayılı lüks sınıf işyeri
açma ve çalıştırma belgesi”nin iptaline karar vermiş, bu işlemin iptali
istemi ile davacı tarafından açılan davaya bakan Ankara 11. İdare Mahkemesi
31.01.2006 gün ve 2005/725 Esas, 2006/113 Karar sayılı kararı ile, davanın
kabulüne ve ruhsatın iptaline ilişkin işlemin iptaline karar vermiştir.
Davacı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic.
Ltd. Şti tarafından, davalı Çankaya Belediye Başkanlığına “1. sınıf işyeri
açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi” ne yönelik talebinin davalı idarece
reddine karar verilmesi üzerine açılan davaya bakan Ankara 11. İdare
Mahkemesi 31.03.2006 gün ve 2005/1349 Esas, 2006/712 Karar sayılı kararı
ile, davanın kabulüne ve davaya konu işlemin iptaline karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından 28.07.2005
tarihinde kiracı R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. Tic. Ltd.
Şti’nin dava konusu taşınmazdan tahliyesi istemi ile dava açılmış; ancak,
davaya bakan Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve
2005/1409 Esas, 2007/2407 Karar sayılı kararı ile, davanın reddine karar verilmiş
ve verilen bu karar Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 21.04.2008 gün ve
2008/2754 Esas, 2008/4999 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin bahsi geçen kararlarından sonra
davacıya tekrar, 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatı verilmiş; ancak verilen bu ruhsat da davalı Belediye Başkanlığının
17.08.2006 gün ve 4023.22 sayılı kararı ile iptal edilmiş, bu iptal
kararına karşı davacı şirket vekili tarafından açılan iptal davasına bakan
Ankara 1. İdare Mahkemesi, 22.05.2007 gün ve 2006/2001 Esas, 2007/1447
Karar sayılı kararı ile, davanın kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline
hükmetmiş, kararın temyizi üzerine dosyayı inceleyen Danıştay 8. Dairesi,
26.05.2009 gün ve 2007/8212 Esas, 2009/3412 Karar sayılı ilamı ile, davaya
konu işlemin hukuka aykırı olmadığı gerekçesi ile verilen kararı bozmuş,
Danıştay 8. Dairesi’nin bozma ilamı sonrasında Ankara 1. İdare Mahkemesi,
26.11.2010 gün ve 2010/1380 Esas, 2010/1720 Karar sayılı kararında, açılan
davanın reddine ve idare tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğuna
hükmetmiş ve bu karar Danıştay 8. Dairesi’nin 16.11.2011 gün ve 2011/6381
Esas, 2011/5637 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.
Bu ihtilaflar nedeni ile, davacı şirket tarafından, davalı
Belediye Başkanlığı aleyhine Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde,
taraflar arasındaki muarazanın giderilmesi ve davalı Belediye Başkanlığının
taşınmaza müdahalesinin önlenmesi istemi ile dava açılmış, Ankara 23.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2006 gün ve 2006/380 Esas, 2006/309 Karar
sayılı "davanın yargı yolu nedeni ile reddine" ilişkin kararı,
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 09.05.2008 gün ve 2008/5128 Esas, 2008/6088
Karar sayılı ilamı ile, "davanın idari işlemin iptaline değil,
süregelen iptaller nedeni ile özel hukuktan kaynaklanan hakkın
kullanılmaması temeline dayalı muarazanın önlenmesi davası olduğunu, bu
nedenle davanın esastan incelenmesi gerektiği" belirtilerek bozulmuş;
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin, Yargıtay bozma ilamına uymak sureti
ile verdiği 26.05.2009 gün ve 2008/396 Esas, 2009/162 Karar sayılı
"davanın kabulüne, davalı Belediye Başkanlığının dava konusu taşınmaza
müdahalesinin önlenmesine" ilişkin kararı ise; Yargıtay 14. Hukuk
Dairesi’nin 05.11.2009 gün ve 2009/140683 Esas, 2009/12210 Karar sayılı
kararı ile onanmış ve bu şekilde kesinleşmiştir.
Hüküm uyuşmazlığına konu kararlardan, kiracı şirket tarafından
açılan işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline yönelik işlemin iptali
talebi İdare Mahkemesince reddedilirken; kiralayan idarenin taşınmaza
müdahalesinin men’i ve muarazanın bu şekilde giderilmesi istemiyle açtığı
davada Asliye Hukuk Mahkemesi davayı kabul ederek, kiralayan idarenin
taşınmaza müdahalesinin men’ine ve muarazanın bu şekilde giderilmesine hükmetmiştir.
Buna göre, olayda, idari işlemlerin hukuki geçerliliği konusunda iki ayrı
kesinleşmiş kararın bulunduğu açıktır.
Davalı Belediye tarafından tesis edilen idari işlemlerden
kaynaklanan davaları çözümlemek konusunda idari yargı görevli bulunduğundan,
hüküm uyuşmazlığına konu Ankara 1. İdare Mahkemesi kararının benimsenmesi,
idari işlemlerden kaynaklanan tüm bu ihtilaflar nedeni ile, davacı şirket
tarafından, davalı Belediye Başkanlığı aleyhine Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde, taraflar arasındaki muarazanın giderilmesi ve davalı
Belediye Başkanlığı’nın taşınmaza müdahalesinin önlenmesi istemi ile açılan
davada verilen kararın kaldırılması ve bu suretle hüküm uyuşmazlığının
giderilmesine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.
Üye
Üye
Nurdane
TOPUZ Ertuğrul
ARSLANOĞLU
—— • ——
II-2247 SAYILI KANUN’UN 27. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU RED) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/268
KARAR NO : 2014/302
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Yararına görev itirazında bulunulan yargı merciince
aynı davada görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle; 2247 sayılı
Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı
Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ankara Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili : Av. E.D.
Davalı
: Başakşehir Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. Y.Ş.
O L
A Y : Davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalanan 34….. plakalı aracın,
15.07.2011 tarihinde İstanbul İli, Kayaşehir istikametinden Başakşehir
istikametine doğru seyrederken, davalı Başakşehir Belediye Başkanlığının sorumluluğunda
bulunduğu iddia olunan yoldaki beton rögar kapağına çarpması sonucu maddi
hasarlı trafik kazası meydana gelmesinde, davalı idarenin hizmet kusuru
bulunduğundan bahisle, oluşan hasara karşılık olarak ödenen 2.750,00 TL
sigorta hasar bedelinin, rücuen tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava
açılmıştır.
İSTANBUL 6.İDARE MAHKEMESİ: 28.1.2013 gün ve E:2013/191, K:2013/136
sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 19/01/2011 tarihinde
yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunu'nun 14.maddesi ile değişik 110.
maddesinde, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının, (işleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dâhil) adli yargıda görüleceği hükmünün getirildiği; görev
kurallarının, kamu düzenine ilişkin olduğu, görev konusunun, taraflar için
bir müktesep hak oluşturmayacağı, yargı mercilerince davanın her aşamasında
re'sen incelenmesi gereken bir husus olduğu ve geçmişe de etkili olacağı;
davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa
ile görevsiz hale gelmiş ise, davanın açıldığı anda görevli olan ve yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen mahkemenin “görevsizlik kararı” vermesinin
gerekeceği; yine davanın açıldığı andaki hukuki duruma göre görevsiz olan
bir mahkeme, hukuksal durumlardaki değişiklikler neticesinde görevli hale
gelmiş ise, mahkemenin davayı esastan çözümlemesi gerekeceğinin açık
olduğu; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinde yapılan
bu yeni değişikliğe göre, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli
yargıda görüleceğinin anlaşıldığı; nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 2918
sayılı Yasanın 110. maddesi kapsamında maddenin yürürlük tarihi olan
19.01.2011 tarihinden önce idari yargı yerinde açılmış olan davaların çözümlenmesinde
idari yargının yetkili ve görevli olduğuna ilişkin 04.06.2012 gün ve
E.2012/107, K.2002/134 sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, birinci savunma dilekçesinde, davada
idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:14.11.2013 gün ve
E:2013/127 sayı ile, davanın rücuen alacak talebini içerdiği; dayanağının
özel hukuk yasaları olduğu gerekçesiyle davalı yanın, idari yargının görevli
olduğu yönündeki görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yönündeki dilekçesi üzerine adli yargı
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasanın 125'inci maddesinde, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunun
hükme bağlandığı; öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı
2'nci maddesinin Vinci fıkrasında; idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davalarının; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava
türleri olarak sayıldığı; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir kamu
hizmetinin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli
bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanan hizmet kusurunun; hizmetin
kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi (eylemsizlik) hallerinde gerçekleştiği
ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığı; olayda, davalı
idarenin sorumluluğunda olduğu iddia edilen yolda bulunan beton rögar
kapağına davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalanan 34 UB 7490 plakalı aracın
çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmesinde, kamu
hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini
yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin,
dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesinin
gerektiği; bu durumda, davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalanan araçta
meydana gelen hasar nedeniyle oluşan zararda davalı idarenin hizmet kusuru
ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının
yargısal denetiminin, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'inci
maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğundan, davanın İdari Yargı
yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmış olduğu gerekçesiyle; 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ :
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrasında, “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve
askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev
itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir” hükmüne yer
verilmiştir.
Anılan Yasa hükmü ile, belirtilen yargı mercilerinden birinde
açılmış olan bir davanın görülmesi sırasında yapılan görev itirazının reddi
üzerine, ilgili Başsavcı tarafından, görevli bulunduğu kendi yargı
düzeninin görev alanına vaki müdahalenin önlenebilmesini sağlamak için
konunun Uyuşmazlık Mahkemesi’ne götürülmesi suretiyle davanın henüz
başlangıç safhasında iken görev sorununun çözüme kavuşturulması
amaçlanmıştır.
Nitekim, 2247 sayılı Yasa’nın 10. madde gerekçesinde,
“Uyuşmazlık çıkarma, yürürlükte bulunan kanunun getirdiği bir yeniliktir.
Görülmekte olan bir davanın görev uyuşmazlığını, bu safhada halletmek
imkânını verir. Bu madde ile uyuşmazlık çıkarma adli, idari ve askeri
yargıya teşmil edilmiştir.
Bu yetki, yargı merciince görev itirazının reddi üzerine,
kanun yararına olarak, uyuşmazlığın konusuna göre ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından kullanılacaktır. Bu suretle Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının kabul ettiği adli, idari ve askeri yargı mercilerinin ayrılığı
prensibinin ihlâli ve ayrı tanzimlere tabi tutulan adli, idari ve askeri
yargı mercilerinin yekdiğerinin görev hudutlarına tecavüzleri önlenmiş
olacaktır” denilmiştir.
Buna göre, ortada henüz açılmış bir dava ve bu davada bir
yargı merciince verilmiş görevlilik kararı bulunması; diğer bir ifadeyle,
yararına görev itirazında bulunulan yargı merciince aynı davada görevsizlik
kararı verilmemiş olması gerekeceği açıktır.
Olayda,
uyuşmazlığa konu edilen Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararından önce, İstanbul 6.İdare Mahkemesince tarafları, konusu
ve sebebi aynı olan davada verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik
kararının bulunması karşısında, adli yargı yerince idari yargının görev
alanına müdahalede bulunulduğundan söz etmek olanaksızdır.
Öte
yandan, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşabilmesi için tarafları, sebebi ve konusu aynı olan
davada en az iki yargı merciince kendilerini görevsiz görerek verilmiş ve
kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması; 17. maddesinde öngörülen
olumlu görev uyuşmazlığının doğabilmesi için ise, yine tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada en az iki yargı merciince kendilerini görevli sayan
kararlar verilmesi; 19. maddeye göre yargı mercilerince Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurulabilmesi için de, daha önce diğer yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine aynı davada
kendisinin de görevsiz bulunduğu ve görevsizlik kararı veren yargı
merciinin görevli olduğu kanısına varılması; 20. madde uyarınca görev
uyuşmazlığı çıkarılmasında, temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme
tarafından Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmekte olup, incelemeye
konu olan olayda, idari yargı yerinin görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince aynı davada verilen görevlilik kararı nedeniyle, anılan maddelerde
düzenlenen görev uyuşmazlığı türlerinden biri de oluşmamıştır.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen yönteme uygun
bulunmayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesinde yer alan “Uyuşmazlık
Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder” kuralı uyarınca reddi
gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/193
KARAR NO : 2014/238
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen, kararların kesin veya kesinleşmiş olması koşulunu taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : F.Ş.
Vekili : Av. F.K.
Davalı : Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. H.B.
O L A Y : Davacı vekili müvekkilinin, Nevşehir ilinde görev
yapmakta iken eşinin rahatsızlığı nedeniyle sık sık Ankara'ya gitmek
zorunda kalması sonucu davalıdan usulsüz harcırah aldığından bahisle,
01.02.2003 - 05.05.2005 tarihleri arasında maaşından yapılan kesintilerin
ve bilahare Ankara İl Telekom Müdürlüğü emrine naklen atanması nedeniyle
verilmeyen yol harcırahının ve 30.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi
ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 1.İDARE MAHKEMESİ:15.6.2012 gün ve E:2012/863,
K:2012/2055 sayı ile, 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 2'nci
maddesinde İdarî dava türlerinin, İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal
davaları, İdarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayıldığı;
aynı Kanun'un 14/3-a maddesinde dava dilekçelerinin "görev"
yönünden ilk incelemelerinin yapılacağı, 15/1-a maddesinde de adlî ve
askerî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar
verileceğinin belirtildiği; dosyanın incelenmesinden; davacının Nevşehir
ilinde görev yapmakta iken eşinin rahatsızlığı nedeniyle sık sık Ankara'ya
gitmek zorunda kalması sonucu davalıdan usulsüz harcırah aldığından bahisle
01.02.2003 - 05.05.2005 tarihleri arasında maaşından yapılan kesintilerin
ve bilahare Ankara İl Telekom Müdürlüğü emrine naklen atanması nedeniyle
verilmeyen yol harcırahının ve 30.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi
ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı
görülmekte ise de; Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında
“Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz
Sözleşmesi”nin imzalandığı ve hisselerin devredildiği 14.11.2005 tarihinden
sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen
Türk Telekom'un kamu kuruluşu niteliğini kaybetmesi nedeniyle; belirtilen
tarihten sonra kural olarak, Türk Telekom personelinin kamu personeli ve
işlemlerinin idari işlem sayılamayacağı, bir özel hukuk tüzel kişisi olması
ve kamu idaresi niteliğinin bulunmamasından dolayı, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle;
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine bu
karar Danıştay 5.Dairesinin 2.5.2013 gün ve E:2013/193, K:2013/3631 sayılı
kararıyla onanmış ve kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
NEVŞEHİR 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA):
22.10.2013 gün ve E:2013/513, K:2013/631 sayı ile, Telekom'un hukuki
statüsünün incelenmesinden; 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesinin kurulduğu; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetlerin, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce (P.İ).
telekomünikasyon hizmetlerinin ise "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)" tarafından yürütülecek şekilde yeniden
yapılandırıldığı; 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile,
406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada, "Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisâdi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denildiği; anılan fıkra hükmünün 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile değiştirildiği ve '"Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş uygulanan mevzuat Türk
Telekom'a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır" hükmünü aldığı; 406 sayılı
Yasa'nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci
alt bendinin birinci cümlesinde "Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür" denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendinde 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede "Ancak, Türk Telekom'daki kamu payı
%50'nin altına düştüğünde, Türk Telekom'un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur" denildiği; 4502 sayılı
Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin, 233 sayılı
KHK. 'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı; yasa ile telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve olay tarihi itibariyle, çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekomun, yürüttüğü hizmetin
gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde istihdam edilen personelinin 399
sayılı KHK hükümlerine tabi kamu personeli olduğu da dikkate alındığında,
tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son
düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir
kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’inin, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına ilişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmak
suretiyle özelleştirildiği; dolayısıyla davalı Türk Telekomun, olay
itibarıyla kamu kurumu niteliğinde olduğu, dava tarihinde ise, özelleştirildiği;
olay tarihinde kamu kurumu niteliğinde bulunan Telekom'a açılacak davanın,
tam yargı davası olarak idari yargı yerinde ileri sürülmesinin gerektiği,
bu yargısal denetim sırasında doğacak husumet sorununun ise 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14 ve 15 maddelerine göre idari yargı
yerlerince gözetilmesinin gerektiği; tazminat dayanağını teşkil eden
işlemlerin; davalı idarenin henüz özel hukuk tüzel kişisi konumunda
bulunmadığı 14.11.2005 tarihinden önce kurulmuş olduğu, idarenin kamu
gücüne dayalı olarak tesis ettiği tek taraflı işlemlerden olduğu; dava,
30.07.2013 tarihince açılmış olsa dahi, tazminat talebi 14.11.2005
tarihinden önceki bir döneme ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın çözümünün
idari yargıya ait bulunduğu gerekçesiyle; davanın görevsizlik nedeni ile
reddine; asıl Görevli ve Yetkili Mahkemenin KAYSERİ İDARE MAHKEMESİ olduğu,
Kayseri İdare Mahkemesinin karşı görevsizliği olduğu anlaşıldığından,
uyuşmazlığın giderilmesi için dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE
gönderilmesine karar vermiş; bu karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
Nevşehir 1.Asliye Hukuk Mahkemesi(İş Mahkemesi Sıfatıyla)nin
kararı ve davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı yerince; adli ve
idari yargı yerlerine ait dava dosyalarının onaylı örnekleri Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmiş; Mahkemenin 21.1.2014 tarih ve E:2013/513, K:
2013/631 sayılı üst yazısında; dosya ayrıca temyiz edildiğinden aslının
gönderilemediği hususu, not olarak belirtilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi
gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 14.maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararın kesin veya
kesinleşmiş olması gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise,
hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir.
Aynı Yasanın 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler. (Değişik fıkra: 21/01/1982 - 2592/6 md.;Değişik
fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./9.mad) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” denilmiş;
Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Anılan düzenlemelere göre, 14.madde kapsamında olumsuz görev
uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için; adli, idari veya askeri
yargı yerlerinden en az ikisi tarafından kesin olarak verilmiş veya
kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması; 19.madde kapsamında ise
kendisine gelen bir davayı inceleyen yargı yerinin Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurabilmesi için, önceki görevsizlik kararının kesin veya kesinleşmiş
olduğunu gözetmesi ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin ertelemesi gerekmektedir.
Olayda, Ankara 1.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kesinleşmesine karşılık, Nevşehir 1.Asliye Hukuk Mahkemesi(İş
Mahkemesi Sıfatıyla)nin, görevsizlik kararı yanında, ayrıca Uyuşmazlık
Mahkemesine başvuruyu da içeren kararının temyiz edilmiş olması nedeniyle,
ortada adli yargı yerine ait kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen kararların
kesin veya kesinleşmiş olması koşulu gerçekleşmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen koşulu taşımayan başvurunun aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/137
KARAR NO : 2014/186
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacı vekilinin, Yargılamanın
Yenilenmesi ile Mahkememizin 13.05.2013 gün ve 2013/730 Esas, 2013/833
Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesine yönelik
BAŞVURUSUNUN, 2247 sayılı Kanun’da Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı
kanun yolu bulunmadığından REDDİNE karar verilmesi gerektiği hk.
K A R A R
Yargılamanın Yenilenmesini İsteyen : C.D.
Vekilleri : Av. M.E.A. & C.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. E.S.D.
1.TALEP:
Davacı
vekili mahkememize hitaben yazdığı, 21.01.2014 tarihli yargılamanın
yenilenmesi talepli dilekçesinde özetle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
13.05.2013 gün ve 2013/730 Esas, 2013/833 Karar sayılı kararında, dava
konusu 44269 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmaz ile ilgili Ankara 21. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nde açılan davada verilen görev itirazının reddine ilişkin
kararın kaldırıldığını ve davada idari yargının görevli olduğuna
hükmedildiğini, oysa aynı parsele ilişkin olarak başka bir hissedar
tarafından Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılan davaya bakan
mahkemenin, dosyayı esastan incelendiğini ve 09.04.2013 gün ve 2012/200
Esas, 2013/173 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verdiğini,
temyiz üzerine de Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 09.12.2013 gün ve
2013/13946 Esas, 2013/22024 Karar sayılı ilamında “dava konusu taşınmaza
davalı idarece fiilen el atıldığı” gerekçesine dayalı olarak Ankara 12.
Asliye Hukuk Mahkemesi kararını onadığını, bu hali ile dava konusu
taşınmaza fiilen el atıldığının sübuta erdiğini belirterek, Yargıtay 5.
Hukuk Dairesi’nin 09.12.2013 gün ve 2013/13946 Esas, 2013/22024 Karar
sayılı ilamı dikkate alınarak yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 13.05.2013 gün ve 2013/730 Esas, 2013/833 Karar
sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği
anlaşılmıştır.
2.YARGILAMANIN
YENİLENMESİ TALEBİNE KONU KARAR:
Davacı
vekilinin dava dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 44269 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmaza davalı idarece
fiilen el atılmadığını, dava konusu taşınmazın imar planında
”Ağaçlandırılacak Alan“ olarak kaydedildiğini, taşınmaza fiilen el
atılmadığını ancak idare tarafından herhangi bir kamulaştırma işleminin de
yapılmadığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 250,00 TL tazminatın dava tarihinden
itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile
davalı adına tapuya tesciline karar verilmesi istemi ile dava açtığı;
Mahkememizce; olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ve tesciline
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.” gerekçesi ile Danıştay
Başsavcısı’nın Başvurusunun Kabulü ile, davalı Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine İlişkin Ankara 21. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 13.02.2013 gün ve 2012/390 Esas sayılı kararının
Tazminata İlişkin Kısmının Kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in
yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa gereğince yapılan incelemeye göre; davacının talebinin Yargılamanın
Yenilenmesine ilişkin olduğu, davacının mahkememize sunduğu Yargıtay 5.
Hukuk Dairesi’nin 09.12.2013 gün ve 2013/13946 Esas, 2013/22024 Karar
sayılı ilamına dayalı olarak yargılamanın 2577 sayılı Yasa’nın 53. Maddesi
gereğince yenilenmesine ve mahkememizin 13.05.2013 gün ve 2013 / 730
Esas,2013/ 833 Karar sayılı kararının kaldırılması ile sunulan belge
dikkate alınarak davada adli yargının görevli olduğuna hükmedilmesini talep
ettiği anlaşılmıştır.
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 18. Maddesinde; “ Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii,
görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın
görülmesini geri bırakır.
Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından
verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadar
durur./Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının
alındığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse
yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı
vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara
uymak zorundadır./Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden
davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.” şeklindeki düzenleme ile
hakkında Danıştay Başsavcılığı’nca olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmasına
karar verilen dosya hakkında yargılama yapan ilk derece mahkemesinin, görev
uyuşmazlığı sorunu çözülünceye kadar davanın görülmesini geri bırakması
zorunluluğu düzenlenmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğunu
ilgili yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede
öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş
olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın
görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni
veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine
başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay
içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam
eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin
kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık
çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi
istenemez.’’ denilmiş olup, bu bağlamda, anılan yasal hükmün amaç
bakımından yorumlanması ve bu yorum sonucuna göre bir değerlendirme
yapılması gerekmektedir. 18. madde düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli
veya idari yargı yerinin olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün
işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı başvuru sonrası “görevlilik
kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili Başsavcılıklara başvurulması
yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu Başsavcılıklara gönderilmesini
takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı bekleyip beklemeyeceği, elindeki
dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem yapıp yapmayacağı, görevsizlik
kararı veya esastan karar verip veremeyeceği hususlarının yasada
düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi durumunda
davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden kaynaklanan
boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce doldurulması
gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev
konusunda karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık
hale gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya kapsamında yapılan
inceleme neticesinde; davalı vekilinin, görev itirazının 13.02.2013
tarihinde reddedilmesi üzerine, 25.02.2013 tarihinde görev uyuşmazlığı çıkartılması
talebinde bulunduğu, Danıştay Başsavcılığı’nca 01.04.2013 tarihinde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılmasına karar verildiği ve dosyanın mahkememize
gönderildiği, Danıştay Başsavcılığı’nın 01.04.2013 tarihli olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması kararından sonra 2247 Sayılı Kanunun işaret edilen
18. maddesinin amir hükmü uyarınca işten el çekmesi ve yargısal faaliyette
bulunmaması gerekirken, bu tarihten sonra mahkemece 15.04.2013 tarihli
raporun alındığı; ancak, mahkemesince ya da dava taraflarınca dosyamıza
intikal ettirilen herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmıştır.
2477 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanun’da, mahkemeye sunulacak
delillerle ilgili usul ve esaslar ayrıca ve açıkça belirtilmemiştir. Bu
nedenle Hukuk Yargılamasına esas olmak üzere 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Hakkındaki Kanun ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki
düzenlemeler uyarınca hareket edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun “Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu İle Vergi Usul Kanununun Uygulanacağı Haller” Başlıklı
31. maddesinde; “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin
davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya
katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat,
mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin
tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında
tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı
yapılacak (Değişik ibare :02/07/2012-6352 S.K./59.md.) işlemler ile elektronik işlemlerde
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 05/04/1990
- 3622/11 md.; Değişik cümle: 10/06/1994 - 4001/14 md.) Ancak, davanın
ihbarı ve bilirkişi seçimi Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen
yapılır./ Bu Kanun ve yukarıdaki fıkra uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununa atıfta bulunulan haller saklı kalmak üzere, vergi
uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır.” şeklindeki düzenleme ile 2577 sayılı Yasa’da hüküm bulunmayan
hallerde 6100 sayılı Kanun’a atıf yapılmıştır.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Taraflarca Getirilme İlkesi” başlıklı
25. maddesinde de; “Kanunda
öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi
veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek
davranışlarda dahi bulunamaz. /Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim,
kendiliğinden delil toplayamaz. “ denilmek sureti ile de, mahkemece
değerlendirilmesi istenen delillerin taraflarca ibrazı gerektiği açıkça
düzenlenmiştir.
Bu
yasal düzenlemeler ışığında dava dosyası incelendiğinde, davalı vekilinin
25.02.2013 tarihli talebi üzerine dosyayı inceleyen Danıştay
Başsavcılığı’nın, 01.04.2013 tarihli kararı ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasına karar vermesi ve dosyayı bu şekilde mahkememize
göndermesinden sonra, dava konusu taşınmazda mahkemesince 05.04.2013
tarihinde keşif yapıldığı, 15.04.2013 tarihinde de rapor alındığı; ancak ne
yapılan bu keşif ve ne de alınan bu rapor konusunda mahkememize bilgi
verildiği, kaldı ki;
davacı vekili tarafından Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne verilen bila
tarihli dava dilekçesinde “dava konusu taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığı“nın kabulü ile dava açıldığı, nitekim davacı vekilinin
mahkemenin 13.02.2013 tarihli 1. celsesindeki beyanında da “davalı, müvekkilime
ait taşınmazı imarda ağaçlandırılacak alan olarak ayırmak sureti ile
tasarrufunu engellemiş hukuken el atmıştır” şeklindeki beyanı ile açılan
davayı hukuki el atma muhteviyatı ile nitelendirdiği, davacı vekilinin bu
beyanları dışında gerek Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gerekse
mahkememize, fiili el atma olgusunu ispatlayacak bir bilgi ve belge
sunmadığı anlaşılmıştır.
Nitekim dava dosyasında
bulunan, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na ait 21.07.2012
gün ve M.06.1.ABB.0.17.01 sayılı yazı cevabı ile; “ dava konusu KOP
parsellerinin fiili olarak kamulaştırılmadığından ve maliklerin
tasarrufundaki bu taşınmazın piyasa rayiç değerinden alım ve satıma konu olabileceği
ve Daire Başkanlığımızca herhangi bir kamulaştırma kararı ve çalışması
olmadığından fiili el atma da söz edilemeyeceği, davalı Belediye
Başkanlığımız dava konusuyla ilgili sadece İlçe Belediye Başkanlığı’nın
yaptığı plan onay makamı olarak onaylamasından ibaret olduğu “ şeklindeki
yazı cevabı ile de dava konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir fiili el
atmalarının olmadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.
Mahkememiz dosyası bu
muhteviyatı ile değerlendirilmiş ve mevcut bilgi ve belgeler kapsamı ile dava
konusu taşınmaza davalı idarece bir fiili el atma olmadığı kanaati ile,
yerleşik içtihatlarımız doğrultusunda, davaya idari yargıda bakılması
gerektiğine karar verilmiştir. Kaldı ki mahkememizce haricen tespit edilen
ve mahkemesinden 22.01.2014 tarihli üst yazı ile istenilen fen bilirkişisi
Özgür Enderoğlu’na ait 15.04.2013 tarihli raporda; “zemin durumu itibari
ile dava konusu parsel içersinde konut olarak kullanılan evlerin ve bir
adet caminin bulunduğu, plandaki amacına uygun olarak herhangi bir düzenlemenin
olmadığı” nın bildirildiği, bu itibarla davaya konu taşınmaza “ağaçlandırma
alanı olarak ayrılmak sureti ile fiilen el atıldığı” na dair herhangi bir
delilin mevcut olmadığı tespit edilmiştir.
Davacı vekilinin
yargılamanın yenilenmesine ilişkin dilekçesinde söz konusu rapora
dayanmadığı , aynı parsele ilişkin olarak verilen Yargıtay 5. Hukuk
Dairesi’nin 09.12.2013 gün ve 2013/13946 Esas, 2013/22024 Karar sayılı
ilamı dikkate alınarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunduğu
anlaşılmıştır. Davacı vekilinin isteminin dayanağını, 2577 sayılı Yasa’nın
31. Maddesi atfı ile 6100 sayılı HMK’nın 303. maddesi’nde düzenlenen “
kesin hüküm” delili oluşturmaktadır.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “kesin hüküm” başlıklı 303. maddesinin
1. fıkrasında ; “Bir
davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi
anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının,
dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep
sonucunun aynı olması gerekir.” denilmek sureti ile, bir kararın başka bir
dava dosyası için kesin delil niteliği taşıyabilmesi için her iki davanın
her iki davanın taraflarının, sebebinin ve konusunun aynı olması gerektiği
düzenlenmiştir.
Oysa davacı vekili
tarafından yargılamanın yenilenmesi talebine dayanak olarak gösterilen
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 09.12.2013 gün ve 2013/13946 Esas, 2013/22024
Karar sayılı ilamında davacı, aynı parselin başka bir hissedarıdır. Bu
durum karşısında, Anayasa’nın 158. maddesi’nde de açıkça belirtildiği üzere
görev konusundaki ihtilafları kesin olarak karara bağlamaya yetkili ve
görevli Mahkememiz yönünden, aynı parselin başka bir hissedarı tarafından
açılan davada Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nce verilen kararının bağlayıcı ve
kesin delil niteliğinde kabul edilmesi de mümkün değildir.
Ayrıca,
pek çok hissedarı olan aynı parsele ilişkin açılan birçok dava bulunması
durumunda, davaların birleştirilmesi ve yargılamanın tek bir yoldan
yürütülmesi hali hariç, her davanın ayrı bir yargılamanın konusunu oluşturduğu
ve her davada dosyaya sunulan deliller itibari ile farklı sonuca
varılmasının kaçınılmaz olduğu, dava dosyaları arasında oluşan çelişkinin
giderilmesi ve delillerin dosyanın esasına uygunluğunun denetlenmesi
görevlerinin, temyiz incelemesinin konusunu oluşturduğu ve bu görevin 2247
sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen Mahkememiz görevleri arasında
sayılmadığı anlaşılmaktadır.
Yargılamanın yenilenmesi
istemine gelince;
2247 sayılı Yasa’nın 29. maddesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi
Bölümlerinin ve Genel Kurulun kararlarının kesin olduğu hükme bağlanmış;
Yasa’da bu kararlara karşı kanun yolları öngörülmemiştir.
Hukukumuzda yargılamanın yenilenmesi; maddi anlamda kesin
hükmün ortadan kaldırılmasını ve daha önce esası kesin hükme bağlanmış olan
bir dava hakkında yeniden yargılama ve inceleme yapılmasını sağlayan
olağanüstü bir kanun yoludur. Yargılamanın yenilenmesi, davanın esasını
hükme bağlayan mahkemeden istenilebilmekte ve bir dava olarak kabul
edilmektedir.
2247 sayılı Yasa’da kanun yolları öngörülmediği gibi, görev
uyuşmazlıkları bir dava olmadığına göre yargılamanın yenilenmesi
müessesesinin olayımızda yorum yoluyla kıyasen uygulanmasına da hukuki
olanak bulunmamaktadır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 1.3.2004 tarih
ve E:2003/78-2, K:2003/74-2 sayılı ve 30.12.2013 gün ve 2013/1861 Esas,
2013/2047 Karar sayılı kararlarında da bu hususa işaret edilerek,
ilgililerince yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin incelenme
yeteneğinin bulunmadığı gerekçesiyle reddi yoluna gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, incelenme yeteneği bulunmayan başvurunun
reddi gerekmektedir.
SONUÇ : Davacı vekilinin YARGILAMANIN
YENİLENMESİ TALEBİNİN REDDİNE, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
III- 2247 SAYILI KANUN’UN 10. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN
(OLUMLU GÖREV UYUŞMAZLIĞI ÇIKARMA)
KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1723
KARAR NO : 2014/144
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Adliye Yazı İşleri Müdürü olarak görev
yapmakta iken, İlçe noterinin başka yere atanması ve noterde katip
bulunmaması nedeniyle Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu
Başkanlığının kararı ile Noterliğe vekalet etmek üzere görevlendirilen
Davacının; vekalet ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin Türkiye Noterler Birliğinin işleminin iptali ile vekalet alacağının
davalı tarafından ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.Ö.
Davalı
: Türkiye Noterler Birliği
Vekili : Av. R.G.
O L A Y : Olay tarihinde Sivrihisar Adliyesi Yazı İşleri
Müdürü olan Davacı; dilekçesinde, Eskişehir İli, Günyüzü İlçesi Noterinin
tayin olması neticesinde boşalan noterliğe vekaleten bakmak üzere,
Eskişehir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının
23/12/2009 tarih, 1326 sayılı ve 26/03/2010 tarih ve 298 sayılı kararları
uyarınca görevlendirildiğini; 26/03/2010 tarihinde düzenlenen tespit ve
teftiş tutanağı ile tarafına teslimat yapılmış olduğundan, fiilen göreve başladığını;
Eskişehir Noter Odasının 01/04/2010 tarih ve 2010/313 sayılı yazıları
uyarınca aylık brüt 874,25.TL. vekalet ücreti takdir edilerek ödenmesine
karar verildiğini; Türkiye Noterler Birliği’nden ücretinin ödenmesi için
yazılı talepte bulunması üzerine, 31/05/2010 tarih ve 33.10953-11081 sayılı
yazılar uyarınca, sadece 495,41.TL. ödeme yapıldığını; aylık takdir edilen
ücretlerinin ödenmesi hususunda sürekli olarak talepte bulunmasına rağmen,
kalan toplam 3.816,59 TL. alacağının ödenmediğini; 23/08/2010 tarihinde bu
görevini Sivrihisar Zabıt Katibi M.Ö.’a devrettiğini; 26/03/2010 tarihinden
23/08/2010 tarihine kadar vekaleten baktığı bu görevi nedeniyle toplam
495,41 TL. ödeme yapıldığını, talepte bulunmasına rağmen Türkiye Noterler
Birliğince 14/09/2010 tarih ve 33.17525-18440 sayılı yazı ile zarar eden
noterliklere prensip kararı gereği ödeme yapılamayacağının bildirildiğini;
bu görevin kendi rızası ile olmadığını; Devlet Memuru olması nedeniyle
Komisyon tarafından resen yapıldığını, İlçeye ulaşım olmadığından
gidiş-geliş ve sair giderlerin zorunlu olarak tarafından karşılandığını,
mağduriyetinin bulunduğunu, bu nedenle iş bu alacak davasını açmak
zaruretinin hasıl olduğunu ifade ederek; Türkiye Noterler Birliğinin
14/09/2010 tarih ve 33.17525-18440 sayılı işleminin iptali ile, bakiye
kalan toplam 3.816,59.TL vekalet ücreti alacağının ödenmesine karar
verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli
yargının görev alanına girdiği öne sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
ESKİŞEHİR 1.İDARE MAHKEMESİ:16.4.2013 gün ve E:2013/320 sayı
ile, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde idari dava
türlerinin; idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olduğunun
hüküm altına alındığı; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanunun
5. maddesinde, “İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren
davalarla ilk derecede Danıştay’da çözümlenecek olanlar dışındaki; a) İptal
davalarını, b-) Tam Yargı davalarını, c-) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları, d-) Diğer
kanunlarla verilen işleri, çözümler. 2- Özel kanunlarda Danıştay’ın görevli
olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin
görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümler.” hükmünün yer aldığı; öte
yandan 1512 sayılı Noterlik Kanununun 1. maddesinde, "Noterlik bir
kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları
önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri
yaparlar." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 163. maddesinde de,
Noterlik meslekinin amaçlarına uygun bir şekilde görülmesini, meslekin
gelişmesini ve meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak
üzere, kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe sahip, Türkiye Noterler
Birliğinin kurulacağının düzenlenmiş olduğu; uyuşmazlığa konu olayda,
davacı tarafından, Günyüzü Noterliğine vekaleten bakması nedeniyle vekalet
ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun, Türkiye Noterler Birliğinin
14/09/2010 tarih ve 33.17.525-18440 sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine
bu işlemin iptali ile 3.816,59 TL vekalet alacağının davalı tarafından
ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; aktarılan
hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Noterlik mesleğinin bir kamu
hizmeti olduğunun düzenlendiği; söz konusu kamu hizmeti gereklerinin
amaçlarına uygun bir şekilde yerine getirilmesi için de tüzelkişiliğe sahip
Türkiye Noterler Birliğinin öngörülmüş olduğunun görüldüğü; dava konusu
olayda, davacının Günyüzü Noterliğine vekaleten bakması nedeniyle vekalet
ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun Türkiye Noterler Birliğince
reddedilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın 1512 sayılı Yasa çerçevesinde
çözümlenmesi gerektiği anlaşıldığından, noterliğe vekalet edilmesi
nedeniyle vekalet ücreti isteminin reddine ilişkin işlemlerin bir idari
İşlem niteliğini taşıdığında kuşku bulunmadığı; bu durumda, kamu görevlisi
olan davacının kamu hizmetini yerine getiren Noterliğe vekalet etmesi
nedeniyle vekalet ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun Türkiye
Noterler Birliğince reddedilmesine ilişkin işlemin, 2577 sayılı Yasa'nın
2.maddesi kapsamında sayılan iptal davasının konusunu oluşturan kamu gücüne
dayalı, re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu
idari işlem niteliğinde bulunduğu anlaşıldığından, işbu uyuşmazlığın görüm
ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; davalı vekilinin görev itirazının reddine, bu davaya bakmaya
Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine
dilekçe, dava dosyası örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Davanın konusunun, Günyüzü
Noterliğinin, mevcut Noter'in başka yere tayin olması nedeniyle boşalması
ve Noterliğe vekalet edebilecek Noter katibinin bulunmaması nedeniyle, 1512
sayılı Noterlik Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca ilgili savcılığın bildirimi
üzerine Eskişehir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu
Başkanlığı kararı ile Sivrihisar ilçesi adliye yazı işleri müdürünün geçici
olarak görevlendirilmesi sonucu, 26/03/2010 ile 23/08/2010 tarihleri
arasında noter vekili olarak görev yaptığı döneme ait noterlik gider ve
vekalet ücreti alacağına ilişkin olduğu; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun
33. Maddesinin 2 ve devam eden fıkralarının "(Değişik fıkra:
16/11/1989 - 3588/5 md.) (Değişik cümle: 02/03/2005 - 5309 S.K./3.mad) *1*
Noterlikte bu işi görecek kâtip bulunmadığı takdirde, Cumhuriyet
savcılığının bildirmesi üzerine, adalet komisyonu tarafından atanacak icra
müdürü, icra müdür yardımcısı veya yeterli bir adalet memuruna bu iş
gördürülür. İşin yürütülmesinde yetersiz kaldığının denetimlerde
belirlenmesi halinde vekil her zaman değiştirilebilir. / Yukarıki fıkralar
gereğince noterliği yürüten görevliye, kendi aylık veya ücretinden az
olmamak üzere, noter odası tarafından tayin olunacak ücret, noterlik
gelirinden ödenir. Ancak, bu ücret noterliğin aylık safı gelirinin
yarısından fazla olamaz. / (Değişik fıkra: 16/11/1989 - 3588/5 md.) Vekilin
daire dışında bizzat yapacağı işlemlerden alınacak yol ödeneği dahil
noterliğin, aylık gayri safi gelirinden, noterlik aidatı vekilin ücreti ve
noterliğin diğer giderleri ayrıldıktan sonra kalanı, gelir ve giderin
müfredatlı listesi ile birlikte en geç müteakip ayın onbeşine kadar vekil
tarafından Türkiye Noterler Birliğine gönderilir." hükümleri ile
davaya konu görevlendirmenin yasal dayanağının oluşturulduğu ve davacının
hak ettiği ücret ve alacakların ödeme usulü ile niteliğinin belirlendiği;
Noterlik Kanununun 1. maddesinde Noterlerin, hukuki güvenliği sağlamak ve
anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen
başka görevleri yapma görevleri tanımlanırken, Noterliğin bir kamu hizmeti
olduğunun da hüküm altına alındığı; Kanunun 44 ve 45. Maddelerinin, Noter
katibi olacak kişilerin 657 sayılı Devlet Memurları Hakkındaki kanunda
bulunan şartları taşımaları gerektiğini belirttiği; ancak, davaya konu
olayda, boşalan Noterlikte bu görevi yürütecek katip ya da başka bir
görevli bulunmaması nedeniyle, Adli Yargı İlk Derece Adalet Komisyonu tarafından
geçici olarak görevlendirilen Noter vekili'nin özlük haklarının söz konusu
olduğu; aynı Kanunun, 33. maddesinde bu kişilerin hakettikleri ücretin,
Noterlik gelirlerinden ödeneceği hükmünün bulunduğu; 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4/b maddesine göre bir hizmet
akdine bağlı olmadan kendi nam ve hesabına çalışanların 5510 sayılı Yasa
kapsamında değerlendirildiği; 1512 sayılı Kanunun 33. maddesine göre
yapılan görevlendirme sonrasında, davacının tıpkı Noter gibi Noterlik
hizmeti yürütürken elde ettiği kazanç üzerinden, kendi ücretine hak
kazandığının anlaşıldığı; 5510 sayılı Yasanın 101. Maddesine göre de, bu
Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde
görüleceği; nitekim, Yargıtay 4. H.D.sinin 11/02/2013 gün ve 2012/4263 E,
2013/2086 K, Yargıtay 3. H.H.sinin 12/10/2010 gün ve 2010/11671 E,
2010/6352 K sayılı emsal kararlarından da anlaşılacağı gibi, Noter
vekilinin ücret alacağına ilişkin davaların adli yargı yerinde görüldüğünün
de anlaşıldığı; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 71. maddesi 2. fıkrasında
ise, Noter vekilinin, Noterlik gelirlerini, ilgili hesaplara aktardığı
sırada, kendisine isabet eden ücreti alıkoyacağının belirtilmekte olduğu;
açıklanan hükümlere göre, Noter vekilinin, görevinin kamu hizmeti olmasına
ve görevlendirilmesinin kamu hukuku kuralları çerçevesinde yapılmış
olmasına karşılık, 5510 sayılı Kanunun anılan hükümleri ve 1512 sayılı
Kanunun 33, 71. madde hükümlerine göre, belirli bir hizmet akdi
bulunmaksızın, ücretini, Noterlik gelirlerinden almak üzere çalıştığı,
ücret ve giderlerden kaynaklanan sorunun ise özel hukuk hükümlerine göre
adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13.
maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi de istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Anayasanın 125 inci maddesinin son
fıkrasında, “idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlüdür.” kuralına yer verilmiş olduğu; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2 nci maddesinde; / “a) İdarî işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından
açılan iptal davaları, / b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları”nın
idari dava türleri arasında sayıldığı; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 1.
maddesinde "Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği
sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve
kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar." kuralının yer aldığı;
aynı Kanunun 33. maddesinde boşalan noterliğe vekalet etme usul ve
esaslarının düzenlendiği ve bu hususta: "Her ne sebeple olursa olsun
boşalan birinci, ikinci veya üçüncü sınıf bir noterliği, atanan noter
göreve başlayıncaya kadar o noterlikte çalışan ve stajının altı ay'ını
tamamlamış olan stajyer, bu durumdaki stajyerler birden fazla ise
kıdemlisi, o noterlikte bu durumda stajyer yoksa noter odasının uygun
bulacağı ve görevlendireceği aynı durumdaki stajyer, bunlardan hiç birisi
bulunmadığı takdirde o noterliğin başkatibi, onun da engelli bulunduğu
hallerde en kıdemli katibi vekaleten yönetir. / Noterlikte bu işi görecek
kâtip bulunmadığı takdirde, Cumhuriyet savcılığının bildirmesi üzerine,
adalet komisyonu tarafından atanacak icra müdürü, icra müdür yardımcısı
veya yeterli bir adalet memuruna bu iş gördürülür. İşin yürütülmesinde
yetersiz kaldığının denetimlerde belirlenmesi halinde vekil her zaman
değiştirilebilir. / Yukarı ki fıkralar gereğince noterliği yürüten
görevliye, kendi aylık veya ücretinden az olmamak üzere, noter odası
tarafından tayin olunacak ücret, noterlik gelirinden ödenir. Ancak, bu
ücret noterliğin aylık safı gelirinin yarısından fazla olamaz. / Vekilin
daire dışında bizzat yapacağı işlemlerden alınacak yol ödeneği dahil noterliğin,
aylık gayri safi gelirinden, noterlik aidatı vekilin ücreti ve noterliğin
diğer giderleri ayrıldıktan sonra kalanı, gelir ve giderin müfredatlı
listesi ile birlikte en geç müteakip ayın onbeşine kadar vekil tarafından
Türkiye Noterler Birliğine gönderilir." düzenlemesinin getirildiği;
olayın yukarıda değinilen mevzuat hükümleriyle birlikte değerlendirilmesinden,
1512 sayılı Noterlik Kanunu hükümleri uyarınca, Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından kurulan işlemle, bir kamu hizmeti
olan noterliğe vekalet etmek üzere görevlendirilen davacının, bu vekaletten
doğan alacağının verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
Türkiye Noterler Birliğinin 14.09.2010 tarihli işleminin iptali ile
3,816,59 TL tazminata hükmedilmesi istemiyle Türkiye Noterler Birliği'ne
karşı açtığı tazminat davasının, idari yargının görev alanında düzenlenen
iptal ve tam yargı davaları kapsamında bulunduğu, bu haliyle dava konusu
uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle; 2247
sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulüne hukuki
olanak bulunmadığı yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Sivrihisar İlçesi Adliye Yazı İşleri Müdürü olarak görev
yapmakta iken, Günyüzü İlçesi noterinin başka yere atanması ve noterde
katip bulunmaması nedeniyle Eskişehir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlığı'nın 23.12.2009 tarih ve 1326 sayılı ve
26.3.2013 tarih ve 298 sayılı kararı ile Günyüzü Noterliğine Vekalet etmek
üzere görevlendirilen Davacının; Noterliğe vekaleten bakması nedeniyle
vekalet ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
Türkiye Noterler Birliğinin 14.09.2010 tarih ve 33.17.525-18440 sayılı işleminin
iptali ile 3.816,59 TL vekalet alacağının davalı tarafından ödenmesi
istemiyle açılmıştır.
1512 sayılı Noterlik Kanununun “Noterlik Mesleği” başlıklı 1.
maddesinde "Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği
sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve
kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar." Hükmüne;
“Boşalan
noterliğin vekaleten yönetimi” başlıklı 33. maddesinde “ Her ne sebeple olursa olsun
boşalan birinci, ikinci veya üçüncü sınıf bir noterliği, atanan noter
göreve başlayıncaya kadar o noterlikte çalışan ve stajının altı ay'ını tamamlamış
olan stajiyer, bu durumdaki stajiyerler birden fazla ise kıdemlisi, o
noterlikte bu durumda stajiyer yoksa noter odasının uygun bulacağı ve
görevlendireceği aynı durumdaki stajiyer, bunlardan hiç birisi bulunmadığı
takdirde o noterliğin başkatibi, onun da engelli bulunduğu hallerde en
kıdemli katibi vekaleten yönetir.
(Değişik
birinci cümle: 2/3/2005-5309/3 md.) Noterlikte bu işi görecek kâtip bulunmadığı takdirde,
Cumhuriyet savcılığının bildirmesi üzerine, adalet komisyonu tarafından
atanacak icra müdürü, icra müdür yardımcısı veya yeterli bir adalet
memuruna bu iş gördürülür.
(Değişik: 16/11/1989 - 3588/5 md.) İşin yürütülmesinde yetersiz
kaldığının denetimlerde belirlenmesi halinde vekil her zaman
değiştirilebilir.
Yukarıki fıkralar gereğince noterliği
yürüten görevliye, kendi aylık veya ücretinden az olmamak üzere, noter
odası tarafından tayin olunacak ücret, noterlik gelirinden ödenir. Ancak,
bu ücret noterliğin aylık safi gelirinin yarısından fazla olamaz.
(Değişik:
16/11/1989 - 3588/5 md.) Vekilin
daire dışında bizzat yapacağı işlemlerden alınacak yol ödeneği dahil
noterliğin, aylık gayri safi gelirinden, noterlik aidatı vekilin ücreti ve
noterliğin diğer giderleri ayrıldıktan sonra kalanı, gelir ve giderin
müfredatlı listesi ile birlikte en geç müteakip ayın onbeşine kadar vekil
tarafından Türkiye Noterler Birliğine gönderilir.” Hükmüne;
“Aylık ve
yıllık iş cetvelleri verilmesi” başlıklı 71.maddesinde “ Noterler, her ayın en geç onuna kadar,
bir evvelki ay içinde dairelerine gelen ve çıkan işlerin niteliğini ve
sayısını ve bunlardan aldıkları ücret, harç, vergi ve diğer resimlerin
miktarını ve giderlerini gösterir bir cetvel düzenleyerek Türkiye Noterler
Birliğine gönderirler.
Notere vekalet halinde vekil, birinci
fıkrada gösterilen hususlardan başka, kendisine ödenen ücret tutarı ile 34
üncü madde gereğince noterlik gelirinden alıkoyduğu ve notere ödediği
kısımları ve alıkonulan parayı yatırdığı bankanın isim ve hesap numarasını
da cetvelde gösterir.
Noterler ayrıca her yılın Mart ayı
sonuna kadar, geçen yıla ait gelir, gider ve teminat tutarını gösteren bir
cetvel düzenleyerek, Adalet Bakanlığına ve Türkiye Noterler Birliğine
gönderirler.” Hükmüne;
“Türkiye Noterler Birliği” üst başlıklı 163.maddesinin birinci
fıkrasında “ Noterlik meslekinin amaçlarına uygun bir şekilde
görülmesini, meslekin gelişmesini ve meslekdaşlar arasında birlik ve
yardımlaşmayı sağlamak üzere, kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe
sahip, Türkiye Noterler Birliği kurulur. Birliğin merkezi Ankara'dır.”
Hükmüne;
1512 sayılı kanunun uygulanmasına
yönelik hazırlanan “Noterlik Kanunu Yönetmeliği”nin “Noter Vekillerinin
Denetimi, Ücretleri, Görev ve Yetkileri başlıklı 133.maddesinde ise “
(Değişik madde: 02/10/1984 - 18533 S. R.G./Yön.)
Noterin izin ve hastalık hallerinde bu
noterliğe vekalet edecek kimse, esas noterin denetim ve gözetimine tabidir.
Bu sırada noterliğin zarar etmesi halinde zarar, mazeretli noterin
kendisine aittir. İşten el çektirildiği veya tutuklu bulunduğu dönemdeki
zarardan da aynı şekilde noter kendisi sorumludur.
Boşalan noterliklerle noteri geçici
olarak işten çıkarılan noterliklerin ve bu noterlikleri tedvir eden
vekillerinin hesaplarının denetim ve gözetimi Türkiye Noterler Birliğinin
yetkili kılacağı görevliler tarafından yapılır.
Noterlik Kanununun 33, 34 ve 35 inci
maddeleri gereğince, boşalan veya noteri işten ayrılan noterlikleri ücret
karşılığı yönetmek üzere, dairede çalışan personelden birinin ya da dairede
yetenekli eleman bulunmaması nedeniyle bir adalet memurunun vekil olarak
görevlendirilmesi halinde vekile, noterliğin bağlı bulunduğu noter odası
tarafından; iş yoğunluğu ve yüklenilecek sorumluluk gözetilerek bir ücret
takdir ve tespit edilir. Bu ücret vekilin asıl görevinden aldığı aylık veya
ücretinden az, noterliğin safi gelirinin yarısından fazla olamaz. Vekil,
adalet memuru ise almakta olduğu maaşı, noterlik personeli ise, noterle
yaptığı sözleşmedeki (yan ödemeler hariç) ücreti, asıl görevinden aldığı
aylık ve ücret sayılır.
Noterliğin aylık safi geliri, noter
odalarında vekile takdir olunan ücretten çok olduğu aylarda takdir olunan
ücret, az olduğu aylarda ise safi gelirin yarısı ücret olarak ödenir. Bu
durumdaki vekilin vekalet dönemindeki safi gelir tutarının yarısı, o döneme
ilişkin takdir edilen ücret tutarından çok olduğu takdirde noksan olarak
ödenen miktar safi gelirin yarısını aşmamak üzere tamamlanır. Ancak,
engelli notere vekalet eden adalet memurunun ücretinin tamamı, noterlik
zarar etse dahi asıl noter tarafından ödenir.
Noter vekilleri, yasalar, yönetmelikler
ve genelgeler ile noterlere verilmiş görevleri yapmak, aylık iş cetvelleri
ile aidatları yasal süreler içinde Noterler Birliğine vesair ilgili
mercilere göndermek zorundadırlar. Boş ve noteri geçici olarak işten
çıkarılmış olan noterlikleri yöneten noter vekilleri ayrıca, her ayın gelir
ve giderini gösterir bir cetvel ile gidere ilişkin belge örneklerini ve
cetvelde gösterilen safi geliri, o ayı izleyen en geç 15 gün içinde Birliğe
göndermeye mecburdur.
Boşalan ve noteri geçici olarak işten
çıkarılan noterliklerde noter vekilleri, görevin derhal, zamanında ve
noksansız görülebilmesi için zorunlu olan personel ücretleri, daire kirası,
Birlik Yönetim Kurulunca her yıl belirlenecek miktarı aşmayan kırtasiye,
posta, basılı kağıt vesair konulardaki harcamaları yapmaya yetkilidirler.
Vekiller yeni personel, daktilo, hesap makinası, mefruşat, demirbaş gibi
eşyalar almaya, kira sözleşmesini yenilemeye, kirayı arttırmaya yetkili
değildirler. Ancak, Türkiye Noterler Birliğinden izin almak koşuluyla
ayrılan personelin yerine, Birlikçe belirlenecek ücretle yeni personel
alabilirler. Ve diğer harcamalarda bulunabilirler.
Vekaleten yönetilen boş noterliklerde
çalışan personele, ayrılan noterle yaptıkları sözleşmede yazılı ücret
vesair yan ödemeleri aynen ödenir. Ancak, sözleşme süresi sona eren
personelin ücret ve yan ödemelerinde arttırma yapmaya, Türkiye Noterler
Birliği Yönetim Kurulu yetkilidir.
Vekaleten yönetilen noterliklerde
çalışanlara ödenen ücretlerden gerekli vergilerin kesilerek süresinde
ilgili daireye yatırılması, Bölge Çalışma ve Sosyal Sigortalar Kurumu
Müdürlüklerine verilecek bildirgelerin düzenlenmesi, süresi içinde ilgili
mercilere verilmesi, sigorta primlerinin kesilip yatırılması ve benzeri
işlerden noter vekilleri sorumludur.
Vekaleten yönetilen boş noterliğin gayrisafi
gelirinin daire kirasını, personel giderlerini (vekil ücreti hariç) kırtasiye
gibi normal giderleri karşılamaması suretiyle zarar etmesi halinde, Birlik
Yönetim Kurulunun muvafakatı ile vekil, derhal zararı önleyici tedbirleri
almaya ve uygulamaya mecburdur. Zarar eden böyle bir noterlikteki
personelin işine iş mevzuatı hükümlerine göre son verilmesi gerektiğinde
veya kendiliğinden ayrılmak istemeleri halinde bunların ihbar önelleri,
ihbar ve kıdem tazminatları Birlikçe ödenir. Ayrıca, noterliğin zararı da,
Birlik tarafından karşılanır. Zarar eden noterlik üçüncü sınıf ise dördüncü
sınıfa indirilmesi için Bakanlığa Birlikçe teklif yapılır.” Hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden;
Davacının Sivrihisar İlçesi Adliye Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapmakta
iken, Günyüzü İlçesi noterinin başka yere atanması ve noterde katip
bulunmaması nedeniyle Eskişehir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Başkanlığı'nın 23.12.2009 tarih ve 1326 sayılı ve 26.3.2013 tarih
ve 298 sayılı kararı ile Günyüzü Noterliğine Vekalet etmek üzere
görevlendirildiği; davacının, görevlendirildiği tarihler arasında kendi
olanakları ile gidiş geliş yapıp, noterlik bürosunun giderlerini kendi
bütçesinden karşıladığını, bu giderler ve hizmetine karşılık toplam 495,41
TL. ödeme yapıldığını, Eskişehir Noter Odasının takdir ettiği aylık 874,25
TL vekalet ücretinin ödenmediğini, kendisine ödeme yapılması yolundaki
taleplerinin, davalı Türkiye Noterler Birliğince 14/09/2010 tarih ve
33.17525-18440 sayılı yazısı ile, “vekalet dönemi itibariyle noterliğin
zararda olduğu dikkate alınarak, Yönetim Kurulunca alınan prensip kararı
gereğince vekalet ücreti ödenmeyeceğine karar verildiği” gerekçesiyle
reddedildiğini belirterek; Türkiye Noterler Birliğinin anılan işleminin iptali
ile, bakiye kalan toplam 3.816,59.TL vekalet ücreti alacağının ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; kamu
görevlisi olan davacının 1512 sayılı Noterlik Kanunu hükümleri uyarınca,
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından
kurulan işlemle, bir kamu hizmeti olan noterliğe vekalet etmek üzere
görevlendirildiği; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda tanımını
bulan bu işlemin dava konusu edilmediği görülmektedir. Buna karşılık
noterliğe vekalet eden davacının, görev yaptığı süreye ilişkin vekalet
ücretini talep ettiği; Kanunda noterlerin, yapılan hizmetlerden aldıkları
ücretin, kendi gelirlerini oluşturduğunun anlaşıldığı; aynı şekilde Kanunun
33. maddesinde, noterliği vekaleten yürüten görevliye, kendi aylık veya
ücretinden az olmamak üzere, noter odası tarafından tayin olunacak ücretin,
noterlik gelirinden ödeneceği hükmünün bulunduğu; bir başka anlatımla,
davacının belli bir hizmet akti bulunmaksızın, ücretini Noterlik
gelirlerinden almak üzere çalıştığı gözetildiğinde; ücret ve giderlerden
kaynaklanan uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin Görevlilik
Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Eskişehir 1.İdare Mahkemesinin 16.4.2013 gün ve
E:2013/320 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/1774
KARAR NO : 2014/145
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Belediyeye ait stadın
çevresindeki tel örgülerin, davacıya ait, park halindeki aracın üzerine
düşmesi sonucu hasar meydana gelmesi nedeniyle uğranılan maddi ve manevi
zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.F.Ö.
Vekilleri : Av. N.E.G. & Av. E.K.
Davalı : Tarsus Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. E.S.S., Av. M.E.Sb., Av. A.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkiline ait 33…….. plakalı
aracın, 10.12.2012 tarihinde Ş.İshak. Mah., Kanuni Sultan Süleyman Caddesi
üzerinde bulunan davalı Tarsus Belediyesine ait Faruk Sodan Stadı yanında
park halinde iken, stadı çevreleyen tel örgülerin düşmesi sonucunda zarar
görmüş olduğunu; meydana gelen olayda Tarsus Belediyesinin, stat
çevresindeki tel örgülerin, tam ve sağlıklı bir şekilde monte edilmemesi,
ayrıca bakım yükümlüğünü ihmal etmesi vb. gibi nedenlerle kusurlu olduğunu,
olayda müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını; kaza nedeniyle
müvekkiline ait araçta büyük miktarda hasar meydana geldiğini; Tarsus
3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/47 D.iş Esas sayılı dosyasında yaptırılan
tespitte, araçta 5.000,00 TL değer kaybı meydana geldiğinin belirtildiğini;
müvekkilinin, olay nedeniyle ruhsal ve sinirsel sağlık bütünlüğünün ağır
şekilde bozulduğunu, çekmiş olduğu acılardan dolayı uğramış olduğu manevi
zararların tazmininin gerektiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla araçta oluşan değer kaybı nedeniyle
5.000.00 TL maddi ve 3.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 8.000,00 TL
tazminatın kaza tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline; ayrıca Tarsus 3.AsIiye Hukuk Mahkemesinin
2012/47 D.iş Esas sayılı dosyasında yapılan 407,80 TL yargılama giderinin
de dava tarihinden itibaren işlemiş ve isleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdare vekili, birinci savunma dilekçesinde; tam yargı
davası niteliğindeki davada idari yargının görevli olduğunu öne sürerek,
görev itirazında bulunmuştur.
TARSUS 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/24
sayı ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İdare vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasanın 125'inci maddesinde, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunun
hükme bağlandığı; öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2
nci maddesinin 1'inci bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava türleri olarak sayılmış
olduğu; görüldüğü üzere; İdare Hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin
yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla
tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan
uyuşmazlıklar sebebiyle açılan davaların görüm ve çözümünün İdari Yargının
görev alanında bulunduğu; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin
kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,
aksaklık veya boşluk olarak tanımlanan hizmet kusurunun; hizmetin kötü
işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi (eylemsizlik) hallerinde
gerçekleştiği ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığı;
olayda, davalı idareye ait stat çevresindeki tel örgülerin davacıya ait
park halindeki aracın üzerine düşmesi sonucu hasar meydana gelmesinde kamu
hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan kamu kuruluşu tarafından, kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin belirlenmesinin gerektiği; buna göre, davacının aracında
meydana gelen hasar nedeniyle oluşan zararda idarenin hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2'inci maddesi
uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğunun
kurala bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b
maddesine göre, İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının idari dava türleri
arasında sayıldığı; davaya konu olayda da zarar gören aracın, karayolunda
seyir halinde bulunmadığı, idareye ait stadyum yanında park halinde bulunduğu
sırada, idarenin denetim ve gözetiminde bulunan yapıdan kaynaklanan sorun
nedeniyle ortaya çıkan zararın davaya konu edildiğinin anlaşıldığı; davaya
konu olayın, 2577 sayılı İYUHK 2/1-b maddesine göre tam yargı davası
kapsamında idari yargı yerinde dava konusu edilmesi gerektiğinin
anlaşıldığı gerekçesiyle; Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Tarsus 3. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 2013/24 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasa’nın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Tarsus Belediyesine ait stadın çevresindeki tel örgülerin, davacıya ait,
park halindeki aracın üzerine düşmesi sonucu hasar meydana gelmesi
nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile
idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su
yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı
sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak
davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dosyasında bulunan ve görevli polis memurlarınca
düzenlenen 10.12.2012 tarihli “Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutanağı”nda;
10.12.2012 günü saat:19.00 sıralarında Şehitishak Mah.Kanuni Sultan
Süleyman Caddesi Faruk Sodan Stadı yanında park halinde bulunan otoların
üzerine stadın etrafını çevreleyen tel örgülerin düşmesi sonucu mala zarar
verme olayı olduğunun bildirilmesi üzerine olay yerinde yapılan Görgü ve
tespitte; bahse konu yerde Faruk Sodan Stadının tel örgülerinin Kanuni
Sultan Süleyman Caddesi tarafına tamamen yatmış halde olduğu, Stadın 3318
sokak ile kesiştiği kavşağına yakın yerde park halinde bulunan 33……..
plakalı M.F.Ö.’e ait olan siyah OPEL marka otomobilin üzerine bahse konu
tel örgünün devrilmiş-düşmüş ve hasar vermiş olduğunun, olay mahallinde
yoğun yağışın ve su birikintisi olduğunun görüldüğü belirtilmiştir.
Olayda, bakım ve kontrolünün davalı idareye ait olduğu
konusunda tartışma bulunmayan Faruk Sodan Stadının çevresindeki tellerin,
davacıya ait ve park halindeki aracın üzerine düşmesi sonucu uğranılan
maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle, kamu hizmeti yürüten davalı
İdareye karşı dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari
yargı yerinin görevine girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı idare vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tarsus
3.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalı idare vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tarsus 3.Asliye
Hukuk Mahkemesinin 23.5.2013 gün ve E:2013/24 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/1807
KARAR NO : 2014/146
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Abonelik sözleşmesi gereği idare
tarafından sağlanan kartlı su sayacı ile su kullanan davacının, sürekli ve
kesintisiz su hizmeti alabilmek için sözleşme kapsamındaki sayacının
değiştirilerek mekanik sayaç takılması talebinin reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : M.S.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ASKİ Genel
Müdürlüğü
Vekili : Av. İ.A.
O L A Y : Davacı, dava dilekçesinde özetle; Kavaklıdere
Mahallesi, Bestekar Sokak, No:….. Çankaya/Ankara adresinde bulunan
ikametgahında 78841 abone numarasıyla davalı idare ile aralarında su
aboneliği bulunduğunu, davalı idareye verdiği 18.02.2013 tarihli
dilekçesiyle kartlı su sayacının mekanik su sayacı ile değiştirilmesini
talep ettiği halde bu talebinin 20.02.2013 gün ve 3446 sayılı yazı ile
reddedildiğini; red kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek davalı
idarenin 20.02.2013 gün ve 3446 sayılı işleminin iptali istemiyle idari
yargıda dava açmıştır.
Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı
idare arasında abonelik sözleşmesi olduğu, davacının bu sözleşmeye
dayanarak tüketici sıfatıyla bu davayı açmış olması nedeniyle Tüketici Mahkemesinin
görevli olduğunu gerekçesiyle görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 13. İDARE MAHKEMESİ: 03.07.2013 gün ve E:2013/559
sayılı kararında “… davacının Kavaklıdere Mahallesi, Bestekar Sokak, 20/10
Çankaya adresinde bulunan ikametgahına ilişkin 78841 abonelik numarasıyla
tesis edilen su kullanım aboneliği sözleşmesinde kartlı su sayacının
mekanik su sayacı ile değiştirilmesi ile ilgili bir hususi şart yer
almadığı, dolayısıyla bu istemin sözleşme hükümlerinden kaynaklanmadığı,
sözleşmeden bağımsız olarak davacının hakkında idari bir işlem tesis
edilmesine yönelik talebi sonucu idari bir makamca kamu gücüne dayalı
olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu
sonucuna varıldığından iptali istenen işlemden kaynaklanan uyuşmazlık, idari
yargının görev alanında bulunmaktadır…” gerekçesiyle davalı idarenin görev
itirazının reddine karar verilmiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ASKİ Genel
Müdürlüğü vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi, dava dosyasının
onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: “…Ankara Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğünün, 21.11.1981 tarih ve 2560 sayılı Kanuna 3305
sayılı kanunla eklenen ek 4. madde ve Bakanlar Kurulunun 11.3.1987 tarih ve
87/11594 sayılı kararının 1. maddesi ile Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne
bağlı olarak kurulmuş olup, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde
kuruluş Kanununda belirtilen su ve kanalizasyon işlerini yapmakla görevli
müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluştur. Davalı idare
su dağıtım faaliyetini tekel olarak yürütüp, kamu gücünü kullanarak
abonelik şartlarını ve abonelik esaslarını belirlemektedir. İdare ile
aboneler arasında sözleşme yapılmaktadır. Bu sözleşmeden doğan
uyuşmazlıkların adli yargı yerinde çözümleneceği kuşkusuzdur.
Davaya konu olayda, taraflar arasında su kullanımı konusunda
1002016 abone kodu ile 78841-98 nolu abone numarası verilerek abonelik
sözleşmesi yapıldığı ve dosyaya sunulduğu anlaşılmaktadır. İdare tarafından
sözleşme kapsamında sunulan hizmetin miktarının ölçülmesi ve
ücretlendirilmesi, abonenin su hattına konulan ve ölçüme yarayan sayaç
aracılığı ile sağlanmaktadır. Ölçüm için kullanılan sayacın kartlı ya da
normal sayaç olması hizmetin sunumundaki kalite, süreklilik ve
ücretlendirme politikaları ile ilgili olup, doğrudan doğruya sözleşmenin
uygulanması ve hizmet bedelinin tahsili ile ilgili olmakla, bu aşamada
ortaya çıkan sorunların Tüketicilerin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir…” gerekçesiyle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın
davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, abonelik sözleşmesi gereği idare tarafından sağlanan
kartlı su sayacı ile su kullanan davacının, sürekli ve kesintisiz su
hizmeti alabilmek için sözleşme kapsamındaki sayacının değiştirilerek
normal sayaç takılması talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun
Ek-5. maddesinde (5.6.1986 tarih ve 3305 sayılı Kanunun 3. maddesi ile
gelen Ek-4. madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir), bu
Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağına işaret edilmek
suretiyle Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi de bu Kanun kapsamına alınmış
anılan Yasanın 3305 sayılı Yasa ile değişik 23. maddesinde “su satışı, kanalizasyon
tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik
çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu
tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları
doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi
masrafları ve %10’dan aşağı olmayacak nispetinde bir kâr oranı esas
alınır.
Tarifelerin tespiti ile tahsilatla
ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.” hükmüne yer
verilmiştir.
Anılan Yasa hükümlerine dayanılarak
çıkarılan Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve
Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1. Maddesinde; “ 20.11.1981 tarihli ve 2560 Sayılı İSKİ
Kuruluş Kanununa 5.6.1986 tarihli ve 3305 sayılı Kanun ile eklenen Ek Madde
5 uyarınca kurulan Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel
Müdürlüğü’nün; su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki
kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması, bu
işlemlere ilişkin hizmetlerle ilgili tarifelerin tespiti ve bu bedellerin
tahsili ile abonelere verilecek diğer tüm hizmetlere ilişkin usul ve
esasların belirlenmesidir.”
“Kapsam” başlıklı 2. Maddesinde; “ Bu Yönetmelik, İdare’nin 20.11.1981 tarihli ve 2560
sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1’ inci maddesi ve diğer
kanunlarla belirlenen görev alanı içerisinde, tüm su kaynaklarından
sağlanan içme, kullanma ve endüstri suyunun tüketicilere ulaştırılması ve
kullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkin her türlü hizmet, bedel, pay,
teminat ve yaptırımların tespiti ile bunların tahakkuk ve tahsiline ilişkin
usul ve esasları kapsar.”
“Tanımlar” başlıklı 4. Maddesinde “ (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Abone: İdarece
sunulan su/atık su veya atık su hizmetlerinden faydalanan ve/veya
faydalanacak gerçek veya tüzel kişileri,…
bb) Ön ödemeli/kartlı su sayacı: Abonenin bedelini daha önceden ödediği miktarda su
kullanımına imkân veren, Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğine tâbi
ve İdarenin sistemine uyum sağlayan ölçü aletini,
…
ff) Sayaç: “2004/22/AT
MI-001 Ölçü Aletleri Yönetmeliğine” tâbi, Abonenin kullandığı suyu ölçmeye
yarayan ve İdarenin sistemine uyum sağlayan ölçü aletini, (13) Yeni
abone olan yerlere mekanik veya ön ödemeli/kartlı sayaç takılmasına karar
vermeye Yönetim Kurulu yetkilidir. İdare, gerekli gördüğü hallerde abonenin
mevcut mekanik/kartlı sayacını, kartlı/mekanik sayaçla değiştirmeye
yetkilidir. Hangi durumlarda sayacın değişeceği ile sayaç bedelinin ve
sayaç değiştirme bedelinin aboneden alınıp alınmayacağını Yönetim Kurulu
belirler.”
“Abone
olma koşuları ve uygulama esasları” başlıklı 33. Maddesinde;” (1) Su kullanılan yerde suyu
fiilen tüketen ve atıksu üreten gerçek veya tüzel kişilerin:
a) Su ve
kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak için idareye başvurarak abone
sözleşmesi yapmaları şarttır.
b) İdare
tarafından başvurular incelenip, su ve kanal hizmetiyle ilgili abonelik
tesis edilip edilemeyeceği yasal, idari ve teknik yönden incelenir. Yapılan
inceleme sonunda bu hizmetlerin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı
tespit edilirse, başvuru sahibinden, yürürlükteki tarifesine göre, bu
Yönetmelik uyarınca tahsili gereken bedeller tahsil edildikten sonra
abonelik tesis edilir.
(2) Abonelik
tesis edilen her yere bir abonelik esas numarası verilir. Abone değişikliği
yapılsa bile abonelik numarası değiştirilmeksizin yeni kullanıcı ile abone
sözleşmesi yapılır.
(3) Abone sözleşmesi, abone veya idare tarafından
feshedilmedikçe aynı koşullarla devam eder.
“Sayaçlar” başlıklı 34. Maddesinde: “(1) Abonelerin tükettiği su veya ürettiği atıksu
miktarı, standartlara uygun sistem, çap ve tiplerde, ayarlı ve damgalı
sayaçlarla ölçülür…
(13) Yeni
abone olan yerlere mekanik veya ön ödemeli/kartlı sayaç takılmasına karar
vermeye Yönetim Kurulu yetkilidir. İdare, gerekli gördüğü hallerde abonenin
mevcut mekanik/kartlı sayacını, kartlı/mekanik sayaçla değiştirmeye
yetkilidir. Hangi durumlarda sayacın değişeceği ile sayaç bedelinin ve
sayaç değiştirme bedelinin aboneden alınıp alınmayacağını Yönetim Kurulu
belirler..” şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Yukarıda
açıklanan yönetmelik hükümlerine baktığımızda; gerçek kişilerin
konutlarında su kullanabilmeleri için idare ile abone sözleşmesi yapılması
gerekmektedir. Bu sözleşmenin nasıl ve ne şekilde yapılacağı belirtilen
yönetmelikte ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
28/11/2013 tarih ve 28835 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 07/11/2013 tarih ve 6502 sayılı "Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun"un 86. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 4822 sayılı Yasa ile değişik 4077
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun “ Amaç” başlıklı 1.
Maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, (...) kamu yararına uygun olarak
tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,
aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında
gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.”
“ Kapsam” başlıklı 2.maddesinde; “ Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen
amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini
oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar.
“ Tüketici Mahkemeleri” başlıklı 23. Maddesinde (Değişik madde:
06/03/2003 - 4822 S.K./30. md.); “Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak
çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır…” hükümleri
yer almakta iken söz konusu Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
28.11.2013 tarih ve 6502 sayılı “ Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun’un “Amaç” başlıklı1. Maddesinde; “ (1) Bu Kanunun amacı;
kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik
çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri
almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu
konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik
etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2. Maddesinde; “ Bu Kanun, her türlü
tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar.”
“Abonelik Sözleşmeleri” başlıklı 52. Maddesinde “ (1) Abonelik sözleşmesi,
tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla
edinmesini sağlayan sözleşmelerdir.… (7) Sözleşmenin zorunlu içeriği, tüketici
ile satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri ile diğer uygulama usul ve
esasları yönetmelikle belirlenir…”
“Tüketici Mahkemeleri” başlıklı 73. Maddesinde; “ Tüketici
işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara
ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. “şeklinde düzenlemeler
ile önceki 4077 sayılı Kanun’a göre daha ayrıntılı düzenlemelere yer
vermekle birlikte uyuşmazlıkların çözümünün yine adli yargıda olduğu
belirlenmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; taraflar arasında su
kullanımı konusunda 1002016 abone kodu ile 78841-98 nolu abone numarası
verilerek abonelik sözleşmesi yapıldığı, davacının 18.02.2013 tarihinde
kartlı su sayacının mekanik su sayacı ile değiştirilmesini talep ettiği ve
bu talebin davalı idare tarafından 20.02.2013 gün ve
M.06.1.ABB.5.01.12.00.314.01.01.01.-7221-3446 sayılı yazı ile aralarında
bulunan akit gereği kartlı sayacın kullanılması beyan ve kabul edildiği
gerekçesiyle reddedilmesi üzerine; idari yargıda işlemin iptali için dava
açıldığı anlaşılmıştır.
ASKİ, Anayasada belirtilen mahalli
müşterek ihtiyaçları karşılamak amacı doğrultusunda belediyelerce yerine
getirilen kamu hizmetleri arasında yer alan su ve kanalizasyon hizmetlerini
yürütmek üzere; büyükşehir belediyesine bağlı, müstakil bütçeli ve kamu
tüzel kişiliğini haiz olarak kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.
Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun
kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini
yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden
veya kamusal yetkilerin kullanılmasından doğup doğmadığına bakmak gerekir.
Su satışı işi, bir kamu hizmeti
niteliğini taşımakta ise de; ASKİ bu hizmeti, yasanın belirlediği kâr
oranından aşağı olmamak üzere kârlılık ve verimlilik ilkelerine ve özel
hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Abone ile ASKİ arasında
yapılan abone sözleşmesi, daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten
yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine
katılımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan
özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok
durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin,
çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini
olanaklı kılmaktadır.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesi
18.2.1985 günlü, E:1984/9, K:1985/4 sayılı kararında, karayollarından, köprülerden
alınan geçiş parası, su, elektrik, havagazı, demiryolları, hava yolları,
kimi hastane ücretleri gibi, ekonomik koşullara göre oluşturulan ve
tesislerin bakımını, idamesini ve yeni yatırımlar yapılmasını sağlamak için
yapılan ödemeleri, belirli kamu hizmetleri karşılığında kişilerden alınan,
resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden ayrı kabul etmiştir.
Tüm bu açıklamalara göre, ortada
davacı ile davalı idare arasında yapılmış bir abone sözleşmesine dayalı olarak
ortaya çıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenesi
gerekeceğinden, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ASKİ Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Ankara 13. İdare
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ASKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin
03.07.2013 gün ve E:2013/559 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/1809
KARAR NO : 2014/147
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin
dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine
göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : N.Y.
Vekili : Av. E.A.A.
Davalılar : 1-Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. D.B.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. U.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Ankara 22. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 2009/380 Esas ve 2010/249 karar sayılı dosyası ile 23.03.1998
tarihli imar planı kapsamında Ankara ili, Çankaya İlçesi, Öveçler Mahallesi,
25693 ada da 188,95
m² lik yerin imar planında yolda kaldığı, bu
parselin 23.03.1998 imar planı kapsamında 27804 ve çeşitli adalara ayrılmış
ve gayrimenkulün bir kısmının da yolda kaldığını, bu kararın Yargıtay 8.
Hukuk Dairesi 19.12.2011 tarih, 2010/6729 Esas ve 2011/7299 karar sayılı
ilamı onanmış ve yine karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay 8. Hukuk
Dairesi 26.11.2012 tarih, 2012/2445 Esas ve 2012/11143 Karar sayılı ilamıyla
talep reddedilerek kesinleştiğini, söz konusu taşınmazın büyük bir kısmı
imar çalışmaları sırasında davalı belediyeler tarafından kamulaştırma
yapılmadan yola katıldığı, davacının 188,95 m² lik
yerine davalı belediyeler tarafından kamulaştırmasız olarak el atıldığı ve
bu haksız fiil karşısında herhangi bir bedel de ödenmediğini, davacının
mağdur edildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile, şimdilik 100,00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.05.2013 gün ve E:2013/70 sayı ile, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı açısından, 10. maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/380 Esas ve 2010/249 karar sayılı
dosyası ile 23.03.1998 tarihli imar planı kapsamında Ankara ili, Çankaya
İlçesi, Öveçler Mahallesi, 25693 ada da 188,95 m² lik
yerin imar planında yolda kaldığının tespit edildiğinden 188,95 m2lik
kısmın mülkiyetinin davacı Nurettin Yiğit’e ait olduğunun tesbitine karar
verildiği, bu kararın Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 19.12.2011 tarih, 2010/6729
Esas ve 2011/7299 karar sayılı ilamı onanmış ve yine karar düzeltme talebi
üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 26.11.2012 tarih, 2012/2445 Esas ve
2012/11143 Karar sayılı ilamıyla talep reddedilerek kesinleştiğini, söz
konusu taşınmazın büyük bir kısmı imar çalışmaları sırasında davalı
belediyeler tarafından kamulaştırma yapılmadan yola katıldığı, davacının 188,95 m² lik
yerine davalı belediyeler tarafından kamulaştırmasız olarak el atıldığı ve
bu haksız fiil karşısında herhangi bir bedel de ödemediğini, davacının
mağdur edildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile, şimdilik 100,00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; dosya arasında bulunan
bilirkişi raporları arasında çelişki olduğundan, Mahkememiz tarafından
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesine 13.01.2014 tarihinde müzekkere
yazılarak, imar planında yol olarak ayrılan dava konusu taşınmazın fiilen
de yol olarak kullanılıp kullanılmadığı hususu sorulmuş; Mahkemesince
bilirkişiden alınan 22.01.2014 tarihli ek bilirkişi raporunda “… dava
konusu Ankara ili; Çankaya İlçesi, Öveçler Mahallesi, 27801 ada 2ve 3
parseller ile 27804 ada 1 parsel arasında kalan 1300. Sokağa ( 94. Sokak)
tekabül eden alanın 188,95
m2 olduğu, fiili olarak zeminde yol olarak
kullanıldığı…” belirlendiğinden, taşınmaza fiili el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18.
maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının
hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi
faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin
tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel
ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması
karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların
tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam
yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait
olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel
mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye
aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen
zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız
fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17,
K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde
amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını
elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.
Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün
önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini
davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne
yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el
atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin
görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
reddine karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2013/1828
KARAR NO : 2014/148
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Taşınmazın imar planında İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğince İSKİ
tarafından belirlenen Büyükçekmece Gölü Kısa Mesafeli Koruma Alanında
bırakıldığından bahisle açılan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : L.A.
Vekili : Av. A.G.
Davalılar : 1.Büyükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. L.A.
2.İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.A.A.
Dahili Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : S.A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul
İli, Büyükçekmece İlçesi, Çamaşırdere Mevkii 469 Ada 8 Parsel sayılı
taşınmazın paylı maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında
“Büyükçekmece Gölü Kısa Mesafeli Koruma Alanı”nda kaldığını, dava konusu
taşınmaza fiilen el atıldığını; davacının mülkiyet hakkının fiilen
engellenmiş olduğunu ve bu nedenle zarar gördüğünü belirterek; fazlaya dair
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL bedelin yasal faizi
ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsili ile dava
tarihindeki rayiç bedelinin tahsili karşılığı davacı adına olan hissenin
iptali ile davalılar adına tesciline karar verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Büyükçekmece
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.05.2012 gün ve 2011/762 Esas, 2012/435
Karar sayılı kararı ile; Yargıtay 5.Hukuk Dairesi’nin 11.12.2007 tarih ve
2007/10903 Esas, 2007/14722 Karar sayılı ilamında ve benzer mahiyetteki
emsal ilamlarında belirtildiği üzere, Büyükçekmece Baraj Gölü’nün kısa
mesafeli koruma alanında kalan taşınmazlar yönünden, kamulaştırmasız el
atmanın mevcudiyetinin kabul edilmediği, bu nedenle davacının, davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü’ne karşı açtığı dava yönünden açılan davanın reddine, diğer
davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı yönünden ise; davacının hissedarı
bulunduğu taşınmaza yönelik fiilen el koyma durumunun olmaması ve
taşınmazın kullanımına kamu yararı gözetilerek bir takım sınırlamalar da
getirtilmemesi nedenleri ile pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar
vermiştir. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
5.Hukuk Dairesi; 31.01.2013 gün ve 2012/21818 Esas, 2013/1582 Karar sayılı
ilamında özetle; dava konusu taşınmazın uygulama imar planında rekreasyon
alanında kaldığını, kamulaştırma yetkisinin İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’na ait olduğunu belirterek; bu idarenin davaya dahil edilip
sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle ilk derece mahkemesi
kararının bozulmasına hükmettiği anlaşılmıştır.
Yargıtay
Bozma ilamına uyulmak sureti ile devam eden yargılama sonrasında; davalı
Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesi ile; diğer dahili
davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ise dahiliyet
dilekçesinin kendisine tebliğ edildiği 02.07.2013 tarihinden sonra yapılan
mahkemenin 30.09.2013 tarihli 2. celsesindeki ( dahili davalı İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı yönünden ilk celse) beyanında görev
itirazında bulunmuşlardır.
Büyükçekmece
5.Asliye Hukuk Mahkemesi; 30.09.2013 gün ve 2013/329 Esas sayılı kararı ile
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Dahili
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; davalı idarenin 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan Yönetmelikle
getirilen kısıtlamaları, 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay
içtihatlarında mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma
olmadan da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında su
havzasında ve mutlak koruma alanında bırakılan, tasarruf hakkı
kullanılamayacak şekilde kısıtlanan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; davalı idarenin yazı ve savunma
dilekçelerinden de, söz konusu taşınmazın anılan Yönetmelik gereği su
havzası ve mutlak koruma alanında bulunduğunun anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yönetmelik gereği su
havzasında kabul edilip, mutlak koruma alanına alınması sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun
15.12.2010 günlü kararında mülkiyet hakkına getirildiği söylenen
kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının
olabileceğinde kuşku bulunmadığı; ancak; bu sonuç ya da sonuçların,
yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği su havzasında kabul
edilip, mutlak koruma alanına alınması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamaları içeren idari işlemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve
eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı idari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa
hükümlerinin gereği olduğunu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi
ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken imkan bulunmadığı;
dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
bakımından, 10. maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Büyükçekmece
5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/329 Esas sayılı dosyası 2247 Sayılı
Yasanın 10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya üzerinde yapılan
inceleme sonucunda; Mahkememizce dava dosyasında davalı vekilinin olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması istemli dilekçesinin 2477 sayılı Kanun’un
12. Maddesi gereğince davacı vekiline tebliğ edilip edilmediği ile ilgili
olarak 16.12.2013 tarihinde mahkemesine müzekkere yazılmış olup,
Büyükçekmece 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.01.2014 tarihli cevabi
yazısında davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmasına ilişkin
dilekçesinin sehven davacı vekiline tebliğ edilmediği, dosyanın 09.12.2013
tarihinde HMK 114/1-b ve 115 maddeleri gereğince yargı yolu dava şartı
noksanlığı nedeniyle reddine karar verdiği husus belirtilmiş, dolayısıyla
ilgili dosyada davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verildiği
anlaşılmıştır.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam;
reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise
Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine
ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa
tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret
kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık
çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi
itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini
yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat
yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret
kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama
sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik
itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı
örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama
gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez
başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine
ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir.Bu karar,
ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur.
Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili
makam,dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri
tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden
postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on
gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.
Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğunu
ilgili yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede
öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş
olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın
görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni
veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı
güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu
bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu
Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak,
esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse
yargı mercii bu karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık çıkarılacağı
bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.’’
denilmiş olup,bu bağlamda, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunun ilgili
yargı merciine bildirilmesi üzerine, her ne kadar yargı merciinden davaya
bakmasının ertelenmesi istenemese de, yargı merciinin bu durumu gözeterek
görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce bir karar verilinceye kadar
davanın görülmesini geri bırakması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.
Dosya
kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve kabuller doğrultusunda
yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından 2247 sayılı Yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının bulunduğu, bu
itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı idarece 12/1.maddede
belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Danıştay
Başsavcılığı’nca 10.maddede belirtildiği şekilde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bu durumun 12.11.2013 gün, 2013/1548 sayılı yazı ile yargı
merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince, 18.maddede belirtildiği
şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması yerine, 09.12.2013 tarihinde
davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmakla; her ne
kadar, Büyükçekmece 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın görülmesinin geri
bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinin beklenilmesi
yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm kurulması 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne uygun olarak yapılmış
olan başvuru neticesinde Danıştay Başsavcılığı’nca usulüne uygun şekilde
10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedarı olduğu taşınmaza, imar planında
“Büyükçekmece Gölü Kısa Mesafeli Koruma Alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Büyükçekmece Gölü Kısa Mesafeli Koruma Alanı” nda kalan kısmı bakımından
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL bedelin
yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsili
ile dava tarihindeki rayiç bedelinin tahsili karşılığı davacı adına olan
hissenin iptali ile davalılar adına tescili istemiyle açılmıştır.
Mahkememizce, Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne
müzekkere yazılarak, dava konusu alanda keşif yapılıp yapılmadığı, yapıldı
ise raporun ibraz edilip edilmediği sorulmuş, Mahkememize gönderilen
14.01.2014 tarihli yazı cevabında, dava konusu taşınmazda keşif yapıldığı
ve rapor alındığı bildirilmiş, alınan raporun bir örneğinin yazı cevabına
eklendiği görülmüştür. Fen bilirkişisi Vural Çelik’e ait raporda yapılan
inceleme neticesinde, dava konusu alana fiilen el atılıp atılmadığı ile
ilgili bir tespitte bulunulmadığı görülmüş ancak, rapora ekli fotoğraftan,
dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011-
KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan
yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan
binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin
muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu
kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları
yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen
tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler
belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi
ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar
saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü
geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları
toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe
kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının
gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha
üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir dE.dan
fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar
planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer
almıştır.
Dava dosyasında bulunan, davalı Büyükçekmece Belediye
Başkanlığı’nca gönderilen 01.11.2011 gün ve 400035 sayılı yazı cevabında,
dava konusu parselle ilgili olarak herhangi bir kamulaştırma işlemi
yapılmadığını, 10.11.2011 gün ve 401479 sayılı yazı cevabında da dava
konusu parselin Büyükçekmece Göl Havzası İmar Planında; kısa mesafeli
koruma alanında kaldığı, rekreasyon alanı olarak ayrıldığı tespit
edilmiştir.
Olayda, davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ
İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında, Büyükçekmece Gölü
kısa mesafeli koruma alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak
şekilde kısıtlanan davacının hisseli maliki olduğu taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak, bu sonuç ya da
sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin Yönetmelik gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Belirtilen duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu
Havzaları Koruma ve Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun
olarak belediyece düzenlenen imar planlarında kısa mesafeli koruma alanında
kalmakta olup, rekreasyon alanı olarak ayrıldığı, taşınmaza davalı
idarelerce fiilen el atılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806)
Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile dahili davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin
kararın tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, dahili davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN, Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.09.2013 gün
ve 2013/329 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2013/1835
KARAR NO : 2014/149
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Yüzbaşı
rütbesiyle görev yapmakta iken Y.A.Ş. kararı ile 04.12.2000 tarihinde Türk
Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen ve 6191 sayılı Kanunla 926 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen geçici 32. madde uyarınca
Milli Savunma Bakanlığı'na yapılan başvurusu kabul edilen davacı
tarafından, T.S.K. ile ilişiğinin kesildiği tarihten, geçici 32. maddeden
yararlanmasına karar verildiği 28.06.2011 tarihe kadar olan süreye ilişkin
maaş ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi, ayrıca
manevi zararlarının da tazmin edilmesi için yapılan başvurunun yanıt
verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan
davanın ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: Y.S.
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. G.E.
O L A Y : Davacı dilekçesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinde Yüzbaşı
olarak görev yapmakta iken mahkeme kararı olmaksızın, 04.12.2000 tarihinde
Yüksek Askeri Şura kararı ile ilişiğinin kesildiğini; 6191 sayılı Kanun ile
926 sayılı Kanuna eklenen geçici 32. madde gereğince 05.11.2011 tarihinde
İstanbul Valiliğinde Araştırmacı unvanlı olarak göreve başladığını; YAŞ
kararı ile T.S.K ‘ den ilişiğinin kesildiği 04.12.2000 tarihi ile geçici
32. madde hükümlerinden yararlanacağına ilişkin Davalı Bakanlığın vermiş
olduğu kararın tarihi olan 28.06.2011 tarihleri arasındaki, geçmişe dönük
net maaşlarının ve diğer özlük haklarının maddi tazminat olarak ödenmesi ve
ayrıca manevi zararlarının tazmini istemiyle yaptığı 20.03.2012 tarihli
başvurusuna 60 gün içinde cevap verilmediğini, isteminin zımnen
reddedildiğini; Geçici 32’inci madde ile, 12.3.1971 tarihinden itibaren
yargı denetimine kapalı işlemler ve Yüksek Askeri Şura kararları ile
TSK.dan ilişiği kesilenlerin 60 gün içinde bu kanundan yararlanmak üzere
MSB’lığına başvurabileceklerinin belirtildiğini; söz konusu Kanunun 10. maddesinin
7/ç bendiyle 926 sayılı Kanuna eklenen 32. maddesine göre, başvurunun
kabulü halinde yapılacak işlemlerin tek tek belirtildiğini, başvurunun
reddi halinde ise; “ başvurunun reddi halinde, bu ret işlemlerine karşı
ilgililer 60 gün içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler”
hükmünün getirildiğini; idarenin bu haklı talebini reddetmesinin, Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmelerine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarına,
Anayasanın 40’ncı maddesinde yer alan “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri
ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının
sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.” Hükmüne aykırı olduğunu; hakkında
uygulanan idari işlemin hukuka uygunluk denetimini yaptırmaya yönelik tüm
müracaatlarının mevzuattaki vesayet hükümleri nedeniyle neticesiz
kaldığını; hakkında tesis edilen işlemin hukuka uygun olup olmadığının
denetlenerek, bir yargı kararına bağlanmamış olmasında kendisinin kişisel
bir kusurunun bulunmadığını; Anayasa hükmünün, maddi ve manevi zararlarının
devletçe ödenmesini gerektirdiğini; T.S.K.dan ilişiğinin kesildiği
04.12.2000 tarihinden, hakkında idarece verilen kararın tarihi olan
28.6.2011 tarihine kadar mahrum kaldığı maaşları ve sair diğer özlük
haklarının, maddi zararını oluşturduğunu; haksız, mesnetsiz ve de yargı denetimi
olmadan ordu ile ilişiğinin kesilmesinin de, kendisinde ve aile efradında
onarılmaz yaralara sebebiyet verdiğini, bu nedenlerle oluşan manevi
zararının da davalı idarece tazmininin gerektiğini ifade ederek; davalı
idarenin zımnen reddettiği işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle genel
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdare vekili, birinci savunma dilekçesinde, davada
askeri idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
İSTANBUL 10.İDARE MAHKEMESİ; 30.9.2013 gün ve E:2012/1228 sayı
ile, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; idari dava türlerinin, idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve
eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak
sayıldığı; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun
denetimini yapmakla görevli olduğunun kurala bağlandığı; 22.03.2011 tarihli
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6191 sayılı Kanunun 10'uncu
maddesi ile 926 sayılı Kanuna Geçici 32'nci madde eklendiği; bu suretle
12.3.1971 tarihinden itibaren yargı denetimine kapalı işlemler ve Yüksek
Askeri Şura kararları ile TSK'dan ilişiği kesilenlerin 60 gün içinde bu
Kanundan yararlanmak üzere, MSB'lığına başvurabileceklerinin belirtildiği;
söz konusu kanunun 10'uncu maddesinin 7/ç bendiyle 926 sayılı Kanuna
eklenen 32'nci maddesine göre, başvurunun kabulü halinde yapılacak
işlemlerin tek tek belirtilmiş olduğu, başvurunun reddi halinde ise;
"Başvurunun reddi halinde, bu ret işlemine karşı ilgililer 60 gün
içinde Askeri Yüksek idare Mahkemesinde dava açabilirler" hükmünün
getirildiği; dolayısıyla başvuruların reddi halinde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin yetkili kılındığı; Kanun koyucunun bu şekilde 1602 sayılı
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununda belirlenmemiş olmasına rağmen,
başvuruların reddi halinde yüksek mahkemeyi yetkili kıldığı ve
uyuşmazlıkları çözüme kavuşturduğu; başvuruların kabulü halinde ise Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna dair bir hüküm getirmeyerek,
doğacak uyuşmazlıkların yetkili ve uzman mahkemelerce görülmesini amaçlamış
olduğu; davaya hangi yargı düzenindeki ve hangi yargı yeri tarafından
bakılacağı ile ilgili görev hususu, kamu düzenine ilişkin olduğundan,
öncelikle üzerinde durulmasının gerektiği; Anayasanın 142'nci maddesinde
yargı yerlerinin görev ve yetkilerinin yasa ile belirlenmesi kuralının
getirilmiş olduğu; bu bağlamda, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Kanunun 20'nci maddesinin; "Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti
adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve
diğer kanunlarda gösteriler, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz" hükmünü taşıdığı; bu maddeden de anlaşılacağı üzere, bir
işlemin/eylemin Askeri Yüksek idare Mahkemesinin görev alanına girebilmesi
için asker kişileri ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin olmasının
gerektiği; somut olayda davacının belirtilen tarihlerde asker kişi olmadığı
gibi, idare tarafından davacı hakkında düzenlenen askeri hizmete ilişkin
bir idari işlem veya eylemin de bulunmadığı; Kanunun bu iki şartın birlikle
gerçekleşmesini istediği, kaldı ki Geçici 32'nci maddenin de yalnızca
başvurunun reddi halinde AYİM'de dava açılabileceği düzenlenmiş olduğu;
yukarıda açıklanan gerekçelerle; Geçici 32'nci madde kapsamında yapılan
başvuruların idarece kabulü halinde, Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olmadığı sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin
görevliliğine karar vermiştir.
Mahkemenin görevlilik kararı davalı idareye 24.10.2013
tarihinde tebliğ edilmiş; Davalı idare vekilince, 25.10.2013 tarihli olup,
31.10.2013 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kayıtlarına giren
dilekçe ile; askeri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle, doğrudan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığına
başvuruda bulunulmuştur.
ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; davanın, TSK.dan
ilişiğinin kesildiği 04.12.2000 tarihi ile 926 sayılı Kanunun Geçici 32.
Maddesinden yararlanacağına karar verildiği 28.06.2011 tarihi arasında yoksun
kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi
istemiyle açıldığı; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanı,
Anayasanın 157. maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, 1602 sayılı AYİM
Kanununun 20. maddesinde; “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Türk Milleti
adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve
diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli
erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır.” şeklinde ve
21.maddesinde de; “20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve
askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep,
şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları,
aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam
yargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır.” şeklinde düzenlenmiş
bulunduğu; davacının, TSK.dan ilişiği kesilmiş olsa da 1602 sayılı Kanunun
20/2. maddesine göre asker kişi sıfatını taşıdığı; davanın sebebini teşkil
eden TSK.dan ayırma işleminin, askeri hizmete ilişkin bir idari işlem
olduğunda da tereddüt bulunmadığı; dolayısıyla Anayasanın 157, 1602 sayılı
Kanunun 20 ve 21. maddelerine göre, mevzu davanın Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin görev alanı içerisinde olduğunun anlaşıldığı; yukarıda zikredilen
göreve ilişkin genel düzenlemeler yanında, 926 sayılı Kanunun Geçici 32.
Maddesinde “bu maddeden yararlanmak için yapılan başvuruların reddi halinde
ret işlemine karşı ilgililerce Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava
açılabileceğinin” belirtilmiş olmasının da, mevzu davanın Askeri Yüksek
İdare Mahkemesinin görev alanı içerisinde olduğunu açıkça ortaya koyduğu;
22 Mart 2011 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 6191 sayılı Sözleşmeli
Erbaş ve Er Kanununun 10 uncu maddesinin 7/ç bendi ile 926 sayılı TSK
Personel Kanununa eklenen Geçici 32 nci maddesinin (ı) bendi ile YAŞ Kararı
ile atılanların, özlük haklarının iadesi talebinin MSB.’nca reddi halinde
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açılabileceği hükmünün yer aldığı;
diğer taraftan davacının, aynı konuda Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
açmış olduğu ve kesin hüküm teşkil eden davanın, AYİM 1 inci Dairesinin 23
Aralık 2010 tarih ve 2010/2137 Esas, 2010/1777 Karar sayılı kararıyla
reddedildiği, keza Karar Düzeltme isteminin de AYİM 1 inci Dairesinin 05
Nisan 2011 tarih ve 2011/675 Esas, 2011/781 Karar sayılı kararı ile
reddedilmiş olduğu; bu davalarda görev itirazında bulunulmadığı
gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 10, 12 ve 13. maddeleri gereğince OLUMLU
GÖREV UYUŞMAZLIĞI ÇIKARILARAK, uyuşmazlığın çözümü için DOSYANIN UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİ ile durumun İstanbul 10. İdare Mahkemesi
Başkanlığına bildirilmesine karar vermiş ve Mahkememize başvurmuştur.
İstenilmesi üzerine, İstanbul 10.İdare Mahkemesinin
E:2012/1228 sayılı dava dosyası Mahkememize gönderilmiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay
Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; T.C. Anayasasının 157'inci maddesine
göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca tesis
edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin
idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk
ve son derece mahkemesi olduğu; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Kanunu'nun 20'inci maddesinde, "Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk
Milleti Adına; asker olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, askeri
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar. Ancak askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olma şartı
aranmaz. Bu kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde
görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay,
askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlardır." hükmüne yer verildiği; 926 sayılı 22.03.2011 tarih ve
27882 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er
Kanununun 10. maddesinin 7. fıkrası (ç) bendi ile 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen geçici 32. madde ile 12 Mart 1971
tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar, yargı denetimine kapalı idari
işlemler veya Yüksek Askerî Şûra kararları ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ilişiği kesilenler veya vE.tları hâlinde hak sahiplerine, bu madde
hükümlerinden yararlanabilmek için altmış gün içinde Milli Savunma
Bakanlığına başvuranlardan başvuruları kabul edilenlere bir takım haklar
sağlanmış, başvurunun reddi hâlinde ise, bu ret işlemine karşı ilgililerin
altmış gün içinde Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabileceklerinin
hüküm altına alınmış olduğu; bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden,
Anayasanın ve 1602 sayılı Yasanın anılan maddelerinde, askeri kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetiminin Askeri
Yüksek İdare Mahkemesince yapılacağı hüküm altına alınarak genel düzenleme
yapılmış ise de, 926 sayılı Yasaya eklenen geçici 32. maddede, bu maddeden
yararlanmak isteyenlerin başvurularının reddi durumunda ret işlemlerine
karşı Askeri Yüksek İdare Mahkemesine dava açacakları kurala bağlanarak
özel bir düzenleme yapıldığından, anılan yasa maddesinden doğan
uyuşmazlıklarda tesis edilen idari işlemin askeri hizmete ilişkin olup
olmadığına bakılmaksızın yargısal denetiminin idari yargı yerlerinde değil
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmakta
olduğu; dosyanın incelenmesinden, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Yüzbaşı
rütbesinde görev yapmakta iken, Y.A.Ş. kararı ile 04.12.2000 tarihinde Türk
Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen ve 6191 sayılı Kanunla 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen geçici 32. madde uyarınca
getirilen haklardan yararlanmak için Milli Savunma Bakanlığı'na yaptığı
başvurusu kabul edilen davacı tarafından, anılan geçici madde uyarınca
T.S.K. ile ilişiğinin kesildiği 04.12.2000 tarihinden, Milli Savunma
Bakanlığı'nca 926 sayılı Yasanın geçici 32. maddesinden yararlanmasına
karar verildiği tarih olan 28.06.2011 tarihine kadar olan süreye ilişkin
maaş ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi; ayrıca
manevi zararlarının da tazmin edilmesi için yapılan başvurunun yanıt
verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 926 sayılı Yasanın
geçici 32. maddesinin incelenmesinden, bu madde ile getirilen haklardan
yararlanmak isteyen ilgililerin yaptıkları başvurunun veya başvurunun kabulünden
sonraki aşamalarda yine aynı yasa maddesine dayanılarak yapacakları
başvuruların reddi halinde doğacak uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevi kapsamında olduğunun kabulünün
gerektiği; bu durumda, davacının 926 sayılı Yasanın geçici 32. maddesinden
bahisle T.S.K. ile ilişiğinin kesildiği 04.12.2000 tarihinden, Milli
Savunma Bakanlığı'nca 926 sayılı Yasanın geçici 32. maddesinden
yararlanmasına karar verildiği tarih olan 26.2011 tarihleri arasında
geçmişe dönük maaş ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi; ayrıca manevi zararlarının da tazmin edilmesi için yaptığı
başvurunun yanıt verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin görevinde bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasa'nın 13.
maddesi uyarınca, yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı yolunda yazılı
düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: AYİM Başsavcısının Başvuru kararı ve dava dosyası üzerinde 2247
sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; davalı
idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içerisinde; ancak doğrudan Başsavcılığa başvurulması üzerine; Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi Başsavcılığınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır.
2247 sayılı Yasa’nın “Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma” başlıklı
10.maddesinde; “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez.”hükmüne;
“Yargı
merciince yapılacak işlemler” başlıklı 12.maddesinde;
“Görev
itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın
verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden,
itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği
tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye
yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı
merciine verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
(Değişik üçüncü fıkra: 23/7/2008 – 5791/4 md.) Yargı mercii, itiraz
dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik
kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen
dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin
kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada
uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir.” hükmüne;
“Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makamca yapılacak işlemler” başlıklı
13.maddesinde ise;
“(Değişik birinci cümle: 23/7/2008 – 5791/5 md.) Uyuşmazlık çıkarma
konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam, gerekirse
dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık
çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda 12 nci
maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu tespit
ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar, ilgili kişilere veya makama
ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir
yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık
çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve
eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak
yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya
vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün
içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir. (Ek cümle: 23/7/2008 – 5791/5 md.) Bu
takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın
görülmesini geri bırakır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını
reddeden yargı merciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne
tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün
içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir.”hükmüne yer verilmiştir.
Anılan
hükümlerin incelenmesinden; görev itirazında bulunan kişi veya makamın,
itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın
tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden başlayarak onbeş gün içinde,
uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha
dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine vereceği; bu yargı merciin de,
dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ edeceği; tebligat yapılan tarafın,
süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmemesi halinde, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılacağı; yargı merciinin, itiraz dilekçesi üzerine
verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği
takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan
cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası
muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya
yetkili makama göndereceği; uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile
ekleri kendisine ulaşan yetkili makamın, incelemelerini yaptıktan sonra;
uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda, dilekçe ve eklerinin
kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş
ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise
eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollayacağı ve ayrıca Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildireceği; bu
takdirde ilgili yargı merciinin, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakacağı anlaşılmaktadır.
Yasal
durum bu şekilde olmasına karşın; davalı İdare vekilince, görevlilik
kararından sonra İdare Mahkemesi yerine, doğrudan Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcılığına başvuruda bulunulduğu; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Başsavcılığınca da; başvuru dilekçesi Mahkemesine gönderilerek, Yasada
öngörülen usulü işlemlerin tekemmülünün sağlanması gerekirken; doğrudan
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu
anlaşılmıştır.
Dosya kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve
kabuller doğrultusunda yapılan değerlendirmede, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen yönteme uymasa da sonuçta, davalı İdarece olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması amacıyla süresi içerisinde başvuruda bulunulduğu;
AYİM Başsavcılığınca da, 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; görev hususunun
kamu düzeninden sayılması ve yargılamanın süresinde ve ekonomik olması
yolundaki genel ilke ve kabuller de gözetildiğinde; Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcılığının başvurusunun kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Usule
ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde askeri idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı
Mehmet ALP’in davada askeri
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Yüzbaşı rütbesinde görev
yapmakta iken Y.A.Ş. kararı ile 04.12.2000 tarihinde Türk Silahlı
Kuvvetleri ile ilişiği kesilen ve 6191 sayılı Kanunla 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen geçici 32. madde uyarınca
Milli Savunma Bakanlığı'na yapılan başvurusu kabul edilen davacı
tarafından, T.S.K. ile ilişiğinin kesildiği 04.12.2000 tarihinden Milli
Savunma Bakanlığı'nca 926 sayılı Yasanın geçici 32. maddesinden
yararlanmasına karar verildiği tarih olan 28.06.2011 tarihine kadar olan
süreye ilişkin maaş ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi, ayrıca manevi zararlarının da tazmin edilmesi için yapılan başvurunun
yanıt verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile
değişik 20. maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,
asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve
eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı
denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş
ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden geçmiş kabul edilen
hizmeti bakımından, 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker
kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker kişiyi
ilgilendirdiği açıktır.
Dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına
gelince:
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti
yönünden “askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için
işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise,
bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir
ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir asker kişinin
askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve
gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen
işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş olsa
bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesi gerekmektedir.
22.3.2011 tarih ve 27882 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er
Kanunu’nun 10. maddesi ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanununa eklenen geçici 32. maddede; “12 Mart 1971 tarihinden bu Kanunun yayımı
tarihine kadar, yargı denetimine kapalı idari işlemler veya Yüksek Askerî
Şûra kararları ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilenler veya
vE.tları hâlinde hak sahipleri, bu madde hükümlerinden yararlanabilmek için
altmış gün içinde Milli Savunma Bakanlığına başvururlar.
Milli Savunma Bakanı, başvurunun kabulüne veya reddine en geç
altı ay içinde karar verir. Milli Savunma Bakanı, hazırlık amacıyla sadece
gerekli yazışmaların yapılması hususunda yardımcı olmak üzere gerektiğinde
komisyonlar kurabilir ve bu komisyonlara, ilgili bakanlıklar ile kamu kurum
ve kuruluşlarından temsilci çağırabilir. İlgililerin, Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilmesine esas bilgi ve belgeler Genelkurmay
Başkanlığınca en geç altmış gün içinde Milli Savunma Bakanlığına
gönderilir.
Başvurunun kabulü hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:
a) Bu kişilerin ilişiklerinin kesildiği tarihten bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreleri Türk Silahlı Kuvvetlerinde
geçmiş kabul edilir. Bu süreler karşılığında 5434 sayılı Kanunun mülga 32
nci maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 40 ıncı maddesi uyarınca fiili hizmet süresi
zammı ve 5434 sayılı Kanunun mülga 36 ncı ve mülga 37 nci maddeleri ile
5510 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi hükümleri dikkate alınarak itibari
hizmet süresi zammı verilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin
kesildiği tarih ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih arasındaki dönem
içinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak sigorta primi ödenmemiş
veya emekli keseneği yatırılmamış olan sürelerine ilişkin kesenek ve kurum
karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı ve itibari hizmet süresine ait
kurum karşılıkları, statülerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden
ilişiklerinin kesildiği tarihten aynı neşetli emsali subay (general olanlar
hariç) veya astsubayın (subay olanlar hariç) sınıf, rütbe ve kıdemi
üzerinden Milli Savunma Bakanlığına müracaat ettikleri tarihteki katsayı
esas alınmak suretiyle ilgili Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca hesaplanarak Sosyal Güvenlik
Kurumuna defaten ödenir. Bu fıkranın (c) bendinin (2) numaralı alt bendi
ile (ç) bendine göre araştırmacı kadrolarına atananlar için bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih ile göreve başlama tarihleri arasındaki süreye
ilişkin kesenek ve kurum karşılıkları ile fiili hizmet süresi zammı ve
itibari hizmet süresine ait kurum karşılıkları, emeklilik keseneğine esas
aylık derece ve kademeleri ile ek gösterge rakamları ilgili Kuvvet
Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik
Komutanlığınca tespit edilir ve göreve başladığı kamu kurum ve kuruluşları
tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna defaten ödenir.
b) Bu kişilerden statüsüne göre aynı neşetli
emsali subay (general olanlar hariç) veya astsubayın (subay olanlar hariç)
tamamı emekli olanların kendilerine, bunlardan vE.t etmiş olanların hak
sahiplerine, statüsüne göre aynı neşetli en son emekli olan emsali subay
(general olanlar hariç) veya astsubayın (subay olanlar hariç) emekli olduğu
tarihteki sınıf, rütbe ve kıdemi üzerinden, 5510 sayılı Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri dâhil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre yapılmış olan toptan ödeme tutarlarının
toptan ödeme aldıkları tarihte bıraktıkları derece, kademe ve ek gösterge
tutarları dikkate alınmak suretiyle Milli Savunma Bakanlığına başvuruda
bulundukları tarihteki katsayı ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına
ait diğer unsurlar üzerinden ve faizsiz hesaplanarak bulunan tutar,
kendileri veya hak sahiplerine ödenecek emekli ikramiyesinden mahsup
edilir. Emekli ikramiyesinin ihya tutarını karşılamaması hâlinde eksik
kalan tutar kırksekiz eşit taksit hâlinde aylıklarından tahsil edilmek ve
mülga 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi
hükmü uygulanmaksızın 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması şartlarını haiz
olanlara Milli Savunma Bakanı tarafından verilen karar tarihini takip eden
ay başından itibaren, aylık bağlanması şartlarını haiz olmayanlara ise bu
şartları haiz oldukları tarihten itibaren emekli veya dul ve yetim aylığı
bağlanır. Bunlara Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesildiği tarih
ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sürelerine karşılık
emekli ikramiyesi ödenir. Ancak bunlardan, daha önceden herhangi bir sosyal
güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlara, yüksek olan aylık veya gelir
bağlanır.
c) Statüsüne göre aynı neşetli emsali subay (general olanlar
hariç) veya astsubayın (subay olanlar hariç) tamamı emekli olmayanlardan;
1) İsteyenlere veya vE.t etmiş olanların hak sahiplerine,
statüsüne göre aynı neşetli emsali subay veya astsubayın sınıf, rütbe ve
kıdemi üzerinden, 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmış olan toptan
ödeme tutarlarının toptan ödeme aldıkları tarihte bıraktıkları derece,
kademe ve ek gösterge tutarları dikkate alınmak suretiyle Milli Savunma
Bakanlığına başvuruda bulundukları tarihteki katsayı ve emekli keseneğine
esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar üzerinden ve faizsiz hesaplanarak
bulunan tutar, kendileri veya hak sahiplerine ödenecek emekli ikramiyesinden
mahsup edilir. Emekli ikramiyesinin ihya tutarını karşılamaması hâlinde
eksik kalan tutar kırksekiz eşit taksit hâlinde aylıklarından tahsil
edilmek ve mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükmü uygulanmaksızın
5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri dâhil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması şartlarını haiz olanlara Milli
Savunma Bakanı tarafından verilen karar tarihini takip eden ay başından
itibaren, aylık bağlanması şartlarını haiz olmayanlara ise bu şartları haiz
oldukları tarihten itibaren emekli veya dul ve yetim aylığı bağlanır. Bunlara
Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesildiği tarih ile bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sürelerine karşılık emekli ikramiyesi
ödenir. Ancak bunlardan, daha önceden herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan
aylık veya gelir alanlara, yüksek olan aylık veya gelir bağlanır.
2) İsteyenler, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesindeki genel
şartları taşımaları kaydıyla, kamu kurum ve kuruluşlarının araştırmacı
unvanlı kadrolarına atanmak üzere Milli Savunma Bakanlığı tarafından mali
ve sosyal haklarına esas olacak derece, kademe ve rütbeleri belirtilmek
suretiyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Anılan Başkanlık
tarafından kırkbeş gün içinde kamu kurum ve kuruluşlarına bunların
atamaları teklif edilir. Söz konusu teklife ilişkin yazının atamayı yapacak
kamu kurum ve kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içinde ilgili kamu
kurum ve kuruluşu tarafından atama
işlemlerinin yapılması zorunludur. Atama emri ilgiliye atamayı yapan
kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. İlgililerin işe başlama sürelerine
ve işe başlamama hâlinde yapılacak işlemlere ilişkin olarak 657 sayılı
Kanunun 62 nci ve 63 üncü maddelerinin hükümlerinin uygulanmasından atamayı
yapan kamu kurum ve kuruluşu sorumludur. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve
göreve başlatma işlemlerinin sonucunu en geç onbeş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirir. Bunlara statüsüne göre bu Kanun hükümleri
uyarınca karargâhta görevli emsali sınıf, rütbe ve kıdemdeki subay veya
astsubaya ödenmekte olan aylık ve diğer mali haklar (tayın bedeli ve fiilen
çalışma karşılığı yapılan ödemeler hariç) ödenir. Aylıklar, emsalleri esas
alınarak her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi
işlemine tabi tutulur. Bu şekilde yükseltilen aylıklarda, azami rütbe
tavanı subaylarda kıdemli albay, astsubaylarda iki kademeli kıdemli
başçavuştur. Bunlar bu fıkranın (b) bendi veya (c) bendinin (1) numaralı
alt bendi hükümleri çerçevesinde emekliye ayrılabilirler.
ç) Statüsüne göre emsalleri emeklilik hakkı kazanamamış
olanlardan isteyenler hakkında da üçüncü fıkranın (c) bendinin (2) numaralı
alt bendi hükümleri uygulanır. Üçüncü fıkranın (b) ve (c) bentleri
kapsamında ihya talebinde bulunanlardan, bu bentlerin hükümlerine göre
yapmış olduğu ihya ile birlikte emekli aylığı bağlanmasına yeterli hizmetlerinin
olmaması durumunda, ihya tutarları tebliğ tarihinden itibaren kırksekiz
eşit taksit hâlinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenir.
d) Bu fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında olanlardan hâlen
herhangi bir kamu kurum ve kuruluşunda çalışanlardan isteyenler, bu madde
uyarınca ihdas edilen araştırmacı kadrosuna kurumlarınca atanırlar ve
bunlara statüsüne göre bu Kanun hükümleri uyarınca karargâhta görevli
emsali sınıf, rütbe ve kıdemdeki subay veya astsubaya ödenmekte olan aylık
ve diğer mali haklar (tayın bedeli ve fiilen çalışma karşılığı yapılan
ödemeler hariç) ödenir. Aylıklar, emsalleri esas alınarak her yıl kademe
ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işlemine tabi tutulur. Bu
şekilde yükseltilen aylıklarda, azami rütbe tavanı subaylarda kıdemli
albay, astsubaylarda iki kademeli kıdemli başçavuştur. Bunlar bu fıkranın
(b) bendi veya (c) bendinin (1) numaralı alt bendi hükümleri çerçevesinde
emekliye ayrılabilirler. Kamu kurum ve kuruluşları bu durumdaki personele
ilişkin bilgileri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş gün
içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler.
e) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, ilgili
mevzuatına göre her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya
bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreler ile
kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreler, bu madde
uyarınca yapılacak emekli ikramiyesi ödemesinde esas alınacak sürelerden
mahsup edilir.
f) Bu madde gereği yapılacak her türlü ödemelerle ilgili
zamanaşımı süresi, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işlemeye
başlar.
g) Bu kişilerin varsa öğrenim giderleri borcu tahsil edilmez.
ğ) Bu kişilere, ilişiklerinin kesildiği tarihteki rütbe ve
kıdemleri üzerinden emekli kimlik kartı verilir ve bu kişiler emekli Türk
Silahlı Kuvvetleri mensuplarına tanınan sosyal haklardan genel hükümlere
göre yararlanırlar. Ayrıca bu kişilere, emsali subay ve astsubaylar gibi
silah, silah taşıma ruhsatı ve pasaport verilir.
h) Bu kişiler, emsallerinin ödemiş olduğu aidat ve aidatlara
isabet eden kâr paylarını güncel tutarlar üzerinden ödemek şartıyla OYAK
üyeliğinden doğan haklardan, intibaklarının yapıldığı rütbe ve kıdem üzerinden
aynı şartlar altında yararlanır.
ı) Bu kişilerin sicil dosyalarında yer alan, Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilmesine esas tüm bilgi ve belgeler,
herhangi bir müracaat aranmaksızın hükümsüz sayılarak dosyalarından
çıkarılır ve herhangi bir işleme esas alınmazlar.
Başvurunun reddi hâlinde, bu ret işlemine karşı ilgililer
altmış gün içinde Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler.
Bu madde uyarınca yapılacak atamalarda kullanılmak üzere,
genel idare hizmetleri sınıfından 5 inci dereceli ikibin adet araştırmacı
kadrosu ihdas edilmiştir. Bu kadroları derece değişikliği yapmak suretiyle
kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis etmeye, Devlet Personel Başkanlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Tahsis edilen kadrolar, Bakanlar
Kurulu kararında belirtilen kurumlara ait 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerin
ilgili bölümüne eklenmiş sayılır. (Ek
cümle: 22/8/2011-KHK-651/13 md. ) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
kapsamında yer almayan kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan
isteyenlerin kurumlarınca atanması durumunda ise kurumun statüsüne uygun
olarak atama yapılan sayı kadar araştırmacı unvanlı kadro başka bir işleme
gerek kalmaksızın kurumun kadrolarına eklenir. İhdas edilen bu kadrolardan
kullanılmayanlar ile herhangi bir nedenle boşalanlar, başka bir işlem
yapılmasına gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Buna ilişkin bilgiler
ilgili kurumlarca Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; subay olarak görev yapan
davacının, Yüksek Askeri Şura kararı ile 4.12.2000 tarihinde Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği, 22.03.2011 tarih ve 27882 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er
Kanunu’nun 10. maddesi ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanununa eklenen geçici 32. madde uyarınca yaptığı başvurusu, davalı
İdarece 28.6.2011 tarihinde kabul edilerek, 5.11.2011 tarihinde İstanbul
Valiliği emrinde araştırmacı olarak göreve başladığı; , anılan geçici madde
uyarınca T.S.K. ile ilişiğinin kesildiği 4.12.2000 tarihinden, Milli
Savunma Bakanlığı'nca 926 sayılı Yasanın geçici 32. maddesinden
yararlanmasına karar verildiği tarih olan 28.06.2011 tarihine kadar olan
süreye ilişkin maaş ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi; ayrıca manevi zararlarının da tazmin edilmesi için yaptığı
başvurunun yanıt verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesi üzerine, söz
konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığa
ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay ile birlikte irdelendiğinde, 926
sayılı Kanuna eklenen geçici 32. maddeden yararlanarak araştırmacı
unvanıyla kamu görevine geri dönen davacının, TSK.dan ilişiğinin kesildiği
tarih ile Geçici 32. maddeden yararlanacağına karar verildiği tarihler
arasında yoksun kaldığı özlük haklarının ödenmesini talep ettiği; 926
sayılı Kanunun geçici 32. maddesi kapsamında ilgililerin yaptığı başvurunun
reddi hâlinde, bu ret işlemine karşı Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava
açabileceği hükmüne yer verildiği; her ne kadar davacının ilk talebi kabul
edilerek kendisi hakkında işlem tesis edilmiş ise de; davacının, dava
konusunu da oluşturan yeni talebinin de, önceki başvurusundan bağımsız
olarak düşünülemeyeceği; davacının TSK’dan ilişiğinin kesildiği tarihlere
ilişkin özlük haklarının karşılanıp karşılanmayacağı hususunda işlem tesis
edilirken, ya da bu işlemin yargısal denetimi sırasında askeri
kural ve gerekler yönünden bir değerlendirme yapılmasının gerekeceği, bu
açıdan dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğu; kaldı ki, Yasa koyucu tarafından, 926 sayılı
Yasaya eklenen geçici 32. madde ile özel bir düzenleme yapıldığı, bu düzenleme
ile, anılan yasa maddesinden doğan uyuşmazlıkların yargısal denetiminin
genel idari yargı yerlerinde değil öncelikle Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde görülmesi gerektiğinin amaçlandığı, sonucuna ulaşılmaktadır.
Belirtilen duruma göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602
sayılı Yasanın 20. maddelerinde öngörülen “asker kişiyi ilgilendirme” ve
“askeri hizmete ilişkin bulunma” koşulları birlikte gerçekleştiğinden,
davanın görüm ve çözümünde askeri idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Başsavcılığınca 2247 sayılı Yasa’nın 10.12. ve 13. maddelerine göre yapılan
başvurunun kabulü ile İstanbul 10.İdare Mahkemesi’nin görevlilik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısının
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 10.İdare Mahkemesinin 30.9.2013 gün ve
E:2012/1228 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2013/1842
KARAR NO : 2014/150
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta
iken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
görevlendirilen ve taahhütname ve kefaletname imzalayan davacı tarafından,
mecburi hizmet yükümlüsü olmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade
edilmesi isteminin reddine ilişkin Rektörlük işleminin iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.K.A.
Vekili : Av. M.A.
Davalı : Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. F.S.
O L A Y : Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde
araştırma görevlisi iken, 2547 sayılı kanunun 35. maddesi uyarınca doktora
eğitimi yapmak üzere Hacettepe Üniversite’ne görevlendirilen; doktora eğitimini
bitirdikten sonra YÖK tarafından kadro naklinin yapılması ve Yükseköğretim
Kurulu’nun kararı ile Erzurum Teknik Üniversite’ne devredilen hizmet
yükümlülüğü ile göreve başlayan davacı; doktora eğitimine başladıktan
sonra; idareye karşı taahhütname ve kefalet senedi düzenlemiştir
Davacı, 25.03.2013 tarihli dilekçesi ile davalı idareye
müracaat ederek 657 sayılı DMK’nun ek 35. Maddesi hükmüne nazaran
kendisinin davalı idareye karşı mecburi hizmet yükümlülüğünün
bulunmadığının tarafına bildirilmesini ve taahhütname ve kefalet senedinin
tarafına iadesini talep etmiştir.
Davalı idare, 29.03.2013 gün ve 523-662 sayılı yazı ile;
Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde Araştırma
Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi
gereğince, “Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim
Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmelik”e göre 09.05.2000 yılından
itibaren Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans
ve doktora eğitimi almak üzere görevlendirilmesi sebebiyle, Atatürk
Üniversitesi’ne karşı mecburi hizmetini yerine getireceğine dair
taahhütname ve kefaletname ile vermiş olduğu mecburi hizmet yükümlülüğünün,
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 19.03.2012 tarih ve 3098-12943 sayılı
yazısı ile Üniversitelerine devredilmiş olduğunu ifade ederek; istemiş
olduğu mecburi hizmet yükümlülüğünü, belirten taahhütname ve kefalet
senetlerinin, Üniversitelerine karşı hizmet yükümlülüğünü tamamlaması
karşılığında iade edilebileceğinden bahisle davacının talebini
reddetmiştir.
Davacı vekili; müvekkilinin mecburi hizmet yükümlüsü olmadığının
tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesi talebinin reddine dair Erzurum
Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662 sayılı
işleminin iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdare vekili birinci savunma dilekçesinde, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararlarından bahisle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının
görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
ERZURUM 1.İDARE MAHKEMESİ:28.5.2013 gün ve E:2013/456 sayı
ile, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinin (a) bendinde
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, (c) bendinde de, tahkim
yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davaların, idari dava türleri arasında sayıldığı; 2577 sayılı Kanun ve
genel idare hukuku ilkeleri ile Danıştay içtihatları dikkate alınarak bir
değerlendirme yapıldığında ise, idari işlemin, bir idari makam veya mercii
tarafından, idari usuller uygulanarak tesis olunan, tek taraflı, doğrudan
uygulanabilen kesin ve yürütülmesi zorunlu hukuki tasarruf olduğunun ifade
edilebildiği; idari işlemler, icrai nitelik taşıyan, idare tarafından idari
usuller uygulanarak ve de kamu gücü kullanılarak tek taraflı olarak tesis
edilen işlemler olduğundan, bu nitelikteki işlemlere karşı açılan davaların
çözüm yerinin genel kural olarak idari yargı olduğu ve uyuşmazlığın da bu
durum içinde değerlendirilmesinin gerektiği; nitekim dava konusu
uyuşmazlığın, taraflarca imzalanan sözleşmeye ve buna dayalı olarak
imzalanan kefalet senedinin iadesine ilişkin olduğu, söz konusu kefalet
senedinin ve dayanak sözleşmenin, davalı idarenin tek taraflı tasarrufuyla
tesis edildiği, kamu gücünü kullanmak suretiyle icra etme yetkisinin olduğu
sonuç ve kanaatine varılmış bulunduğundan, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün
Mahkemelerinin görevinde olduğu, davalı idarenin uyuşmazlığın adli yargıda
çözümlenmesi yolundaki iddiasında isabet bulunmadığı gerekçesiyle; davalı
idarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevli olduğuna karar
vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine
dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Konunun çözümü için uyuşmazlığın
temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava konusu
uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme
ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla
birlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18
md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel
hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi
hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer
aldığı; olayda, davacının H.U. si İİBF'de görevlendirilmeden önce Erzurum
2. Noterliğinin 01/11/2002 tarihli 20179 yevmiye nolu yüklenme senedi ve
kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu
Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından
görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin
tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden
itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte davalı
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş
olduğu; söz konusu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı
mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğunun açık olduğu; dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki
sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay
Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; İdari Yargı Düzeninin, hukuk
devletlerinde, hukuka bağlı olması gereken kamu idaresinin işlem ve
eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal yöntemlerle denetlenmesinin
sağlanması amacıyla var olan yargı düzeni olduğu; bu yargı düzenine mensup
mahkemelerde açılacak iptal davalarının konusunun ise, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde,
idari işlemler olarak gösterildiği; gerek Uygulama, gerekse Öğreti'de,
idari işlemin tanımının, idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tek
yanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğu kesin ve yürütülmesi gerekli
işlemler olarak yapıldığı; bu tanıma göre, idari yargı yerlerinde iptal
davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle, kamu idaresinin
işlemi olması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis edilmiş
bulunması, kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasının ürünü olması ve
nihayet kesin ve icrai (yürütülmesinin gerekli) olmasının zorunlu
bulunduğu; oysa; olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılan davada; dava konusu
edilen taahhüt ve yüklenme senedinin, kamu idaresinin irade açıklamasıyla
hukuk düzeninde varlık kazanan bir işlem olmadığı, söz konusu senedin,
İdare Hukukundaki adıyla "idare edilen" statüsünde bulunan özel
hukuk gerçek kişisinin, irade açıklamasıyla, kendisini yükümlülük altına
sokan bir özel hukuk işlemi olduğu; olayda, taahhüt ve kefalet senedinin,
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanması suretiyle
idareye karşı taahhütte bulunulduğu; bu durumda, Özel Hukuk (Borçlar
Hukuku) kurallarına göre; bu işleme varlık kazandıran kişi iradesindeki
sakatlıklar (iradeyi ifsat eden haller) sebebiyle işlemin iptaline ya da
hükümsüzlüğüne karar verme görev ve yetkisi, bu Hukuktan kaynaklanan
uyuşmazlıkları çözmekle görevli Adli Yargı düzenine mensup mahkemelere ait
olduğundan, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğü ve tazminat borcu
içeren kefalet senedinin iadesi ve mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde Araştırma
Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi
kapsamında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek
lisans ve doktora eğitimi almak üzere görevlendirilmesi sebebiyle, Atatürk
Üniversitesi’ne karşı mecburi hizmetini yerine getireceğine dair
taahhütname ve kefaletname imzalayan davacının; mecburi hizmet yükümlüsü
olmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesi isteminin reddine
ilişkin Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve
523-662 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.)
Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi
kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir
üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu
şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar,
bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu
yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez.
Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.”
hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Atatürk Üniversitesi’nde araştırma
görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun
35.maddesi uyarınca anılan Üniversite adına Hacettepe Üniversitesi’nde
doktora eğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacı tarafından, Hacettepe
Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce düzenlenen taahhütname ve kefalet
senedinin tarafına iadesini ve mecburi hizmet yükümlülüğünün bulunmadığının
tarafına bildirilmesini talep ettiği; isteminin davalı Erzurum Teknik
Üniversitesi Rektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662 sayılı işlemi ile
reddi üzerine; anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve
kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte
bulunulması karşısında, davacı vekili tarafından taahhütname ve kefalet
senedinin iadesi ve mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine
ilişkin Erzurum 1.İdare Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Erzurum 1.İdare Mahkemesinin 28.5.2013 gün ve E:2013/456 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU
ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dava, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler
Fakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Kanun’un 35. maddesi kapsamında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü’nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almak üzere
görevlendirilmesi sebebiyle, Atatürk Üniversitesi’ne karşı mecburi
hizmetini yerine getireceğine dair taahhütname ve kefaletname imzalayan
davacının; mecburi hizmet yükümlüsü olmadığının tespiti ve kefalet
senedinin iade edilmesi isteminin reddine ilişkin Erzurum Teknik
Üniversitesi Rektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662 sayılı işleminin
iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde,
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında
sayılmıştır.
2547
sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi yetiştirme
programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç göz
önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini idare
ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından söz
etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece
kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet
senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan
iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca yapılan başvurunun reddi
gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
Üye
Sıddık YILDIZ
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2013/1845
KARAR NO : 2014/151
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının, 2981 sayılı Yasada
öngörülen hak sahipliği esaslarına dayanan ve tapu tahsis belgesine dayalı
olarak taşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesi, bu mümkün olmazsa
zararının tazmin edilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: M.A.
Vekili : Av. D.Ö.
Davalı : Gebze Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. M.T., Av. T.D.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; Ş.A. (D.)’un, Gebze
Belediyesinden Mustafa Paşa Mah. 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91 parselde
400 m2
yeri üzerindeki tek katlı gecekonduyla satın aldığını, parasını da
ödediğini, buna karşılık tapu tahsis belgesi verilmiş olduğunu; ancak
taşınmazın ve üzerindeki gecekondunun bedeli ödendiği halde tapu
verilmediğini, taşınmazın adlarına tescili için dava açma zorunluluğu
doğduğunu, taşınmazın ve üzerindeki gecekonduyla birlikte adlarına tapuya
tesciline; bu mümkün görülmezse taşınmazın, yani kendilerine satılan
400m2’nin ve üzerindeki gecekondunun bu günkü değerinin kendilerine
verilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL için
dava açtıklarını, dava dilekçelerini bilirkişi raporuna göre ıslah
edeceklerini, dava tarihinden yasal faiz yürütülmesini istediklerini;
Dava konusu taşınmazın müvekkili M.A.’a satıldığını, parasının
alındığını, dolayısıyla taşınmazın müvekkili M.A. adına tesciline, bu
mümkün görülmezse taşınmazın bugünkü değerinin kendilerine ödenmesine,
şekilde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL için dava
açtıklarını, dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini
istediklerini ifade etmiş ve dilekçenin sonuç kısmında ise tekraren, aynen;
“SONUÇ: Dava konusu taşınmazı Şerife Ağun(Dumandan) almış parasını
ödemiştir, yani davalı belediyeye ödemiştir, müvekkilde taşınmazı
Belediyeden satın alan M.A.’a yani noterden satın alarak parasını da
ödemiştir. Gebze ilçesi Mustafa Paşa Mah. 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91
parselde 400m2 yeri üzerindeki gecekonduyla adımıza tesciline,
Bu
mümkün olmazsa taşınmazın bugünkü değerinin tarafımıza ödenmesine üzerindeki
gecekondunun parasının ödenmesine, fazlaya ilişkin haklarımız saklı
kaydıyla 10.000 TL dava açıyoruz, daha sonra bilirkişi raporuna göre
davamızı ıslah edeceğiz…” demek suretiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde verdiği dilekçede, 2981
sayılı İmar Affı Kanununun uygulanmasından kaynaklanan davanın, idari yargı
yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
GEBZE 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.6.2013 gün ve E:2012/295
sayı ile, uyuşmazlığın tapu tescili içerdiğinden bahisle, Tapu Kanunu ve
HMK gereğince idari yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
yolundaki dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8.
maddesinde tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları
dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki
inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış
mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak
kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat
ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğunun hükme bağlandığı; aynı
Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre, hazine, belediye, il
özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların, 12. madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu
sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis
Belgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro
planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil
edeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin tapularının resen
iptal edileceği; aynı Yasanın 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde;
hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya
araziler üzerinde ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri
içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak
ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis
edileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede
veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya
hisse verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde
korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, bir
gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah
imar planı içinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esasına göre verileceğinin hükme bağlandığı; 14.
maddesinde ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapıların
ayrıntılı olarak düzenlenmiş olduğu; anılan yasa hükümlerine göre,
idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları
taşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisinin idari
nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak
kullanıldığı ve bu yolla kurulan mülkiyetin de Medeni Kanun hükümleri
dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımakta olduğu; olayda,
davalı belediyeye ait taşınmaz üzerinde Şerife Duman (Ağun) tarafından
yapılan gecekondu için 2981 sayılı Yasadan yararlanmak amacıyla yapılan
başvurunun kabul edilerek adı geçen kişiye tapu tahsis belgesi verildiği,
gecekondunun bulunduğu arsanın bedelinin ödendiği, daha sonra 2005 yılında
gecekondunun davacı tarafından satın alındığı, gecekondu nedeniyle davalı
idarece tapu verilmemesi üzerine yapı ve taşınmazın adına tescilinin, bu
mümkün olmazsa bedelinin tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; davalı idare tarafından ise, bölgede imar planı ve parselasyon
işlemi yapılmadığından davacının tapu tahsis belgesine dayalı olarak bir
hak ileri süremeyeceğinin savunulduğu; bu durumda, davacının dava açmaktaki
asıl amacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini
sağlamak değil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliği hükümleri
uyarınca tapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazının tescilinin
gerçekleştirilmesi, bu mümkün olmazsa zararının tazmini olduğundan,
davacının talebinin 2981 sayılı Yasada öngörülen hak sahipliği esaslarına
uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde
idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasanın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça 2247 sayılı Yasa’nın 13.
maddesinin 3. fıkrasına göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılı
düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI;
Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğunun kurala bağlandığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davalarının idari dava türleri arasında
sayıldığı; dava konusu uyuşmazlığın, 2981 sayılı gecekondu mevzuatından
kaynaklanmakta olduğu, anılan mevzuat uyarınca yapılan tespit ve
değerlendirme sonucunda, öngörülen koşullara uygunluğu saptanan ilgililere
arsa veya hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek,
koşulları taşımayanların istemlerini ise reddetmek yetkisine sahip olan
idarenin söz konusu uygulama işlemlerinin, kamu gücüne dayalı, re’sen ve
tek yanlı nitelik taşıdığı; 2981 sayılı yasa uyarınca tapu tahsis belgesine
dayanan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından
açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesinin
gerektiği; bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Gebze 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2012/295 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar
verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasanın
10. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine,
Danıştay Başsavcısı’nca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıldığından ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gebze İlçesi, Mustafa Paşa Mahallesi, 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91
parsel sayılı, üzerinde gecekondu bulunan taşınmazın, üzerindeki binayla
birlikte davacı adına tescili, bu mümkün olmazsa taşınmaz ve bina bedeli
olarak fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla toplam 10.000 TL'nin
faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
2981 sayılı “İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun”un “Tespit ve değerlendirme işlemleri”
başlıklı 8. maddesinde; tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya
sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel
idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa
veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındaki
tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan
veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular
ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu
hükme bağlanmış; aynı Kanunun 10. maddesinde; bu Kanun hükümlerine göre,
hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış
yapıların, 12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt
maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu
tahsisin yapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek
ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği; tapu tahsis
belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak
sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği, hak sahibi olmadığı halde
tapu verilen kişilerin tapularının resen iptal edileceği belirtilmiş;
Kanunun 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özel
idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun
uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde ıslah imar
planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine,
yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında
getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği;
gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer
gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisse
verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayan
gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, bir gecekondu önleme
veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planı
içinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esasına göre verileceği hükmüne yer verilmiş; 14. maddesinde ise,
bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Bu
hükümlerle, 2981 sayılı Yasa kapsamında yer alan taşınmazlarda bulunan
gecekonduların nasıl tespit edileceği, tespit sonrasında ne tür işlemler
yapılacağı açıklanmış; hak sahiplerince alınan tapu tahsis belgesinin
sonradan tapuya dönüştürüleceği öngörülmüş; Yasa hükmünde ifade edilen,
" tapu vermek" şeklindeki bu yetki idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı Belediyeye ait
taşınmaz üzerinde Ş.A. (D.) tarafından yapılan gecekondu için 2981 sayılı
Yasadan yararlanmak amacıyla yapılan başvurunun kabul edilerek adı geçen
kişiye tapu tahsis belgesi verildiği, gecekondunun bulunduğu arsanın
bedelinin ödendiği, daha sonra 2005 yılında gecekondunun davacı tarafından
satın alındığı, gecekondu nedeniyle davalı idarece tapu verilmemesi üzerine
yapı ve taşınmazın adına tescilinin, bu mümkün olmazsa bedelinin tazmini
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davacının
taşınmaz üzerindeki temel iddiasının, gayrimenkul mülkiyetinin iktisap
yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Yasa'da
öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı; hak sahipliğinin tespitinin ise
idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği açıktır.
Bu durumda, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliği
hükümleri uyarınca tapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazın
tescilinin gerçekleştirilmesi, bu mümkün olmazsa zararının tazmin edilmesi
yönündeki davacının isteminin, 2981 sayılı Yasada öngörülen hak sahipliği
esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın
çözümünde, idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı'nca yapılan
başvurunun kabulü ile davalı idare vekilinin görev itirazının reddine
ilişkin Gebze 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalı idare vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Gebze 3.Asliye
Hukuk Mahkemesinin 26.6.2013 gün ve E:2012/295 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2013/1848
KARAR NO : 2014/152
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı idarenin yol yapım ve bakım
çalışmaları sonucu, davacı Şirkete ait tesislerde hasar meydana geldiğinden
bahisle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2577 Kanunun 2.
maddesinde belirtilen tam yargı davası kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. S.O.Ö.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. V.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkili Şirketin Avcılar Cihangir
Mahallesi, Londra Asfaltı No:…. adresinde bulunan tesislerinin; 03.07.2012
tarihinde davalı idarenin yol yapım ve bakım çalışmaları sonucu hasara
uğratıldığını, toplam Şirket zararının 1.373,65TL ye ulaştığını, yapılan
tebligata karşın tahsilatın mümkün olmadığını ifade ederek; 1.373,65TL
zararın, 03.07.2012 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte
tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdare vekili, birinci savunma dilekçesinde; hizmet
kusuru nedeniyle meydana geldiği iddia edilen tam yargı davası
niteliğindeki davada, idari yargının görevli olduğunu öne sürerek, görev
itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 20.9.2013 gün ve
E:2013/35 sayı ile, davanın haksız fiile dayalı tazminat talebine ilişkin
olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı İdare vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasanın 125'inci maddesinde, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunun
hükme bağlandığı; öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2
nci maddesinin 1'inci bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava türleri olarak sayılmış
olduğu; görüldüğü üzere; İdare Hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin
yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla
tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan
uyuşmazlıklar sebebiyle açılan davaların görüm ve çözümünün İdari Yargının
görev alanında bulunduğu; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin
kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,
aksaklık veya boşluk olarak tanımlanan hizmet kusurunun; hizmetin kötü
işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi (eylemsizlik) hallerinde
gerçekleştiği ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığı;
olayda, davalı idarenin yol yapım ve bakım çalışmaları sonucu davacıya ait
tesislerde hasar meydana gelmesinde kamu hizmetini yürütmekle yükümlü
kılınan kamu kuruluşu tarafından, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuk
kurallarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin belirlenmesinin
gerektiği; buna göre, davacıya ait tesiste meydana gelen hasar nedeniyle
oluşan zararda idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin
sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin 2577 Sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2'inci maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait
olduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Anayasa'nın 125/son madde ve
fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü bulunduğunun kurala bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-b maddesine göre, İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının
idari dava türleri arasında sayıldığı; davaya konu olayda, davalı idarenin
görev ve sorumluluğunda yürütülen yol yapım ve bakım çalışması sırasında
meydana gelen zararın, idarenin kamu hizmetini yürüttüğü sırada meydana
gelmiş olması karşısında, davanın kamu hizmetinin yöntemine ve hukuk
kurallarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin denetlenmesi söz konusu
olduğundan, 2577 sayılı İYUHK 2/1-b maddesine göre tam yargı davası
kapsamında idari yargı yerinde dava konusu edilmesi gerektiğinin
anlaşıldığı gerekçesiyle; Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Küçükçekmece 3.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/35 esas sayılı görevlilik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasa’nın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarenin yol yapım ve bakım çalışmaları sonucu,
davacı Şirkete ait tesislerde hasar meydana geldiğinden bahisle uğranılan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile
idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su
yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı
sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak
davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Davacı şirket tarafından, yapılan çalışma esnasında,
tesislerinde hasar meydana geldiğinden bahisle, kamu hizmeti yürüten davalı
İdareye karşı açılan tazminat davasına ilişkin olarak, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığınca verilen cevap dilekçesinde; davaya konu
olan Alt Yapı çalışmaları işinin, 2886 sayılı İhale Kanununa göre Belediye
Encümeni tarafından yapılan bir ihale olmadığı, 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanununun 8. Maddesi hükümleri gereğince düzenlenen
yönetmenlikte belirtilen koşullarda Alt Yapı Koordinasyon Kurulunun kararı
doğrultusunda yapılmış olduğu; işin ihale gereğince müteahhit firmalara
ihale edildiği; söz konusu yerde “Avcılar - Beylikdüzü Arası D-100 Karayolu
Düzenleme İnşaatı” işinin, müteahhit firma Nas. İnş. San. Tic. A.Ş. ve
Özyurtlar Ma. İnş. San. Ve Tic. A.Ş. (iş ortaklığı) tarafından yapılmış
olduğu; aktedilen sözleşmenin 4. maddesine göre; işin devamı sırasında
işyerinde yapılacak çalışmalar nedeniyle, işçilerle çevre halkının kazaya
uğramalarını, zarar görmelerini ve işlerde zarar ve hasar meydana gelmesini
önleyici tedbirlerin alınmasından da yüklenicinin sorumlu olduğu, alınan
bütün tedbirlere rağmen, yüklenicinin yaptığı işlerden dolayı üçüncü
kişilerin kendilerine veya mallarına zarar verilmesi ihtimaline karşı mali
mesuliyet sigortası yaptırmakla da yükümlü bulunduğu, mali mesuliyet
sigorta bedeli olarak, bu konuda sigorta şirketlerinin uygulamalarında
kullandığı bedellerin esas alınacağı; ayrıca idareleri ile yüklenici firma
arasındaki sözleşmenin 9. Maddesinin 10. bendinde, açıkça doğacak hasar ve
zararlardan yüklenicinin sorumlu olduğunun belirtildiği savunulmuştur.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin;
hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup
bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2. maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem
ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı
davası” kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari
yargı yerinin görevine girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı idare vekilinin görev itirazının reddine ilişkin
Küçükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalı idare vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece
3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.9.2013 gün ve E:2013/35 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/37
KARAR NO : 2014/155
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne
sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan
tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1.M.D., 2.S.T., 3.H.K.
Vekili : Av. S.D.
Davalılar :1-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.İ.
2-Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.B.K.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin
İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, 2.Bölge, Çakmak, Kapanağılı Mevkiinde vaki
ve kain tapunun 30 Pafta, 684 Ada, 8, 12, 13 Parsel sayılı taşınmazların
maliki olduklarını, dava konusu taşınmazların bir kısmına davalı idareler
tarafından kamulaştırma işlemi yapılmadan uzun yıllardan bu yana imar
planlarında park alanı olarak gösterilmek, pasif ve suskun kalınmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığını, bu nedenle müvekkillerinin zarara
uğradığını belirterek; fazlaya ve el konulan m² ye ilişkin tüm talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla, belirsiz alacak niteliğinde olan,
kamulaştırmasız el atılan taşınmaz kısmının bedeline karşılık şimdilik
10.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için
uygulanan en yüksek faiziyle birlikte, fazlaya ilişkin hakları saklı
tutularak kamulaştırmasız el atma tarihinden iş bu dava tarihine kadar
hesaplanacak şimdilik 1.000 TL ecrimisil bedelinin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava
açmıştır.
Davalı
Ümraniye Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde ve mahkemenin 17.09.2013 tarihli celsesindeki beyanında
özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul
Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.09.2013 gün ve 2013/97 Esas sayılı
kararı ile, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın
27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı bakımından, 10. maddede öngörülen
biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır.
İstanbul
Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/97 Esas sayılı dosyası 2247
Sayılı Yasanın 10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya üzerinde
yapılan inceleme sonucunda; Mahkememizce dava konusu İstanbul İli, Ümraniye
İlçesi, 2.Bölge, Çakmak, Kapanağılı Mevkiinde vaki ve kain tapunun 30
Pafta, 684 Ada 8, 12, 13 Parsel sayılı taşınmaza fiili el atma olup
olmadığı hususunda bilgi verilmesi için 13.01.2014 tarihinde mahkemesine
müzekkere yazılmış olup, İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne
yazılan 07.01.2014 tarihli müzekkereye verilen 17.01.2014 tarihli yazı
cevabında; dava konusu taşınmaza fiili el atmanın bulunmadığı, mahkemenin
2013/97 Esas sayılı dosyasının karara çıktığının belirtildiği, İstanbul
Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.12.2013 gün ve 2013/97 Esas,
2013/759 Karar sayılı kararında 6487 sayılı kanunla değişik 2942 sayılı
kanunun geçici 6.maddesi gereği davaya bakma görevinin idari yargıda olduğu
gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam;
reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise
Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine
ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa
tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret
kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık
çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi
itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini
yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat
yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret
kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama
sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik
itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı
örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama
gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez
başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine
ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir.Bu karar,
ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur.
Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili
makam,dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri
tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden
postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on
gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.
Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğunu
ilgili yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede
öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş
olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın
görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni
veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine
başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay
içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam
eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin
kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık
çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi
istenemez.’’ denilmiş olup, bu bağlamda, anılan yasal hükmün amaç
bakımından yorumlanması ve bu yorum sonucuna göre bir değerlendirme
yapılması gerekmektedir. 18. madde düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli
veya idari yargı yerinin olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün
işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı başvuru sonrası “görevlilik
kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili Başsavcılıklara başvurulması
yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu Başsavcılıklara gönderilmesini
takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı bekleyip beklemeyeceği, elindeki
dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem yapıp yapmayacağı, görevsizlik
kararı veya esastan karar verip veremeyeceği hususlarının yasada
düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi durumunda
davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev konusunda
karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık hale
gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki iradeleri
kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda başka bir
karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri hukuken mümkün
bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre yapılan
başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve
kabuller doğrultusunda yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından
2247 sayılı Yasanın 10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev
itirazının bulunduğu, bu itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı
idarece 12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru
üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca 10.maddede belirtildiği şekilde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı, bu durumun 13.11.2013 gün, 2013/ 1578 sayılı
yazı ile yargı merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince,
18.maddede belirtildiği şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması
yerine, 24.12.2013 tarihinde davanın görev yönünden reddine karar verilmiş
olduğu anlaşılmakla; her ne kadar, İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce davanın görülmesinin geri bırakılması veya Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesinin beklenilmesi yerine davaya devam edilip esas
hakkında hüküm kurulması 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da
neticeten usulüne uygun olarak yapılmış olan başvuru neticesinde Danıştay
Başsavcılığı’nca usulüne uygun şekilde 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığı esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli şekilde maliki oldukları taşınmazların
bir kısmına davalı idareler tarafından kamulaştırma işlemi yapılmadan uzun
yıllardan bu yana imar planlarında park alanı olarak gösterilmek, pasif ve
suskun kalınmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle; fazlaya
ve el konulan m² ye ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak
kaydıyla, belirsiz alacak niteliğinde olan, kamulaştırmasız el atılan
taşınmaz kısmının bedeline karşılık şimdilik 10.000,00 TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için uygulanan en yüksek faiziyle
birlikte, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak kamulaştırmasız el atma
tarihinden iş bu dava tarihine kadar hesaplanacak şimdilik 1.000 TL
ecrimisil bedelinin, dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları
için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dava
konusu taşınmaza fiilen el atılıp atılmadığı konusunda mahkemeye yazılan
07.01.2014 tarihli müzekkere ile bilgi istendiği, verilen 17.01.2014
tarihli yazı cevabında dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığının
bildirildiği, dosyada fiilen el atma durumuna ilişkin başka bilgi ve
belgenin de bulunmadığı görülmekle, dava konusu taşınmaza fiilen el
atılmadığı sonucuna varılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe
konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 18. maddesinde,
“İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri
veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol
fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle
birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere
ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak
sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler
yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise
yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce
düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların
yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen
değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak
düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları,
düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki
yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1
md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı
olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol,
meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol
gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka
maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının
toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar
belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir
miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık
payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre,
herhangi bir parselden bir dE.dan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz.
Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına
mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Mahkememizce,
İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yazılan 07.01.2014 tarihli
müzekkereye verilen 17.01.2014 tarihli yazı cevabında; dava konusu
taşınmaza fiili el atmanın bulunmadığı, mahkemenin 2013/97 Esas sayılı
dosyasının karara çıktığının belirtildiği, İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 24.12.2013 gün ve 2013/97 Esas, 2013/759 Karar sayılı
kararında 6487 sayılı kanunla değişik 2942 sayılı kanunun geçici 6.maddesi
gereği davaya bakma görevinin idari yargıda olduğu gerekçesi ile davanın
görev yönünden reddine karar verildiği görülmüştür.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parsellerin kısmen “Park Alanı”nda kısmen de “Yol Alanı”nda kaldığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazların bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar palanlarında yer alan davacıların hissedar oldukları taşınmazların
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-b maddesinde yer alan “İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları” kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca
çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu
görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN, İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.09.2013 gün ve
2013/97 Esas sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/60
KARAR NO : 2014/156
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet
gösteren davacı şirkete ait taşınmazın, önerilen alan sınırları içerisinden
çıkarılmasına ilişkin OSB Müteşebbis Heyet Başkanlığı kararının iptali
istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. Profil İnşaat Taah. ve İnş. Malz. Nak. Tekstil
Gıda Akaryakıt Tur.San.Tic.Ltd. Şti.
Vekili : Av. Z.Ş.
Davalı : Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. E.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı
Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü Yönetim Kurulu
Başkanlığı’nın, 31/12/2012 tarih ve 23 sayılı, davacı Şirkete ait Muratlı
ilçesi Aşağısevindikli köyü, F19d01c4a pafta, 2439 parsel sayılı taşınmazın
önerilen alan sınırları içerisinden çıkarılması konulu kararı ile bu
kararın onayına ilişkin Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis
Heyet Başkanlığı'nın 31/12/2012 tarihli 13 sayılı kararının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü
vekili süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde davanın idari yargının
görev alanına girdiğini öne sürerek görev itirazında bulunmuştur.
Tekirdağ İdare Mahkemesi: 19.07.2013 gün ve E:2013/577 sayı ile
özetle; “…Dava dosyasının incelenmesinden; 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu ve uygulama yönetmeliği uyarınca, Bakanlık tarafından
sınırları kesinleştirilen Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesinin
sınırlarında değişikliğe yol açar mahiyetteki dava konusu işlemlerin,
davalı idarenin kamu hukukundan kaynaklanan bir takım görevlerin yerine
getirilmesi amacıyla, tamamen idari usul ve esaslar çerçevesinde tesis
edildiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idare mahkemelerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.’’ demek suretiyle davalı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili tarafından süresi içinde
verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda
bulunulması üzerine, dilekçe dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı: “…4562
sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 3/b maddesine göre Organize
Sanayi Bölgeleri "..Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını
sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi
yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden
yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi
ve geliştirilmesi amacıyla; sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının
imar planlarındaki oranlar dahilinde gerekli idari, sosyal ve teknik
altyapı alanları ile küçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim ve sağlık
alanları, teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde
ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan
ve bu Kanun hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretim bölgelerini,
" ifade etmektedir. 4562 sayılı Yasanın 5/1 maddesinin ”OSB,
müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yaran kararı
ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri
yapabilen veya yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir” şeklindeki
tanımı karşısında, OSB Yönetimlerinin özel hukuk tüzel kişiliği olduğu
tartışmasızdır, aynı yasanın 25/5 md.ne göre de OSB'lerin organları ile
ilgili olarak Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlerin organları ile
ilgili hükümleri kıyasen uygulanacağı hükmü bulunmaktadır. Davaya konu olan
ve iptali istenen karar ise, özel hukuk tüzel kişisi sıfatı taşıdığı açık
olan OSB Yönetim Kurulu tarafından ilgili yönetmelik hükümlerinin
uygulanması kapsamında alınan bir karar olup, Organize Sanayi Bölgesinin
işletme faaliyeti kapsamında değerlendirilmesi gereken bir karardır.
Hukuk uygulamasında “Tüzel kişiler, belli bir amacı
gerçekleştirmek üzere bağımsız bir varlık şeklinde örgütlenmiş, haklara ve
borçlara sahip olabilen kişi ve mal topluluklarıdır. Tüzel kişiler, “özel
hukuk tüzel kişileri” ve “kamu hukuku tüzel kişileri” olmak üzere ikiye
ayrılır. “Özel hukuk tüzel kişileri, özel hukuka tâbi olan tüzel Dernekler,
vakıflar, şirketler böyledir." (Kemal Gözler, "5018 Sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 6085 Sayılı Yeni Sayıştay Kanununda
Kullanılan “Genel Yönetim”, “Merkezî Yönetim”, “Kamu İdareleri” Terimleri
Hakkında Bir Eleştiri' AUHFD, 60 (4) 2011: 838-839) Özel Hukuk Tüzel
kişiliklerinin kamusal amaçla ve kanunla kurulmuş olmaları, onların
faaliyetlerinin kamu hukuku kurallarına göre yürüttükleri ve tek taraflı
kamu gücü kullanarak ortaya koydukları idari eylem ve işlemlerden
sayılmasını gerektirmemektedir. Nitekim Yasa koyucuda, bu konudaki iradesini,
yukarıda açıklanan yasa hükümleri ile bu kurumların faaliyetlerinin ticari
alanda özel hukuk hükümlerine göre yürüttüklerini ve şirketler/ demekler
hukuki statüsüne tabi olduklarını belirterek ortaya koymuş bulunmaktadır.
Nitekim Yargıtay, 11, 4, 7 ve 13. Hukuk Dairelerinde OSB Yönetim Kurulu
kararlarından kaynaklanan davaları adli yargı görev alanında sayarak
görmeye devam etmektedir.
Kanun koyucunun Bazı durumlarda özel hukuk tüzel kişiliği
olarak yapılandırdığı kurumlara kamu kurumu niteliği tanıdığı, ancak bunu
kuruluş yasasında ayrıca belirtme gereği duyduğu da bir gerçektir. Örneğin,
25 Haziran 2003 tarih ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 1’nci
maddesinin üçüncü fıkrasına göre, Türkiye İş Kurumu, “Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşu olup, özel hukuk hükümlerine tabi,
tüzel kişiliği haiz, İdarî ve malî bakımdan özerk bir kamu kurumudur”.
Ancak, OSB hakkındaki kanunda bu kurumun bir kamu kurumu olduğuna dair
belirtmede bulunmamakta, aksine, kuruluş amacının daha ziyade sanayi
alanındaki üretime dayalı serbest ticari faaliyetin organizesine yönelik
özel hukuk hükümlerine tabi bir kuruluş yaratıldığı anlaşılmaktadır.
Elbette ki her özel hukuk tüzel kişiliğinin faaliyet alanının sonuçta insan
yaşamını dolayısı ile toplumu ilgilendirmesi oranında kamusal yanı olması
da tartışmasızdır. Ancak kamusal her faaliyet ve organizasyonunda kamu
hukuku kural ve ilkelerine tabi olacağı söylenemez. "Genel kurul
toplama hakkını elde eden OSB’lerin özel hukuk tüzel kişisi olduğu ve
işleyişin özel hukuk hükümlerine göre yürütüleceği, OSB organlarının
işleyişinin Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri doğrultusunda
gerçekleşeceği konusunda duraksama bulunmamaktadır" (Yrd.Doç.Dr.
Nusret İlker ÇOLAK, 'Organize Sanayi Bölgelerinin Hukuki Niteliği ve
Kamulaştırma Yetkisi Hukuk Ekonomi ve Siyasal Bilimler Aylık İnternet
Dergisi’, Haziran, 2005, S. 40, paragraf 38.)
Yukarıdaki açıklamalara göre, davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir.” demek suretiyle 2247 sayılı
Yasa’nın 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Muratlı
Islah Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. ve 13. maddelerinde
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Tekirdağ İli, Muratlı İlçesi,
Aşağısevindikli Köyü F19d01c4a pafta 2439 parsel sayılı taşınmazın
"önerilen alan sınırları içerisinden çıkarılması" yönünde Muratlı
Islah Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı'nın 31/12/2012
tarih ve 23 sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına dönük Muratlı Islah
Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyet Başkanlığı'nın 31/12/2012 tarih ve
13 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562 sayılı
Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiş;
Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler başlıklı 85.
maddesinin h bendinde, «…12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı
ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve
izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve
denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri
açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek
ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır…»,
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanununun 4.maddesinin altıncı fıkrasında “(Değişik fıkra: 3/7/2005-5393/85
md.) Yürürlüğe giren (…) imar planına göre arazi kullanımı, yapı ve
tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve
izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve
denetlenir, İşyeri açma ve çalışma ruhsatın verilmesi sırasında işyeri açma
ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili
belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.”
5. maddesinde - “(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.)
OSB, müteşebbis heyetin başvurusu
üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş
yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yapabilen veya yaptırabilen bir
özel hukuk tüzel kişiliğidir.
Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile
arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir.” hükmü yer
almakta olup, 12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyle
değiştirilen 5.maddesinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay Altıncı
Dairesi tarafından yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi
31.10.2013 gün, E:2013/49, K:2013/125 sayılı kararı ile özetle; 04.07.2012
günlü, 6353 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle değiştirilen 5.maddesinin birinci
fıkrasında yer alan ‘’… yapabilen veya … ‘’ sözcüklerinin Anayasa’ya aykırı
olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
8. maddesinde - “Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleri
arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu
üyeleri iki yıl için seçilir.
Yönetim kurulu üyeleri
kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en
az ayda iki dE. toplanır ve toplA.ı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir
mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplA.ıya veya mazereti olsa dahi altı
ay içinde yapılan toplA.ıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten
çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği
halinde başkanın oyuna itibar edilir.
Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve
benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB’nin
sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Muratlı Islah Organize
Sanayi Bölgesi’nin özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk
tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı
yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, Tekirdağ İli,
Muratlı İlçesi, Aşağısevindikli Köyü F19d01c4a pafta 2439 parsel sayılı
taşınmazın "önerilen alan sınırları içerisinden çıkarılması" yolunda tesis edilen işlemin yargısal
denetiminin de adli yargı yerine ait olduğu açıktır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Bölge
Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Tekirdağ İdare Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi Bölge
Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tekirdağ İdare
Mahkemesi’nin 19.07.2013 gün ve E:2013/577 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/71
KARAR NO : 2014/157
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1. N.B., 2.M.B.
Birleştirilen
Dosya Davacıları : 1.H.K., 2.H.B., R.B.mirasçıları: 3.F.A., 4.M.B., 5.H.B., 6.F.K., 7.H.K.
Birleştirilen
Dosya Davacıları : 1.F.K.
2.A.B.3.A.F. 4.C.K.
Vekili : Av. A.E.
Davalılar : 1.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.A.
2.Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. İ.Ü.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin
İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Mahmutbey Mahallesi, 2087 Ada, 1 Parselde
kain taşınmazın hisseli malikleri olduklarını, taşınmaza davalı idarelerce
kamulaştırmasız olarak el atıldığını, bu nedenle davacıların zarara
uğradıklarını belirterek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine ve
taşınmazın yol olarak terkinine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili 13.04.2013 tarihinde Bakırköy 7.Asliye
Hukuk Mahkemesi’ne sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Bakırköy
7.Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.05.2012 tarih ve 2012/106 Esas, 2012/206 Karar
sayılı kararı ile mahkemelerinde görülen dava ile Bakırköy 5.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2012/91 Esas sayılı dosyası üzerinden görülmekte olan dava
arasında, 6100 sayılı HMK.nun 57/b-c bentleri ile 166/4 maddesi anlamında
şahsi-fiili ve hukuki irtibat bulunduğu gerekçesi ile dava dosyalarının
birleştirilmesine karar vermiştir.
Davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili 21.03.2012 tarihinde Bakırköy 5.Asliye
Hukuk Mahkemesi’ne sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Bakırköy
5.Asliye Hukuk Mahkemesi: 14.05.2013 tarih ve 2012/91 Esas sayılı kararı
ile Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili 05.04.2012 tarihli Bakırköy 1.Asliye
Hukuk Mahkemesi’ne sunduğu cevap dilekçesinde ve mahkemenin 16.07.2013
tarihli celsedeki beyanında, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili mahkemenin 16.07.2013 tarihli celsedeki beyanında özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Bakırköy
1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.07.2013 gün ve 2012/100 Esas sayılı kararı
ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili ile davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazlarının reddine,
17.07.2013 tarih ve 2012/100 Esas sayılı kararı ile davanın hukuki ve fiili
irtibat bulunduğu gerekçesi ile Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2012/91 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar vermiştir.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin, Bakırköy
5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/91 Esas sayılı dosyasına, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması istemi ile verdiği
23.05.2013 tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program
ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı açısından, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde; Bakırköy 5.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 14.05.2013 tarih ve 2012/91 Esas sayılı kararı ile görev
itirazının reddine karar verilmesi ve davalı Bağcılar Belediye
Başkanlığı’nın 23.05.2013 tarihli dilekçesi ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasının istenilmesinden sonra, Bakırköy 1.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün ve 2012/100 Esas sayılı kararı ile bu dosyada
davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine ve
dosyanın Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/91 Esas sayılı dosyası
ile birleştirilmesine karar verdiği, bu itibarla mahkememize olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması istemi ile sadece Bakırköy 5. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2012/91 Esas sayılı dosyasında verilen 14.05.2013 tarihli
görev itirazının reddine ilişkin karara karşı başvuru yapıldığı tespit
edilmekle, Mahkememizce de değerlendirme sadece bu karara ilişkin olarak
yapılmıştır.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hisseli şekilde maliki oldukları taşınmaza davalı idarelerce
kamulaştırmasız el atılmasından dolayı fazlaya ait talep ve dava hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin davalı idarelerce dava
tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara
ödenmesine ve taşınmazın yol olarak terkinine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Mahkememizce,
Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yazılan 15.01.2014 tarihli müzekkereye
verilen 17.01.2014 tarihli yazı cevabında; dava konusu taşınmazda keşif
yapılmadığının, bilirkişi raporunun aldırılmadığının bildirildiği
görülmüştür.
Dosya
kapsamında bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 16.04.2012
gün ve 393453 sayılı cevabi yazısı; yine Bağcılar Belediye Başkanlığı’nın
04.04.2012 gün ve 10262 sayılı, 15.08.2012 gün ve 76643 sayılı yazı
cevaplarından dava konusu taşınmaz üzerine davalı idarelerce yapılan bir
uygulama ve işgal bulunmadığının bildirildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca,
her ne kadar davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 27.03.2012
gün ve 2895 sayılı yazı cevabında; dava konusu alandan Nato Petrol Boru
Hattının geçtiği belirtilmiş ise de; davacılar vekilinin münferit dava
dilekçelerinde bu duruma ilişkin fiili el atma iddiası olmadığı, taşınmazın
yola isabet eden kısmı yönü ile yola terk talebinde bulunduğu anlaşılmakla;
mahkememizce bu husus fiili el atma olarak nitelendirilmemiştir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin 18.04.2008
onanlı Nazım İmar Planında ve 15.09.2008 onanlı Uygulama İmar Planında Park
Alanında, bir önceki 13.11.2002 onanlı Nazım İmar Planında ve 19.10.2004
onanlı Uygulama İmar Planında ise kısmen Park Alanında kısmen Yönetim
Merkezi Alanında kaldığı, davalı idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacıların hissedar oldukları taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın
ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği
sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz
başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,
Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın, tazminata
ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN, Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.05.2013 tarih ve 2012/91 Esas
sayılı KARARININ TAZMİNATA
İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/103
KARAR NO : 2014/158
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı
öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.Y.A., 2.R.A.
Vekili : Av. Ö.P.
Davalılar : 1.Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.K.A.
2.T.C.Başbakanlık Diyanet İşleri Bakanlığı
Vekilleri : I.Hukuk Müşaviri M.D. & Hukuk Müşaviri D.Ö.Z.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin
dava konusu İstanbul İli, Fatih İlçesi, Haydar Mahallesi, 251 Pafta 2196
Ada 7 Parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, dava konusu
taşınmazın imar planında “İmaret Alanı” olarak ayrıldığını, aradan 10 yıl
gibi çok uzun bir süre geçmiş olmasına rağmen adı geçen planın
değiştirilmediğini ve taşınmazının imara açılmadığını, bu şekilde
kendilerinden önceki murisi evvellerinin dahi taşınmazdan istifadesine
engel olunduğunu, bugün bu gayrimenkulün belediye tarafından park alanı
olarak gösterilerek halen istifadelerine engel olunduğunu, davalı idareler
tarafından dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek; fazlaya
ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL
tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek anayasal
faizi (Anayasanın 46/son maddesi) ile birlikte davalı idarelerden müştereken
ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Fatih Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde ve 22.10.2013 tarihli ön inceleme celsesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
İstanbul 8.Asliye Hukuk Mahkemesi: 22.10.2013 gün ve 2013/76 Esas sayılı
kararı ile, davalı Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı
Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Fatih Belediye Başkanlığı açısından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli şekilde maliki oldukları taşınmazın
ilk düzenlenen imar planında “İmaret Alanı” sonra düzenlenen imar planında
“Park Alanı” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın el atılan kısmı bakımından; fazlaya ilişkin tüm dava ve
talep hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL tazminat bedelinin dava
tarihinden itibaren işleyecek en yüksek anayasal faizi (Anayasanın 46/son
maddesi) ile birlikte davalı idarelerden müştereken ve müteselsilen
tahsiline karar verilmesi istemi ile açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde; dava dosyasında bulunan davalı
Fatih Belediye Başkanlığı’nın 15.03.2013 gün ve Gd.3646 sayılı yazısı ile
dava konusu taşınmazın Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planında 1.Derece Koruma
Bölgesinde, konut alanında kaldığı, H:6.50 mt.irtifa almakta olup, mevcut
parselin tescilli eski eser komşuluğu bulunduğu, Koruma Kurul Kararı
olmadan uygulama yapılamayacağının bildirildiği; Mahkememizce, davalı
idarece fiilen el atılıp atılmadığı hususunun tespiti açısından İstanbul
8.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yazılan yazıya verilen 05.02.2014 gün ve
2013/76 Esas sayılı yazı cevabında; dava konusu taşınmazda keşif
yapıldığının ve rapor alındığının bildirildiği, alınan 06.01.2014 gün ve
2013/76 esas sayılı bilirkişiler Arslan Bayrak, Vehbiye Zuhal Cömertoğlu,
Behzat İşçimen’e ait raporda; dava konusu İstanbul İli, Fatih İlçesi,
Haydar Mahallesi 251 Pafta 2196 Ada 7 Parsel sayılı taşınmazın fiilen arsa
konumunda olup, üzerinde derme çatma bir odun-kömür koyulan barakanın
olduğu, bu barakayı 8 Parsel de bulunan gecekondunun sahibinin kendisinin
kullandığını keşif sırasında beyan ettiği, baraka olarak bulunan yapının bir
değeri olmadığı kanaatine varıldığı, davalı idarelerce taşınmaza herhangi
bir fiili el atmanın olmadığının tespit edildiği görülmekle; dava konusu
taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere
tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının
tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin İstanbul IV
Numaralı, İstanbul I Numaralı Yenileme Alanları, İstanbul II Numaralı
Yenileme Alanları Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurullarınca uygun
bulunarak Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca 04.10.2012 tarihinde
onaylanan, Fatih İlçesi (Tarihi Yarımada) Kentsel, Tarihi, Kentsel
Arkeolojik, I.Derece Arkeolojik Sit Alanı 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama
İmar Planında 1.Derece Koruma Bölgesinde konut alanında kalmakta olup,
H:6.50 mt.irtifa almakta olup, ayrıca mevcut parselin tescilli eski eser
komşuluğu bulunduğu, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeni ile
taşınmazın bedelinin ödenmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarelerce 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hisseli şekilde maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf
hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak
bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin
görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli,
idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını
kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar
bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk
Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor
alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806)
Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN, İstanbul 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2013 gün ve 2013/76
Esas sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/126
KARAR NO : 2014/175
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın
(hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : İ.Y.
Vekili
: Av. R.T.
Davalı
: İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.K.
O L
A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının İstanbul ili,
Arnavutköy ilçesi, Haraççı Köy Altı Mevkii, 776 nolu taşınmazın hisseli
maliki olduğu, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
GAZİOSMANPAŞA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
27.09.2013 gün ve E:2013/147 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü vekili, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun
8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel
ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin
(c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel
ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığını ifade
ederek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı İSKİ Genel
Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ileDanıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının maliki olduğu taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL nin
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan
binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin
muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu
kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları
yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen
tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler
belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi
ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar
saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık
payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim
Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark,
çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden
ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü
geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları
toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe
kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının
gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha
üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir dE.dan
fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar
planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer
almıştır.
Olayda, davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ
İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve
dere mutlak koruma alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak
şekilde kısıtlanan davacıların taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği söylenen
kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının
olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak, bu sonuç ya da sonuçların, bir
idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Mahkememiz tarafından Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk
Mahkemesine 22.01.2014 tarih ve 2014/126 Esas sayılı yazı ile taşınmaz
ürerinde keşif yapılıp yapılmadığı, keşif yapılmış ise bilirkişi raporunun
gönderilmesi ayrıca mevcut yargılama safahatının bildirilmesi istenilmiş
olup, Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.01.2014 tarih ve
2013/147 sayılı cevabi yazısında, 08.11.2013 tarihinde keşif yapılmasına
karar verildiği, ancak davacı vekili tarafından eksik keşif ücretinin
tamamlanmadığı ve müracaat edenin de olmadığını bu nedenle keşif
yapılamadığını, dosyalarının da derdest olduğunun bildirildiği
anlaşılmıştır.
Belirtilen duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu
Havzaları Koruma ve Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun
olarak belediyece düzenlenen imar planlarında su havzasında bırakılmış ve
dere mutlak koruma alanında kalmış olduğu, taşınmaza davalı idarece fiilen
el atılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması
nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı İski Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı İski Genel Müdürlüğü Vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.09.2013
gün ve E:2013/147 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/127
KARAR NO : 2014/176
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K
A R A R
Davacı : A.K.
Vekili : Av. S.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. U.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Ankara ili,
Çankaya ilçesi, Karakusunlar Mahallesi, 15248 ada, 3 parselin hisseli
maliki olduğu, taşınmazın imar planında, sosyal kültürel tesis alanı olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik 5.000,00 TL’nin faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava
açmıştır.
Davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.10.2013 gün ve E:2013/188 sayı ile, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdikleri dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün, Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli taşınmazına, imar planında sosyal kültürel tesis alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, 5.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Mahkememiz tarafından
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesine 22.01.2014 tarihinde müzekkere
yazılarak, taşınmaz üzerinde keşif yapılıp yapılmadığı, keşif yapılmış ise
bilirkişi raporunun gönderilmesi ayrıca yargılama safahatının bildirilmesi
istenilmiş olup, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.01.2014 tarih ve
2013/188 sayılı cevabi yazısında taşınmaz üzerine keşif yapılmadığı,
dosyanın derdest olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sosyal kültürel tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığının belirlendiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine
yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile,davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.10.2013
gün ve E:2013/188 sayı sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/135
KARAR NO : 2014/184
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.B.
Vekili
: Av. A.E.
Davalılar
: 1-Sağlık Bakanlığı
Vekili
: Haz.Av. F.A.
2-Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar
olduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Yuva Mah. 43237 Ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, 20.03.1998 tarih ve 84138 nolu kesinleşmiş imar planına göre
sağlık alanı olarak ayrıldığını; imar planının kesinleşmesinden itibaren
aradan geçen bunca zaman içerisinde, imar planındaki tahsis amacına uygun
hiç bir işlem yapılmadığını, taşınmazın plandan önceki haliyle kaldığını;
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 10. maddesi’ne göre; imar planında kamu hizmet
tesislerine tahsis edilen bir yerin yasada öngörülen beş yıllık süre içerisinde,
ilgili kurumca kamulaştırma yapılmaması durumunda, taşınmaza
kamulaştırmasız el atılmış olduğunu; mülkiyeti davacıya ait olan
taşınmazda, bu plan ve tapudaki mevcut şerh nedeniyle, müvekkilinin mülkiyet
hakkının özünün zedelendiğini, hiçbir hakkını kullanamadığını; bu durumun
Kamulaştırmasız El koyma niteliğinde olduğunu; Avrupa İnsan hakları
Mahkemesinin ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun içtihatlarında da; imar
planı ile Kamu hizmetine tahsis edilen bir taşınmazın, bu tahsise uygun
olarak, yasal süresi içerisinde kamulaştırma yapılarak bedelinin ödenmemesini
kamulaştırmasız el koyma olarak kabul edildiğini; bu dava ile, 1956 tarih
ve 1/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararında, malike tanınan seçimlik haklardan,
el konulan taşınmazın tapusunun devrine karşılık bedelini talep etmek
hakkını kullandıklarını ifade ederek; dava konusu taşınmazdaki müvekkilinin
hissesinin tapusunun İptali ile davalı adına tesciline; bedelinin fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10,000.00 TL’nin davalıdan
dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili ile davacı
müvekkile ödenmesine karar verilmesi istemiyle, Sağlık Bakanlığına karşı
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesi:28.6.2012 gün ve E:2011/84,
K:2012/224 sayı ile, davanın kabulüne karar vermiş; bu karar davalı Sağlık Bakanlığı vekili tarafından
temyiz edilmiştir.
Yargıtay 5.Hukuk
Dairesi; 11.3.2013 gün ve E:2012/25157, K:2013/3988 sayı ile, Yenimahalle Belediye Başkanlığının
davaya dahil edilerek yapılacak inceleme sonucuna göre karar verilmesi
gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği
gerekçesiyle, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesi:17.7.2013 gün ve E:2013/350
sayılı 1.celsede; bozma ilamına uymuş ve Yenimahalle Belediye Başkanlığını
dahil etmiş ve dava dilekçesinin anılan idareye tebliğ edilmesine karar
vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.10.2013 gün ve E:2013/350
sayı ile, Davalı (davaya katılan) Yenimahalle Belediye Başkanlığı Vekilinin
yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sağlık alanı olarak ayrılan taşınmazın değerinin ödenmesi ve
taşınmazın tapu kaydının davalı adına tescilinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazlara yönelik
belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazlarının bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı ile anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar planında Sağlık Alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş
gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan
binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin
muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu
kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları
yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen
tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler
belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi
ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar
saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü
geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları
toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe
kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının
gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha
üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir dE.dan
fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar
planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer
almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu edilen
Yenimahalle İlçesi, Yuva köyü 43237 ada, 1 nolu parselin, Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisinin 12.10.1995 tarih 711 sayılı kararı ile onaylanan 1/5000
ölçekli Yuva köyü ve çevresi nazım imar planı ve Yenimahalle Belediye
Meclisinin 22.05.1996 gün ve 85 sayılı kararı ile uygun görülerek
Başkanlığın 19.08.1996 gün ve İP1428-3531/96(168) sayılı yazısı ile
onaylanan 1/1000 ölçekli Yuva köy ve çevresine ait uygulama imar planı
kapsamında Sağlık Alanı kullanımında kaldığı; Yenimahalle Belediyesinin
31.03.2011 tarih 2135 sayılı yazılarına göre, Yuva Mahallesinde bulunan
43237 ada 1 parselin, 84138 nolu parselasyon planı kapsamında E=0.50H
Maxs=Serbest yapılaşma koşullarına sahip olduğu; davalı idarelerin savunma
dilekçelerinden ve dosyada bulunan 30.1.2012 ve 20.2.2012 tarihli Bilirkişi
Raporlarından; taşınmaza fiili bir el atmanın söz konusu olmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın İmar Planında sağlık
alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü,
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı
fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz
başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101
sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının
kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde
olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin
fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine
kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür
eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan
söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalılardan
Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 4.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 4.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 9.10.2013 gün ve E:2013/350 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/136
KARAR NO : 2014/185
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının maliki bulunduğu parsel
üzerindeki mesken ve ağaçlarının, Mamak Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi
Mahalleleri Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında
kaldığından bahisle; söz konusu tesis ve ağaçlara karşılık, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız el atma
tazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle açtığı davanın, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.S.E.
Vekilleri
: Av. F.T., Av. U.T.
Davalılar
: 1-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. İ.M.
2-Mamak
Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. F.E.
O L
A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin maliki bulunduğu,
Ankara İli, Mamak/2 -İlçesi, Altıağaç Mh. 37361 ada 7 parselin 158/564 m2
hissesinin, Mamak Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Mahalleleri Kentsel
Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında kaldığını; müvekkilinin
imar parselli arsası üzerinde, Altıağaç Mh.221/2.Sk. No:28 kapı numaralı
mesken olarak kullandığı tesisi, muhtelif cins ve yaşta ağaçlarının bulunduğunu;
5393 Sayılı Belediye Kanununun 73.maddesine dayalı olarak Büyükşehir
Belediyesi tarafından kentsel dönüşüm alanı olarak ilan edilen bölgedeki
kamulaştırma ve imar işlemlerinin, Büyükşehir Belediyesi ile Mamak Belediyesi
tarafından ortaklaşa yürütülmekte olduğunu; Belediye Encümeninin 04.09.2012
tarih ve 1564/1847 sayılı kararı ile Kaymakamlık Makamınca kamu yararı
kararı alınmasına karar verildiğini ve 06.09.2012 tarih ve 2031207868
sayılı yazı ile Kaymakamlık Makamınca kamu yararı kararı alınmış olduğunu;
anılan kararlar çerçevesinde kentsel dönüşüm alanına giren taşınmaz ile
ilgili olarak uzlaşma ve dolayısı ile daire karşılığı sözleşme yapma
niyetlerinin bulunmadığını; buna karşın aradan geçen zaman içerisinde,
Kamulaştırma Yasasının 10.maddesi çerçevesinde bir işlem de yapılmadığını;
tarafların uzlaşma sağlayamadığını, süreklilik arz eden fiili ve hukuki el
atma sebebi ile kamulaştırmasız el atmanın unsurlarının oluştuğunu; 5393
Sayılı Yasanın 73/8.fıkrasında yer alan, “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı
ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin
anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki
inşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye
ile anlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan
gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18
inci maddesine göre ayrı ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar
kamulaştırmasız el atma davası açabilirler” hükmü doğrultusunda
müvekkilinin dava açma hakkının doğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hak
ve alacakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik; Ankara İli, Mamak İlçesi
2.Bölge Altıağaç Mh. 37361 ada 7 parseldeki 158/564 m2 arsa vasfındaki
taşınmaz, arsa üzerindeki tesis ve ağaçlar için 10.000,00 TL
kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline; kamulaştırma bedeli karşılığında,
taşınmaz mülkiyetinin davalı Büyükşehir Belediyesine devrine karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan
Mamak Belediye Başkanlığı vekili, süresi içerisinde, davanın idari yargının
görev alanına girdiğini öne sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 22.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:9.10.2013 gün ve E:2013/378
sayı ile, kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat istemine ilişkin
davada dava şartlarının mevcut olduğu, Yargıtay 5 HD.nin uygulamaları
doğrultusunda davalı Mamak Belediye Başkanlığının görev itirazının yerinde
olmadığı anlaşıldığından, yargı yoluna yönelik görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan
Mamak Belediye Başkanlığı vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Kentsel
dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde; "Belediye, belediye
meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları,
teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü
sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve
restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem
riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan
edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının
gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde
bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan
yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve
uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar
alınması şarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın;
üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı
yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında
olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran
belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile
proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak
belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel
dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri
yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe
belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm
ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı,
bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen
yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların
boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentsel
dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri ve
belediye tarafından açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve
karara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve
sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer üzerinden
belediyelere devredilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında
yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve
harçların dörtte biri alınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul
sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına
Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir
Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş
kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında hakları
verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz
ve ağaç bedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanı dışında arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu
kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak
suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya
konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde
belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya
kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler
tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veya
belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden
proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı
ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma
davası açabilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yapılacak alt
yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelere
ait inşaatların proje ortak giderleri belediyeler tarafından karşılanır.
Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile
kamulaştırma dışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın
toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmak zorundadır.
Proje ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma
izni verilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlar
içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek
üzere tapu sicil müdürlüğüne, paftasında gösterilmek üzere kadastro
müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen
değişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz,
tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı
ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler belediyenin izni ile yapılır.
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini
gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan
alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden
hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını esas alan
uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanması sırasında,
tapu kayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları davalı olan
taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedelleri mahkemece tayin edilen
bankaya belli olacak hak sahipleri adına bloke edilir. Belediye kentsel
dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazların
kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudaki kayıt
malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.
Büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisinin, il ve
ilçelerde belediye meclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ile
masrafların tamamı veya bir kısmı belediye bütçesinden karşılanmak kaydıyla
kentin uygun görülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme
ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları yapılabilir. Cephe
değişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibi proje müelliflerine
talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cephe veya cephelerin beher
metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını geçmemek üzere telif
hakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi hâlinde,
büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde bu
fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma
ve çevre tanzimi çalışmaIarı için yapılması gereken iş, işlem ve
yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri
karara göre yapılır.
Büyükşehir belediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı
ilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilen
alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşları
ile protokol yapmaları hâlinde, büyükşehir belediye meclisi kararı ile,
yıkılan ibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde
ibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler, kamu
idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortak hizmet projeleri aracılığıyla
gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu
Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkiler
saklıdır.” hükmünün yer aldığı; 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun
"İskan Sahalarının Tespiti, Kamulaştırma Ve Kadastro" başlıklı 4.
maddesinde; "Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesi uygulayacağı
alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce
toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imar
bütünlüğünü bozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imar
planlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;
büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalan alanlar için büyükşehir
belediye meclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırları ile mücavir
alanları içerisinde kalan alanlar için ilgili belediye meclisleri
tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından,
planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihten itibaren üç ay
içerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik
tarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlık tarafından
re'sen onaylanır. Belediyeler, valilik veya Başkanlık tarafından onaylanan
bu planlar; askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194
sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamu kurumlan
tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlık tarafından re'sen yapılmak
suretiyle yürürlüğe konur.
Başkanlık kanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzel
kişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisinde veya üzerinde bulunan
her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık
tarafından yapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki iskân projelerinin
gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır." hükmüne yer verilmiş
olduğu; dosyanın incelenmesinden; davacıya ait taşınmazın bulunduğu yerde
davalılardan Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
arasında 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393
sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar
Kanunu hükümleri çerçevesinde "Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Kentsel
Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkin olarak hazırlanan
14.08.2012 tarihli protokolün imzalandığı, protokol gereği anılan bölgenin
Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarınca Gecekondu
Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, 19.3.2013 tarihli Resmi Gazete'de
yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla proje alanında kalan taşınmazların
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına karar
verildiği, anılan protokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı Mamak
Belediyesince yürütüldüğü, dava konusu taşınmazın söz konusu proje
kapsamında kaldığı ve kamulaştırma işlemlerinin devam ettiği; dava
dilekçesinde, Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi alanında kalan
taşınmaza kamulaştırılmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın
yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve taşınmazın mülkiyetinin Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na devrinin istenildiğinin anlaşıldığı;
uygulama ve öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü
sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış
oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da
karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,
kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi,
bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle
açılacak davaların görüm ve çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan İdari Yargı yerlerinin görevli bulunduğu; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 sayılı kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, Kentsel Yenileme ve
Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında kalması sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden
zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu
sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Kentsel Yenileme ve Gecekondu
Dönüşüm Projesindeki taşınmaza yönelik belirlemeden, bu projede öngörülen
acele kamulaştırma işlemlerinin zamanında yapılmamasından; başka anlatımla
da, idari işlemlerden ve davalı Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu
Konut İdaresi Başkanlığı tarafından söz konusu proje gereği yapılması
gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizlik şeklinde ortaya çıkan
idari eylemlerden kaynaklanmakta olduğu; bu bakımdan, hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
oluşturdukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
Adli Yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, davacıya ait taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince İdari
Yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu gerekçesiyle; davanın, davacıya ait taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılı Kanun'un
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalılardan Mamak Belediye
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, davanın,
davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL
tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmı ve
anılan davalı İdare yönünden 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının maliki bulunduğu parsel üzerindeki mesken ve ağaçlarının, Mamak
Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Mahalleleri Kentsel Yenileme ve Gecekondu
Dönüşüm Projesi kapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis ve
ağaçlara karşılık, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
10.000 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
03.07.2005
tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;
“(Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.)
Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi
alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları,
rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen
kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel
dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel
dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve
gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan
birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir
alan sınırları içerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde
veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan
edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu
yönde karar alınması şarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek
alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması,
yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en
çok 500 hektar
arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri
münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az
olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm
alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel
dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri
yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe
belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm
ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı,
bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen
yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların
boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentsel
dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri ve
belediye tarafından açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve
karara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve
sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer üzerinden
belediyelere devredilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında
yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve
harçların dörtte biri alınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul
sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına
Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir
Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş
kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında
hakları verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine
enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsünde kentsel
dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında arsa veya konut satışı yapılabilir.
Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile işbirliği
yapılmak suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri
arsa veya konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde
belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya
kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler
tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veya
belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden
proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı
ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma
davası açabilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yapılacak alt
yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelere
ait inşaatların proje ortak giderleri belediyeler tarafından karşılanır.
Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma
dışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplam
metrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmak zorundadır. Proje
ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni
verilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlar
içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek
üzere tapu sicil müdürlüğüne, paftasında gösterilmek üzere kadastro
müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen
değişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz,
tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı
ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal
ikinci , üçüncü, dördüncü cümleler: Anayasa Mahkemesi’nin 18/10/2012
tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159 sayılı Kararı ile)
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini
gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan
alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden
hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını esas alan
uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanması sırasında,
tapu kayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları davalı olan
taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedelleri mahkemece tayin edilen
bankaya belli olacak hak sahipleri adına bloke edilir. Belediye kentsel
dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazların
kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudaki kayıt
malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerde büyükşehir
belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin salt çoğunluk
ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya bir kısmı belediye
bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen alanlarında bina
cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi
çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalarda telif hakkı
sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cephe
veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını
geçmemek üzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi
hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi sınırları
içinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik
ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları için yapılması
gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payı çoğunluğu
ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince,
kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna
göre yenileme alanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine
göre kamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde, büyükşehir
belediye meclisi kararı ile, yıkılan ibadethane ve yurtların yerine veya
ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler, kamu
idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortak hizmet projeleri aracılığıyla
gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu
Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkiler
saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu
Konut Kanunu'nun " İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma ve kadastro
" başlıklı 4. maddesinde; " (Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.)
(Değişik birinci
fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesi
uygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya
valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve
imar bütünlüğünü bozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imar
planlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;
büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalan alanlar için büyükşehir
belediye meclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırları ile mücavir
alanları içerisinde kalan alanlar için ilgili belediye meclisleri
tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından,
planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihten itibaren üç ay
içerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik
tarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlık tarafından
re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veya Başkanlık tarafından onaylanan
bu planlar; askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194
sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamu kurumları
tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlık tarafından re’sen yapılmak
suretiyle yürürlüğe konur.
Başkanlık kanundaki
görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzel kişilere ait arazi ve arsaları ve
bunların içerisinde veya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları
kamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacak kamulaştırmalar,
4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin
ikinci fıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı
kamulaştırma sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasında bulunan Mamak Belediyesi, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 28.10.2013 gün ve 64733099/2686…/4572 sayılı yazısında; dava
konusu Altıağaç Mahallesi 37361 ada 7 parselin, Mamak Belediye Meclisince
26.12.1990 tarih ve 435 sayılı kararla onaylanan Hüseyingazi-Altıağaç-
Karaağaç-Bahçeleriçi mahallelerine ilişkin 1/1.000 Ölçekli Islah İmar Planı
kapsamında kaldığı, anılan plan kapsamında parselin 3 katlı konut alanı
olarak belirlendiği; Mamak Belediye Meclisi’nin 02.08.2002 tarih ve 238
sayılı kararıyla uygun görülerek Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın
35-585-6412/2002 sayılı, yazıları ile onaylanan Samsun yolu II. Bölge Yapı
Yasaklı Alanlara Ait Plan Değişikliği kapsamında park alanına ayrıldığı,
uygulama sonucu 37361 ada 7 parselin, 39818 ada 1 parsele taşındığı, 39818
ada 1 parselin “G” notasyonu ile emsal: 1.20 hmaks:serbest yapılaşma koşullarında
konut alanı olarak belirlendiği; Altıağaç-Karaağaç ve Hüseyingazi
mahallelerinde 5393 Sayılı Belediye Kanunu’na göre, Belediyelerince kentsel
yenileme ve gecekondu dönüşüm çalışmalarına başlandığı ve 39818 ada 1
sayılı parselin anılan çalışma kapsamında kaldığı; 14.08.2012 tarihi
itibariyle Belediyeleri ve TOKİ arasında protokol imzalandığı ancak plan
çalışmalarının henüz tamamlanmadığı belirtilmiş; yine dava konusu taşınmaza
ilişkin olarak dosyaya ibraz edilen; Mamak Belediyesi Başkanlığı Emlak ve
İstimlak Müdürlüğünün: 4.9.2013 gün ve 55765385/2031305677 sayılı yazısında
ise; Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi mahalleleri arazi konumu itibari ile yapılaşma
şartlarının zor olması, mülkiyet sorunlarının fazlaca olması ve imarlaşmaya
engel değişik faktörlerden dolayı yıllarca çarpık yapılaşma ile baş başa
kalındığı; bölgenin Kentsel Yenileme alanı olarak ilan edilmesi halinde
yapılaşma sorununun giderilebileceği düşüncesiyle bu mahallelerde
çalışmalara başlanıldığı, davacının gecekondusu ve arsasının da bu alanda
kalmış olduğu; Belediyeleri ile TOKİ arasında 14.08.2012 tarihinde
imzalanan protokol çerçevesinde, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 sayılı
Gecekondu Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu ile 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili hükümler çerçevesinde,
Belediye Meclisinin kararı ile Uygulama Yönetmeliği hazırlandığı; Belediye
Encümeninin 04.09.2012 tarih ve 1564/1847 sayılı kararı ile Kaymakamlık
Makamınca kamu yararı kararı alınmasına karar verilmiş olduğu ve 06.09.2012
tarih ve 2031207868 sayılı yazıları ile kaymakamlık Makamınca kamu yararı
kararı alındığı; Kentsel Yenileme ve Gecekondu dönüşüm alanı olarak ilan
edilen alanda bulunan hak sahipleri ile sözleşmeler imzalanmaya
başlanıldığından, ilgili şahsa tebligat gönderildiği; Belediyelerinin, 2985
Sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 Sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 Sayılı
Belediye Kanunu ve 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 3194 Sayılı İmar
Kanunu ve ilgili hükümler, çerçevesinde imzalanan Protokol gereği Toplu
Konut idaresince bahse konu alanın 775 sayılı Gecekondu önleme bölgesi
olarak ilan edilmiş olduğu; davacı ile kendisine ait gecekonduya ilişkin
olarak uzlaşma komisyonunda uzlaşma sağlanamadığı, Belediyelerince
kamulaştırılmasız el atmanın söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
Davacı vekili tarafından, müvekkilinin taşınmazının, Kentsel
Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi alanında kaldığı, taşınmaza
kamulaştırılmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte
ödenmesi ve taşınmazın mülkiyetinin Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı'na devri istemiyle dava açılmış; Danıştay Başsavcısı tarafından,
davanın, davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle
10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı görülmüştür.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,
kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,
işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini
istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı
davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerleri görevli
bulunmaktadır.
Anayasanın 125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi
eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala
bağlanmış; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
türleri arasında sayılmıştır.
Bu durumda; davalılardan Mamak Belediyesi ile Başbakanlık
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775
sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri çerçevesinde
"Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm
Projesi"ne ilişkin olarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolün
imzalandığı, protokol gereği anılan bölgenin Başbakanlık Toplu Konut
İdaresi Başkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarınca Gecekondu Önleme Bölgesi
olarak ilan edildiği, 19.3.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar
Kurulu kararıyla proje alanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına karar verildiği, anılan
protokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı Mamak Belediyesince yürütüldüğü,
dava konusu taşınmazın söz konusu proje kapsamında kaldığı ve kamulaştırma
işlemlerinin devam ettiği; dava konusu uyuşmazlığın da, idarelerin yetkili
organlarının kamu gücünü kullanarak, res'en ve tek taraflı olarak tesis
ettiği işlem/veya işlemler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarardan
kaynaklandığı; davacı vekili tarafından da, bu işlemlerden doğan zararın
tazmininin istenildiği gözetildiğinde; davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b
maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Belirtilen nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalılardan Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalılardan Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesinin
9.10.2013 gün ve E:2013/378 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/139
KARAR NO : 2014/188
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat
davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- N.A., 2- N.Ç., 3- B.A., 4- S.A., 5- T.A.
Vekili : Av. N.B.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği
Vekili : Av. Z.T.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Karakusunlar Mahallesi, 27442 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında
Anaokulu ve İlkokul Yeri olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalılar adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği vekili süresi içinde
verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.9.2013 gün ve E:2013/144 sayı ile,
Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ankara
İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
hissedar olarak maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda
öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin
gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde
yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Ankara 22.
Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyası 2247 Sayılı Yasanın 10. md.’si uyarınca
mahkememize gelmekle, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; Mahkememizce
dava konusu taşınmaza fiili el atma olup olmadığı hususunda bilgi verilmesi
için mahkemesine müzekkere yazılmış olup, Ankara 22. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin cevabi yazısında söz konusu taşınmazla ilgili keşif yapılmadığı,
bilirkişi raporunun mevcut olmadığı, davanın 26.12.2013 tarihinde HMK
114/1-b ve 115 maddeleri gereğince yargı yolu dava şartı noksanlığı
nedeniyle reddine karar verildiği hususu belirtilmiş, dolayısıyla ilgili
dosyada davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verildiği
anlaşılmıştır.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarma
başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli,
idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev
itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından
görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için,
görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza
mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde
de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı
yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları
şarttır.
Görev itirazının yargı merciince
yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun
Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve
yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş
bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya
yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri
sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise
Danıştay Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş
ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş
ise bu mahkemenin Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara
karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya
makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu
kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan
ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş
gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere
iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını
ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa
tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine
cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine
verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde;
yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve
görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının
onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için
yalnız bir kez başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki
dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya
eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer
olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci
fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin
reddine karar verir.Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı
merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı merciine
başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli
gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı
tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle
gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir. Bu takdirde ilgili yargı
mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri
bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının yargı merciince
reddedilmesinden sonra, görev itirazında bulunan kişi veya makamca
12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede
ifade edildiği gibi uyuşmazlık çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili
makamın gerekçeli düşünce yazısı düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe
ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine göndereceği, ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı mercine bildireceğini,
yargı merciinin ise 18.maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri
bırakacağını ifade etmiş olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu
resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda
Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini
geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim
tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne
kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren
yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararı
gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son
kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu
karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı
merciinden davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.’’ denilmiş olup, bu
bağlamda, anılan yasal hükmün amaç bakımından yorumlanması ve bu yorum
sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. 18. madde
düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli veya idari yargı yerinin olumlu
görev uyuşmazlığı prosedürünün işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı
başvuru sonrası “görevlilik kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili
Başsavcılıklara başvurulması yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu
Başsavcılıklara gönderilmesini takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı
bekleyip beklemeyeceği, elindeki dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem
yapıp yapmayacağı, görevsizlik kararı veya esastan karar verip veremeyeceği
hususlarının yasada düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi
durumunda davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev
konusunda karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık
hale gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya
kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve kabuller doğrultusunda
yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından 2247 sayılı Yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının bulunduğu, bu
itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı idarece 12/1.maddede
belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Danıştay
Başsavcılığınca 13.maddede belirtildiği şekilde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bu durumun yazı ile yargı merciine bildirildiği, buna karşın
yargı merciince, 18.maddede belirtildiği şekilde davanın görülmesinin geri
bırakılması yerine, davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu
anlaşılmakla, her ne kadar, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın
görülmesinin geri bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinin
beklenilmesi yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm kurulması 2247
sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne uygun olarak
yapılmış olan başvuru sonucunda Danıştay Başsavcılığınca usulüne uygun
şekilde 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedar olarak maliki olduğu taşınmaza, imar planında Anaokulu
ve İlkokul yeri olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili,
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)
Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Mahkemesine dava konusu taşınmazlarla ilgili
olarak keşif yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise, yapılan keşif sonucu
hazırlanan bilirkişi raporunun gönderilmesinin istenildiği ancak cevabi
yazıda keşif yapılmadığının belertildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Anaokulu ve İlkokul yerinde kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine
karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa
Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih
ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde
tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari
bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el
koyma
niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması
gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir
eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz
edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği vekilinin görev
itirazının, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25.9.2013
gün ve E:2013/144 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/141
KARAR NO : 2014/190
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat
davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Ö.D., 2- M.O.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.U.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakacık Mahallesi, 44668 Ada,
10 Parselde kayıtlı taşınmazın malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında Kentsel Rekreasyon Alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalılar adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.9.2013 gün ve E:2013/26 sayı ile,
Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin
dosyası 2247 Sayılı Yasanın 10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya
üzerinde yapılan inceleme sonucunda; Mahkememizce dava konusu taşınmaza
fiili el atma olup olmadığı hususunda bilgi verilmesi için mahkemesine
müzekkere yazılmış olup, Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin cevabi
yazısında söz konusu taşınmazla ilgili keşif yapılmadığı, bilirkişi
raporunun mevcut olmadığı, davanın 23.1.2014 tarihinde HMK 114/1-b ve 115
maddeleri gereğince yargı yolu dava şartı noksanlığı nedeniyle reddine
karar verildiği hususu belirtilmiş, dolayısıyla ilgili dosyada davanın
görevsizlik nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli,
idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev
itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından
görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için,
görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza
mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde
de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı
yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları
şarttır.
Görev itirazının yargı merciince
yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun
Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve
yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş
bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya
yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri
sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise
Danıştay Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş
ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş
ise bu mahkemenin Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara
karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya
makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu
kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan
ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş
gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere
iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir
nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer
tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine
cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine
verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde;
yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve
görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının
onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için
yalnız bir kez başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki
dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya
eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer
olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci
fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin
reddine karar verir.Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı
merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı merciine
başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli
gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı
tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle
gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir. Bu takdirde ilgili yargı
mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri
bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının yargı merciince
reddedilmesinden sonra, görev itirazında bulunan kişi veya makamca
12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede
ifade edildiği gibi uyuşmazlık çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili
makamın gerekçeli düşünce yazısı düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe
ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine göndereceği, ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı mercine bildireceğini,
yargı merciinin ise 18.maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri
bırakacağını ifade etmiş olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu
resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda
Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini
geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim
tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne
kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren
yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararı
gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son
kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu
karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı
merciinden davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.’’ denilmiş olup, bu
bağlamda, anılan yasal hükmün amaç bakımından yorumlanması ve bu yorum
sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. 18. madde
düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli veya idari yargı yerinin olumlu
görev uyuşmazlığı prosedürünün işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı
başvuru sonrası “görevlilik kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili
Başsavcılıklara başvurulması yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu
Başsavcılıklara gönderilmesini takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı
bekleyip beklemeyeceği, elindeki dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem
yapıp yapmayacağı, görevsizlik kararı veya esastan karar verip veremeyeceği
hususlarının yasada düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi
durumunda davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev
konusunda karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık
hale gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya
kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve kabuller doğrultusunda
yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından 2247 sayılı Yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının bulunduğu, bu
itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı idarece 12/1.maddede
belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Danıştay
Başsavcılığınca 13.maddede belirtildiği şekilde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bu durumun yazı ile yargı merciine bildirildiği, buna karşın
yargı merciince, 18.maddede belirtildiği şekilde davanın görülmesinin geri
bırakılması yerine, davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu
anlaşılmakla, her ne kadar, Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın
görülmesinin geri bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinin
beklenilmesi yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm kurulması 2247
sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne uygun olarak
yapılmış olan başvuru sonucunda Danıştay Başsavcılığınca usulüne uygun
şekilde 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ::
Dava,
davacıların maliki olduğu taşınmaza, imar planında Kentsel Rekreasyon Alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine
tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)
Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar
valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü
takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011-
KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan
yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Mahkemesine dava konusu taşınmazlarla ilgili
olarak keşif yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise, yapılan keşif sonucu
hazırlanan bilirkişi raporunun gönderilmesinin istenildiği ancak cevabi
yazıda keşif yapılmadığının belertildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Kentsel Rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el
koyma
niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması
gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir
eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz
edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine
yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının,
Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile , davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.9.2013 gün ve E:2013/26
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/160
KARAR NO : 2014/209
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.G.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.A.
2.Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. D.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahalle, 43215 Ada, 1 Parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “Spor Alanı”
olarak ayrıldığını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih
2010/5-662 E. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile her tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği halde bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara
rağmen hiçbir bedelin ödenmediğini belirterek; fazlaya ilişkin talep ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL bedelin dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte, davalılardan tahsili ile taşınmazın tapu kaydının davalılar
adına tescil ettirilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
9.Asliye Hukuk Mahkemesi: 31.10.2013 gün ve 2013/47 Esas sayılı kararı ile,
davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı açısından, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli maliki olduğu taşınmazının imar planında “Spor Alanı”
olarak ayrıldığını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih
2010/5-662 E. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile her tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği halde bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara
rağmen hiçbir bedelin ödenmediğini belirterek; fazlaya ilişkin talep ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL bedelin dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte, davalı idarelerden tahsili ile taşınmazın tapu kaydının
davalılar adına tescil ettirilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde, davacı vekilinin dava dilekçesinde
dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığı iddiasının olmadığı, dava
dosyasında dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığına dair bir bilgi ve
belge de bulunmadığı, mahkemesine yazılan müzekkereye verilen 29.01.2014
gün ve 2013/47 Esas sayılı yazı cevabında da mahkemenin 30.01.2013 tarihli
duruşmasında verilen ara kararı gereği keşif yapılmasına karar verildiği,
ancak keşif ücreti davacı vekili tarafından ödenmediği için keşfe
gidilmediğinin bildirildiği, ayrıca aynı parsele ilişkin olarak başka bir
hissedar tarafından açılan davaya bakan Ankara 10.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce 2011/282 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif sonrası
aldırılan bilirkişiler Kadir Aslan, Cemile Sakıncı, Bayram Erdoğan’a ait
15.09.2011 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza fiilen el
atıldığına dair bir tespite yer verilmediği gibi rapora ekli fotoğraflardan
taşınmazın keşif tarihi itibariyle boş olduğu görülmüş, bu suretle dava
konusu taşınmaza davalı idarelerce fiilen el atılmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana
gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu
sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar
planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
“Özel Spor Alanı”nda kaldığı, taşınmaza davalı idarelerce fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın,
tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN, Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.10.2013 gün ve 2013/47 Esas
sayılı KARARININ TAZMİNATA
İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/170
KARAR NO : 2014/218
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : S.D.
Vekilleri : Av. M.E.A. & Av. C.A.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.D.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Mursel Uluç Mahallesi, 27120 ada, 14 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “spor alanı” olarak ayrıldığını,
davalı idare tarafından dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığını
belirterek, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
25. Asliye Hukuk Mahkemesi: 03.10.2013 gün ve E:2013/179 sayı ile, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı bakımından, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli taşınmazına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yer alan ve Fen Bilirkişisi tarafından tanzim edilmiş olan,
davaya konu yere ilişkin düzenlenmiş 12.11.2013 günlü raporda özetle, dava
konusu taşınmazın tüm Belediye imkanlarından yararlandığı, parsel içinde
hangi belediye tarafından açıldığı tespit edilemeyen halen cadde olarak
kullanılan asfalt yol açıldığı, parsel içinde çok sayıda gecekondu
niteliğinde evlerin bulunduğu, parselasyon planında ‘’ oyun ve spor alanı
‘’ olarak ayrıldığı, idare tarafından yapılan imar planı ile davacının
hissesinin oyun ve spor alanı olarak ayrılan parsele şuyulandırılması
neticesinde davacının hissesine hukuken el atıldığının belirtildiği
anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan ve İnşaat ve Mülk bilirkişileri
tarafından tanzim edilmiş olan, davaya konu yere ilişkin düzenlenmiş
02.11.2013 tarihli bilirkişi raporunda özetle, keşif sırasında boş olan
taşınmaza plan kararı yönünde davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından
müdahalede bulunulmadığı, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmamış
olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
Dava,
Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mursel Uluç Mahallesi, 27120 ada, 14 parsel
sayılı taşınmazın hisseli maliki olan davacı tarafından taşınmazına imar
planında “spor alanı” olarak ayrılmak suretiyle el atıldığı iddiasıyla
taşınmazın davalı idare adına tescili ile meydana gelen zararın tazmini
istemiyle açılmış olup, davaya konu yerde yapılan keşif neticesinde tanzim
edilmiş olan 12.11.2013 günlü raporda her ne kadar davaya konu taşınmazın
yer aldığı parselden asfalt yol geçtiği belirtilmiş ise de, söz konusu
yolun davalı idare tarafından yapıldığına dair dosya kapsamında herhangi
bir delil yer almadığı gibi, davacının dava ettiği hususun taşınmazın imar
planında ‘’ spor alanı ‘’ olarak ayrılmış olması olduğu gerçeği karşısında,
şayet varsa raporda belirtilen müdahalenin hem davalı idare tarafından
gerçekleştirilip gerçekleştirilmedi hususu belli olmayıp, hem de bu
müdahalenin dava konusu edilmemiş olması karşısında davaya konu taşınmaza
davalı idare tarafından fiilen el atıldığını kabul etmek mümkün değildir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü
takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011-
KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan
yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında spor
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı”nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı mercileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı
bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 25. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 03.10.2013 gün ve E:2013/179 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/171
KARAR NO : 2014/219
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Kanunla kurulmakla beraber özel hukuk
tüzel kişiliğine haiz Yunus Emre Vakfı’nın kuruluşu olan Yunus Emre
Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Türkçe Okutmanlığı alımı için 27-28 Şubat
2013 tarihlerinde yapılan mülakat sınavının hukuka aykırı olarak yapıldığı
iddiası ile mülakatın iptali ve bu nedenle yoksun kalınan parasal hakların
tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : H.R.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : Yunus Emre Enstitüsü Müdürlüğü
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
Bozok Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm
Başkanı ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü görevinden emekli olan
davacının, davalı Yunus Emre Enstitüsü Müdürlüğü tarafından ilan edilen
Türkçe Okutmanlığı sınava için başvuruda bulunduğunu, 27-28 Şubat 2013
tarihinde yapılan mülakatta davacıya nazik iltifatlar yapılmasına, sınava
giren Profesör ünvanlı tek kişi davacı olmasına rağmen 1 Mart 2013
tarihinde ilan edilen kazananlar listesinde adının olmamasının açıkça
hukuka aykırı olduğunu belirterek; 27-28 Şubat 2013 tarihinde yapılan
Türkçe Okutmanlığı mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin
iptali ve bu nedenle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle
birlikte davalıdan tahsili istemiyle 11.03.2013 tarihinde idari yargıda
dava açılmıştır.
Davalı vekili, birinci savunma dilekçesinde özetle; davalı
Yunus Emre Enstitüsü Müdürlüğü ve bağlı olduğu Yunus Emre Vakfı’nın özel
hukuk hükümlerine göre kurulmuş bir vakıf olması nedeniyle yaptığı
işlemlerin idari işlem niteliği taşımayacağını savunarak görev itirazından
bulunmuştur.
ANKARA 5. İDARE MAHKEMESİ: 28.06.2013 gün ve E:2013/367 sayılı
kararında “…2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca ve genel
idare hukuku ilkeleri ile Danıştay İçtihatlarından çıkarıldığı üzere iptal
davalarının: idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduklarından
bahisle açılan davalar şeklinde tanımlandığı, idari işlemin ise, bir idari
makam veya mercii tarafından idari usuller uygulanarak tesis olunan tek
taraflı, doğrudan uygulanabilen kesin ve yürütülmesi zorunlu hukuki
tasarruflar şeklinde ifade edildiği; Anayasanın 130/9 maddesinde
"öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve
emeklilikleri, disiplin ve ceza işleri, mali isler, özlük hakları, öğretim
elemanlarının uyacakları koşullar., kanunla düzenlenir." kuralının yer
aldığı; kamu hizmetinin, devlet ya da diğer kamu düzel kişileri tarafından
ortak gereksinimleri karşılamak ve kamu yararını sağlamak için topluma
sunulan sürekli ve düzenli hizmetler olarak tanımlanabildiği, toplumsal
yaşamın zorunlu gereksinimlerinden olan, düzenlilik ve süreklilik isteyen
aynı zamanda vakfın ve enstitünün en önemli amaçlarından olan kültür
merkezlerinde Türk Dili Öğrenimini yapma hizmetinin de niteliği gereği kamu
hizmeti olduğu; vakıf enstitüsü kurumlarında niteliği belirtilen kamu
hizmetinin yürütülmesi için istihdam edilen akademik personel ile vakıf
enstitüsü arasında akdedilecek sözleşmenin" idari hizmet sözleşmesi"
niteliğinde bulunduğu; nitekim, idari sözleşmenin, Danıştay İçtihadı
Birleştirme Genel Kurulunun 04.07.1964 günlü, E: 1964/4, K: 1964/344 sayılı
kararında belirtildiği üzere, bir kamu hizmetinin yürütülmesi için yapılan
sözleşme olduğu, idari sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların
çözümünde de idari yargının görevli bulunduğu; Anayasa Mahkemesinin
25.05.1976 günlü, E: 1976/1, K:1976/28 sayılı kararında, kamu hizmeti
alanının idare hukuku kurallarına göre düzenlendiği, kamusal bir kuruluşa
ilişkin bir kamu hizmetinin söz konusu olduğu hallerde kural olarak, idare
hukuku kurallarının uygulanacağının belirtildiği; bu durumda, davacı
tarafından davalı idarece yapılan mülakatın iptali istemiyle açılan davanın
İdari yargıda görülmesi gerektiği…” gerekçesiyle davalı idarenin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, adli yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: “…18/05/2007 tarihli 26526 sayılı RG' de
yayımlanarak yürürlüğe giren 5653 sayılı Yunus Emre Vakfı Kanunu'nun 1.
Maddesine göre: "Bu Kanunun amacı; Türkiye'yi, kültürel mirasım, Türk
dilini, kültürünü ve sanatını tanıtmak, Türkiye'nin diğer ülkeler ile
dostluğunu geliştirmek, kültürel alışverişini artırmak, bununla ilgili yurt
içi ve yurt dışındaki bilgi ve belgeleri dünyanın istifadesine sunmak, Türk
dili, kültürü ve sanatı alanlarında eğitim atmak isteyenlere yurt dışında
hizmet vermek, Türkiye'de Yunus Emre Enstitüsü ve yurt dışında Yunus Emre Türk
Kültür Merkezleri açmak için merkezi Ankara'da olan Yunus Emre Vakfının
kurulmasına ilişkin esas ve usûlleri belirlemektir" hükmü ile Yunus
Emre Vakfının, genel olarak Türk kültür, sanat, edebiyat ve dilini
tanıtmak, diğer ülkelerle kültürel alışverişi geliştirmek amacıyla kanunla
bir vakıf kurulmuştur.
5653 sayılı Yasanın "Organlar" başlıklı 5.
Maddesinden de, Vakfın organlarının, kamu görevlilerinden oluşturulduğu,
Vakfın kuruluşu için ise genel bütçeden para aktarıldığı anlaşılmaktadır.
Kuruluş amacı ve organları itibariyle kamusal amaçları gerçekleştirmek
amacıyla kurulduğu ve kamusal yanı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, aynı
Kanunun Geçici 1. maddesine göre, Vakfın tüzel kişilik kazanması, Vakıf
senedinin, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre tescili şartına bağlı
tutulmuştur. Dosyada mevcut Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/06/2007
gün, 2007/269 E, 2007/234 K sayılı kararı ile de, Yunus Emre Vakıf
Senedinin, 4721 sayılı Medeni Kanunu'nun 101. Maddesi uyarınca Mahkeme
nezdinde tutulan sicile kaydedilerek tescil edilip, Yunus Emre Vakfı'nın
tüzel kişilik kazandığı anlaşılmıştır.
4721 sayılı M.K. 101. Maddesi 1. Fıkrasına göre, Vakıflar,
gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir
amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.
5737 sayılı Vakıflar Kanunu ise, Vakıfların tabi olacakları
genel hükümleri düzenlemektedir. Bu Kanunun 4. Maddesinde de açıkça,
Vakıfların, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip oldukları belirlenmektedir.
Davada konu olayda, Yunus Emre Vakfı’nın Kanun ve Vakıf
Senedindeki amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla, kurduğu Enstitüde istihdam
edeceği bir kısım personeli belirlemek için, düzenlediği mülakat ile
yarışma sınavının sonucuna itiraz ve bu nedenden doğan tazminat istemi dava
konusudur. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre, davalı vakfın
amaçlarını gerçekleştirmek için, Vakıfların tabi olduğu genel hükümler
çerçevesinde, faaliyetlerini icra ederken yararlanacağı personelin istihdam
ilişkisini sözleşme hürriyeti kapsamında özel hukuk hükümlerine göre
düzenleyeceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 01/07/2004 günlü ve 2004/16 E, 2004/35
K sayılı emsal karanda "Vakıf çalışanının hizmet sözleşmesinin
feshinden doğan tazminat davasının, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği" özet başlığı ile yukarıdaki
düşünceye emsal oluşturmaktadır.
Bu durum karşısında, davaya konu işçi
alımına ilişkin sınavın 2577 sayılı İ.Y.U.K.’nun 2/1-c. maddesi kapsamında
bir idari işlem yada idari sözleşmeye dayanak olmadığı, sözleşme serbestisi
esasına dayalı hizmet akdinin kurulması aşamasından doğan davanın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli
bulunmaktadır…” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Yunus Emre Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü Müdürlüğü
tarafından Türkçe Okutmanlığı alımı için 27-28 Şubat 2013 tarihlerinde
yapılan mülakat sınavının hukuka aykırı olarak yapıldığı iddiası ile
mülakatın iptali ve bu nedenle yoksun kalınan parasal hakların tazmini
istemiyle açılmıştır.
22.11.2001 tarih 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Vakıfların
Tanımına ilişkin 101 maddesinde; “ Vakıflar, gerçek veya tüzel
kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca
özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.
Bir malvarlığının bütünü veya
gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik
değeri olan haklar vakfedilebilir.
(İptal fıkra: Anayasa Mah.nin
17/04/2008 tarihli ve E. 2006/14, K. 2008/92 sayılı Kararı ile.)
Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen
niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlaka, milli birliğe
ve milli menfaatlere aykırı veya belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını
desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz.
Vakıfların Kuruluş Şekline ilişkin 102.
Maddesinde; “Vakıf kurma iradesi, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla
açıklanır. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil
ile tüzel kişilik kazanır.
Resmi senetle vakıf kurma işleminin
temsilci aracılığıyla yapılması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş
bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfın amacı ile özgülenecek
mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.
Mahkemeye başvurma, resmi senet
düzenlenmiş ise vakfeden tarafından; vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa
ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine ya da
Vakıflar Genel Müdürlüğünce resen yapılır.
Başvurulan mahkeme, mal ve hakların
korunması için gerekli önlemleri resen alır.”
Tescil ve İlan başlıklı 104. Maddesinde
“ Tesciline karar verilen vakıf, vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde
tutulan sicile tescil edilir; ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan
merkezi sicile kaydolunur.
Tescil kararı, başka bir mahkemece verilmiş
ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine
gönderilir.
Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı
bildirim üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce merkezi sicile kaydolunan
vakıf Resmi Gazete ile ilan olunur.
Tescil ve ilan tüzük hükümlerine göre
yapılır.” denilmek suretiyle vakıfların tanım ve kuruluş şekli düzenlenmiştir.
27.02.2008 tarih ve 5737 sayılı
Vakıflar Kanunu’nun Amaç başlıklı1. Maddesinde; “ Bu Kanun; vakıfların yönetimi,
faaliyetleri ve denetimine, yurt içi ve yurt dışındaki taşınır ve taşınmaz
vakıf kültür varlıklarının tescili, muhafazası, onarımı ve yaşatılmasına,
vakıf varlıklarının ekonomik şekilde işletilmesi ve değerlendirilmesinin
sağlanmasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesi; Vakıflar Genel Müdürlüğünün
kuruluşu ile Genel Müdürlüğün teşkilât, görev, yetki ve sorumluluklarının
düzenlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”
Kapsam başlıklı 2. Maddesinde; “ Bu Kanun; mazbut, mülhak ve
yeni vakıflar, cemaat ve esnaf vakıfları ile Vakıflar Genel Müdürlüğünü
kapsar.
Bu Kanunun uygulanmasında milletlerarası mütekabiliyet ilkesi
saklıdır.”
Tüzel Kişilik başlıklı 4. Maddesinde; “ Vakıflar, özel hukuk
tüzel kişiliğine sahiptir.”
Yeni Vakıfların Kuruluşu, mal varlığı, şube ve temsilcilikleri
başlıklı 5. Maddesinde; “ Yeni vakıflar; Türk Medenî Kanunu hükümlerine
göre kurulur ve faaliyet gösterirler.
Yeni vakıfların kuruluşunda amaçlarına
göre özgülenecek asgarî mal varlığı her yıl Meclisçe belirlenir.
Yeni vakıflar, vakıf senetlerinde
yazılı amaçlarını gerçekleştirmek üzere Genel Müdürlüğe beyanda bulunmak
şartıyla şube ve temsilcilik açabilirler. Beyannamenin düzenlenmesine
ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Yabancılar, Türkiye'de, hukukî ve fiilî
mütekabiliyet esasına göre yeni vakıf kurabilirler.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere
baktığımızda; yeni bir vakfın kurulması ve faaliyet gösterebilmesi için
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulup faaliyet göstermesi
gerektiği ve bu şekilde kurulan vakfın özel hukuk tüzel kişiliğine sahip
olduğu tartışmasızdır.
Bu açıklamalardan sonra somut olayımıza
döndüğümüzde, davalı Yunus Emre Enstitüsü Müdürlüğü’nün Yunus Emre
Vakfı’nın bir organı olduğu görülmektedir. Yunus Emre Vakfı Kanunu
05.05.2007 tarihinde kabul edilmiş, 18.05.2007 tarihinde de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir.
05.05.2007 tarih ve 5653 sayılı Yunus Emre Vakfı Kanunu’nun
Amaç ve Kapsam başlıklı 1.maddesinde; “Bu Kanunun amacı; Türkiye'yi,
kültürel mirasını, Türk dilini, kültürünü ve sanatını tanıtmak, Türkiye'nin
diğer ülkeler ile dostluğunu geliştirmek, kültürel alışverişini artırmak,
bununla ilgili yurt içi ve yurt dışındaki bilgi ve belgeleri dünyanın
istifadesine sunmak, Türk dili, kültürü ve sanatı alanlarında eğitim almak
isteyenlere yurt dışında hizmet vermek, Türkiye'de Yunus Emre Enstitüsü ve
yurt dışında Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri açmak için merkezi Ankara'da
olan Yunus Emre Vakfının kurulmasına ilişkin esas ve usûlleri
belirlemektir.”
Tanımlar başlıklı 2. Maddesinin ( c) bendinde: “ Enstitü: Bu
Kanunun amaçlarını gerçekleştirmek üzere eğitim ve öğretim ile bilimsel
araştırma ve uygulama yapan Vakfa bağlı kuruluşu,…”
Organlar başlıklı 4. Maddesinde; “(1) Vakıf aşağıdaki
organlardan oluşur:
a) Mütevelli Heyet: Mütevelli Heyet, Vakfın karar organıdır.
(Değişik ikinci cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Dışişleri Bakanı, Maliye
Bakanı, Millî Eğitim Bakanı, Kültür ve Turizm Bakanı, Yurtdışı Türkler ve
Akraba Topluluklar ile Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı
Başkanlıklarının bağlı olduğu Bakanlar, Türk Dil Kurumu Başkanı, Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Mütevelli Heyetin tabii üyeleridir.
Ayrıca, kültür, sanat, Türk dili ve edebiyatı alanında çalışan profesör
öğretim üyeleri arasından Üniversitelerarası Kurulun seçeceği iki kişi,
eğitim, kültür ve sanat alanında kamu yararına faaliyet gösteren dernek ve
vergi muafiyeti tanınmış vakıfların üyeleri arasından Bakanlar Kurulunun
seçeceği iki kişi, kültür, sanat ve Türk dili alanında çalışmalarıyla
tanınmış kişiler arasından Bakanlar Kurulunun seçeceği iki kişi, üç yıl
süre ile Mütevelli Heyet üyeliğini yürütür. Herhangi bir nedenle toplA.ıya
katılamayan Mütevelli Heyet üyesi yerine, ilgili bakanlık müsteşarı veya
heyet üyesini vekâlete yetkili temsilci, toplA.ılara katılabilir. Dışişleri
Bakanı Mütevelli Heyetin başkanıdır. Dışişleri Bakanının bulunmaması
durumunda, Heyete Kültür ve Turizm Bakanı başkanlık eder.
b) Yönetim Kurulu: Yönetim Kurulu, Vakfın icra organıdır.
(Değişik ikinci cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Bakanlık Müsteşarı, Dışişleri
Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürü, Millî Eğitim Bakanlığı Dış İlişkiler Genel
Müdürü, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı, Türk İşbirliği ve
Koordinasyon Ajansı Başkanı, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı, Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliği temsilcisi Yönetim Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca,
üniversitelerin Türkçe dil öğretim merkezleri başkanları arasından
Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi, eğitim, kültür ve sanat alanında
faaliyette bulunan ve Bakanlar Kurulunca kamu yararına faaliyet gösterdiği
kabul edilmiş dernek veya vergi muafiyeti tanınmış vakıfların üyeleri
arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi kültür, sanat ve Türk dili
alanında çalışmalarıyla tanınmış kişiler arasından Mütevelli Heyetin
seçeceği bir kişi üç yıl süreyle Yönetim Kurulu üyeliğini yürütür. Bakanlık
Müsteşarı Yönetim Kurulunun başkanıdır.
c) Denetleme Kurulu: Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve Maliye
Bakanlığı tarafından görevlendirilecek birer üye ile iktidar ve ana
muhalefet partisi tarafından üç yıl süreyle seçilecek birer üyeden oluşur.
Maliye Bakanlığı temsilcisi Denetleme Kurulunun başkanıdır
ç) Danışma Kurulu: Vakfın danışma organı olup, yılda bir kez
toplanarak Vakfın bir önceki yıl yaptıklarını değerlendirir ve bir sonraki
yıl için önerilerde bulunur. Bakanlık Müsteşarı, Mütevelli Heyeti ve
Yönetim Kurulunun seçilmiş üyeleri, Başbakanlık Tanıtma Fonu Genel
Sekreteri, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü, Basın Yayın ve
Enformasyon Genel Müdürü, Diyanet İşleri Başkanlığı temsilcisi, Danışma
Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca, İşçi Sendikaları Konfederasyonlarının
seçeceği birer kişi, İşveren Sendikaları Konfederasyonunun seçeceği üç kişi
kültür, sanat, Türk dili ve edebiyatı alanında görev yapan öğretim üyeleri
arasından Vakıf Yönetim Kurulunca seçilecek on kişi ile Türk dili, kültürü
ve sanatı alanındaki yazar ve düşünürler arasından Vakıf Yönetim Kurulunun
seçeceği beş kişi üç yıl süre ile Danışma Kurulu üyeliğini yürütür.
Bakanlık müsteşarı Danışma Kurulunun başkanıdır…”
Gelirler başlıklı 6. Maddesinde; “ (1) Vakfın gelirleri
şunlardır:
a) Vakfın yapacağı hizmetler karşılığında alınacak ücretler.
b) Genel Bütçeden ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca
aktarılacak miktarlar.
c) Her türlü yardım ve bağışlar.
ç) Vakfa ait taşınmazların gelirleri.
d) Enstitü ve iktisadî işletmelerden elde edilecek gelirler.
e) Diğer gelirler.
(2) Vakıf, amaçlarını gerçekleştirmek ve yurt dışındaki Kültür
Merkezlerinin işleyişini sağlamak için enstitü, iktisadî işletme veya
sermaye şirketi kurabilir.
Muafiyetler başlıklı 7. Maddesinde; “ (1) Vakıf ve Vakıf
tarafından kurulacak Kültür Merkezleri ile enstitüler;
a) Kurumlar Vergisinden (iktisadî işletmeler hariç),
b) Yapılacak bağış ve yardımlar sebebiyle Veraset ve İntikal
Vergisinden,
c) Sahip oldukları taşınır ve taşınmaz mallar ile yapacakları
tüm muameleleri her türlü vergi, resim ve harçtan,
ç) Vakıflar Genel Müdürlüğünce vakıflardan tahsil edilen
teftiş ve denetleme masraflarına katılma paylarından, muaftır.
(2) Vakıf, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara
diğer kanunlarla tanınan vergi, resim ve harç istisnalarından yararlanır.
(3) Vakfa ve Enstitüye yapılacak bağış ve yardımlar Gelir ve
Kurumlar Vergisi matrahından indirilebilir.
Vakfın kuruluş işlemleri başlıklı Geçici 1. Maddesinde; “ (1)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Vakfın
kuruluşu, Vakıf resmî senedi ve Vakfın Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre
tesciline ilişkin işlemler Bakanlıkça sonuçlandırılır.
(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde
Vakfın kuruluş işlemlerinde kullanılmak ve kalanı kuruluş tamamlandıktan
sonra Vakfa aktarılmak üzere Bakanlığa, Tanıtma Fonundan bir milyon Yeni
Türk Lirası aktarılır.” şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Yunus Emre Vakfı Resmi Senedi Ankara 41. Noterliği tarafından
11.06.2007 tarih ve 24428 yevmiye numarası ile onanmış ve akabinde vakıf
senedinin tescili için 18.06.2007 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 27.06.2007 gün ve E:2007/259 K:2007/234
sayılı kararı ile, Ankara 41. Noterliğinin 11.06.2007 tarih ve 24428
yevmiye numaralı Yunus Emre Vakfı senedi taslağından söz konusu Yunus Emre
Vakfı’nın 4721 sayılı Yasa’nın 101. Ve müteakip maddeleri gereğince Mahkeme
nezdinde tutulan siciline tescilinin yapılmasına karar verilmiş ve bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Yunus Emre Vakfı bu şekilde resmi
sicile kaydedilerek Türk Medeni Kanun’u hükümlerine göre tüzel kişilik
kazanmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; 5653 sayılı Yunus Emre
Vakfı Kanunu gereğince yurt dışındaki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde
“Okutman” olarak görevlendirilmek üzere personel alımına ilişkin sınav
ilanının 04.02.2013 tarihinde yapıldığı, yapılan ilanda sınava girecek
adaylarda aranan özel ve genel şartlar ile istenecek belgeler ayrıntılı
olarak yer aldığı ve Genel Şartların 6. Sırasında istihdam edilecek
personelin 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalıştırılacağı
açıklanmıştır. Davacı bu ilan sonrasında, istenen belgelerle birlikte
başvuruda bulunarak ve 27-28 Şubat 2013 tarihinde mülakat sınavına girdiği,
sonrasında 01.03.2013 tarihinde ilan edilen kazananlara ait isim listesinde
adının olmaması nedeni ile işlemin iptali ve zararının tazmini için idari
yargıya başvurduğu anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, Yunus Emre Vakfı’nın kuruluş amacı ve
organlarına baktığımızda, bir anlamda kamu hizmeti amacıyla kurulduğu ve
vakıf organlarında görev alan kişilerin büyük çoğunluğunun kamu
personelinden oluştuğu görülmekte ise de; bu durum söz konusu vakfın özel
hukuk tüzel kişisi olması özelliğini ortadan kaldırmayacaktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemi tesis eden davalı Yunus
Emre Enstitü Müdürlüğü’nün kamu kuruluşu niteliği taşımaması ve sözleşme
serbestisi esasına dayalı hizmet akdinin kurulması aşamasından doğan
ihtilaf nedeniyle açılan dava karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Ankara 5. İdare Mahkemesinin Görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 5. İdare
Mahkemesi’nin 28.06.2013 gün ve E:2013/367 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/174
KARAR NO : 2014/222
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne
sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan
tazminat davaları kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : 1-Ü.B., 2-N.Y., 3-M.A., 4-G.S.
Vekilleri : Av. F.A.B.
Davalı : Çorum Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. M.S.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; davacıların Çorum
ili, Merkez ilçesi, Tepecik Mahallesi, 766 ada, 172 parselin hisseli malikleri
olduğunu, taşınmazın imar planında “ park” alanı olarak ayrıldığını
belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik
1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı
Çorum Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
ÇORUM
2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.10.2013 gün ve E:2013/94 sayı ile, davalı
Çorum Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı
Çorum Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün, Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Çorum
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında park
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, 1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005-5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Mahkememizce 29.01.2014 tarih ve 2014/174 sayılı yazı ile
Çorum 2. Asliye Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak dava konusu taşınmaz
üzerinde keşif yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bilirkişi raporunun
gönderilmesi ayrıca yargılama safhasının bildirilmesi istenilmiş; Çorum 2.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.02.2014 tarih ve 2013/94 esas sayılı yazısı
ile söz konusu taşınmaz üzerinde keşif yapılmadığı, keşif günü verilmediği
ve duruşmanın 28.02.2014 gününe bırakıldığı bildirilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
park alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile, davalı Çorum Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Çorum 2.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Çorum Belediye Başkanlığı Vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Çorum 2. Asliye Hukuk : 22.10.2013 gün
ve E:2013/94 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 03.03.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/176
KARAR NO : 2014/223
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ç.
Vekili
: Av. S.A.
Davalılar
: 1-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. U.E.
2-Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.K.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar
olduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Yuva Mah. 43249 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, imar planına göre kentsel rekreasyon alanı olarak ayrıldığını;
yerleşik Yargıtay kararlan ile sabit olduğu üzere, imar planında kentsel
rekreasyon alanı olarak ayrılmış bulunan ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının
kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl süre de geçmiş olmasına rağmen, davalı
kurumca kamulaştırma işlemlerinin yerine getirilmemiş olduğunu, böylece
malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle müvekkilinin
taşınmazdaki hissesinin bedelinin ödenmesi için iş bu davayı açmak
zaruretinin doğduğunu; taşınmazın konumu dikkate alınarak, hissesi oranında
kamulaştırmasız el atma bedelinin ödenmesi gerektiğini ifade ederek; fazlaya
ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, 1.000,00 TL.
kamulaştırmasız el atma bedel alacağının yasal faizleri ile birlikte davalı
kurumdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdarelerin vekilleri süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
ANKARA 22.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 3.10.2013 gün ve E:2013/185
sayı ile, Yargıtay 5 Hukuk Dairesi uygulamalarının göz önüne alındığından
bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kentsel rekreasyon alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde
"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara
ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu
kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari
yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının
görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş
bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Ankara
22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/185 Esas sayılı dosyası 2247 Sayılı
Yasanın 10. md.’si uyarınca Mahkememize gelmekle, dosya üzerinde yapılan
inceleme sonucunda; Mahkememizce dava konusu taşınmaza ilişkin fiili el
atma olup olmadığının, taşınmaz üzerinde keşif/bilirkişi incelemesi yapılıp
yapılmadığının Mahkemesinden sorulması üzerine gelen 28.01.2014 tarih ve
E:2013/185 sayılı cevabi yazıda; söz konusu taşınmazla ilgili keşif
yapılmadığı, bilirkişi raporunun bulunmadığı belirtilmiş; bu yazıya ekli
21.1.2014 tarihli son celse zaptının incelenmesinden ise; “dava
dilekçesinin görev yönünden reddine” karar verildiği anlaşılmıştır.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam;
reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise
Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin
kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ
tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının
kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını
istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden
yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini
yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat
yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret
kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama
sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik
itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı
örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama
gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez
başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine
ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir.Bu karar,
ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur.
Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili
makam,dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri
tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden
postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on
gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.
Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesine göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili
yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede öngörüldüğü
şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş olmakla birlikte
yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile
kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı
süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden
incelenmesine başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere
altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye
devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık
Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır.
Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın
ertelenmesi istenemez.’’ denilmiş olup, bu bağlamda, anılan yasal hükmün
amaç bakımından yorumlanması ve bu yorum sonucuna göre bir değerlendirme
yapılması gerekmektedir. 18. madde düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli
veya idari yargı yerinin olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün
işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı başvuru sonrası “görevlilik
kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili Başsavcılıklara başvurulması
yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu Başsavcılıklara gönderilmesini
takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı bekleyip beklemeyeceği, elindeki
dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem yapıp yapmayacağı, görevsizlik
kararı veya esastan karar verip veremeyeceği hususlarının yasada
düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi durumunda
davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev
konusunda karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık
hale gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve
kabuller doğrultusunda yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından
2247 sayılı Yasanın 10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev
itirazının bulunduğu, bu itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı
idarece 12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru
üzerine Danıştay Başsavcılığınca 10.maddede belirtildiği şekilde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı, bu durumun 17.12.2013 gün, 2013/1681 sayılı
yazı ile yargı merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince,
18.maddede belirtildiği şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması
yerine, 21.1.2014 tarihinde davanın görev yönünden reddine karar verilmiş
olduğu anlaşılmakla, her ne kadar, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
davanın görülmesinin geri bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesinin beklenilmesi yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm
kurulması 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne
uygun olarak yapılmış olan başvuru neticesinde, Danıştay Başsavcılığınca
usulüne uygun şekilde 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar planında kentsel rekreasyon
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si
bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan
binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin
muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu
kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları
yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen
tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler
belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi
ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar
saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü
geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları
toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe
kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının
gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha
üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir dE.dan
fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar
planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer
almıştır.
Dava dosyasında yer alan Yenimahalle Belediye Başkanlığı İmar
ve Şehircilik Müdürlüğünün, 29.4.2013 gün ve
18426575-310.07.01.99/11180/Pln. 1570-1182/ 3036 sayılı yazısında; 43249
ada 1 nolu parselin; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 01.06.1992 gün
ve 177 sayılı karan ile onaylanan Yuva Köyü ve Çevresi Nazım İmar Planı
doğrultusunda hazırlanarak 3030 sayılı yasanın 14. Maddesi gereği
Büyükşehir Başkanlığının onayına sunulan 1. ve 2. etap 1/1000 ölçekli imar
planları ile bu planlamaya ait Meclis ve Komisyon raporları üzerinde
yapılan çalışmalar sonucu hazırlanan 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar
Planı Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 12.10.1995 tarih ve 711 sayılı
kararı ile onaylanmış planda kaldığı; ilgili taşınmazın, 1/5000 ölçekli
Nazım İmar Planı doğrultusunda hazırlanan ve 22.05.1996 tarih ve 85 sayılı
karan ile Belediyelerince onaylanan, 3030 sayılı yasanın 14. maddesi gereğince
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 13.06.1996 gün ve
06.BBB.08.04.İM.1.2.1428-3531/96(168) sayılı yazısı ile onaylandığının
anlaşıldığı Yuvaköyü ve Çevresine ait 1/1000 ölçekli imar planında ve bu
planın uygulaması olan 84138 nolu parselasyon planının, Belediye
Encümeninin 06.05.1997 tarih ve 1515 sayılı kararı ile onaylandığı ve 1
aylık askı süresinin, 16.05.1997 gün ve 22991 sayılı Resmi gazetede
yayınlanarak tamamlanmış planda kaldığı; 43249 ada 1 nolu parselin
Kaks:0.10 yapılaşma koşulları ile “Kentsel Rekreasyon Alanı” kullanımında
kaldığı, 5 yıllık imar planının yapılmadığı; 84138 nolu parselasyon
planının 5 nolu plan notuda; “5.Kentsel Rekreasyon Alanları; kentsel
rekreasyon alanları alanın mevcut kullanım ve topoğrafık özellikleri
dikkate alınarak projelendirilecek özel planlama alanlarıdır. Bu alanların
projeleri ve uygulamaları özel proje yapılarak uygulamaya açılır ve
Büyükşehir Belediyesince yaptırılarak uygulanır. Bu alanda yalnız
rekreasyonla ilgili tesisler yapılacaktır, (lokA.a, gazino, büfe, açık hava
tiyatrosu, açık-kapalı spor tesisleri, çocuk bahçeleri, oyun alanları,
piknik ve eğlence yerleri vb.) Bu alanlarda maksimum Kaks=0.10’u aşamaz.”
Denildiği; bu alanın hissedarlarının bir araya gelerek imar planındaki
belirtilen koşullarla taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunabilecekleri, plana
uygun yapılaşmaya gidebilecekleri; ayrıca 84138 nolu parselasyon planının 15.
Plan notunda; “15. Kamu ortaklık payı alanlarında (Kentsel Rekreasyon
Alanı, Sağlık Alanı, Eğitim Alanları, İdari Tesis Alanları,
Ağaçlandırılacak Alan, B.H.A., Pazar Alanları, SKT, İsale Hattı, Resmi
Kurum Alanları v.b.) hak sahibi olanlar, hisselerini İlgili kamu kuruluşuna
aynı amaçla kullanılmak üzere tapuda bedelsiz terk etmeleri durumunda
inşaat alanı(yapı yoğunluğu) % 10 arttırılır, ancak konut sayısı (nüfus
yoğunluğu) artışı getirilemez.” denildiği, bu hususta bedelsiz terk
edildiği taktirde hissedarın aynı plandaki imar haklarında inşaat alanının
%10 artırılabileceği, Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik
Dairesi Başkanlığı Yapı Denetim ve Ruhsat Şube Müdürlüğü’nün 04.01.2012 gün
ve 4542-17899 sayılı yazısından; Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar
Yönetmeliğinin Kentsel Alan Kullanım Tanımları ve Yapılanma Şartları
başlıklı 16. Maddesi sonuna 6. Fıkra olarak, Büyükşehir Belediyesi
Meclisi’nce 16.12.2011 tarih ve 3731 sayılı karar no ile ilave edilen “KOP
alanlarındaki imar durumu belirsiz olan taşınmazlarda yapı yüksekliği
serbest olmak üzere Sporda E:0.20, Eğitimde E: 1.00 Sağlık ve Sosyo
Kültürel Tesis (SKT) parsellerinde E:0.60 yapı yoğunluğu, 30.000 m2 ve üzeri
rekreasyon ve ağaçlandırma alanlarında E:0.05, min ifraz 5000m2 hmax:2kat, 30.000 m2 altındaki
rekreasyon ve ağaçlandırma alanlarında E:0.10 min ifraz 2500m2 hmax:2kat
imar durumu verilir” notuna istinaden, ilgili parsellerin ifrazının mümkün
olduğu ve maliklerince ilgili belediyeden alınacak ruhsatla özel amaçlı
kullanılacağının belirlendiği, bu nota istinaden minimum ifraza yönelik
Parselasyon aşaması sürecinin başladığı, bittiğinde ilgililerince
kullanılması için kolaylık sağlandığı, taşınmaz için kamulaştırmasız el
atmanın söz konusu olmadığı; ayrıca; söz konusu 43249 ada 1 parsel
taşınmazın kullanım kararının Kentsel Rekreasyon Alanı kullanımından
“Ticari Rekreasyon Alanı “ kullanımına dönüştürülmesine ilişkin hazırlanan
plan değişikliğinin 26.07.2012 tarih ve pln2964-2645 sayılı yazılarıyla
Başkanlık Makamına iletildiği, plan değişikliğinin Ankara Büyükşehir
Belediyesince dava konusu taşınmaz ile birlikte gönderilen taşınmazların
tek tek meclis kararına bağlanarak gönderilmesi gerektiği nedeniyle plan
değişikliğini iade ettiği, söz konusu karara karşı müdürlüklerince
28.01.2013 tarih ve 319 nolu yazıyla Başkanlık Makamına iletildiği, onay
sürecinde olduğu, onaylandığında imar hakkı olarak maliklerinin
kullanabilmelerinin mümkün olacağı, kamulaştırmasız el atmanın söz konusu
olmadığı hususlarının tespit edildiği, belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 3.10.2013 tarihindeki 2.celsede, Mahkemece
keşif kararı alındığının görülmesi üzerine; Mahkemeden keşif/bilirkişi
raporunun istenildiği ancak, Mahkemece verilen 28.1.2014 tarih, E:2013/185
sayılı cevap yazısında, keşif yapılmadığı ve rapor düzenlenmediğinin
bildirildiği görülmüştür.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın İmar Planında
kentsel rekreasyon alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü,
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı
fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz
başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101
sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının
kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde
olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin
fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine
kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür
eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan
söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta
olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalılardan
Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin,
Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 3.10.2013 gün ve E:2013/185 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2014/182
KARAR NO : 2014/228
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat
davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K
A R A R
Davacı : C.Ö.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1- Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara
Valiliği
Vekili : Av. Z.T.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. B.A.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi 43060 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında temel
eğitim alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılar Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği
ve Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.9.2013 gün ve E:2013/247 sayı ile,
Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek
suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında temel eğitim alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idarelerden tahsili, taşınmazın davalılar
lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)
Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin
görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını
veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit
edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında temel eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, dosya içerisinde bulunan bilirkişi raporundan taşınmaza
fiilen el atılmadığının tespit edildiği nedeniyle, belirtilen duruma göre,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el
koyma
niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması
gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği vekilinin görev
itirazının, Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25.9.2013
gün ve E:2013/247 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2014/184
KARAR NO : 2014/230
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. C.Ş.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul
Anadolu Yakası İl Telekom Müdürlüğü’nde görev yapmakta iken kurumun
14.11.2005 tarihinden özelleştirilmesi üzerine 4046 sayılı kanunun 2.
maddesi gereğince Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı’na isminin
bildirildiğini ve 16.02.2010 tarihinde Şişli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne
naklen atandığını; nakil sırasında davalı kurum tarafından düzenlenen
30.04.2010 tarihli maaş nakil ilmuhaberinde; 2006 yılından itibaren ek ödemelerine,
%2,5 oranındaki ücret artışına, 2006 yılının 2. Altı ayını kapsayan %2,32
oranındaki ücret artışına yer verilmediğini, bu ödemelerin maaş nakil
ilmuhaberine eklenmesi istemi ile yapılan 24.09.2010 tarihli müracaatın
zımnen reddedildiğini, bu şekilde davacının zarara uğratıldığını
belirterek; yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile, tahakkuk
ettirilmeyen ikramiye, 2006 yılından itibaren %2,5; 2006 yılının ikinci
altı ayını kapsayan %2,32 oranındaki ücret farkının hak ediş tarihlerinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Türk Telekom A.Ş. vekili süresi içerisinde verdiği dilekçesinde özetle;
görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul
4. İdare Mahkemesi’nin; 29.12.2010 gün 2010/2668 Esas, 2010/2562 Karar
sayılı kararı ile dosya üzerinde yaptığı inceleme neticesinde, davanın
görev nedeni ile reddine karar vermiş, karar davacı vekili tarafından
temyiz edilmiştir.
Danıştay
5. Dairesi 25.11.2011 gün ve 2011/3782 Esas, 2011/6878 Karar sayılı kararı
ile; imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeni ile diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan davalının,
406 sayılı yasa hükümleri ile yüklendiği kamu kuruluşlarına nakil hakkı
bulunan personeli ile ilgili görevleri konusunda tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olması ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesi ile İstanbul 4.
İdare Mahkemesi’nin kararını bozmuş, davalı vekilinin karar düzeltme
talebini de 18.01.2013 gün ve 2012/4414 Esas, 2013/215 Karar sayılı kararı
ile reddetmiş, karar bu şekilde kesinleşmiştir.
İstanbul
4. İdare Mahkemesi’nin, Danıştay Bozma ilamı sonrasında verdiği 06.09.2013
gün ve 2013/555 Esas sayılı kararı ile, davalının yargı yolu itirazının
reddine karar verdiği anlaşılmıştır.
Davalı
Türk Telekom A.Ş. vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekom A.Ş.’nin hazineye ait %55 hissesinin
Bakanlar Kurulu’nun 25.07.2005 tarih 2005/9146 sayılı kararı ile 14.11.2005
tarihinde hisse Satış sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne
satıldığını, 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesinin 03.07.2005 tarih ve 5398
sayılı kanunla değişik 1. Fıkrasında “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının %50’nin altına düşmesi durumunda, Türk Telekom’da ek
22. Maddenin (a) bendinin bu kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı KHK’ye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel kamu görevlerinden
180 gün aralıksız izinli sayılır. Bu personel belirlenen süre içinde Türk
Telekom’da çalışmaya devam edere ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildikleri tarihe kadar ki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer
özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır” hükmüne yer verildiğini,
davanın açıldığı tarihte kamu kuruluşu niteliği taşımayan davalı şirkete
karşı hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali istemi ile açılan
davanın 2577 sayılı yasanın 2/1 maddesi gereğince idari yargının görevine
girmediğini bu sebeplerle davanın adli yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Türk Telekom A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Türk Telekom A.Ş. bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ve dava konusu işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli
görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu
kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle İstanbul 4.İdare Mahkemesi’nde dava açıldığı; İstanbul 4. İdare
Mahkemesi 29.12.2010 gün ve 2010/2668 Esas 2010/2562 Karar sayılı ilk
kararında davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği; kararın, davacı
vekili tarafından temyizi üzerine Danıştay 5. Dairesi’nin 25.11.2011 gün ve
2011/3782 Esas, 2011/6878 Karar sayılı kararı ile davanın idari yargıda
görülmesi gerektiği belirtilerek bozulduğu; davalı Türk Telekom A.Ş.
vekilinin karar düzeltme talebinin de yine Daire’nin 18.01.2013 gün ve
2012/4414 Esas,2013/215 Karar sayılı kararı ile reddedildiği; İstanbul 4.
İdare Mahkemesi’nin Danıştay Bozma ilamı sonrasında 06.09.2013 gün ve
2013/555 Esas sayılı kararı ile davalının yargı yolu itirazının reddine
karar verdiği; davalı vekilinin istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması talebi ile
dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır. 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin görev itirazının İstanbul 4.
İdare Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Türk Telekom A.Ş.vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin İstanbul 4.İdare Mahkemesi’nin 06.09.2013 gün ve 2013/555
Esas sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2014/214
KARAR NO : 2014/255
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1.R.A., 2.E.A.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1.Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. A.Ö.
2.Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. Z.T.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin
dava konusu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mursel Uluç Mahallesi 27056 Ada 1
Parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, dava konusu taşınmazın
imar planında “Temel Eğitim Alanı” olarak ayrıldığını, davalı idare
tarafından dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek; fazlaya
ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine ve dava
konusu taşınmazın tapu kaydının davalılar adına tescil ettirilmesine karar
verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi: 31.10.2013 gün ve 2013/238 Esas sayılı
kararı ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile davalı Milli Eğitim
Bakanlığı vekilinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak
tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program
ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Milli Eğitim Bakanlığı ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev
itirazının reddedilmesi ve davalılardan Ankara İl Özel İdaresi’nin 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli şekilde maliki oldukları taşınmazın
imar planında “Temel Eğitim Alanı” olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idareden tahsili ile davacıya verilmesine ve dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar verilmesi istemi ile
açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde; dava dosyasında bulunan Ankara
Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 31.05.2013 gün ve 1186302 sayılı yazısı
ile dava konusu taşınmaz üzerinde davalı Milli Eğitim Müdürlüğü’ne ait bir
tesis bulunmadığının bildirildiği, Çankaya Belediye Başkanlığı’nın
31.05.2013 gün ve 15692 sayılı yazısı ile, dava konusu taşınmaza ilişkin
herhangi bir kamulaştırma işleminin bulunmadığı bildirilmiş olup,
Mahkememizce Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yazılan müzekkereye
verilen 29.01.2014 gün ve 2013/238 Esas sayılı yazı cevabında; dava
dosyasının duruşmasının devam ettiği, keşif kararı verilmediği
anlaşılmakla; dava konusu taşınmaza davalı idarece fiilen el atıldığına
dair herhangi bir bilginin olmadığı tespit edilmiştir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının
tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
“Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
15.12.2010 tarih, 2010/5-662 Esas, 2010/551 Karar sayılı kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği halde idareye yapılan
müracaatlara rağmen hiçbir bedel ödenmediğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarelerce 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ve taşınmazın
davalılar adına tesciline ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara
14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN,
Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.10.2013 gün ve 2013/238 Esas sayılı
KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2014/235
KARAR NO : 2014/276
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın
(hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : C.Ö.
Vekilleri : Av. M.E.A. & Av. C.A.
Davalılar : 1- Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. Z.T.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43246 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “temel eğitim alanı”
olarak ayrıldığını, davalı idare tarafından dava konusu taşınmaza fiili el
atıldığını belirterek, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile
birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde
özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde
özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
11. Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.09.2013 gün ve E:2013/248 sayı ile,
davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile İl Özel İdaresi
vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeler üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılar Milli
Eğitim Bakanlığı ile İl Özel İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile İl Özel
İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Ankara
11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/248 Esas sayılı dosyası 2247 Sayılı Yasanın
10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya üzerinde yapılan inceleme
sonucunda; Mahkememizce dava konusu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi, 43246 ada, 1 parsel sayılı taşınmaza fiili el atma olup olmadığı
hususunda bilgi verilmesi için mahkemesine müzekkere yazılmış olup, Ankara
11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin cevabi yazısında, dava dosyasının karara
çıktığı belirtilerek, ilgili karar örneği ve taşınmaza ilişkin bilirkişi
raporu gönderilmiştir.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam;
reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise
Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine
ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa
tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret
kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık
çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi
itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini
yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat
yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret
kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama
sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik
itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı
örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama
gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez
başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine
ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir.Bu karar,
ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur.
Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili
makam, dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri
tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden
postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on
gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.
Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesine göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili
yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede öngörüldüğü
şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş olmakla birlikte
yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile
kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı
süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden
incelenmesine başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere
altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye
devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık
Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır.
Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın
ertelenmesi istenemez.’’ denilmiş olup, bu bağlamda, anılan yasal hükmün
amaç bakımından yorumlanması ve bu yorum sonucuna göre bir değerlendirme
yapılması gerekmektedir. 18. madde düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli
veya idari yargı yerinin olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün
işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı başvuru sonrası “görevlilik
kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili Başsavcılıklara başvurulması
yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu Başsavcılıklara gönderilmesini
takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı bekleyip beklemeyeceği, elindeki
dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem yapıp yapmayacağı, görevsizlik
kararı veya esastan karar verip veremeyeceği hususlarının yasada
düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi durumunda
davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır.Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı
gibi, ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa
uğratılması ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu
halde, 18. maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin,
ilk derece Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte
başlayacağının kabulü gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu
gibi, ilgili Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye
ulaşmasından önce mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez
görev yönünden red kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi
haller ortaya çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev
konusunda karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık
hale gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından;ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya
kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve kabuller doğrultusunda
yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından 2247 sayılı Yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının bulunduğu, bu
itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı idarece 12/1.maddede
belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Danıştay
Başsavcılığınca 13.maddede belirtildiği şekilde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bu durumun 16.12.2013 gün, 2013/1687 sayılı yazı ile yargı
merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince, 18.maddede belirtildiği
şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması yerine, 05.12.2013 tarihinde
davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmakla, her ne
kadar, Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın görülmesinin geri
bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinin beklenilmesi
yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm kurulması 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne uygun olarak yapılmış
olan başvuru neticesinde Danıştay Başsavcılığınca usulüne uygun şekilde
10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
Ankara
11.Asliye Hukuk Mahkemesince cevabi yazı ekinde mahkememize sunulan
21.10.2013 günlü bilirkişi raporunda yapılan incelemede, davaya konu
taşınmazda herhangi bir yapı ve düzenlemenin bulunmadığı, taşınmazda fiili
bir müdahalenin olmadığı hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi
içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında
kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
temel eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan,taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı”nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı mercileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik
kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının
ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru
üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen
kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun
iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında
isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir
şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’
nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle,
davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun
kabulü ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile İl Özel İdaresi
vekillerinin görev itirazlarının Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile İl Özel İdaresi
vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 11. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün ve E:2013/248 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2014/238
KARAR NO : 2014/279
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. Motorlu Araçlar ve
Turizm A.Ş.
Vekili : Av. Z.S.
Davalı : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; müvekkilinin İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Tepeören köyü Köçekderesi
mevkiinde kain ve tapunun 4 Pafta, 1751 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, dava konusu taşınmazın 2.288 m² lik kısmının imar planında mutlak
koruma alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza bu şekilde müdahale edildiğini,
davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf imkanının kısıtlandığını ve zarara
uğratıldığını, yerleşik Yargıtay içtihatlarında belirtildiği üzere,
davalının eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinde olduğunu
belirterek; alana, bedele ve sair fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı
ile dere mutlak koruma alanında kalan ve tasarruf imkanı bulunmayan taşınmazın
2.288 m²
lik kısmının bedelinden şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın bu kısmının tapusunun davacı taraf adına olan kaydının iptali
ile davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul Anadolu 18.Asliye Hukuk Mahkemesi; 03.10.2013 gün ve 2013/141 Esas sayılı
ön inceleme celsesinde, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; “…3194 sayılı İmar
Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, idari eylem
niteliği taşımaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; imar planında dere mutlak koruma
alanında kalan taşınmazın bedelinin ödenmesine ve taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tesciline hükmedilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
Bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651
sayılı kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, İSKİ
İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği uyarınca imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku yoktur. Ancak bu
sonuç ya da sonuçlar, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan
imar planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklanmaktadır.
İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve
13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan yasa hükümlerinin gereğidir.
Bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu
sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem
ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici
6'ncı maddesinde değişiklik yapan 2l'inci maddesinde "Uygulama imar
planlarında umumi hizmetlere ve resmi kuramlara ayrılmak suretiyle veya
ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında,
03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve
işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne
yer verilmek suretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen,
imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin
görevli olduğunu” belirtilerek davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı İstanbul Su
ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bakımından, 10. maddede öngörülen
biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır.
Davalı vekilinin, görev itirazının İstanbul Anadolu 18. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce reddine karar verilmesinin ardından mahkemeye verdiği,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmasına ilişkin talep dilekçesinde havale
tarihi bulunmadığı tespit edilmekle, Mahkemesinden bu hususta bilgi
istenmiş; Mahkemesi’nce verilen 05.02.2013 tarih ve 2013/141 esas sayılı
yazı cevabına eklenen “ olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması istemli
davalı vekili dilekçesi”nde de havale tarihi bulunmadığı görülmüş, bu durum
davalı vekili lehine değerlendirilmiş ve başvurunun 12/1.maddede belirtilen
15 günlük yasal süresi içinde yapıldığı kabul edilmiştir.
İstanbul
Anadolu 18.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/141 Esas sayılı dosyası 2247
Sayılı Yasanın 10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya üzerinde
yapılan inceleme sonucunda; Mahkememizce dava konusu İstanbul İli, Tuzla
İlçesi, Tepeören köyü Köçekderesi mevkiinde kain ve tapunun 4 Pafta, 1751
Parselde kayıtlı taşınmaza fiili el atma olup olmadığı hususunda bilgi
verilmesi için 23.01.2014 tarihinde mahkemesine müzekkere yazılmış olup,
İstanbul Anadolu 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.02.2014 günlü cevabi
yazısında; mahkemenin 19.12.2013 tarih ve 2013/141 Esas, 2013/394 Karar
sayılı kararı ile “6487 sayılı yasanın 21.maddesi ile kamulaştırma
kanununun geçici 6.maddesinde yapılan değişiklik ile uygulama imar
planlarında, tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında 3194 sayılı imar
kanununda ön görülen idari başvurular ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karar bağlanmamış veya
kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanacağı açıklanmıştır” gerekçesi ile
davanın görev yönünden reddine karar verdiği tespit edilmiştir.
2247 sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı
Çıkarma başlıklı olup, buna göre;
‘’Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam;
reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise
Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez.’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak
işlemleri işaret etmekte olup, buna göre;
‘’Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine
ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa
tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret
kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık
çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi
itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini
yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat
yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap
vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret
kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama
sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik
itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı
örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama
gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez
başvurulabilir.’’ hükmü yer almaktadır.
Yasanın 13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya
Yetkili Makamca yapılacak işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine
ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar,
ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur.
Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili
makam,dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri
tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden
postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on
gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen
dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.
Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakır.’’ denilmiştir.
Bu yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak
yapılmış bir görev itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev
itirazında bulunan kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde
başvuruda bulunulması üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık
çıkarılması gerekli görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı
düzenleyerek kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğunu
ilgili yargı merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede
öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş
olmakla birlikte yasanın 18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın
görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni
veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine
başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay
içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam
eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin
kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık
çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi
istenemez.’’ denilmiş olup, bu bağlamda, anılan yasal hükmün amaç
bakımından yorumlanması ve bu yorum sonucuna göre bir değerlendirme
yapılması gerekmektedir. 18. madde düzenlenmesinin şekli yorumundan; adli
veya idari yargı yerinin olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün
işletilmesine ilişkin tarafların yapacağı başvuru sonrası “görevlilik
kararı” vermesinden sonra, taraflarca ilgili Başsavcılıklara başvurulması
yolundaki taleplerin ilgili mahkemelerce bu Başsavcılıklara gönderilmesini
takiben, Başsavcılıkların vereceği kararı bekleyip beklemeyeceği, elindeki
dava ile ilgili başkaca bir usuli işlem yapıp yapmayacağı, görevsizlik
kararı veya esastan karar verip veremeyeceği hususlarının yasada
düzenlenmediği ve sadece Başsavcılıkların Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduklarının ilgili mahkemelere resmi yazı ile bildirilmesi durumunda
davanın görülmesinin geri bırakılacağı hususunun belirtildiği
anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yasanın eksik düzenlenmesinden
kaynaklanan boşluğun, görev konusunda Anayasal yetkiye sahip Mahkememizce
doldurulması gerektiği izahtan varestedir. Gerçekten, 2247 Sayılı Kanunun
10 uncu maddesinde öngörülen özel bir yöntem olan “olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarma” hali, farklı yargı kollarında görevsizlik kararları verilmesinden
önce görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesince çözümlenmesini amaçlayan
ve usul ekonomisi bakımından da görevli yargı yerinin belirlenmesini
süratli biçimde sağlayan bir uygulamadır. Bu yöntemi başlatan prosedür ise
tarafların başvurusu sonrasında ilgili yargı yerinin vereceği “görevlilik”
kararıdır. Mahkemece görevlilik kararı verilmesinden, görev itirazında
bulunan tarafça bu karara itiraz edildikten ve mahkemece ilgili
Başsavcılığa başvuru iletildikten sonra, yetkili Başsavcılığın vereceği
kararın beklenmemesi 10 uncu madde ile öngörülen amaçla bağdaşmayacağı gibi,
ilgili Başsavcılıklara yasayla tanınan takdir haklarının zaafa uğratılması
ve sonuçsuz bırakılması neticesini de doğurabilecektir. Şu halde, 18.
maddede öngörülen davanın görülmesinin geri bırakılması halinin, ilk derece
Mahkemesinin görevlilik kararı vermesi ile birlikte başlayacağının kabulü
gerekmektedir. Aksi halde, davanın somutunda olduğu gibi, ilgili
Başsavcılığın olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma amacıyla Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurmaya dair kararın ilgili mahkemeye ulaşmasından önce
mahkemenin evvelce görevlilik kararı vermişken bu kez görev yönünden red
kararı vermesi ya da davayı esastan sonuçlandırması gibi haller ortaya
çıkacak ve bu kararlara rağmen Uyuşmazlık Mahkemesince görev konusunda
karar verilmesinin pratikte uygulanabilirliği tartışmaya açık hale
gelecektir. Oysa Anayasanın 158 nci maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesinin görevle ilgili verdiği kararlar kesindir ve ilgili mahkemeleri
bağlayıcı niteliktedir. Şu halde, Uyuşmazlık Mahkemesinin kendisine ilgili
Başsavcılıklarca yapılmış bir başvuruyu görmezlikten gelmesi ya da
sonuçlandırmaması söz konusu olamayacağından; ilgili mahkemelerin de verdikleri
görevlilik kararlarından sonra ilgili Başsavcılıkların bu konudaki
iradeleri kendilerine yazılı olarak bildirilinceye kadar görev konusunda
başka bir karar veya davayı esastan çözümleyen bir karar verebilmeleri
hukuken mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkememizce 10. maddeye göre
yapılan başvurunun sonuçlandırılması gerekmektedir.
Dosya kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve
kabuller doğrultusunda yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından
2247 sayılı Yasanın 10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev
itirazının bulunduğu, bu itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı
idarece 12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru
üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca 10.maddede belirtildiği şekilde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı, bu durumun 11/12/2013 gün, 2013/1675 sayılı
yazı ile yargı merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince, 18.maddede
belirtildiği şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması yerine,
19.12.2013 tarihinde davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu
anlaşılmakla; her ne kadar, İstanbul Anadolu 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
davanın görülmesinin geri bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar
vermesinin beklenilmesi yerine davaya devam edilip esas hakkında hüküm
kurulması 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymasa da neticeten usulüne
uygun olarak yapılmış olan başvuru neticesinde Danıştay Başsavcılığı’nca usulüne
uygun şekilde 10.maddeye göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu taşınmazın 2.288 m² lik
kısmının “dere mutlak koruma alanı” içinde kalması suretiyle taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, alana, bedele ve sair fazlaya dair
hakları saklı kalmak kaydı ile dere mutlak koruma alanında kalan ve
tasarruf imkanı bulunmayan taşınmazın 2.288 m² lik
kısmının bedelinden şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın bu kısmının tapusunun davacı taraf adına olan kaydının iptali
ile davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dava
konusu taşınmaza, davalı idarece fiilen el atılıp atılmadığı hususunun
tespiti açısından mahkemesine yazılan 23.01.2014 tarihli yazıya verilen
05.02.2013 tarihli cevapta; dava konusu taşınmazda keşif yapıldığının ve
rapor alındığının bildirildiği, alınan 18.11.2013 gün ve 2013/141 Esas
sayılı Fen Bilirkişisi Esin Kocaoğlu’na ait rapor ile; 13.12.2013 tarihli
bilirkişiler Çidem Başoğlu, Uğur Yüksel, Vahit Çavuşoğlu, Mehmet Başkıran
ve İsmail Çıkar’a ait raporların yazı cevabına eklendiği görülmüştür. Fen
bilirkişisi Esin Kocaoğlu’na ait raporda; taşınmazın “Dere Islah Bandı”
veya “Dere İşletme Bandı” içinde yer almadığının belirtilmesi ile
yetinildiği ve fiili el atma olgusuna ilişkin bir tespite yer verilmediği;
bilirkişiler Çidem Başoğlu, Uğur Yüksel, Vahit Çavuşoğlu, Mehmet Başkıran
ve İsmail Çıkar’a ait raporda ise; dava konusu taşınmaz üzerinde TEK Genel
Müdürlüğü lehine, TEAŞ lehine ve BOTAŞ lehine irtifak hakkı tesis
edildiğinin bildirilmesi ile yetinildiği, sonuç kısmında ise dava konusu
taşınmazın “Dere Islah Bandı” ya da “ Dere İşletme Bandı” içinde kalmadığı,
bu nedenle el atma olmadığı tespitine yer verildiği anlaşılmakla ve davalı
vekilinin 07.05.2013 tarihli cevap dilekçesine ekli haritada da dava konusu
taşınmazın boş vaziyette olduğu görülmekle; dava konusu taşınmaza davalı
idarece fiilen el atılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Her
ne kadar, dava konusu taşınmaza ilişkin bilirkişi raporlarında dava konusu
taşınmaz üzerinde TEK, TEAŞ ve BOTAŞ lehine irtifak haklarının kurulduğu
belirtilmiş ise de; davacının iddiasının, dava konusu taşınmazın dere
mutlak koruma alanında bırakılması sureti ile fiilen kullanım imkanının
kısıtlandığı iddiasına dayandığı ve davanın İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü aleyhine açıldığı, bu itibarla dava konusu taşınmaz
üzerinde başka kurumlar lehine kurulan ve davacı tarafından dava konusu
edilmeyen irtifak haklarının fiili el atma olarak değerlendirilmesinin
mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim Mahkememizin benzer bir
davada verdiği 30.12.2013 gün ve 2013/1811 Esas, 2013/2016 Karar sayılı
kararında; taşınmaz üzerinden enerji nakil hatları geçmesine rağmen,
taşınmazın imar planında “oyun ve park alanı” olarak ayrılmış olması ve
davanın Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na karşı açılmış olması
nedenleri ile taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı kabul edilmiş,
davada idari yargının görevli olduğuna karar verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 18. maddesinde,
“İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri
veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol
fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle
birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere
ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak
sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler
yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise
yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce
düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların
yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen
değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak
düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları,
düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki
yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra:
3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan
yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim
kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet
yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili
tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının
toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar
sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre,
herhangi bir parselden bir dE.dan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz.
Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına
mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dosya kapsamında bulunan, Tuzla Belediye Başkanlığı’nın
30.04.2013 gün ve 2508/Ç-11025 sayılı yazı cevabından, dava konusu
taşınmazın 1/1000 ölçekli Ömerli Havzası tuzla İlçesi, Tepeören Bölgesi,
Uygulama İmar Planı’nda kısmen yol, kısmen dere koruma bandı alanı, kısmen
enerji nakil hattı bandı alanı ve kısmen de park alanında kaldığının
bildirildiği anlaşılmıştır.
Olayda, davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ
İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında, kısmen dere ıslah
alanı ve dere işletme bandında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak
şekilde kısıtlanan davacının hisseli maliki olduğu taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak, bu sonuç ya da
sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin Yönetmelik gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Belirtilen duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu Havzaları
Koruma ve Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun olarak
belediyece düzenlenen imar planlarında kısmen dere ıslah alanı ve dere
işletme bandında kalmış olduğu, taşınmaza davalı idarelerce fiilen el
atılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu 18.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin
GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, İstanbul Anadolu 18.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 03.10.2013 gün ve 2013/141 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN
KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2014/241
KARAR NO : 2014/281
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1- H.V., 2- R.B.
Vekili : Av. N.B.
Davalı : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. N.H.T.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Kırkkonaklar Mahallesi, 26374 ada, 5 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “sağlık
alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Sağlık Bakanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde
özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
14. Asliye Hukuk Mahkemesi: 10.10.2013 gün ve E:2013/40 sayı ile, davalı
Sağlık Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program
ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Sağlık
Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Sağlık Bakanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hisseli taşınmazına, imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; Mahkememizin 30.01.2014 sayılı yazısı ile,
ilgili mahkemesinden dava konusu taşınmaza davalı idare tarafından fiili el
atma olup olmadığının araştırılarak, şayet varsa buna ilişkin keşif
tutanağı, bilirkişi raporunun gönderilmesinin istenildiği, Ankara 14.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.02.2014 günlü cevabi yazısı ile de dava
dosyasında herhangi bir keşif icrasının ve bilirkişi incelemesinin
yapılmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sağlık alanında kaldığı,
dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca
çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu
görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 14.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.10.2013 gün ve E:2013/40 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2014/248
KARAR NO : 2014/287
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi
uyarınca araştırma görevlisi olan davacının, davalı Üniversite adına yüksek
lisans ve doktora eğitimi yapmak amacıyla Dokuz Eylül Üniversitesi’nde
göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için davalı
üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ve kefalet
senedinin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.K.
Vekili : Av. B.K.
Davalı : Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. B.Ç.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü’nün, 24.04.2013 gün ve
81269015-641-2202 sayılı yazısı ile bildirilen, mecburi hizmet ve tazminat
borcunun kaldırılmasına yönelik talebinin reddedildiğine dair verilen idari
kararın iptal edilerek, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılarak ve buna
bağlı olarak davacıdan alınan taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin 09.04.2012 gün ve E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararında “2547
sayılı yasa’nın 35 maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen
davacının taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanı
çözümünde adli yargının görevli olduğu” karara bağlandığını, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin kararlarının tüm yargı mercilerince bağlayıcı olduğunu
gerekçe göstererek görev itirazında bulunulmuştur.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 19.09.2013 gün ve E:2013/280 sayılı
görevlilik kararında özetle; 2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir
üniversitede öğretim üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak
üzere görevlendirilmesindeki amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt
ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi
ile imzaladığının kabulü mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği
yaptırımların, kamu hukuku düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı
gerçeği karşısında, senedin icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını
ilgilendiren bir uyuşmazlığın varlığından söz etmeye olanak
bulunmadığından, idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek yanlı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer alan yaptırımların uygulanmasına
ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından, davalı idare vekilinin bu
davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görev itirazının reddi
ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden
diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan
kaynaklanmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı
yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretim kurumları; kendilerinin
ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı
için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt
dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı
oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek
zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet
çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer aldığı; olayda, davacı Mimar
Sinan Üniversitesinde görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet
senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek
Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından görevden
çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının
ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren
hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte İnönü
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet
yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite
ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini
içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla, uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer
bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı;
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan
nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına
gönderilmesine karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi
uyarınca araştırma görevlisi olan davacının, davalı Üniversite adına yüksek
lisans ve doktora eğitimi yapmak amacıyla Dokuz Eylül Üniversitesi’nde
göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için davalı üniversite
lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ve kefalet senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim elemanı yetiştirme” başlıklı 35.
maddesinde “Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş
ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.)
Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi
kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir
üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu
şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar,
bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu
yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev
verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm
dışındadır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde
araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu'nun 35.maddesi uyarınca davalı idare adına Dokuz Eylül
Üniversitesi’nde yüksek lisans ve doktara eğitimi yapmak üzere
görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Gaziosmanpaşa Üniversitesi'ne
gönderilmesinden önce davacı ile müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri
tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme senedinin iptali istemiyle
yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve
kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte
bulunulması karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine
ilişkin Tokat İdare Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin, Tokat İdare Mahkemesi’nin 19.09.2013 gün ve E:2013/280
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde üye Sıdık YILDIZ’ın
KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dava, Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta
iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı
idare adına başka bir üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere
görevlendirilen davacının, görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt
ve kefalet senedi uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle
açılmıştır
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde,
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında
sayılmıştır.
2547
sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi yetiştirme
programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç göz
önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini idare
ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından söz
etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece
kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet
senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan
iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca yapılan başvurunun reddi
gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
Üye
Sıddık YILDIZ
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2014/249
KARAR NO : 2014/288
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Hemzemin geçit dışında demiryolundan geçerken seyir
halindeki trenin çarpması sonucu hayatını kaybeden H.A.’ın vefatı sebebiyle
uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararın faizi ile birlikte davalı
idareden tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-H.A.(Asaleten) 2-A.A.’a velayeten babası H.A.,
3-F.A.’a velayeten babası H.A.,
4-O.A.’a velayeten babası H.A., 5-M.A.’a velayeten babası
H.A., 6-M.A.’a velayeten
babası H.A., 7-M.A. (Asaleten), 8-R.A. (Asaleten)
Vekili : Av. A.K.
Davalılar : 1- TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.K.
2- S.G.
O L A Y : Davacılar vekili, dava
dilekçesinde özetle; davacıların murisi Hediye Akın’ın İstanbul Küçükçekmece/Soğuksu-Kanarya
arasında, Kanarya istasyonuna çok yakın bir mesafede bulunan demiryolundan
geçerken, davalılardan TCDD’ye ait ve diğer davalının kullanımında olan
trenin çarpması sonucu vE.t ettiğini, olayın gerçekleştiği yerin Kanarya
Tren İstasyonuna çok yakın bir yer olmasına rağmen trenin aşırı süratli
olmasının yanı sıra maktulün tren yoluna girdiği noktada yayaların yola
girmesini önleyen bir engelin bulunmadığını da ileri
sürerek, davalıların sorumluluk ve
yükümlülüklerini yerine getirmemeleri sonucu davacıların murisinin hayatını
kaybetmesine neden olduklarından; her bir davacı için ayrı ayrı 30.000TL
manevi, 100TL maddi tazminatın, 20.10.2006 tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talep ve
dava haklarının saklı tutulmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilli cevap dilekçesinde özetle; olayın
niteliği gereği haksız fiilden kaynaklanan tam yargı davası olduğunu ve
davalı idarenin kamu iktisadi teşebbüsü olması dolayısıyla açılan davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiği ileri sürülerek, görev itirazında
bulunulmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE
1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 04.06.2013 gün ve E:2009/790 sayı ile, davalı
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillinin yargı yoluna ilişkin itirazının
reddine karar vermiştir.
TCDD İşletmesi
Genel Müdürlüğü vekilinin, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi
üzerine, dava dosyası Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: “… 28.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi
Genel Müdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsünün "Amaç ve Kapsam"
başlıklı l'inci maddesi, "Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233
sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine tabi olarak söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde
faaliyette bulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi
Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu iktisadi Kuruluşunun hukuki
bünye, amaç ve faaliyet konulan, organları ve teşkilat yapısı, müessese,
bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili
diğer hususları düzenlemektir..." hükmünü taşımakta; "Hukuki Bünye"
başlıklı 3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D..
İşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir "Kamu
iktisadi Kuruluşu" olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak
üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4'üncü
maddesinde de, sayılan kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına yakınının
"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kurulucu, yönetimi
ve denetimi konularında 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte
olup; buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır.
233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun
olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla,
İşletmenin iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi
kılınmış olması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine
engel teşkil etmemektedir.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,
kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,
işletilmesi, bakım ve onanımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini
istemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'inci maddesinin son fıkrasında
yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü olduğu kuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendindeki, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenleme
uyarınca, İdari Yargının görevinde bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; zararı doğuran olayın trene biniş,
iniş veya trenle yolculuk sırasında yada hemzemin geçitte meydana
gelmediğinin anlaşılması karşısında; taraflar arasında yolcu taşıma
sözleşmesinin, hükümlerinin veya 2918 sayılı Kanunun uygulanmasını
gerektiren bir hukuki ilişkinin varlığından söz edilmesi de mümkün olmamaktadır.
Bu
bakımdan; dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D. İşletmesinin görevinde
olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca
aldığı önlemler yönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu gerektirecek
başka bir nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı bulunduğu; bu
belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasa ve yasa hükümleri çerçevesinde
idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan…” şeklindeki
gerekçe ile davanın görüm ve çözümü İdari Yargının görev alanına girdiğini
belirterek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı TCDD Genel Müdürlüğü açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, seyir halindeki trenin çarpması sonucu hayatını kaybeden
Hediye Akın’ın vefatı sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi
zararın faizi ile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyada kapsamında yapılan incelemede;
davacıların murisinin ölümüne neden olan kazanın; 21.06.201 günü
saat 15.47 sularında makinist Salih Gülyüz yönetiminde Soğuksu
İstikametinden Kanarya yönüne seyretmekte olan 8062 sayılı banliyö treninin
25+800 km
de, Soğuksu İstasyonuna 550
m mesafede, tren rayları üzerinde gerçekleştiği,
Adalet Bakanlığı, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nin 12.11.2013
tarihli raporunda, yaya maktul Hediye Akın’ın %75 oranında birinci derecede
kusurlu davrandığı, TCDD’nin %25 oranında ikinci derecede hizmet kusurunun
bulunduğu, makinist Salih Gülyüz’ün ise kusurunun olmadığının tespit
edildiği anlaşılmıştır.
Bu
durumda dava konusu olayın, trene biniş, iniş veya trenle yolculuk
sırasında ya da hemzemin geçitte meydana gelmediği açıktır. Dolayısıyla
taraflar arasında yolcu taşıma sözleşmesinin veya 2918 sayılı Yasanın
uygulanmasını gerektiren bir hukuki ilişkinin varlığından söz edilmesi de
mümkün olmayacaktır.
Diğer
yandan, 08.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Türkiye
Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (T.C.D.D.) Ana
Statüsü'nün "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1 'inci maddesi, "Bu
Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak söz konusu Kanun
Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere Türkiye
Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel Müdürlüğü adı altında
teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve faaliyet
konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve
iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları
düzenlemektir..." hükmünü taşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı
3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D. işletmesinin,
sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk
ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"
olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ile bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk
hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4'üncü maddesinde de,
sayılan kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına yakınının
"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi
ve denetimi konularında 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte
olup; buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır.
233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun
olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla,
işletmenin iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi
kılınmış olması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine
engel teşkil etmemektedir.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,
kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,
işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini
istemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'inci maddesinin son fıkrasında
yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü olduğu kuralı ile 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendindeki, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenleme
uyarınca, İdari Yargı'nın görevinde bulunmaktadır.
Bu bakımdan; dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D.
İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu
demiryolu hattı boyunca aldığı önlemler yönünden kusurunun ya da idarenin
sorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığının
belirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıda açıklanan
Anayasa ve yasa hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek
nitelikte olduğundan; davanın görüm ve çözümü İdari Yargı'nın görev alanına
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalılardan TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan TCDD Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 04.06.2013 gün ve E:2009/790 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2014/252
KARAR NO : 2014/289
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. İnş. San. Tic. A.Ş.
Vekili : Av. S.K.
Davalı : Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Vekili : Av. F.G.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli,
Akyurt İlçesi, Balıkhisar Mahallesi 1603 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında
Esenboğa 3. pist alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekili
süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
AKYURT
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.10.2012 gün ve E:2012/150 sayı ile,
Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında Esenboğa 3. pist alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine
tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)
Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca
çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu
görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında Esenboğa 3. pist alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, dosya içerisinde bulunan 27.02.2013 tarihli bilirkişi
raporundan taşınmaza fiilen el atılmadığının tespit edildiği nedeniyle,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekilinin görev itirazının,
Akyurt Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile davalı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Akyurt Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 9.10.2012 gün ve
E:2012/150 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2014/258
KARAR NO : 2014/294
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.T.G., 2.İ.G., 3.İ.G., 4.S.G., 5.S.G., 6.İ.G.,
7.İ.G., 8.Y.G.K.
Vekili : Av. M.A.D.
Davalı : T.C. İstanbul Valiliği İl Özel İdare Müdürlüğü
Vekili : Av. M.A.D.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin
İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi Bababurun mevkiinde kain 655 Ada 1 Parsel
sayılı taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “İlkokul
Alanı” olarak ayrıldığını, yasal süresi içinde kamulaştırma yapılmadığı
gibi taşınmazın bedelinin de davacılara ödenmediğini, davacıların bu
nedenle zarar gördüğünü belirterek; taşınmaz değerinin tespiti ile tespit
edilecek değere mahsuben, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 50.000,00 TL’sinin davalı idareden kanuni faizleri ile birlikte
tahsili ile tespit edilecek son taşınmaz değerinin davalıdan tahsili
suretiyle dava konusu taşınmazın davalı idare adına tesciline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Büyükçekmece
3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 14.05.2013 gün ve 2012/429 Esas sayılı kararı
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak
tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program
ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların maliki oldukları taşınmazın imar planında “İlkokul Alanı”
olarak ayrılması sureti ile davacıların taşınmaz üzerindeki tasarruf
imkanının kısıtlanması nedeni ile uğranılan zararın fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00 TL’sinin davalı idareden kanuni
faizleri ile birlikte tahsili ile tespit edilecek son taşınmaz değerinin
davalıdan tahsili suretiyle dava konusu taşınmazın davalı idare adına
tescili istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde, dosyada keşif yapıldığı ve keşif
sonrası dosyaya ibraz edilen 28.06.2013 tarih ve 2012/429 Esas sayılı Fen
Bilirkişisi Çetin Balaban’a ait bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza
davalı idarenin fiili olarak el atmasının söz konusu olmadığının, ancak
hukuki olarak el atmanın mevcut olduğunun belirtildiği; İstanbul Valiliği
İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 13.06.2012 tarih ve 78583 sayılı yazısı ile,
dava konusu taşınmazın serbest bırakılmasının uygun görülmediği, bütçe
imkanları dahilinde ödeneği temin edildiğinde kamulaştırma cihetine
gidileceğinin bildirildiği görülmekle, dava konusu taşınmaza davalı idarece
fiilen el atılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin
görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını
veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit
edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
“İlkokul Alanı”nda kaldığı, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıların maliki oldukları taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali
istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın,
tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN,
Büyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.05.2013 gün ve 2012/429 Esas
sayılı KARARININ TAZMİNATA
İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2014/267
KARAR NO : 2014/301
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle
açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. İnş.San.Tic.A.Ş.
Vekili
: Av. S.K.
Davalı
: Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Vekili : Av. F.G.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkili firmanın, Ankara İli Akyurt
İlçesi Balıkhisar Mahallesinde 36 ada 1 parselde kain 4.768 metrekarenin
tam hisseli, Ankara İli Akyurt İlçesi Balıkhisar Mahallesi Elvan Çayın
Mevkiinde 923 parselde kain 5.500 metrekarenin tam hisseli, Ankara İli
Akyurt İlçesi Balıkhisar Mahallesi Elvan Çayın mevkiinde kain 924 parselde
3.400 metrekarenin tam hisseli taşınmazların ve taşınmazlar üzerindeki
Fabrika binasının maliki olduğunu; taşınmazların, yapılan imar düzenlenmesi
sonucu Ankara Esenboğa Havalimanı 3.pist alanı olarak ayrıldığını ve imar
planının kesinleştiğini; taşınmazlar hakkında davalı idare tarafından
kamulaştırma kararı alındığını, tapuya şerh edildiğini ancak kamulaştırma
işlemlerinin tamamlanmamış olduğunu; taşınmazın imar planı ile havalimanı
olarak ayrılmasından ve tapuya kamulaştırma şerhinden dolayı müvekkilinin
taşınmaz üzerinde tasarruf haklarının kısıtlandığını, bu güne kadar
kamulaştırma işlemleri tamamlanmadığından müvekkilinin mağdur edilmiş
olduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 2010/5-662 E-2010/651 K sayılı
15/12/2010 tarihli kararında belirtilen hüküm ile imar planı ile kamu alanı
olarak ayrılan taşınmazlarda da kamulaştırmasız el atma hükümlerinin
uygulanacağını kabul ettiğini; müvekkilinin, halen uygulamaya geçmeyen imar
planı dolayısıyla yıllardır yasalarla tanınan taşınmaz üzerinde tasarruf
etme haklarını kullanamadığını ve mağdur edildiğini; uygulamanın, anayasal
hak olan mülkiyet hakkına ve hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil
ettiğini; tasarruf hakkını belirsiz süre kullanılmaz hale getiren bu
uygulama ile mülkiyet hakkının özünün zedelendiğinde tartışma
bulunmadığını; taşınmazlar hakkında alınan kamulaştırma kararı ile
müvekkilinin Anayasal hakkı ihlal edildiği gibi aynı zamanda AİHM
sözleşmesinin de ihlal edilmekte olduğunu; taşınmazın Ankara’nın en
değerli, her türlü tasarrufta bulunulabilecek bir yerinde bulunduğunu,
davalı idarenin işleminin kamulaştırmasız el atma teşkil ettiğini ifade
ederek; her türlü fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı
ile, müvekkil adına kayıtlı; Ankara ili Akyurt ilçesi Balıkhisar
Mahallesinde 36 ada 1 parselde kain 4.768 metrekarenin, Ankara İli Akyurt
ilçesi Balıkhisar Mahallesi Elvan Çayın Mevkiinde 923 parselde kain 5.500 metrekare,
Ankara ili Akyurt İlçesi Balıkhisar Mahallesi Elvan Çayın mevkiinde kain
924 parselde 3.400
metrekare taşınmazın ve taşınmazlar üzerindeki
Fabrika Binasının tapusunun iptali ile davalı idare adına tescili
karşılığında; taşınmazlar üzerindeki Fabrika binasının bedeli ve taşınmazların
bedeline karşılık gelmek üzere şimdilik her türlü fazlaya ilişkin talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL’nin(miktar daha sonra
6.581.285,00TL.ye yükseltilmiştir) dava tarihinden itibaren kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
AKYURT ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.10.2012 gün ve E:2012/149
sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı
irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında havalimanı olarak
ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle değerinin ödenmesi
ve taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil edilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10. maddede
öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm
altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının maliki olduğu taşınmazlarına,
imar planında Ankara Esenboğa Havalimanı 3.pist alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmaz bedelinin
faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca
tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında
bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan
binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin
muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu
kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları
yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen
tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler
belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi
ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar
saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü
geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları
toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe
kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının
gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha
üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir dE.dan
fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar
planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer
almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün 19.6.2012 gün ve
B.11.0AYG.031.00.01-752.01/(H-525)110038 sayılı yazısında; Esenboğa
Havaalanı III.Pist Kamulaştırma sahasına tesadüf eden Akyurt İlçesi,
Balıkhisar Mahallesi, 36 ada 1 parsel ile 923 ve 924 parsel numaralı
taşınmazların tamamının; Bakanlık Makamının 18.05.2011 tarih ve 8955 sayılı
Kamulaştırmaya Başlama Oluru ve 26.05.2011 tarih ve 10482 sayılı Kamu
Yararı Kararına istinaden Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı
Genel Müdürlüğünce, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü adına
kamulaştırmaya tabi tutulmuş olduğu, parselin anlaşma yoluyla satın
alınacağı ve taşınmaz sahiplerinin görüşmelere katılıp katılmayacağını
idareye bildirmelerini talep eden tebligat işleminin gerçekleştiği; Devlet
Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılan değerlendirmede, her
ne kadar Esenboğa Havalimanı kamulaştırma işlemleri için ödenek ayrılmış
ise de, devam eden yatırımlardaki maliyetlerin belirlenen hedeflerin üstüne
çıkması sebebi ile 2012-2013 yılları içerisinde yüksek miktarda ödeme
yapılacağı ve kısa vadede ilgili havaalanının kamulaştırma işlemleri için
ödenek temin edilemeyeceği sonucuna varıldığı ve Esenboğa Havalimanı
kamulaştırma işlemlerinin ertelenmesinin talep edilmiş olduğu; bu sebeple
kamulaştırma bedellerinin davacı adına bankaya bloke edilmediği; taşınmaz
üzerinde kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığı belirtilmiş;
Yine dava dosyasında yer alan Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 21.6.2012 tarih ve
…2342-11317 sayılı yazısında ise; dava konusu parsellerin de bulunduğu
alanın; 5216 sayılı kanun uyarınca Ankara Büyükşehir Belediyesinin ve
mücavir alan sınırı içinde kaldığı; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince
16.02.2007 gün ve 525 sayılı kararı ile onaylanan 1/25000 ölçekli “2023
Başkent Ankara Nazım İmar Planı” kapsamında kaldığı ancak 1/25000 ölçekli
plan, mekansal ve işlevsel bütünlük gösteren sınırlar içinde genel bir
gösterim olduğundan, parsel bazında imar durumu hakkında detaylı teknik
bilgi verilemediği; Balıkhisar mahallesi 36 ada 1 nolu parselin de bulunduğu
alanın; Akyurt Belediye Meclisinin 07.09.2007 gün ve 82 sayılı kararı ile
uygun görülerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.02.2008 gün ve 462
sayılı kararı ile onaylanan “Akyurt Fuar Alanı-Balıkhisar Sanayi-Güzelhisar
Uygulama İmar Planı Değişikliği” kapsamında kaldığı; Tp. 923 ve 924 nolu parsellerin
ise; arşivlerindeki halihazır haritalar üzerinden ve bilgisayar ortamından
yerinin tespit edilemediği; dava konusu taşınmazların havaalanına ait imar
planları içerisinde olabileceğinin düşünüldüğü ifade edilmiş; dosyada
bulunan 27.2.2013 tarihli Bilirkişi Kurulu Raporunun incelenmesinden,
Ankara Esenboğa Havalimanı 3.pist alanı olarak kamulaştırılmasına karar
verilen dava konusu taşınmazlara davalı tarafından yapı ve tesis
yapılmadığı yani fiilen el atılmadığının görüldüğü belirtilmiştir.
Olayda, davacının maliki olduğu taşınmazların, imar planıyla
Ankara Esenboğa Havalimanı 3.pist alanı olarak belirlendiği; ilgili
idarece, kamulaştırma işlemlerine başlanılmasına karşın, kamulaştırma
işlemleri için ödenek temin edilemeyeceği sonucuna varıldığı ve Esenboğa
Havalimanı kamulaştırma işlemlerinin ertelenmesinin talep edilmiş olduğunun
anlaşıldığı, dolayısıyla aradan uzun süre geçmesine rağmen taşınmazın
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü,
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı
fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz
başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101
sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının
kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde
olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin
fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine
kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür
eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan
söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı”nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Akyurt Asliye
Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Akyurt Asliye Hukuk Mahkemesinin 9.10.2012 gün ve E:2012/149 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2014/270
KARAR NO : 2014/303
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K
A R A R
Davacı : F.Ö.
Vekili : Av. Ş.U.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ç.U.
O L A Y : Davacı dava dilekçesinde, davacı vekili 12.04.2013 tarihli
ıslah dilekçesinde özetle; Ankara ili Çankaya ilçesinde kain 2779 ada 5
parselde bulunan 399/864 ve 465/864 hisse olmak üzere toplam 864.00m2 yüzölçümlü
arsa ile 27704 ada 1 parselde 37/5198 hisse altında 37 m2 arsa vasfındaki
taşınmaz hisselerinde davacının malik olduğunu, 27704 ada 1 parselin imar
planında “oyun ve spor alanı” olarak ayrıldığını belirterek 67.710,00TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır
Davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.06.2013 gün ve E:2011/393 sayı ile, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekillinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hissedar olarak malik olduğu taşınmazına, imar planında oyun ve
spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, 67.710,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına
uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve
uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.
Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye
başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye
meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün
içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; dava konusu taşınmaz
üzerinde 18.10.2012 tarihinde mahallinde keşif yapıldığı, keşif sırasında
ve sonrasında dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporları birlikte
değerlendirildiğinde; davalı idare tarafından taşınmaza fiilen el
atılmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
oyun ve park alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığının
belirlendiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması nedeniyle
taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı olarak
davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında, bu
Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı
maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan
itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K:
2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme
hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak
ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında,
davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca
çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu
görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen
kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun
iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında
isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı Vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.06.2013
gün ve E:2011/393 sayı sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2014/272
KARAR NO : 2014/305
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan
kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları
kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1- Z.K., 2- N.G., 3- H.K., 4- N.G.
Vekilleri : Av. Y.D. & Av. E.U. & Av. E.G.
Davalılar : 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. S.B.
2- İstanbul İl Özel İdaresi Müdürlüğü
Vekili : Av. A.E.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların
İstanbul İli, Beylikdüzü İlçesi, Yakuplu Mahallesinde kain, 361 ada, 11
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “temel eğitim öncesi eğitim alanı-anaokulu alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idarelerden müştereken ve
müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılardan
İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Büyükçekmece
3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 07.02.2013 gün ve E:2012/287 sayı ile, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hisseli taşınmazına, imar planında “temel eğitim öncesi eğitim
alanı-anaokulu alanı” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; 25.03.2013 tarihli Bilirkişi raporunda
özetle dava konusu taşınmaza fiili olarak el atmanın söz konusu olmadığının
belirtildiği anlaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu
sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar
planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak
planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun
görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle:
8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen
ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili
idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma
ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç
dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
temel eğitim öncesi eğitim alanı-anaokulu alanında kaldığı, dosya
kapsamındaki bilgi ve belgelerden taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması
nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam
etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı”nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan
mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi
ile, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi
ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.02.2013 gün ve
E:2012/287 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2014/276
KARAR NO : 2014/309
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2981 sayılı Yasa kapsamında tapu tahsis
belgesi bulunan davacının, bu belgenin tanıdığı hak sahipliği nedeniyle
hazine adına kayıtlı taşınmazın adına tescili, olmadığı takdirde bedelinin
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : E.S.
Vekili : Av. G.Y.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. N.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul
İli, Eyüp İlçesi, Alibeyköy Karadolap, ESKİ: 84 pafta, 38 ada 18 parselde,
YENİ: 246 pafta, 754 ada 11 parsel sayılı taşınmazın 2981 sayılı yasa
uyarınca Islah İmar Planı veya imar planı yapıldıktan sonra tapu verilmek
üzere davacıya tahsis edildiğini, davacının 2981 ve 3290 sayılı yasaların
aradığı şartları yerine getirdiğini, davacının dava konusu taşınmazın bedelini
09.05.1994 tarihinde 1.130,133 TL olarak ödediğini ve taşınmazın davacı
adına tahsis edildiğini, tahsis edilen taşınmazın imar planında herhangi
bir kamu hizmetine tahsis edilmediğini, davacıya başka yerde arsa ya da
taşınmaz tahsis edilmediğini, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nın tahsisli taşınmazın tapusunu davacıya vermediğini
belirterek, dava konusu taşınmazın davacıya tahsis edilen 270 m2 sinden düzenleme
ortaklık payı kesildikten sonra kalan m2 arsanın davalı adına olan tapu kaydının
iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açılmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi: 05.10.2013 gün ve
E:2013/329 sayı ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: 2981 sayılı İmar
ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785
sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun tespit
ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8.maddesinde tespit kapsamına, temel
inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile
hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin
(f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut
olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen
gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapıların
dahil olduğu hükme bağlandığını;aynı Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun
hükümlerine göre, hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar
Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu
sahiplerince yapılmış yapıların,12.madde hükümlerine göre tespit
ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine
tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu sicilinin beyanlar
hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi"
verileceği;yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde yer alan taşınmazlarda
bulunan gecekonduların nasıl tespit edileceği, tespit sonrasında ne tür
işlemlerin yapılacağı, hak sahiplerince alınan tapu tahsis belgesinin sonradan
tapuya dönüştürüleceğinin öngörüldüğünü, yasa hükmünde ifade edilen “tapu
vermek” şeklinde bu yetki idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin
doğrudan bir sonucu olarak kullanıldığını, bu duruma göre davacının
taşınmaz üzerindeki iddiası, gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına
ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil,2981 sayılı Yasa’da öngörülen hak
sahipliği esasına dayandığını,hak sahipliğinin tespiti ve geri alınmasının
idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği göz önüne alındığından 2981
sayılı Yasa’ya dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davasının görüm ve
çözümünde idari yargı yerinin görevine girdiği gerekçesiyle;2247 sayılı
Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine, Danıştay Başsavcısı’nca 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
08.02.1985 tarih 1326 yevmiye nolu tapu tahsis belgesine dayanılarak ESKİ:
84 pafta, 38 ada 18 parselde, YENİ: 246 pafta, 754 ada 11 parselin tapu
kaydının iptali ile davacı adına tescili istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı
tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı İmar ve Gecekondu
Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar
Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun, imar ve gecekondu
mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar
hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat,
tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer
hususları belirlemek amacını taşımakta olup, valilik veya belediyelerce
yetki ve sorumluluk alanlarında ıslah imar düzenlemeleri yapılmak
suretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesi için temin edilecek
arsaların ve muhafazası mümkün görülen gecekonduların Yasa’da öngörülen
usul ve esaslara göre hak sahipliği belirlenen kişilere verilmesine olanak
sağlamıştır.
Nitekim, anılan Yasa’nın “Tapu Verme” başlıklı 3290 sayılı
Yasa ile değişik 10. maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre
hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış
yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt
maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin
yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “Tapu
Tahsis Belgesi” verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya
kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas
teşkil eder.(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastro
planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak
sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir” denilmektedir.
Buna göre, Yasa’da öngörülen usul ve koşullara uygunluğu
saptananlara hak sahipliği ölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsis
edilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da, yapılmış olan
tahsis esas alınarak idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre, idarenin hak sahiplerine
"tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiği gibi
hak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmiş olan "tapuları resen
iptal etmek" şeklindeki bu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde
kurulan mülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında ve özel bir kanun hükmü
gereğince idari tescile dayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idari
işlemin icrası niteliğinde olması karşısında, uyuşmazlığın sözü edilen uygulama
işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenleme çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği
açıktır.
Davacı vekili dava dilekçesinde, 2981 sayılı yasanın aradığı
tüm koşulların oluştuğunu, buna karşın tapu verilmesi gerektiği halde
verilmediğini belirterek, davacıya tahsis edilen yerin tapusunun verilmesi
için söz konusu yerin davacı adına tescili istemiyle söz konusu davayı
açtığını belirtmiştir.
Bu duruma göre, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası,
gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine
değil, 2981 sayılı Yasa’da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı, hak
sahipliğinin tespiti ve geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde
belirlendiği göz önüne alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği
ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Yasa’ya
dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davasının görüm ve çözümü idari
yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nca yapılan
başvurunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nca yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin
05.10.2013 gün ve E:2013/329 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
IV- 2247 SAYILI KANUN’UN 14. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN
(OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1888
KARAR NO : 2014/154
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Eskişehir A. Bölge Başkanlığı emrinde işçi statüsünde görev yapan
davacının, hizmet süresinin, daha önce çalıştığı EÜAŞ’ta geçen hizmet
süreleriyle birleştirilmesi isteminin reddine ilişkin 21.3.2013 gün ve 630
sayılı Milli Savunma Bakanlığı, A. Batı Bölge 2. İşletme Müdürlüğü
işleminin iptali ile daha önce çalıştığı kurumlarda geçen 7 yıl 6 aylık dönemdeki
kıdemden doğan maddi kayıpların tahsili istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.S.
Vekili : Av. İ.Ö.
Davalılar : Adli Yargıda
Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. C.K.
İdari Yargıda
A. Başkanlığı Batı Bölge Müdürlüğü
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
06/04/2001-29/09/2004 tarihleri arasında Enerji Bakanlığı'na bağlı EÜAŞ'ın
Gökçekaya Hidroelektrik Santrali İşletme Müdürlüğü'nde; 30/09/2004-18/11/2008
tarihleri arasında Ankara Bala EÜAŞ Kesik Köprü Hidroelektrik Santrali
İşletme ve Bakım Baş Mühendisliğinde teknisyen olarak görev yaptığını;
18/11/2008 tarihinden itibaren de son işyeri olan Eskişehir Merkez'de
bulunan Milli Savunma Bakanlığı A. Batı Bölge Müdürlüğü'nde görev
yaptığını; bu işyerine istifa ederek geçtiğini; ancak müvekkilinin EÜAŞ'da
çalıştığı geriye dönük 7,5 senesinin istifa ettiğinden bahisle kıdeminden
sayılmadığını; müvekkilinin istifasının işi bırakma iradesi değil de, yeni
görevine başlayabilmesi için olduğunu beyanla müvekkilinin önceki çalıştığı
devlet kurumlarında sayılmayan 7 yıl 6 aylık kıdeminden doğan maddi
kayıpları nedeniyle uğradığı zararlar için şimdilik 1.000,00 TL'nin davalı
kurumdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle husumet
itirazında bulunduklarını davanın Eskişehir A. Başkanlığı Batı Bölge
Müdürlüğü'ne ihbar edilmesini, davacı tarafından talep edilen hususun
davacının daha önceki çalışma sürelerinin kıdeminden sayılmasına ilişkin
olduğunu, bu talebinin idare tarafından reddi işleminin idari bir işlem
olduğunu ve İdare Mahkemesi'ne dava açılması gerektiğini, bu yönü ile görev
yönünden davanın reddine karar verilmesini, esas yönünden de davanın
reddine karar verilmesini talep etmiştir.
ESKİŞEHİR
1.İŞ MAHKEMESİ : 16.8.2013 gün ve E: 2013/641 K: 2013/891 sayı ile, dava
konusu uyuşmazlığın, davacının 6.4.2001-29.9.2004 ve 30.4.2004-18.11.2008
tarihleri arasında kamu işçisi olarak geçen kıdeminin 2008 yılından
itibaren göreve başladığı MSB’na bağlı iş yerinde ücret bakımından
kıdeminden sayılıp sayılamayacağının tespitinden kaynaklandığını
belirterek, 4857 sayılı Kanun’un 1., Anayasa’nın 128., 657 sayılı Yasa’nın
4., 399 sayılı KHK ve 233 sayılı KHK’lerden sözederek, davacının davalı
kurumdan önce çalışmalarının geçtiği EÜAŞ Gökçekaya HES İşletme Müdürlüğü
ve Kesikköprü Hidroelektrik Santrallerinin de birer kamu iktisadi teşebbüsü
olduğu, davacının sözleşmeli olarak çalıştığı, yine sınavla ataması yapılan
A. TF 8 Tank Çiftliğinde de aynı şekilde çalışmaya devam ettiği, davacının
tüm hizmeti süresince sözleşmeli olarak çalıştığından iş mevzuatına tabi
bir çalışmasının bulunmadığı dolayısıyla davaya konu uyuşmazlığın idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın yargı yolunun
caiz olmaması nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle A. Başkanlığı Batı Bölge
Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR
2. İDARE MAHKEMESİ; 12.9.2013 gün ve E:2013/881, K: 2013/745 sayı ile,
davacının işçi statüsünde olduğu ve davalı idare ile davacı arasındaki
hukuki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi bulunduğu; işçi
statüsünde bulunan davacının daha önceki çalışmalarına ilişkin hizmet
birleştirme talebinin reddine ilişkin 21.3.2013 tarih ve 630 sayılı işlemin
iptali ile önceki devlet kurumlarında sayılmayan geçmiş 7 yıl 6 ay kıdemden
doğan maddi kayıplar nedeniyle 1.000,00 TL’nin davalı kurumdan tahsili istemiyle
açılan bu davanın “İş Kanununa göre işçi sayılan davacı ile işveren
arasında iş akdinden kaynaklanan bir dava” niteliğinde olduğu ve 5521
sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görev alanında
kaldığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarından
sonra oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Eskişehir A. Bölge Başkanlığı emrinde işçi statüsünde görev yapan
davacının, hizmet süresinin daha önce çalıştığı EÜAŞ’ta geçen hizmet
süreleriyle birleştirilmesi isteminin reddine ilişkin 21.3.2013 gün ve 630
sayılı Milli Savunma Bakanlığı, A. Batı Bölge 2. İşletme Müdürlüğü
işleminin iptali ile daha önce çalıştığı kurumlarda geçen 7 yıl 6 aylık
dönemdeki kıdemden doğan maddi kayıpları nedeniyle şimdilik 1.000,00TL’nin
tahsili istemiyle açılmıştır.
Davacının çalıştığı dönemde
halen yürürlükte olan 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134
sayılı R.G.de yayımlanan 4857 sayılı Kanunun 120. maddesi ile yürürlükten
kaldırılan 1475 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde işçinin tanımı
yapılmıştır. Buna göre; “Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte
ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek
kişiye işveren, işin yapıldığı yere işyeri denir.” hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari
Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı
bendinde;
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir “ denilmek sureti ile idari yargıda görülecek dava ve işler
sayılmıştır.
506
Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine
dayanarak birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre
sigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”
Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,
yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde
görülür” hükmüne yer verilmiştir.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş
Kanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci
maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç)
işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa
dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi
ile görevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A) 5018 sayılı kanunun 4 üncü
maddesinin (E) fıkrasına göre sendikaların açacakları ve bu sıfatla
aleyhlerine açılacak hukuk davalarına;
B) İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar
veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan
itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki
bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeler
alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere göre bakılır.
Fiili ve hukuki imkansızlıklar
dolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığı hallerde de
yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Yunus
Emre Sosyal Güvenlik Merkezinin Eskişehir İş Mahkemesine sunduğu 7.6.2013
günlü davacıya ait Sigortalılık Tescil ve Hizmet Kaydı Tespiti konulu
yazısında “ Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının incelenmesinde yukarıda
kimlik bilgileri bulunan şahsın 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (a)
bendine tabi 0600017772974 sicil numarası ile tescil kaydı bulunduğu tespit
edilmiş olup hizmet bilgileri ektedir.” denildiği, ve davacının SGK Hizmet
Dökümünden 1992 yılından itibaren 506 sayılı Yasaya tabi olarak çalıştığı;
19.11.2008 tarihinde A. Batı Bölge Müdürlüğüne Açıktan Atama ile 4. Dönem
İşletme Toplu İş Sözleşmesi hükümleri doğrultusunda 3/2 grup derecesi ve
33.17 TL yevmiye ile kalifiye işçi olarak göreve başladığı, işçinin İş Sözleşmesine
aykırı hareketi halinde İş Kanunu’nun hükümlerinin uygulanacağının
belirtildiği; Milli Savunma Bakanlığı A. Başkanlığı Batı Bölge
Müdürlüğü’nün 20.11.2008 gün ve 4082 sayılı yazısında da davacının 4857
sayılı İş Kanunu hükümleri doğrultusunda görevine başlatıldığının yazıldığı
anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacı her ne kadar kamu
personel seçme sınavına girerek, davalı kurumda çalışmaya başladığını ileri
sürmekte ise de; 506 sayılı Yasa yürürlükte iken işe alınarak çalışmaya
başladığı, uyuşmazlığın geçmiş çalışma dönemlerinin kıdeminden sayılmadığı
nedeniyle maddi kayıplardan kaynaklandığı ve davalı idare bünyesinde de
4857 sayılı İş Kanunu uyarınca istihdam edildiği gözetildiğinde, istemin
adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Eskişehir 1. İş Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Eskişehir 1. İş Mahkemesinin
16.8.2013 gün ve E: 2013/641 K: 2013/891 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/125
KARAR NO : 2014/174
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Emekli devlet memuru olan davacı
tarafından, 07.04.2008 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde
görmüş olduğu tedavi sonucunda kalbine takılan “damar ortezi-ilaçlı stent”
bedelinin kendisine ödenmesi istemiyle yapılan 23.10.2008 günlü başvurunun
reddine ilişkin 01.12.2008 gün 28792 sayılı davalı idare işleminin iptali
ile stend bedelinin faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle
açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. N.B.A. & Av. B.A.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emekli Sandığı
Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. S.A. (İdari Yargıda)
Av. O.Ç. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili, dava dilekçesinde özetle; emekli devlet memuru olan davacının, 07.04.2008
tarihinde, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde gördüğü tedavi
aşamasında kalbine takılan ilaçlı stent bedelinin ödenmesi istemiyle
yapılan başvurunun reddedildiğini açıklayarak 01.12.2008 gün ve 28792
sayılı davalı idare işleminin iptali ile stent bedelinin faiziyle birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle idari yargıda dava açılmıştır.
ANKARA 13. İDARE MAHKEMESİ: 26.02.2009 gün ve E:2008/1387, K:2009/261 sayılı kararı ile özetle;
5434 sayılı Kanun kapsamındaki tedavi giderlerinden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde görülüp çözümlenmekte iken, 5510
sayılı Kanun ile, 5434 sayılı Kanunun tedavi giderlerine ilişkin
hükümlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı, aynı
Kanunda finansmanı sağlanacak ve sağlanmayacak sağlık giderlerinin
düzenlendiği, davacının, kalp ameliyatında kullanılan damar ortezi
bedelinin ödenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin tesis
edildiği ve bakılan davanın açıldığı tarihlerde 5510 sayılı yasanın
yürürlükte olması nedeniyle, iş mahkemesinin görev alanında bulunduğundan
5510 sayılı yasanın 101.maddesi gereğince davanın görüm ve çözümünde adli
yargı mercilerinden İş Mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek
görevsizlik kararı vermiştir.
İdare mahkemesinin kararı itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ: 20.10.2010 gün ve E:2009/316,
K:2010/702 sayılı kararında özetle; davacının kronik arter kalp hastası
olduğu, damar tıkanıklığının % 90 oranında ve birden fazla damarda ortaya
çıktığı, ilaçlı stent kullanılması halinde daralmanın daha az olacağından
davacıya ilaçlı stent kullanıldığı, bu nedenle Kurumun protokolde yer
almadığı gerekçesiyle ve hastaya yarar sağlamayarak tekrar tedavi
gerektirecek olan ilaçsız stent bedelini ödemek istemesinin yasal
dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile, 2.465,88
TL nin 23.10.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan
alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar
verilmiş ve bu karar davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ : 27.06.2012 gün ve E:2012/8221
K.2012/12604 sayılı BOZMA İlamında özetle; davacının, memur olarak
çalışmakta iken, 2001 yılından itibaren emekle aylığı aldığı, tedavisinin
ise 08.04.2008 tarihinde yapıldığı gözetilerek davanın, görevsizlik
nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği açıklanarak, hükmün bozulmasına
karar verilmiştir.
ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ :22.05.2013 gün ve E2012/566
K:2013/353 sayılı kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın
usulden reddine karar vermiştir. Görevsizlik
kararı tarafların vekillerine 22.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, emekli olan davacı tarafından, 07.04.2008 tarihinde
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde görmüş olduğu tedavi sonucunda
kalbine takılan “damar ortezi- ilaçlı stent ” bedelinin kendisine ödenmesi
istemiyle yapılan 23.10.2008 günlü başvurunun reddine ilişkin 01.12.2008
gün 28792 sayılı davalı idare işleminin iptali ile stend bedelinin faiziyle
birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; emekli devlet memuru olan davacıya,
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde tedavi gördüğü sırada 07.04.2008
tarihinde ilaçlı stent takıldığı, 15.04.2008 tarihli faturaya göre
davacının bu tedavi nedeniyle 2.700,00 TL ödemek zorunda kaldığı, davacı
tarafından stentlerin bedelinin ödenmesi istemiyle 23.10.2008 tarihinde
davalı idareye müracaat edildiği, bu müracaatın 01.12.2008 tarihinde reddi
üzerine, ret işleminin iptali ile stent fatura bedelinin idare tarafından
faizi ile ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren
ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir
sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı
Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar
ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Ancak,
yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce
statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal
güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem
niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği
açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte devlet
memuru olarak emekli olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 13.İdare Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.
İdare Mahkemesi’nin 26.02.2009 gün
ve E:2008/1387, K:2009/261 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/138
KARAR NO : 2014/187
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası hükmü
bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. A.S., Av. M.D.
Davalı : İstanbul Valiliği, C Bölg. Trf. Dent. Şb. Müd.
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının
tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek
2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 6.9.2012 tarih ve GN-047563
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 6.9.2012 tarih ve 0198520 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
5. İDARE MAHKEMESİ: 5.11.2012 gün ve E:2012/1744, K:2012/2605 sayı ile;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlendiği açıklanarak, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Bu
kez, davacı vekili, idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL
ANADOLU 22.SULH CEZA MAHKEMESİ:4.6.2013 gün ve D.İş:2013/169 sayı ile; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması, 2918 sayılı
Kanun’un 112. maddesinde men tutanağı ile ilgili olarak Mahkemelerinin
görevli kılınmamış olması nedenleriyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsiz olmaları nedeni ile itirazın reddine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden,
bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer
alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının
talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da
beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri
arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında
kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği
sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, “idari
para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan dava yönünden” 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca
uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari
ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116.
maddedeki itiraz yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça belli eden bir
hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi
ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe
girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un
diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel
görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı
yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde “(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 5. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 5. İdare
Mahkemesi’nin 5.11.2012 gün ve E:2012/1744, K:2012/2605 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/178
KARAR NO : 2014/225
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıya ait aracın seyir halinde iken
yol üzerinde bulunan rögar kapağının aracın alt kısmına çarpması sonucu
gerçekleşen zararın, kazanın oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece
tazmin edilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.S.
Vekilleri : Av. A.Ç., Av. M.Ş.Ç.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkiline ait 2008 model
Fiat marka aracın, 24.09.2011 tarihinde, müvekkilinin babası S.S.
tarafından kullanılmakta iken, aracın alt kısmının, Kuşlartepe Sokak
Kavşağı’nda davalı idare tarafından yaptırıldığı anlaşılan tabandan
yaklaşık 20. cm
yükseklikteki rögar kapağına çarptığını, bu çarpmanın sonucunda maddi hasar
meydana geldiğini; oluşan hasarın tazmin edilmesi amacıyla davalı idareye
yaptığı başvurulardan sonuç alamadığını; tabandan 20 cm daha yüksek
yapılması nedeniyle müvekkiline ait aracın alt kısmının rögar kapağına çarpması
sonucu müvekkilinin aracında, 6.477.98- TL maddi hasar oluştuğunu; bu hasar
nedeniyle de araçta yaklaşık %10 oranında (2.000-TL) bir değer kaybı
gerçekleştiğini, tamir süresi içerisinde müvekkilinin kendisi ve ailesi
için yaklaşık 500-TL de ulaşım gideri ödediğini; müvekkilinin uğramış
olduğu bütün bu zararların, rögar kapağını tabandan 20 cm daha yüksek yapan
ve dolayısıyla kusuru bulunan davalı idareden tazmin edilmesi gerektiğini
ifade ederek; olay nedeniyle oluşan toplam 8.977,98-TL’lik zararın, olayın
gerçekleştiği 24.09.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
davalı idareden tazmini istemiyle 14.6.2012 tarihinde idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
10.İDARE MAHKEMESİ:9.11.2012 gün ve E:2012/970, K:2012/2097 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesinde "İşleteni veya
sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,
adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra
hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından
dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya
şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer
mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir." hükmüne yer verildiği; dava dilekçesi ve
eklerinin incelenmesinden, Davacıya ait olan 34…… plakalı aracın seyir halinde
iken yol üzerinde bulunan logar kapağının aracın alt kısmına çarpması
sonucu araçta meydana gelen 8.977,98 TL'lik maddi zararın olay tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmin edilmesi istemiyle
görülen davanın açıldığının anlaşıldığı; 18.6.2012 gün ve 28327 sayılı
Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına
bakıldığında, köprüde trafik kazası yaparak yaşamını yitiren şahsın
yakınları tarafından, yolun ve köprünün yol bakım, onarım ve yapımının
uygun olmadığı, hiçbir işaretlemenin bulunmadığı, bu eksiklerin oluşan
kazaya büyük ölçüde sebebiyet verdiği, kazanın hizmet kusuru nedeniyle
meydana geldiği ileri sürülerek açılan tazminat davasında çıkan görev
uyuşmazlığı sonucu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 04.06.2012 gün ve E:2012/107,
K:2012/134 sayılı kararı ile "2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe girdiği gözetildiğinde, göreve ilişkin hükmün
bu tarihten önce idari yargı yerinde açılmış olan davalara uygulanmayacağı
açıktır. Bu durumda, görev maddesinin yürürlük tarihi olan 19.1.2011
tarihinden önce (14.5.2010 tarihinde) idari yargı yerinde açılmış olan iş
bu davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği"ne karar
verilmiş, yine resmi bir aracın yolda bulunan logar kapağına çarpması nedeniyle
hasara uğraması sonucu açılan dava sonucunda çıkarılan görev uyuşmazlığı
sonucu Mahkemenin, 04.06.2012 gün ve E:2012/101, K:2012/133 sayılı kararı
ile "2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi gözetildiğinde meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği"ne karar verilmiş
olduğu; bu durumda, yukarıda aktarılan ve kesin olan Uyuşmazlık Mahkemesi
kararları ve 2918 sayılı ’Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi gözetildiğinde meydana gelen zararın tazmini istemiyle 14.06.2012
tarihinde açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının
15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu
karara karşı yapılan itiraz ve karar düzeltme istemleri İstanbul Bölge
İdare Mahkemesince reddedilmiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
KÜÇÜKÇEKMECE
5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve E:2012/786, K:2012/280 sayı
ile, davada idari karar ve fiilin neticesinde meydana gelen zarar olduğu,
belediyelerin yol düzenleme çalışmalarının, kamu yasaları gereğince
kendisine verilmiş idari görev olduğu, bu hizmetin eksik yapılmasından
doğan zararlar için açılacak tazminat davalarının görüleceği yerin de idari
yargı yeri olduğu, böyle eylemlerden doğan zararların ödettirilmesi
isteklerinin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 2/1-b maddesi
uyarınca, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar
görenler tarafından açılan tam yargı davasıyla çözüleceğinden, görevli mahkemenin
idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle; dava dilekçesinin yargı yolu
bakımından reddine, görevli mahkemenin ve yargı yolunun idari yargı yolu ve
İdare Mahkemesi olduğunun anlaşılması nedeniyle Mahkemelerinin
görevsizliğine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan
zararın, kazanın oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin
edilmesi isteminden ibarettir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, 24.9.2011 tarihinde, davacıya ait olan 34 FE 7686 plakalı
aracın seyir halinde iken yol üzerinde bulunan rögar kapağının aracın alt
kısmına çarpması sonucu araçta maddi hasar meydana geldiği; olayın meydana
gelişinde davalı Belediyenin kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan zararın
tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde
açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918
sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170
sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin
birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi
gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165
sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargı organına
bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya bırakılmasında
Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin iptal
isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin
son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı
kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin
bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev
konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca
başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması
zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın
tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 26.12.2012 gün ve
E:2012/786, K:2012/280 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı Belediyenin karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı
maddi zararın tazmini istemi ile İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılama sonucunda
""uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli
Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile görevsizlik kararı
verilmiş
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez
davacı vekili aynı istekle Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava ikame
etmiş,
Adli Yargıda yargılama sonucunda
idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı davası niteliğinde
bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği" gerekçesi ile dava
dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
2247 sayılı yasanın 19. maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiş,
Uyuşmazlık Mahkemecesince yapılan
inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde
davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının
görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Belediyenin karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın
meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı KTK'nın 10.md.
"Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları, trafik
düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve
üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli"
olduğuna işaret edilmiş,
3030 Sayılı Yasa'nın 6.md.
"Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma,
yaptırma, bakım ve onarımım sağlama..." Büyükşehir Belediyesinin
görevleri arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md.
"idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü
olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından
açılan tam yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda belediye sınırları içindeki
yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alınan
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni
veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluktfo
davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında
çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlannın verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kararlarını,
karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C.
Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun
hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu
hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez."
hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul
edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa
koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini
önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı
verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut
olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması
mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak
olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi
Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa
edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını
benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında
yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Arravasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza, Sayın çoğunluğun kararı
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama
yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz
görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün
tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kollan ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu
Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad
edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli
olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı,
E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari Yargının görevli
olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2014/179
KARAR NO : 2014/226
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ö.D.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 34…… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit
edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 13.8.2012 tarih ve GN-598472
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 13.8.2012 tarih ve 0189767 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı,
idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
9. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2012 gün ve E:2012/1390, K:2012/1945 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE
5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 10.5.2013 gün ve D.İş:2012/648 sayıyla; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili benzer kararları da emsal
gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz Büyükçekmece 7. Asliye Ceza
Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen biçimde önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle gönderildiği ve
sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici
olarak trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para
cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak
trafikten men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 9. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 9. İdare
Mahkemesi’nin 10.10.2012 gün ve E:2012/1390, K:2012/1945 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2014/180
KARAR NO : 2014/227
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, soruşturma konusu eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : B.A.
Vekili : Av. O.Ş.
Davalı : Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük ve Muhafaza
Müd.
O L A Y : Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık
Bürosunca, davacı B.A.’un yetkilisi olduğu A. San. ve Tic. A.Ş.’nin adına
düzenlenmiş 8.2.2009 tarih ve 2010/D1-00743 sayılı dahilde işleme izin
belgesi kapsamında vergi muafiyetinden faydalanılarak ülkeye getirilen
21.6.2010/82853 tarih ve sayılı beyanname muhteviyatı olan D-Biotin cinsi
eşyanın gümrük işlemlerini ve taahhütlerini gerçekleştirmeden serbest
dolaşıma soktuklarının soruşturma sırasında anlaşıldığı, bu durumda eylemin
idari para cezasını gerektirdiği nedeniyle görevsizlik kararı ile
soruşturma dosyasının Kabahat Bürosuna gönderilmesinden sonra; Büyükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosunun 21.3.2012 gün ve Kabahat Defteri
No:2012/1147, Karar No:2012/702 sayılı kararı ile, geçici ithalat dahilinde
işleme rejimi kapsamındaki eşyayı gümrüksüz olarak serbest dolaşıma sokmak
suretiyle bahsedilen kabahat eylemini işlediği gerekçesiyle, davacının 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3. maddesinin doK.ncu fıkrası
uyarınca 9.028,68 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar
verilmiştir.
Davacı vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle
adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE
5. SULH CEZA MAHKEMESİ; 5.7.2013 gün ve D.İş No:2012/829 sayı ile; 5607
sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin
kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesi ile yeniden
düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare mahkemesi olarak
gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ; 4.9.2013
gün ve E:2013/1890, K:2013/1468 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa’nın 23. maddesi uyarınca verildiği, bu
karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca
sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği açıklanarak, açılan davanın
görüm ve çözüm görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu’nun 3. maddesinin doK.ncu fıkrası uyarınca verilen idari para
cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler”
başlığı altında düzenlenen 3. maddesinin doK.ncu fıkrasında, “Geçici
ithalat, dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimi
çerçevesinde ülkeye getirilen eşyayı, gümrük işlemlerini
gerçekleştirmeksizin serbest dolaşıma sokan kişiye, eşyanın gümrüklenmiş
değerinin iki katı idari para cezası verilir”, “Yetkili merciler” başlığı
altında düzenlenen 17. maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine
göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde
hükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının
talebi üzerine, sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı,
30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun
yoluna başvurulabilir” denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı
“Kaçakçılık suçları”, maddenin doK.ncu fıkrası ise, “İhracat
gerçek-leşmediği halde gerçekleşmiş gibi göstermek ya da gerçekleştirilen
ihracata konu malın cins, miktar, evsaf veya fiyatını değişik göstererek
ilgili kanun hükümlerine göre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden
yararlanmak suretiyle haksız çıkar sağlayan kişi, bir yıldan beş yıla kadar
hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Beyanname
ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasında yüzde
onu aşmayan bir fark bulunması halinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458
sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun
235.maddesinde, “ Teminat alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan
veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan A.repolardan
veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya
tamamen eşya çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat
vergilerinin yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ”
denilmekte iken, madde;
“ 1.
Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan
beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)
Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun
tespiti halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra,
gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c)
Eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra,
eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk
Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak
hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir.
2.
İhracat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın
genel düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b)
Eşyanın ihracı, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar
idari para cezası verilir.
3.
Yolcuların, gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı
dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya
taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış
gibi gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4.
Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci
madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.
5.
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan
serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde
farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş
değerinin iki katı idari para cezası verilir ” şeklinde 28/3/2013 gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden
düzenlenmek suretiyle, 5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin
kabahatlerle ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış, 4458 sayılı
Kanun ile kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir.
Bu Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük
vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren
onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri
bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. İdareye
intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye
tebliğ edilir.
3. İtiraz
dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz
süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı
işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir ” hükmü
yer almıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet
savcısının karar verme yetkisi ” başlığını taşıyan 23. maddesinde ise, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm
bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye
yetkilidir.
(2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir
kabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili
kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım
kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş; aynı Kanun’un “Başvuru yolu” başlığı altında düzenlenen
27. maddesinin altıncı fıkrasında, “Soruşturma konusu fiilin suç değil de
kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya
yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına
karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir” ;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve
Uygulama Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında
usul” başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde de,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki
kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan
sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer
almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının yetkilisi olduğu şirket
adına tanzimli 8.2.2009 tarih ve 2010/D1-00743 sayılı dahilde işleme izin
belgesi kapsamında vergi muafiyetinden faydalanılarak ülkeye getirilen
21.6.2010/82853 tarih ve sayılı beyanname muhteviyatı olan D-Biotin cinsi
eşyanın gümrük işlemlerini ve taahhütlerini gerçekleştirmeden serbest
dolaşıma soktuğu nedeniyle davacı hakkında yapılan soruşturma sırasında,
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nca, “geçici ithalat
dahilinde işleme rejimi kapsamındaki eşyayı gümrüksüz olarak serbest
dolaşıma sokmak” şeklinde gerçekleşen eylemin kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacı adına, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu’nun 3. maddesinin doK.ncu fıkrası uyarınca 9.028,68 TL idari para
cezası verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006
gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun
olay tarihinde yürürlükte bulunan maddesi ve yapılan soruşturma sırasında
soruşturma konusunun suç olmayıp, kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326
sayılı Kanun uyarınca, Cumhuriyet Savcısı tarafından davacıya verilen idari
para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu
fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı
verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği
takdirde, idari yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz merciinde
inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un 28.3.2013
gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin
ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna
muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükmüne göre yapılacağı düzenlendiğinden, davanın
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 5. Sulh
Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Büyükçekmece 5. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 5.7.2013 gün ve D.İş No:2012/829 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2014/188
KARAR NO : 2014/233
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Polis memuru olan davacı tarafından,
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın, davacının; ‘’ 1. Adi Malul olduğu,
2. Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapamayacağı, ateşli silah
taşıyamayacağı, 3. Genel İdare Hizmetler Sınıfında görev yapabileceğine’’
dair rapor ve bu rapor neticesi yapılmış olan, Genel İdare Hizmetler
Sınıfına tercih zorunluluğuna ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi
istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : O.S.
Vekili : Av. A.K.
Davalılar : 1- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. S.D. (Adli Yargıda)
2- İçişleri Bakanlığı
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; polis memuru
olan davacının İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 15.09.2010
tarih ve 160200 sayılı yazılarıyla tebliğ edilen; Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’nın 2.9.2010 tarih ve 77.883.106 sayılı raporu ile Genel İdare
Hizmetler Sınıfında görevine devam ettiğini, bu raporda davacının; Adi
Malul olduğu, Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapamayacağı, ateşli silah
taşıyamayacağı, Genel İdare Hizmetler Sınıfında görev yapabileceği
hususlarının belirtildiğini ifade ederek, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel
Müdürlüğü’nün 15.09.2010 tarih ve 160200 sayılı yazılarıyla tebliğ edilen;
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 2.9.2010 tarih ve 77.883.106 sayılı,
davacının; ‘’1.Adi Malul olduğunu, 2.Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev
yapamayacağına, ateşli silah taşıyamayacağına, 3.Genel İdare Hizmetler
Sınıfında görev yapabileceğine’’ dair (bu rapor neticesi yapılmış olan,
Genel İdare Hizmetler Sınıfında tercih zorunluluğun da) raporun iptaline
karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Eskişehir 2.İdare Mahkemesi: 18.02.2011 gün ve
E:2010/1323,K:2011/133 sayı ile özetle, “…davacı hakkında, 5510 sayılı
Yasanın 95.maddesi uyarınca Sosyal Sigortalar Sağlık Kurulunca adi malul
olduğuna, Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapamayacağına, Genel İdari
Hizmetler Sınıfında görev yapabileceğine ilişkin olarak düzenlenen raporun
iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun’un uygulanmasından
doğduğu anlaşılmakla, iş bu davanın görüm ve çözümünde genel görevli
mahkeme olan iş mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, söz
konusu işleme karşı açılan dava mahkememizin görev alanına girmemektedir.’’
demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Eskişehir
İş Mahkemesi: 09.08.2011 gün ve E:2011/635, K:2011/1086 sayı ile özetle;
“…5521 Sayılı İş Mahkemeleri yasasının 1.maddesinde hangi davalara İş
Mahkemelerinin bakacağı açıkça düzenlenmiştir. Anılan yasa maddesinde işçi
sayına kimseler ile işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden
veya iş kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk
uyuşmazlıklarının çözülmesi ve ayrıca işçi sigortaları kurumlan ile
sigortalılar veya yerine kayım olan hak sahipleri arasındaki
uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara bakacağı belirtilmiştir.
Davacı
genel idari hizmetler sınıfında çalışan ve emekli sandığına tabi memur
statüsünde olan bir kişidir. 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü hakkındaki
kanunun 2.maddesinde idari işlemler hakkında menfaati ihlal edilenler tarafından
açılacak iptal davalarının idari yargıda görüleceği düzenlenmiştir. Yapılan
işlem idari bir işlemdir. Davacı alınan rapor doğrultusunda genel idari
hizmetler sınıfına geçirilmiş ve halen bu sınıfta görev yapmaktadır. Alınan
raporda SGK'nın herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Söz konusu raporlar
davacının daha önce çalışmış olduğu İçişleri Bakanlığı tarafından aldırılmış
ve daha sonra bu raporlara istinaden davacının genel idari hizmetler
sınıfına geçirilmesi sağlanmıştır. Yapılan işlemler tamamen idari
işlemlerdir. Davacının rapora sevk edilmesi, rapor alınması, tamamen bağlı
olduğu idare tarafından yapılmıştır, idare mahkemesinin görevsizlik
kararında belirtildiği 5510 Sayılı Yasanın 95.maddesi ve 101.maddesinin bu
olayda uygulanması mümkün değildir. İdare Mahkemesinin söz konusu yasa
maddelerine yanlış anlam vererek sanki rapor SGK tarafından alınmış ve
davacının görevi kurum tarafından değiştirilmiş gibi değerlendirerek
görevsizlik kararı vermiştir. 5521 Sayılı Yasanın 1.maddesinde hangi tür
davalara İş Mahkemelerinin bakacağı açıkça düzenlenmiştir, idare tarafından
düzenlenen işlemlere İş Mahkemesinin bakması anılan yasa hükmü çerçevesinde
mümkün değildir. Dolayısı ile dava dosyasının görev yeri nedeni ile reddine
karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir.
İş
bu karara yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesi
31.01.2013 gün, E:2011/14522, K:2013/1675 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar verilmiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, davacı
vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son görevsizlik kararını
veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Polis memuru olan davacı tarafından, İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 15.09.2010 tarih ve 160200 sayılı yazılarıyla
tebliğ edilen; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 2.9.2010 tarih ve
77.883.106 sayılı, davacının; ‘’ 1. Adi Malul olduğu, 2. Emniyet Hizmetleri
Sınıfında görev yapamayacağı, ateşli silah taşıyamayacağı, 3. Genel İdare
Hizmetler Sınıfında görev yapabileceğine’’ dair rapor ve bu rapor neticesi
yapılmış olan, Genel İdare Hizmetler Sınıfına tercih zorunluluğunun
iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulu’nun 06.08.2010 gün, 56/4487 sayılı kararı ile davacının 1-Adi
malul olduğuna, 2-Emniyet Hizmetleri sınıfında görev yapamayacağına, ateşli
silah taşıyamayacağına, 3-Genel İdari Hizmetler sınıfında görev
yapabileceğine karar verilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel
Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı’nın,İçişleri
Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’ne yazdığı 02.09.2010 gün, 77.833.106
sayılı yazısında; davacı O.S.adına Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesince düzenlenen 30.04.2010 gün ve 2677 sayılı raporun Sosyal
Sigortalar Yüksek Sağlık Kurulunca 5510 sayılı Kanun’un 95.maddesi
gereğince 06.08.2010 günü incelenmesi neticesinde, davacının; 1-Adi Malul
olduğuna, 2-Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapamayacağına, ateşli silah
taşıyamayacağına, 3-Genel İdare Hizmetler Sınıfında görev yapabileceğine
karar verildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, Eskişehir
Emniyet Müdürlüğü’ne hitaben yazmış olduğu 15.09.2010 gün, 160200 sayılı
yazısı ile, davacı O.S.adına düzenlenen raporların Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığınca incelenmesi neticesinde 02.09.2010 gün ve 77.833.106 sayılı
kararın alındığını, bu karar doğrultusunda Osman Suna’ya; Malulen emekli
olması ya da hizmet sınıfının Emniyet Hizmetleri Sınıfından, Genel İdare
Hizmetler Sınıfına aktarılması yönünden dilekçe ile tercihte bulunması
gerektiğinin, Tercihini, Genel İdare Hizmetler Sınıfına aktarılması yönünde
kullanması halinde atanmak istediği yerin bildirilmesinin, Malulen emekli
olması yönünde tercihte bulunması halinde ise, 5 adet vesikalık fotoğraf,
nüfus cüzdanı fotokopisi ile emekli olduktan sonraki ikamet adresinin bildirilmesinin,
Tercihini bildirir dilekçenin ivedi gönderilmemesi halinde ise bahse konu
karar gereğince malulen emekliye sevk edileceğinin tebliğinin talep
edildiği anlaşılmıştır.
Belirtilen bu işlemler neticesinde de, İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 15.09.2010 tarih ve 160200 sayılı yazılarıyla
tebliğ edilen; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 2.9.2010 tarih ve
77.883.106 sayılı, davacının; ‘’ 1.Adi Malul olduğu,2.Emniyet Hizmetleri
Sınıfında görev yapamayacağı,ateşli silah taşıyamayacağı, 3.Genel İdare
Hizmetler Sınıfında görev yapabileceğine ’’ dair rapor ve bu rapor neticesi
yapılmış olan, Genel İdare Hizmetler Sınıfına tercih zorunluluğu işleminin
iptaline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı
anlaşılmıştır.
Davacının iptalini talep ettiği söz konusu rapor özü
itibariyle, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’nun 06.08.2010 gün, 56/4487
sayılı, davacının 1.Adi Malul olduğu, 2.Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev
yapamayacağı, ateşli silah taşıyamayacağı, 3.Genel İdare Hizmetler
Sınıfında görev yapabileceğine dair kararı olup, Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulu bahse konu işlemi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu’nun 95.maddesine göre yapmaktadır.
Buna göre; 5510 sayılı Kanun’un Sağlık Raporlarının Usul ve Esaslarının Belirlenmesi başlıklı
95.maddesinde; ‘’ Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için
yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin
verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu
meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık
kurulu raporlarının usul ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık
hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne
uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen
sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri içerecek şekilde
yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir.
Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeler
ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için
yapılacak sevklere, vazife malûllük derecesini iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen
meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı
derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve
diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı
halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık
Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.’’ hükmü
yer almakta, dolayısıyla davaya konu uyuşmazlık 5510 sayılı Kanun’un
95.maddesinin uygulanmasından kaynaklanmaktadır.Söz konusu sağlık kurulu
raporu ve buna dayalı olarak tesis edilen malullük/sınıf değişikliği
kararları esas itibariyle birer idari işlem olmakla beraber; 5574 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 01.10.2008 tarihinden sonra kamu
görevlisi statüsüyle 5510 sayılı Kanun’a tabi olarak göreve başlayanlar
yönünden, 5510 sayılı Kanun’un 101.maddesi uyarınca İş Mahkemeleri bu
konudaki ihtilaflarda da genel yetkili mahkemelerdir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar
kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar),
kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına
çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar,
(Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli
Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal
güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş
farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden
tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.5510 sayılı Kanunun
iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E:
2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile
birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve
diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı retle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir, Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri
ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve
idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam
edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi
kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi
bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya
devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve
haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve
esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde
çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Eskişehir 2. İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 18.02.2011 gün
ve E:2010/1323, K:2011/133 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2014/192
KARAR NO : 2014/237
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, özel bir şirketteki 2006-2007 yıllarına ait sigortalı
çalışmalarının fiilen gerçekleşmediği yolundaki Sosyal Güvenlik Denetmeni
Raporuna istinaden hizmet günlerinin iptal edilmesi nedeniyle, SGK prim
günlerinin tarafına iadesi istemiyle açtığı davanın 5510 sayılı Kanunun
101. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : E.Ç.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Bşk.lığı (İstanbul Sos. Güv.
Beşiktaş Merkez İl Md.lüğü)
Vekili : Av. Y.E.
O L A Y : Davacı dilekçesinde; hakkı olan ödenmiş SGK Prim gün
sayılarının, Paravan Şirket adı altında SGK Denetmenliğince iptal edilmesi
hakkındaki şikayeti olduğunu; tarafına tebliğ edilen 25.06.2012 tarih, 12.446
- 293 sayılı ifadeye davet mektubu ile, SGK denetmen yardımcısı K.A.
tarafından ikamet adresine gönderilen resmi yazı eki ile 04.09.2012 tarih
ve 13:30 vermiş bulunduğu ifadesi doğrultusunda; SGK 2 1411 02 02 1109143
034 21 - 10 sicil sayılı işyeri ile ilgili, böyle bir işyerinin faal
olduğu, fakat aradan geçen zaman ile böyle bir işyerinin İstanbul ili,
Kağıthane ilçesi, Çağlayan mahallesi, Vatan caddesi üzerinde faal ve
çalışmasının olduğunu beyan ettiğini; Denetmenlerin ise, böyle bir iş
yerinin olmadığını, işyerinin paravan (olmayan iş yeri) adı altında,
kendilerinin yani çalışan elemanların dışarıdan SGK yapılmak suretiyle
sağlık hizmetinden faydalandıklarını ifade ettiğini, SGK Denetmenlerince,
aradan geçen pirim günlerinin kısmi olarak iptal edilmesi ile iş bu davayı
açma zorunda kaldığını; SGK İstanbul Beşiktaş Sosyal Güvenlik İl Merkezine
15.02.2013 tarih ve 2:898.722 dilekçe sayılı numarası ile başvuru
yaptığını, kendilerine böyle bir işyerinin olduğunu ve bu iş yerinde ise
çalışmalarının olduğunu söylemiş ise de; böyle bir yerin paravan şirket
olduğu, hiçbir resmi dayanağının bulunmadığının ifade edildiğini; oysa
çalışmış olduğu yerin resmiyette kaydının olduğunu, çalışmasına istinaden,
kendince edindiği bilgiler doğrultusunda BEDAŞ, İSKİ, MALİYE, İTO
kayıtlarının bulunduğunu, faaliyet adresinin ise İstanbul, Kağıthane
ilçesi, Çağlayan mahallesi, Vatan caddesi, Civelek sokak No:… kat:…
olduğunu ifade ederek; sonuçta, tekraren; böyle bir işyerinin faal olduğu
fakat SGK Denetmenlerince böyle bir işyerinin olmadığı böyle bir işyerinin
ise paravan şirket adı altında sahte evrak ile kurulduğunun beyan
edilmesine karşılık, böyle bir işyerinin faal olduğu fakat SGK tarafından
ise böyle bir işyerinin olmadığı söylenerek, tarafınca hak etmiş bulunduğu
prim gün sayısının iptal edilmesi nedeniyle, iş bu davayı açmak zorunda
kaldığını ve mağduriyetinin giderilmesini, 19.3.2013 tarihinde adli yargı
yerinden talep etmiştir.
İSTANBUL 21.İŞ MAHKEMESİ:4.6.2013 gün ve E:2013/139, K:2013/61
sayı ile, davacının dilekçesinde ve duruşmadaki beyanlarında özetle;
dilekçesinde belirttiği üzere, hakkı olan ve ödenmiş SGK primlerinin
paravan şirket gerekçesiyle SGK denetmenliğince iptalini dava ettiğini
belirterek, neticede davasının kabulünü talep etmiş olduğu; davanın, davacının
talep konusu itibarıyla, sigortalılık süresinin iptal edilmesine yönelik
idari işlemin iptali talepli olarak açıldığı; 6100 sayılı HMK 1. Maddesine
göre; "Mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin
kurallar, kamu düzenindendir." Denildiği; ayrıca mahkemelerin görevli
olup olmadığı hususunun, HMK 114/1-c maddesi gereğince dava şartlarından
sayılarak, mahkemeler tarafından da re'sen dikkate alınacak hususlardan
olduğu; dosyadaki diğer delillerin tetkikinden; dava konusu edilen hususta
2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunu'nun 2. ve ilgili maddeleri
uyarınca, "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları" ile
ilgili davayı görmekle görevli mahkemelerin idari yargı mahkemeleri olduğu;
Mahkemelerince yapılan ön inceleme neticesinde; yukarıda açıklanan
gerekçelerle, uyuşmazlığın çözümünde genel idari yargı mercilerinin görevli
olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı bu kez; SGK denetmenlerince, iş yerinin paravan şirket
denilmesi üzerine çalışmış prim günü bulunan 2006-2007 yıllarına ait hizmet
gününün, düzenlenen 30.11.2012 tarih Fk-2012-213 sayılı rapora istinaden
iptal edildiğini belirterek; hak ettiği SGK prim günlerinin tarafına iadesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5.İDARE MAHKEMESİ:17.7.2013 gün ve E:2013/1597,
K:2013/1417 sayı ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunun "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101.
maddesinde, bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceği hükmüne yer verilmişken, 102. maddesinde ise
idari para cezalarına karşı otuz gün içerisinde idari yargı yoluna
gidilebileceği hükmüne yer verilmiş olduğu; dava dosyasının
incelenmesinden, davanın, davacının 2006 - 2007 yıllarına ait davalı
idarece iptal edilen hizmet günlerinin tarafına iade edilmesi istemiyle
açıldığı ve davanın görüm ve çözüm yerinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanunun "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"
başlıklı 101. Maddesine göre İş Mahkemeleri olduğunun anlaşıldığı
gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a.
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, özel bir şirketteki 2006-2007
yıllarına ait sigortalı çalışmalarının fiilen gerçekleşmediği yolundaki Sosyal
Güvenlik Denetmeni Raporuna istinaden davacının hizmet günlerinin iptal
edilmesi nedeniyle, SGK prim günlerinin tarafına iadesi istemiyle
açılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun, “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4. maddesinde; “ (Değişik:
17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması
bakımından;
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından
çalıştırılanlar,
(…)
sigortalı sayılırlar.(…)
” denilmiş;
Kanunun “İşyeri, işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve
nakli” başlıklı 11.maddesinde, “ İşyeri, sigortalı sayılanların maddî olan
ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir.
İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile nitelik
yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine
bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve
bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer
eklentiler ile araçlar da işyerinden sayılır.
İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en
geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlüdür.
Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların
işe başlama tarihini, ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin,
bu bildirimleri Kuruma yapılmış sayılır. Ticaret sicili memurlukları,
kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde Kuruma bildirmek
zorundadır.
29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer
bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline
ilişkin ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması
durumunda ise en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde,
işyeri bildirgesi ile Kuruma bildirilmek zorundadır.
İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki
adrese nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka
bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde, işyerinin
nakledildiği, yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden
on gün içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları,
ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde, işyeri bildirgesini Kuruma
vermekle yükümlüdür. İşyerinin aynı il sınırları içinde Kurumun diğer bir
ünitesinin görev alanına giren başka bir adrese nakledilmesi halinde, adres
değişikliğinin yazı ile bildirilmesi yeterlidir. Bu işlerde çalışan
sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam eder.
Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu
ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat
niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların
verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten
itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
Bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler
hakkında, 102 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idarî para
cezası uygulanır. İdarî para cezası uygulanması, bu yükümlülüklerin yerine
getirilmesine engel teşkil etmez.
Alt işveren, asıl işverenin işyerinde çalıştırdığı
sigortalıları, işverenle aralarında yaptıkları sözleşmenin ibrazı kaydıyla,
Kurumdan alacağı özel bir numara ile asıl işverenin kayıtlı olduğu dosyadan
bildirir.
İşyeri bildirgesinin verilmemesi veya geç verilmesi, bu
Kanunda belirtilen hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. İşyeri
bildirgesinin şekli ve içeriği ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl
ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne
yer verilmiş; Kanunun “Primlere
İlişkin Hükümler” başlıklı “Dördüncü Kısmının, 79. ve devamındaki
maddelerine ilişkin Birinci Bölümünde “Prim Alınması, Prime Esas Kazanç, Prim Oranları ve Asgarî İşçilik”
hususları; 86. ve devamındaki maddelere ilişkin İkinci Bölümünde, “Prim
belgeleri ve işyeri kayıtları, Prim ödeme yükümlüsü, Primlerin ödenmesi,
Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi
gereken primler” hususları açıklanmış; kanunun Geçici 6.maddesinde; “ (…)
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga ek 24 üncü maddesinde sayılan
kurum ve kuruluşlarca, Kuruma ödenmeyen sosyal yardım zamları, Hazine
tarafından ilgili kurum ve kuruluşlardan tahsil edilmek üzere Kuruma
ödenir.
(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/69 md.) 17/7/1964
tarihli ve 506 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmış olan işyeri
tescilleri, bu Kanun hükümlerine göre yapılmış sayılır.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun
mülga 86 ncı maddesi hükmüne göre topluluk sigortasına tâbi olanların
ödedikleri iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri genel sağlık sigortası dahil bu
Kanuna göre ödenmiş sayılır. Bu süreler yatırıldıkları sigorta kolları
bakımından başlangıç süresi ve prim ödeme gün sayısı olarak kabul edilir.(…)”
denilmiştir. Yine aynı Kanunun “Uyuşmazlıkların çözüm yeri” başlıklı
101.maddesinde “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görülür.” hükmü yer almıştır.
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 107 nci maddesi hükmüne
dayanılarak hazırlanmış olan ve:
12/05/2010 tarih, 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği”nin
“Sigortalıların yersiz tescili” başlıklı 19. maddesinde “ (1) Kanuna
göre sigortalılık niteliği taşımadığı hâlde, gerçeğe aykırı olarak bildirim
yapıldığı tespit edilen tescil kayıtları iptal edilir.”; “Hizmet kayıtlarının düzeltilmesi”
başlıklı 24.maddesinde ise, “ (1) Kurumca hizmet kayıtları;
a) Kurumun denetim ve kontrolle görevli
memurlarınca veya kamu idarelerinin denetim elemanlarınca düzenlenen
raporlarda gerçeğe aykırı hizmet kazandırıldığının veya hatalı ve eksik
kayıt bulunduğunun tespit edilmesi,
b) Sigortalının prime esas kazançları,
gün sayıları ve prim tahsilatına ilişkin bilgilerin hatalı veya eksik aktarıldığının
tespit edilmesi,
c) Kesinleşen yargı kararları ile
sigortalıya hizmet kazandırılması veya Kurum kayıtlarında var olan hizmet
veya prime esas kazançların yeniden belirlenmesi,
hallerinde düzeltilir, iptal edilir
veya yeni kayıt oluşturulur.
(2) Birinci fıkra gereğince, hizmet
kayıtlarında yapılacak güncelleme, iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri,
ünite amirinden alınacak olur üzerine, konu ile ilgili bilgisayara giriş
yetkisi verilen ünite personelince yerine getirilir. Bu şekilde güncellenen
bilgisayar kayıtları, her gün alınacak çalışma listeleri ile
karşılaştırılarak mutabakatı sağlandıktan sonra, eski ve yeni kayıtlara ait
hizmet dökümlerinin onaylı birer örneği sigortalıların dosyalarında
muhafaza edilir. Ancak birinci fıkra (b) bendi gereğince hizmet
kayıtlarında yapılacak iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri, üyeleri
Kurumca belirlenecek komisyon kararına göre yapılır.” hükümlerine yer
verilmiştir.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5754
sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına
göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari
işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek
gerekli bulunmaktadır.
5510
sayılı Kanunun 101 inci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı retle sonuçlandırmıştır.
Bu
bakımdan, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Sosyal Güvenlik Denetmeni
tarafından düzenlenen Sahte İşyeri Denetimi konulu, 30.11.2012 tarih ve
FK/2012-243 sayılı Raporda; 2 1411 02 02 1109143 034 21 10 sicil numaralı
Okçu Giyim Dış Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinden, sigortalılık bildirimleri
yapılan tüm kişilerin bildirimleri ve Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin
19. ve 24.maddeleri doğrultusunda iptal edilmesi ve işyerinin 27.11.2006
tarihi itibariyle kanun kapsamından çıkarılması… sonuç ve kanısına
varılması üzerine; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, İstanbul
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından davacıya gönderilen 25.3.2013 tarih
ve …454 sayılı yazıda, anılan Rapora istinaden, ekte belirtilen dönemlere
ait hizmetlerinin iptal edilmiş olduğunun bildirildiği; davacının ise,
2006-2007 yıllarına ait iptal edilen SGK prim günlerinin tarafına iadesi
istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
Davacının 5510 sayılı Yasa yürürlüğe girmeden önce, Sosyal
Sigortalar Kurumuna bağlı olarak hizmet aldığı tartışmasızdır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri,
somut olay ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde;
işyerinin tescili ve primlere ilişkin düzenlemelerin 5510 sayılı Kanunda
yer aldığı, dava konusu işlemin hukuki dayanağını oluşturan ve bu Kanun
dayanak alınarak hazırlanan Sosyal
Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde de sigortalıların yersiz tescili ve hizmet
kayıtlarının düzeltilmesi hususlarına yer verildiği; yine 5510 sayılı
Kanunun geçici 6. maddesinde, 506 sayılı Kanun hükümlerine göre
yapılmış olan işyeri tescillerinin, bu Kanun hükümlerine göre yapılmış
sayılacağı yolundaki hüküm de gözetildiğinde; bu Kanundan (5510 sayılı
Kanun) doğan uyuşmazlığın, aynı Kanunun 101 inci maddesi uyarınca adli
yargı yerince(İş Mahkemesi) çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevli olduğundan, İstanbul 21. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 21.İş Mahkemesince verilen 4.6.2013 gün ve
E:2013/139, K:2013/61 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2014/198
KARAR NO : 2014/242
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan
itirazın, sürücü belgesi geri alma tutanağı hakkında ayrıca idari yargı
yerine dava açılmış olsa dahi, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan
değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: M.D.
Vekilleri
: Av. K.G., Av. İ.B.G.
Davalı
: Kahramanmaraş Valiliği (İl Emniyet Müdürlüğü)
O L A Y : Kahramanmaraş Valiliği’nin 25.4.2013 gün ve Karar
No:2013/1128 sayılı idari yaptırım kararı ile, Kahramanmaraş Bölge Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü’nce 21.4.2013 gün ve A-495133 seri-sıra sayı ile
davacı hakkında üçüncü kez alkollü araç kullanmaktan dolayı trafik suç
tutanağı düzenlendiğinden bahisle, davacıya 2918 sayılı Kara-yolları Trafik
Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca 3.600,00TL. idari para cezası verilmiş,
Kahramanmaraş Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’nce 21.4.2013 gün ve
0688 sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağı düzenlenmiştir.
Davacı vekilleri, sürücü belgesi geri alma tutanağı hakkında,
ayrıca idari yargı yerine dava açıldığını belirterek, idari para cezasının
iptali istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
KAHRAMANMARAŞ
3. SULH CEZA MAHKEMESİ; 21.5.2013 gün ve D.İş:2013/392 sayı ile; idari para
cezası yanında davacının ehliyetinin de geri alınması kararı verildiği ve
idari yargı yerinde dava konusu edildiği açıklanarak, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dava konusu
edildiği nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı
vekilleri, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP
1. İDARE MAHKEMESİ: 28.6.2013 gün ve E:2013/1144, K:2013/712 sayı ile;
ilgili Kanunlar uyarınca idari para cezasına karşı açılan davanın idari
yargı yerinde görülebilmesi için sürücü belgesi geri alma tutanağı hakkında
birlikte dava konusu edilmesi gerektiği, olayda ise sadece idari para
cezasına karşı dava açıldığı açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen biçimde önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle gönderildiği
ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlı-ğının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın 48/5. maddesi uyarınca verilen para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik
ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri
Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen
sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi
başarıyla tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya
üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı
aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira
hafif para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene
sonrasında uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri
iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin
yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken,
maddenin beşinci fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde
alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir
suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgesi altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları
alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin
bitiminde başlar ”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiş, maddeye aynı Kanunla;
“Sürücü belgelerinin geçici geri alma
işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır
” denilmek suretiyle onikinci fıkra eklenmiştir.
Anılan Kanun’un, “Trafik zabıtasının
görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye
ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesinde ise, “Trafik
zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabıtası:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu
hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu
görülen haller dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez,
araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b)Genel Zabıta:
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde
polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de
jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle
yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye
ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir” denilmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı
Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler
dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan
davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari
cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme
yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile
yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri
üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen
idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde, “(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması
başlıklı DoK.ncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
bakacak mahkemeler ve yetkileri ” başlığı altında düzenlenen 112.
maddesinin ilk paragrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu
kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya
işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12.7.1013 tarihli
6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle yapılan değişiklik ile, maddenin
başlığı, “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”;
şeklinde, madde ise, “Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve
trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,
sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar
verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin
ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak” eylemi
nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline
dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine
işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen
davalarla birleştiri-lemez.
……. ” denilerek yeniden düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un 12.7.2013 tarih ve 6495
sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve
5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun’un, bu
Kanun’daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin
düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına
ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında;
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma
görevinin idare mahkemesine ait olduğu kuş-kusuzdur.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının
çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya
içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması
halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının
da, idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının
kaldırılmasına karar verilmiştir.
Somut olayda, idari para
cezasına konu işlem kapsamında
aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı da
düzenlendiği ve idari yargı yerinde dava
konusu edildiği anlaşılmış ise de; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
“Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, …..
ehliyetin geri alınması, …….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen
istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan “ehliyetin geri
alınması”na ilişkin hükmün, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde
yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve
bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği
gözetildiğinde, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının çözümünde, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali
istemiyle idari yargı yerinde açılan davanın bir öneminin bulunmadığı
açıktır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326
sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri
olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda son olarak 12.7.2013 gün
ve 6495 sayılı Kanun’la değişiklik yapıldığı, bu haliyle de idari para
cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği
anlaşıl-mıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,Kahramanmaraş 3. Sulh
Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kahramanmaraş 3. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 21.5.2013 gün ve D.İş:2013/392 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/201
KARAR NO : 2014/244
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın
idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : G. Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av. M.H.G., Av. B.F.K.Ç.
Davalı : Sincan Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ş.D.
O L A Y : Davacı şirket vekili, dava
dilekçesinde, müvekkili şirkette sigortalı 06…… plakalı aracın, 06.09.2012
tarihinde geçirdiği trafik kazası neticesinde hasarlandığını; olay
neticesinde araçta 7.306.00 -TL’lik hasar meydana geldiğini, tespit edilen
hasar bedelinin sigortalı vasıta sahibine ödendiğini; Trafik Tespit
Tutanağına göre, olayın meydana gelişinde davalı kurumun % 25 oranında yol
kusurunun saptandığını; hasar nedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen
müvekkili şirketin, TTK’nun 1301’nci maddesine göre sigortalısının
haklarına halef olarak kusur nispetine göre işbu davayı açmaya hak
kazandığını ifade ederek; fazlaya ait dava ve talep hakları saklı kalmak
kaydıyla, davalı idarenin %25'lik kusuruna karşılık gelen 1.826,00 TL
tazminatın, ödeme günü olan 06.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 13.İDARE MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve E:2013/381,
K:2013/435 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
"Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde,
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafık kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. / Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir." hükmüne yer verildiği; uyuşmazlığın,
karayolunun bakım ve onarımındaki kusur nedeniyle oluştuğu iddia edilen
zararın tazmini istemine ilişkin olduğu anlaşıldığından, Yasanın yukarıda
belirtilen hükümleri karşısında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'ndan
kaynaklı sorumluluk davası niteliğinde bulunan bu davanın görüm ve
çözümünde idari yargı yerinin değil, adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün
05.11.2012 tarih ve E:2012/144, K:2012/224 sayılı kararının da bu yönde
olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi
uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
SİNCAN
4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:8.7.2013 gün ve E:2013/148, K:2013/198 sayı ile,
dava konusu kazanın davalı Belediyenin yol yapımı nedeni ile kamu hizmeti
ifası nedeni ile gerçekleşen idari işlemden ve bu suretle hizmet kusurundan
kaynaklanan kusuru nedeni ile gerçekleştiği iddiasıyla davalı İdarenin
hizmet kusuruna dayanılarak rücuen tazminat talebinde bulunulduğu, her ne
kadar dava konusu olay nedeni ile Ankara 13. İdare Mahkemesinin 22/03/2013
gün ve 2013/381-435 Esas Karar sayılı yargı yolu nedeni ile görevsizlik
kararı ile reddedildiği anlaşılmış ise de, İdarenin hizmet kusurundan
kaynaklanan nedenlerle doğan trafik kazalarında, idarenin hizmet kusurundan
kaynaklanan tazminat taleplerinin idari Yargı yerinde dava konusu
edilebileceği, bu konuda müstekar Yargıtay 4. Hukuk Dairesi içtihatlarında
isabetle belirtildiği gibi, (dosyaya bilgisayar çıktısı konulan,“Yargıtay
4.Hukuk Dairesinin 22/11/2012 tarih 2012/14110-17727 Esas-Karar sayılı
kararında "haksız eylem nedeniyle uğranılan zararın davalı Belediyeye
ödetilmesinde, davalı Belediyenin Anayasa'nın 130. Maddesi gereğince Kamu Tüzel
Kişisi olup, eylem ve işlemlerinin kamu hizmeti olarak değerlendirilmesi
gerekmesine ve hizmet kusuru nedeniyle zarar tazmini davasının, 2577 sayılı
idari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince tam yargı davası
olarak idari yargı yerinde açılması gerektiğinden, Mahkemenin görevsizliği
nedeni ile dava dilekçesinin reddine karar verilmesi" hususunun
belirtilmiş olması; yine Mahkemelerine açılan bu davayla aynı bir olayda;
dosyaya bilgisayar çıktısı konulan Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 18/12/2012
tarih 2012/10089-19521Esas-Karar sayılı kararında "belediyece yol
çalışması sırasında gerekli önlemler alınmadığından meydana geldiği iddia
olunan trafik kazasından dolayı uğranılan zararın davalı Belediyeye
ödetilmesinde, davalı Belediyenin Anayasa'nın 130. Maddesi gereğince Kamu
Tüzel Kişisi olup, eylem ve işlemlerinin kamu hizmeti olarak
değerlendirilmesi gerekmesine ve hizmet kusuru nedeniyle zarar tazmini
davasının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi
gereğince tam yargı davası olarak idari yargı yerinde açılması
gerektiğinden, Mahkemenin görevsizliği nedeni ile dava dilekçesinin reddine
karar verilmesi "hususunun belirtilmiş olması)dava konusu olayda
bahsedilen ve Ankara 13. İdare Mahkemesinin kararında belirtilen 2918 Sayılı
Trafik Kanununun, görevli yetkili Mahkeme başlıklı 110. Maddesinde
"işleteni veya sahibi devlet veya diğer kamu kuruluşu olan araçların
sebebiyet verdiği zarara ilişkin olanlar dahil bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları Adli Yargıda görülür" hükmünün davaya karışan araçlar
yönünden özel araç-kamu aracı ayrımı yapmaksızın, özel ya da kamuya ait
araçların karıştığı kazalardan dolayı açılan trafik kazasından kaynaklanan
davaların Adli Yargı yerinde görüleceğinin belirtildiği, oysa dava konusu
olayda Davalı idareye ait kamu aracının kazaya karışmasının söz konusu
olmadığı, kazanın meydana gelmesinde davalı İdarenin hizmet kusurunun söz
konusu olduğu, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan davalarda da Adli
Yargı yerinin görevli olmadığı, İdari Yargı yerinin görevli bulunduğu
gerekçesiyle; davanın görevsizlik nedeni ile usulden reddine karar vermiş;
temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 5.11.2013 gün
ve E:2013/17029, K:2013/15063 sayılı kararıyla onanmış ve Mahkeme kararı
kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen
hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin
edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; idari yargı kararının kesinleşme
durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta
şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir
rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini
sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın,
gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret
levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik
birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı Şirkete sigortalı aracın, sürücüsünün sevk ve
idaresinde Ankara Sincan E-90 istikametinden Alıcı Mahallesi istikametine
seyir halinde iken, 2700. metreye geldiği sırada servis yoluna girmesi
gerekirken, yol üzerindeki dubalarla trafiğe kapanmış olan yola girdiği ve
yol üzerinde bulunan toprak ve taş parçalarının bulunduğu alana ön kısmı
ile çarpması nedeniyle, tek taraflı trafik kazası sonucunda hasar gördüğü,
bahis konusu olay neticesinde araçta tespit edilen hasar bedelinin
sigortalı araç sahibine ödendiği, olayın meydana gelişinde davalı idarenin
kusurlu olduğundan bahisle, hasar bedelinin %25’lik kısmının, ödeme
tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle
davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde
açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918
sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170
sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin
birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı
neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya
bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin
iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158.
inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; karayolundaki kusur sonucu
meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın
da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevli olduğundan, Sincan 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Sincan 4.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 8.7.2013 gün ve E:2013/148,
K:2013/198 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/211
KARAR NO : 2014/252
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: A.G.
Vekili
: Av. C.M.P.
Davalı
: Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. E.E. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının
teknisyen statüsünde çalışmakta iken, Türk Telekom hisselerinin satışı
sonucu kamu payını %50 nin altına düşmesi nedeniyle 4046 Sayılı Yasanın 22.
maddesi çerçevesinde başka kamu Kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için Devlet Personel Başkanlığına bildirimin yapıldığı, 20.07.2010
tarihinden itibaren şirketle ilişiğinin kesildiğini, ancak kamu kurumlarına
naklinin yapılması için Devlet Personel Başkanlığına bildirim sırasında
maaş nakil ilmühaberinin 4046 Sayılı Yasanın 22. maddesine uygun
düzenlenmediğini, maaşın eksik hesaplandığını, belirterek Yüksek Planlama
Kurulunun 2006/T-17 ve 2006/T-32 sayılı kararları uyarınca
01.01.2006-30.06.2006 arası 40,00 TL ve 01.07.2006 – 31.12.2006 arası 40,00
TL olmak üzere (40+40 olarak tabir edilen denge tazminatının) 80,00 TL ve
%2,32 enflasyon farkı ve diğer sosyal ve ekonomik haklarının da hesaplanarak
Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarihi itibariyle yeniden
tespitine, 01.01.2006 tarihinden itibaren aylık ödemesi ve maaşı eklenmesi
gereken ve davalı tarafından ödenmeye denge tazminatı olarak adlandırılan
82,50 TL zammın şimdilik 2.000 TL’nin yasal faiziyle davalıdan alınarak
davacıya verilmesi istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
SAMSUN 3. İŞ MAHKEMESİ:
15.07.2013 gün ve E:2011/675 K:2013/761 sayılı kararında “…her ne kadar
Türk Telekom A.Ş. 14.11.2005 tarihinden sonra hisselerinin % 50 sinden
fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçmiş olup, kamu kuruluşu niteliğini
kaybetmiş ise de davalı şirkete davacının ücreti konusunda artış oranının
ne şekilde olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirmesi, bildirim ile beraber nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında sonuçlar doğurduğu ve
ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinden
oldukları açık olup, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın çözümünde idari
yargının görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile HMK'nun 114/1-b maddesi
gereğince "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın
115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine dair verilen karar Yargıtay
7. Hukuk Dairesi’nin 02.09.2013 gün ve E:2013/22118, K:2013/13400 sayılı
kararı ile onanması ile kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, davalı tarafın 20.07.2010 tarihinde
düzenlediği ve Devlet Personel Başkanlığı’na bildirdiği maaş nakil
ilmühaberinin iptali ile hatalı işlem nedeniyle uğranılan zararlardan aylık
82.50 TL denge tazminatı olarak alınan ek ödemelerin yasal faiziyle
birlikte tahsili istemiyle 22.11.2013 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 1. İDARE MAHKEMESİ : 03.12.2013 gün ve E:2013/1394, K:2013/1123 sayı kararında
“…iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargının görevli oldiği sonucuna
varılmıştır…” gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 15/1-a maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine dair
verilen karar, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça adli yargı dosyasının da ilgili Mahkemesinden
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Samsun 3. İş Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3. İş
Mahkemesi’nin 15.07.2013 gün ve E:2011/675 K:2013/761 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/222
KARAR NO : 2014/263
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : R.T.
Vekili : Av. C.M.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. İzf. Samsun Bölge
Müdürlüğü
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı, daha sonra Orman Genel Müdürlüğü
Sinop İl Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin 12.12.2010 tarihinden itibaren
şirketle ilişiğinin kesildiğini, ancak kamu kurumlarına naklinin yapılması
için Devlet Personel Başkanlığına bildirim sırasında maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasanın 22. Maddesine uygun düzenlenmediğini,
maaşının eksik hesaplandığını belirterek; Yüksek Planlama Kurulunun
2006/T-17 ve 2006/T-32 sayılı kararları uyarınca 01/01/2006-30/06/2006
arası 40,00 TL ve 01/07/2006-31/12/2006 arası 40,00 TL olmak üzere (40+40
olarak tabir edilen denge tazminatının) 80,00 TL ve %2,32 enflasyon farkı
ve diğer sosyal ve ekonomik haklarının da hesaplanarak Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirildiği tarih itibari ile yeniden tespitine, 01/01/2006
tarihinden itibaren aylık ödemesi ve maaşa eklenmesi gereken ve davalı
tarafından ödenmeyen denge tazminatı olarak adlandırılan 82,50 TL zammın
şimdilik 2.000,00 TL.sinin yasal faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline
verilmesi ve fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulması istemiyle 21.1.2011
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 3.İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2011/136, K:2013/750
sayı ile, her ne kadar davanın esasına girilmiş ve bilirkişi raporu alınmış
ise de yargılama sürerken Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2012/9-1518 E ve
2012/1388 K. nolu ilamının çıktığı; bu ilamda aynı zamanda Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun kararına da yollama yapıldığı; davaya konu
tartışmayla tıpa tıp örtüşen emsal Yüksek Mahkeme kararlarında da
belirtildiği üzere; her ne kadar Türk Telekom A.Ş. 14/11/2005 tarihinden
sonra hisselerinin %50 sinden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçmiş
olup, kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiş ise de davalı şirkete davacının
ücreti konusunda artış oranının ne şekilde olacağı yönünde yükümlülük
getirildiği gibi, 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile
beraber nakledeceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak
üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlemesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare
hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini özlük ve parasal haklarını
belirlediği; söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları;
mahkemelerinde, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın çözümünde idari
yargının görevli bulunduğu kanaatinin oluştuğu gerekçesiyle; davada idari
yargının görevli olduğu ve mahkemelerinin görev alanı kapsamında
bulunmadığı anlaşılmakla, HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmaması dolayısıyla davanın reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine
bu karar, Yargıtay 7. H.D.nin 02/09/2013 tarih E:2013/22126, K:2013/13408
sayılı ilamıyla onanmış ve anılan karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, davalı tarafın 26.08.2010 tarihinde
düzenlediği ve Devlet Personel Başkanlığına bildirdiği maaş nakil
ilmühaberinin iptali ile hatalı işlem nedeniyle uğranılan zararlardan
teknikerlere davalı kurumda çalıştıkları dönemde ödenen ancak nakil
ilmühaberinde gösterilmeyen ödemelerin ve 82.50 TL Denge tazminatı olarak
anılan ek ödemeleri içerir eksikliklerin tespiti ve nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlemesi ile aylık 82.50TL Denge tazminatı olarak anılan ek
ödemelerin ve teknikerlerin bildirilmesi gereken ödemelerinin yasal
faizleri ile birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 1.İDARE MAHKEMESİ: 3.12.2013 gün ve E:2013/1391,
K:2013/1126 sayı ile, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerine 31/12/2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisselerini kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50 'nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda
tartışma bulunmadığı; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyan
A.Ş'deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %55'inin Bakanlar
Kurulu'nun 25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekominikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin %55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına ilişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar"ı uyarınca 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi
ile (6.550.000.000.USD bedelle ) Ojer Telekomünikasyon'a satılmış olduğu;
olayda, davalı idare bünyesinde hisse devir (14/11/2005) tarihinde
çalışmakta iken, kamu payının %50'nin altına düşmesi nedeniyle 4046 sayılı
Kanun'a göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilen ve Sinop Orman Müdürlüğüne atanan
ve buradaki görevine başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin
iptali, nakil ilmühaberinde gösterilmeyen ödemeler ile ek ödemelere ilişkin
eksikliklerin tespiti, nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve eksik
ödenen tutarların yasal faizleri ile birlikte tahsili istemiyle görülmekte
olan davanın açıldığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı " başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde : / a) (Değişik 8.6.2000-4577/5
md) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari Eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md) tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar"ın idari dava türleri olarak sayılmış olduğu; kural olarak
idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabildiği; buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.12.2012 tarihli
Resmi Gazete'de yayımlanan 05.12.2012 tarih ve E:2012/269, K:2012/269
sayılı kararı ile 06.12.2010 tarih ve E:2010/236, K:2010/288 sayılı
kararının aynı yönde bulunduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen
hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin
edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; adli yargı kararının kesinleşme
durumunu da gösteren bir örneğinin dosyada yer aldığı ve sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı olduğundan
bahisle iptali, maaş nakil ilmühaberinde gösterilmeyen ödemeler ile ek
ödemelere ilişkin eksikliklerin tespiti, nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve eksik ödenen tutarların yasal faizleri ile birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı olduğundan
bahisle iptali, maaş nakil ilmühaberinde gösterilmeyen ödemeler ile ek
ödemelere ilişkin eksikliklerin tespiti, nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve eksik ödenen tutarların yasal faizleri ile birlikte tahsili
istemiyle 21.1.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Samsun 3.İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3.İş Mahkemesince verilen 15.7.2013 gün ve
E:2011/136, K:2013/750 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/228
KARAR NO : 2014/269
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın,
Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1- E.İ. Pet. İnş. Pet. Tic. ve San. Ltd. Şti.
2- A.G.
Vekilleri : Av. A.Ö., Av. R.G.K.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 34…… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit
edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı A.G. adına
5.10.2012 tarih ve GN-060435 seri-sıra, araç sahibi davacı şirket adına
5.10.2012 tarih ve GN-060436 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara istinaden araç sahibi davacı adına
düzenlenen 5.10.2012 tarih ve 0210352 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacılar,
GN-060435 seri-sıra numaralı trafik idari para cezası karar tutanağı ile
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmışlardır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1852, K:2012/1934 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL
ANADOLU 25. SULH CEZA MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve D.İş:2013/3 sayıyla; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili benzer kararları da emsal
gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz İstanbul Anadolu 15. Asliye Ceza
Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen biçimde önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle
gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmaz-lığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen
idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl
içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her
defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici
olarak trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para
cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini
değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1)
Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak
trafikten men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 10. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 10. İdare
Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/1852, K:2012/1934 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/230
KARAR NO : 2014/271
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, soruşturma konusu eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av. Y.G., Av. M.B.
Davalılar : 1- Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük Muhafaza
Başmüdürlüğü
2- İstanbul Defterdarlığı
O L A Y : İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük
Muhafaza Müdürlüğü’nce, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca
yapılan soruşturma sırasında, TSE Avrupa Yakası İthalat Müdürlüğü
tarafından ithalatının mümkün olmadığı yönünde uygunsuzluk belgesi verilen
eşyalarla ilgili sahte TSE Uygunluk Belgesi düzenlemek suretiyle yurda eşya
ithal etmek eylemiyle ilgili olarak, Benar Aydınlatma San. firmasının
yetkilisi davacı A.A. ile gümrük müşaviri Birsen Aslan Bozdoğan ve
gümrüklerde iş takipçisi olarak çalışan Engin İnci hakkında yapılan şikayet
üzerine, bu kişilerin resmi belgede sahtecilik suçunu işlediklerinden
bahisle bu suçtan cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmış, ayrıca
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 6.12.2010 gün ve
Kabahat Defteri No:2009/1130, Karar No:2010/2294 sayılı kararı ile, “sahte
TSE Uygunluk Belgesi ile yurda eşya ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacı ve yukarıda isimleri belirtilen kişiler adına,
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci ve
4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 1.585.272,52 TL idari para
cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle
adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE
5.SULH CEZA MAHKEMESİ; 20.9.2013 gün ve D. İş No:2011/127 sayı ile; 5607
sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin
kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu
Kanunda başvuru yolunun idare mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle
başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz Büyükçekmece
6. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ; 22.11.2013
gün ve E:2013/2320, K:2013/2023 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi ve
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz
edilebileceği açıklanarak, açılan davanın görüm ve çözüm görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleş-miştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu’nun 3. maddesinin on birinci ve 4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler”
başlığı altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Nitelikli haller” başlığı altında düzenlenen 4.
maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kanunda tanımlanan suçların, üç veya daha
fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun
235.maddesinde, “ Teminat alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan
veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan A.repolardan
veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya
tamamen eşya çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat
vergilerinin yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ”
denilmekte iken, madde;
“ 1.
Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan
beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)
Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun
tespiti halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra,
gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c)
Eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra,
eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk
Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak
hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir.
2.
İhracat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya kontrol sonucunda;
a)
Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun
tespiti halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası
verilir.
b)
Eşyanın ihracı, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar
idari para cezası verilir.
3.
Yolcuların, gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı
dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya
taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış
gibi gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4.
Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci
madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.
5.
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan
serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde
farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş
değerinin iki katı idari para cezası verilir ” şeklinde 28/3/2013 gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden
düzenlenmek suretiyle, 5607 sayılı Kanun’da
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle ilgili düzenlemeler tamamen
ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile kaçakçılık fiillerine ilişkin
kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı
altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1.
Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari
kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama,
üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. İdareye
intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye
tebliğ edilir.
3. İtiraz
dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz
süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı
işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir ” hükmü
yer almıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet
savcısının karar verme yetkisi ” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm
bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye
yetkilidir.
(2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir
kabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili
kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım
kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat
oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî
yaptırım kararı verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından
idarî yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve
Uygulama Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul
” başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki
kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan
sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer
almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve
Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü’nce 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu uyarınca yapılan soruşturma sırasında, Benar Aydınlatma San.
firmasının yetkilisi davacı A.A. ile gümrük müşaviri Birsen Aslan Bozdoğan
ve gümrüklerde iş takipçisi olarak çalışan Engin İnci hakkında yapılan
şikayet üzerine, resmi belgede sahtecilik suçunu işlediklerinden bahisle
haklarında bu suçtan cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmış,
ayrıca Büyük-çekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 6.12.2010
gün ve Kabahat Defteri No:2009/1130, Karar No:2010/2294 sayılı kararı ile,
“sahte TSE Uygunluk Belgesi ile yurda eşya ithal etmek” eyleminin kabahat
olduğu değerlendirilerek, davacı ve yukarıda isimleri belirtilen kişiler
adına, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci
ve 4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verildiği
anlaşılmıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006
gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda
taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla
kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir
genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde
yürürlükte bulunan maddesi ve yapılan soruşturma sırasında, soruşturma
konusunun suç olmayıp, kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326 sayılı Kanun
uyarınca, Cumhuriyet Savcısı tarafından davacıya verilen idari para
cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin
(1) numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat
oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya
yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına
karşı başvurunun da bu itiraz merciinde inceleneceği açıkça
belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılacağı belirtildiğinden, davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 5. Sulh
Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece 5. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 20.9.2013 gün ve D. İş No:2011/127 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/231
KARAR NO : 2014/272
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca, soruşturma konusu
eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek verilen idari para cezasının
iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : F.Ü.Y.
Vekili : Av. M.S.H.
Davalı : İstanbul Gümrük ve Muhafaza Baş Müdürlüğü
O L A Y : İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük
Muhafaza Müdürlüğü’nce, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü’nce tescilli
07.05.2009/IM039151 tarih ve sayılı Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi
muhteviyatı eşyaların alıcısı K. Havayolları Kargo Taşımacılık A.Ş. unvanlı
firmanın ortağı ve imza yetkilisi davacı F.Ü.Y. ile gümrük müşaviri A.E.
hakkında yapılan soruşturma sırasında, 4012-13 GTİP’den tarifelendirerek
ithal ettikleri sırt geçirilmiş lastik cinsi eşyaların Ambarlı Gümrük
Müdür-lüğü’nce tescilli 07.05.2009/IM039151 tarih ve sayılı Serbest
Dolaşıma Giriş Beyannamesi ile işlem gördüğü, gerçekte 4012-12 GTİP’den
tarifelendirilmesi gereken eşya olduğunun tespit edildiğinin ihbarı
üzerine, davacı ve A.E. hakkında, eksik gümrük vergisi ödemek maksadıyla
ithal ettikleri eşyanın kıymet ve miktarını eksik göstererek sahte Serbest
Dolaşıma Giriş Beyannamesi düzenlemek suretiyle kaçakçılık ve sahtecilik
suçunu işledikleri ileri sürülerek cezalandırılmaları için kamu davası
açılmış; ayrıca, “İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli
kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı,
aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” eyleminin de kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacı ve A.E. adına, Büyükçekmece Cumhuriyet
Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 6.12.2010 gün ve Kabahat Defteri
No:2009/1648, Karar No:2010/2307 sayılı kararı ile, 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci ve 4.maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 122.080,56 TL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli
yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 1.SULH CEZA
MAHKEMESİ;23.5.2013 gün ve D. İş No:2011/113 sayı ile; 5607 sayılı Kanunda
yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı
Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare
mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ; 6.12.2013 gün
ve E:2013/2270, K:2013/2122 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi ve
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz
edilebileceği açıklanarak, açılan davanın görüm ve çözüm görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanunu’nun 3. maddesinin on birinci ve 4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler”
başlığı altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Nitelikli haller” başlığı altında düzenlenen 4.
maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kanunda tanımlanan suçların, üç veya daha
fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun
235.maddesinde, “ Teminat alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan
veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan A.repolardan
veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya
tamamen eşya çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde;
“ 1.
Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan
beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)
Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun
tespiti halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra,
gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c)
Eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra,
eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c)
bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari
para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk
Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak
hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir.
2.
İhracat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya kontrol sonucunda;
a)
Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun
tespiti halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası
verilir.
b)
Eşyanın ihracı, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların
vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve
yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan
edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar
idari para cezası verilir.
3.
Yolcuların, gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı
dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya
taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış
gibi gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4.
Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci
madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.
5.
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan
serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde
farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş
değerinin iki katı idari para cezası verilir ” şeklinde 28/3/2013 gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden
düzenlenmek suretiyle, 5607 sayılı Kanun’da
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle ilgili düzenlemeler tamamen
ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile kaçakçılık fiillerine ilişkin
kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı
altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1.
Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari
kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama,
üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. İdareye
intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye
tebliğ edilir.
3. İtiraz
dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz
süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı
işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir ” hükmü
yer almıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet
savcısının karar verme yetkisi ” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm
bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye
yetkilidir.
(2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir
kabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili
kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım
kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat
oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî
yaptırım kararı verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu
tarafından idarî yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve
Uygulama Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul
” başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki
kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan
sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer
almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul
Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü’nce, 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca davacı hakkında yapılan
soruşturma sırasında, 4012-13 GTİP’den tarifelendirilerek ithal edilen
eşyaların Ambarlı Gümrük Müdürlüğü’nce tescilli 07.05.2009/IM039151 tarih
ve sayılı Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi ile işlem gördüğü, gerçekte
4012-12 GTİP’den tarifelendirilmesi gereken eşya olduğunun tespit edilmesi
üzerine, yapılan ihbar sonucunda, davacının kaçakçılık ve sahtecilik
suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış, ayrıca “İthali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın, aldatıcı işlem ve
davranışlarla ithal edildiği”nden bahisle, eylemin kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacıya 5607 sayılı Kaçakçılıkla Müca-dele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verildiği
anla-şılmıştır.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006
gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde
yürürlükte bulunan maddesi ve yapılan soruşturma sırasında, soruşturma
konusunun suç olmayıp, kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326 sayılı Kanun
uyarınca, Cumhuriyet Savcısı tarafından davacıya verilen idari para
cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin
(1) numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat
oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya
yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına
karşı başvurunun da bu itiraz merciinde inceleneceği açıkça
belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılacağı belirtildiğinden, davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 1. Sulh
Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece 1. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 23.5.2013 gün ve D. İş No:2011/113 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/232
KARAR NO : 2014/273
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar
bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararının idarece giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : E. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. A.F.
Davalılar : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. N.F.Ç.
O L A Y : Davacı şirket vekili, dava
dilekçesinde, davalı idarenin yetkisi dahilinde bulunan karayolunun Erzurum
– Çat istikameti mevkiinde, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na uygun
olarak yetkili memurlarca tutulan olay yeri tutanağına göre, yol üzerinde
çalışma yapılıyor olmasına rağmen buna ilişkin herhangi bir uyarı işaret ve
işaretçisinin bulunmaması üzerine, yoldan çıkarak, yol kenarında bulunan
taşlara çarpması ile müvekkili şirkete Kasko Sigortalı 25……. plakalı aracın
kazaya uğradığını ve bu kaza sebebiyle müvekkili şirketçe sigortalı
yetkilisine 8.291,00 TL sigorta tazminatı ödendiğini ileri sürerek,
8.291,00 TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 16.4.2012 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ERZURUM
2. İDARE MAHKEMESİ: 14.12.2012
gün ve E: 2012/1388, K: 2012/1472 sayı ile, 2918 sayılı Kanun’un 110. maddesinde
yapılan değişiklik sonrası, Karayolları Trafik Kanunu’na dayalı olarak
açılan sorumluluk davalarında Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği
19.01.2011 tarihi sonrasında açılan davalarda adli yargı mercileri görevli
olduğundan, anılan istemle, 13.9.2012 tarihinde açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara davalı Karayolları
Genel Müdürlüğü vekilince itiraz edilmiştir.
Erzurum
Bölge İdare Mahkemesi: 19.3.2013 gün ve E: 2013/94, K: 2013/74 sayı ile,
itirazın reddine, kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ERZURUM
3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ :
30.5.2013 gün ve E: 2013/535, K: 2013/560 sayı ile, davacı tarafından,
davalı idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemleri nedeniyle zarara
uğranıldığı iddia edilerek tazminat talebinde bulunulduğuna göre, işbu
istemin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesi
gereğince ilgili idareye karşı, idari yargı yerinde açılacak tam yargı
davasında ileri sürülmesi gerektiğinde kuşku bulunmadığı, mahkemelerince
dosya kapsamı dikkate alınmak suretiyle mahkemelerinin görevsizliği
nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilince
temyiz edilmiştir.
Yargıtay
17. Hukuk Dairesi: 24.9.2013 gün ve E: 2013/13717, K: 2013/12806 sayı ile,
temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin,
zararının idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat
davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel
Müdürlüğünün görev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve
yetkileri şunlardır:
a)
Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği
yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve
aldırmak,
b)
Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve
kontrol etmek,
c)
(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)
Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini
ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e)
Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri Bakanlığının
uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının
üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)
Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve
karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak, (1)
g)
Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğini
ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve
benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan
projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)
Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza
analizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza
sebepleri göz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya
aldırmak, (1)
i)
(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)
(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev ve yetkileri
saklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri
hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek;
47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin
tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekli işlemin
yapılması için en yakın trafik kuruluşuna teslim etmek, (2)(3)
k)
Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer
görevleri yapmaktır.
(Son
fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta
maddi hasar meydana geldiği, olayın meydana gelişinde davalı Karayolları
Genel Müdürlüğünün de kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan zararın
tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde
açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918
sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170
sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin
birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165
sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargı organına
bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya bırakılmasında
Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin iptal
isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin
son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı
kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin
bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev
konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca
başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması
zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın
tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin
30.5.2013 gün ve E:2013/535, K:2013/560 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/239
KARAR NO : 2014/280
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali
istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.C.
Vekili : Av. Y.Ü.
Davalı : Diyanet İşleri Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Bolu
İl Müftülüğü’nde Personel İdari ve Mali İşler Şube Müdürü olarak görev
yapmakta iken, Bolu İli, Merkez Tepecik Mahallesi Yeni Camii
müezzin-kayyımı E.K. hakkında yapılan soruşturma sonucu, Bölge Erkek Yatılı
Kur’an Kursundaki derslere girmediği halde ders defteri doldurularak haksız
şekilde ek ders ücreti ödendiğinin tespit edildiğini, bu ödemede davacının
da gerekli denetimi yapmadığı ileri sürülerek kamu zararına sebebiyet
verildiği iddiası ile davacı adına 5018 sayılı Kanun’un 71. maddesi hükmü
gereğince para cezası verildiğini; oysaki uyuşmazlığa konu kamu zararının,
ek ders ücretlerinin ödenmesi “Diyanet İşleri Başkanlığı’nca Düzenlenen
Eğitim Faaliyetlerinde Uygulanacak Ders ve EK Ders Saatlerine ilişkin
Karar” gereğince yapıldığından mevzuatta öngörülmeyen bir ödemenin
yapılması nedeniyle oluşan bir zarar olmayıp, mevzuatın öngördüğü bir
ödemenin yapılması sırasında hataya düşülmesine ilişkin olduğunu,
uyuşmazlığın 5018 sayılı Yasa kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini
ileri sürerek, davacı aleyhine haksız olarak tesis edilen Diyanet İşleri
Başkanlığı’nın 21.02.2013 gün ve 80154589-855.01-215 sayılı, bir aylık net
maaş tutarındaki para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle 08.05.2013
tarihinde idari yargıda dava açılmıştır.
SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 15.05.2013 gün ve E:2013/454
K:2013/454 sayılı kararı ile özetle; dava konusu işlemin 5018 sayılı Yasa
uyarınca tesis edilmiş olmasına rağmen, para cezası verilmesine gerekçe
gösterilen eylemin nitelik itibariyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda
tanımlanan bir “Kabahat”, para cezasının da idari yaptırım niteliği
taşıdığından kanunun genel hükümleri kapsamında davanın görüm ve çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 14. Maddesinin 3/a bendi ve 15. Maddesinin 1/a bendi uyarınca
davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, verilen kararın Sakarya
Bölge İdare Mahkemesinin 14.11.2013 gün ve E:2013/ 1640 K:2013/1510 sayılı
kararı ile onanması ile söz konusu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bunun üzerine kararın kesinleşmesini beklemeden
27.06.2013 tarihinde aynı istemle adli yargıda dava açmıştır.
BOLU 1.SULH CEZA MAHKEMESİ: 04.07.2013 gün ve Değişik İş No:
2013/660 sayılı kararında özetle; olayda idari yargının görev alanına giren
kamu zararının tahsil edilmesine karar verildiğini, bu nedenle idari para
cezası yaptırımına ilişkin hukuka aykırılık iddiasının da 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27. Maddesinin 8. Numaralı fıkrasında idari yaptırım
kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da
verilmiş olması durumunda idari yargının tüm uyuşmazlıkların çözümünde
görevli mahkeme olacağına ilişkin düzenleme nedeniyle 5326 sayılı Yasa’nın
28. Maddesi gereğince başvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir.
Sulh Ceza Mahkemesince verilen karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatına
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı
bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71.
maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Başbakanlık, Diyanet
İşleri Başkanlığı’nın 21.01.2013 tarih 80154589-855.01-215 sayılı yazısı
ile; Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nın onay ve soruşturma raporu ve İnsan
Kaynakları Genel Müdürlüğü’nün ilgili yazıları gereğince, Bolu ili merkez
Tepecik Mahallesi Yeni Camii Müezzin Kayyımı E.K.’ın 2009-2010 eğitim ve
öğretim döneminde geçici olarak görevlendirildiği Bölge Erkek Yatılı Kur’an
Kursundaki derslere girmediği halde Ders Defterini doldurarak haksız bir
şekilde 212 saat ek ders ücreti karşılığı 2.100,32 TL aldığı, bu eylemi
nedeniyle oluşan kamu zararının 5018 sayılı Kanun’un 71. Maddesi gereğince
E.K.’tan tahsilinin yanı sıra, aynı Kanun’un 71. Maddesinin (g) bendi
uyarınca olayın gerçekleştiği dönem itibariyle denetim görevlilerinden biri
konumunda, Din Hizmetleri ve Eğitimi Şubesi Kur’an Kursu Müdürü olan davacı
M.C.için de bir aylık net ödemenin bir katı tutarı kadar para cezası ile
cezalandırıldığı ve para cezasının 19.10.2006 gün ve 26324 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik Hükümleri gereğince tahsil edileceği
hususunun ilgili kurumlar ve davacıya bildirildiği ve sonrasında davacı
Mehmet Caner’in bu para cezasına karşı idari ve adli yargıya başvurduğu
anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun
“Yaptırımlar ve Yetkili Merciler” başlıklı Yedinci Kısımda “Kamu zararı”
başlığı altında düzenlenen 71. maddesinde, “Kamu zararı; kamu
görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı
karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya
eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan
fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme
yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz
ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla
alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin
mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol,
denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit
edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına
göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış
hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya
bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında
bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı
belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında
Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri
uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam,
tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar
para cezası verilir.
(Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu
zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden
tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar
Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir”, “ Para
cezaları ve yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 73.maddesinde, “Bu
Kanunda belirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi
tarafından verilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen ay başından
başlamak üzere ve herhangi bir hüküm almaya gerek kalmaksızın; ilgililerine
yapılan her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık net
ödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur” hükmü yer almıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesinin üçüncü
fıkrasında ise;
“(Değişik: 6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III)
sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para
cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranın
dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından
verilen idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir…” denilmektedir.
5018 sayılı Kanun’da idari para cezasına karşı kanun yoluna
ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3.
maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır." düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Somut olaya baktığımızda, öngörülen idari para cezasının 5326
sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri
olduğu, , 5018 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda
görevli mahkemenin gösterilmediği gibi 5326 Sayılı Kanun’un 27. Maddesinin
8. Fıkrasında açıklandığı şekilde idari yaptırım kararının verildiği işlem
hakkında aynı kişi adına verilmiş idari yargının görev alanına giren bir
kararında olmaması nedeniyle, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun’un
71. maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde “aylık net ödemenin”
esas alınmasının, bu para cezasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Hallerini
düzenleyen 125. maddesinin c bendinde yer alan “aylıktan kesme” şeklindeki
disiplin cezasına dönüştürmeyeceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, Bolu 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle, Bolu 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 04.07.2013
gün ve Değişik İş No: 2013/660 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/243
KARAR NO : 2014/282
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5754 Sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden
önce Emekli Sandığınca kendisine emekli aylığı bağlanan davacının
rahatsızlığı nedeni ile yurtdışında gördüğü tedavi sırasında yaptığı sağlık
giderlerinin karşılanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.D.
Vekili : Av. M.S.A.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. A.G. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde, akrabalarını ziyaret
nedeniyle yurtdışında bulunduğu sırada aniden rahatsızlandığını, Almanya’da
Nurenberg Konsolosluğu’na giderek havale yapılmasını istediğini,
Konsoloslukça, davacının durumunun acil olması, hayati tehlikesinin
bulunması ve emekli sandığı emeklisi olduğu gerekçesiyle kendisine ödeme
yapılacağının bildirilmesi üzerine, davacının ERLANGEN Üniversite
Hastanesine yatırılarak tedavi gördüğünü, tedavisinin cerrahi, radyasyon,
kemoterapi şeklinde gerçekleştiğini, faturaların ve acilen hastaneye giriş
yaptığına ilişkin belgelerin Almanca ve Türkçe olarak Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, Sağlık ve
Sosyal Güvenlik Merkezine ödeme yapılması için dilekçe ve eklerinin
Ankara’ya gönderildiğini, ancak davacının turistik nedenle yurt dışında
olduğu gerekçe gösterilip ödemenin yapılamayacağı belirtilerek talebin
reddedildiğini, davacının tedavi gördüğü hastaneye 4500 € tutarında sağlık
masrafı ödediğini belirterek, davalı kurumun 23.11.2011 tarih ve
B.13.2.SGK.4.21.01/21089911 sayılı tedavi harcama giderlerinin ödenmemesine
ilişkin işleminin iptali ve tedavi giderlerinden dolayı fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi: 24.01.2012 gün ve E:2012/52,
K:2012/62 karar sayılı kararı ile özetle; davacının tedavi giderlerinin
ödenip ödenmeyeceği hususunun 5510 sayılı Yasa hükümleri uyarınca karara
bağlanması gerektiğinden, anılan Yasadan kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve
çözümünde adli yargı mahkemelerinin (iş mahkemeleri) görevli olduğu sonucuna
varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle
bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır 3. İş Mahkemesi:
27.11.2013 gün E:2013/793, K:2013/144 karar sayılı kararı ile özetle;
davacının kamu kurumundan emekli sıfatı ile iş bu davayı ikame ettiği,tesis
edilen işlemin de "idari işlem" ve "idari eylem"
niteliğini korumaya devam ettiği belirtilerek, mahkemenin görevli olmaması
nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının
rahatsızlığı nedeni ile yurtdışında gördüğü tedavi sırasında yaptığı
harcamaların davalı kurumca karşılanmaması nedeni ile ödemek zorunda
kaldığı bedele ilişkin olarak 100.000,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bu bedelin
ödenemeyeceğine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Diyarbakır Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü’nün 23.11.2011 tarih, B.13.2SGK.421.01/21089911
sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,
2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci
maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu
görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da
aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine
tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510
sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla
ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C.
Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve tam yargı davaları
kapsamında bulunan, Nüfus Müdürlüğünde çalışmaktayken 5754 Sayılı Kanunun
yürürlüğe girmesinden önce emekli olan ve dolayısıyla emekli sandığı
iştirakçisi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari
yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 24.01.2012
gün ve E:2012/52, K:2012/62 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/244
KARAR NO : 2014/283
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 1) Davanın
çözümünde, aralarında uyuşmazlık çıkan yargı yerleri dışında kalan üçüncü
yargı düzenine dahil yargı yerinin görevli olduğunun saptanması halinde
de, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, görevli yargı yerini belirleme yetkisine
sahip bulunduğu,
2) Pusu görevine gidecek timin silahlarını doldurma işlemi
sırasında ağır yaralanması nedeniyle bağlanan vazife malullüğü aylığı, 5434
sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 99. maddesine istinaden kesilen
davacı astsubay tarafından, kesilen aylığının 5510 sayılı Kanun'un Geçici
14. maddesi uyarınca yeniden bağlanması istemiyle yapılan başvurunun
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ASKERİ İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : C.Ç.
Vekilleri
: Av. S.K. (İdari Yargıda)
Av.
S.Ö. & Av. C.B.K. (Adli Yargıda)
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. T.H.S. (Adli Yargıda)
Av. C.C.G. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının
21.06.1996 tarihinde 3713 s. Terörle Mücadele Kanunu Kapsamında Gaziantep
5. Mekanize Piyade Bölük Komutanlığı bünyesinde Astsubay Çavuş olarak görev
yapmakta iken, Malatya İli, Arguvan İlçesi, Oruçdede üs bölgesinde pusu
görevine gidecek timin silahlarını doldurma işlemi sırasında, Topçu Uzman
Çavuş S.A.'ın bomba atarını doldururken silahının ateş alması sonucu ağır
yaralandığını, uzun süren tedavi sonrasında vazife malulü olarak sınıf
değişikliği ile görevine devam eden davacının, davalı kurumun 21.08.1997
tarihli yazısı ile sürekli malullük derecesinin (6) altı olduğunun
saptandığını ve sınıf değişikliği ile Emekli Sandığı iştirakçisi olarak
çalışmaya devam ettiğini, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu’na eklenen geçici 14. madde hükmü gereğince, ‘’… sınıf
veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden iştirakçiler ile… er ve
erbaşların 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre görevden ayrılmasına gerek
kalmaksızın alınacak emekliye sevk onayına istinaden vazife malulü
aylıkları bağlanarak ödenir…’’ Kanun hükmünden yararlanmak amacıyla davalı
kuruma başvuran davacıya, davalı kurumca verilen 15.12.2008 tarihli cevabi
yazıda davacının talebinin reddedildiğinin belirtildiğini, sonrasında
30.12.2008 tarihinde davacıya, görev yaptığı 6. Hudut Alay Komutanlığı’nca
29.12.2009 tarih ve 1777 sayılı yazı ekinde 19.12.2008 tarihli 1612 s.nolu
KKK 7. Kolordu Komutanlığı’nın yazısının tebliği edildiğini, söz konusu
yazıda 3713 s.Kanun kapsamında vazife malulü olan ve görev ve sınıf
değişikliğiyle görevine devam eden davacının, 5510 s.Kanun’un geçici
14.maddesi kapsamından yararlanarak emekliye ayrılmadan vazife malulü
aylığı alabileceği hususunun belirtildiğini, bu yazıya istinaden davacı
tarafından davalı kuruma yapılan başvurunun 04.11.2009 tarihli yazı ile
reddedildiğini belirterek, davalı kurumun 04.11.2009 tarihli, davacının
5510 sayılı Kanun’un geçici 14.maddesi gereğince emekliye ayrılmadan vazife
malulü aylığı bağlanması talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 8. İdare Mahkemesi: 28.12.2009 gün ve E:2009/2027,K:2009/2038
sayılı kararı ile özetle “...5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, sosyal sigortalar
ile genel sağlık sigortası bakımından kişisel güvence altına almak, bu
sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklan, bu haklardan
yararlanma şartlan ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek,
sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usul
ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 101. maddesinde, "Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." hükmü getirilmiştir.
5510 sayılı kanuna 17.4.2008 tarihinde eklenen geçici 14.
Maddesinin (d) bendinde "5434 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü
aylığı almakta iken bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında
çalışmaya devam edenler hakkında,bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren
bir ay içinde yazılı talepleri doğrultusunda bu Kanunun iş kazası ve meslek
hastalığı sigortası hükümleri ve uzun vadeli sigorta kolları veya sosyal
güvenlik destek primine ait hükümler uygulanır. Bunlardan uzun vadeli
sigorta primi ödeyenlerin belirtilen süre içinde yazılı talepte
bulunmamaları halinde ayrıca iş kazası meslek hastalığı hükümleri
uygulanır, sosyal güvenlik destek primi kesilmez. Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malûllüğü aylığı
bağlananlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında da yazılı talepleri
doğrultusunda işlem yapılır. Bu bent kapsamında olanlardan ayrıca genel
sağlık sigortası primi alınmaz. 3713 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü
aylığı almakta olanlar, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden
iştirakçiler ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife
malûllüğü aylığı alan ve bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında çalışan veya daha sonra çalışmaya başlayan er ve
erbaşların, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra müracaat tarihlerini takip
eden aybaşından itibaren bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de
dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre görevlerinden ayrılmasına gerek
kalmaksızın alınacak emekliye sevk onayına istinaden vazife malullüğü
aylıkları bağlanarak ödenir" hükmü ver almıştır.
Yukarıda yer alan yasa hükmüne göre; 5434 sayılı Kanun kapsamındaki
uyuşmazlıklar idari yargı yerlerinde görülüp çözümlenmekte iken,5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bu kanundan doğan uyuşmazlıkların İş
mahkemelerinde görüleceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle
5510 sayılı Kanunun yürürlükte olduğu ve söz konusu kanunun geçici 14.
Maddesinin uygulanması istemiyle davacı tarafından davalı idareye
başvurulması üzerine tesis edilen işlemin iptali istemiyle görülmekte olan
davanın açıldığı anlaşılmakla; 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan iş
bu uyuşmazlığın, yukarıda yer verilen yasa hükümleri uyarınca adli yargıda
(İş Mahkemelerinde) görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.”
demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istem ile, bu kez adli yargıda dava
açmıştır.
Van İş Mahkemesi: 27.04.2011 gün ve E:2010/116,K:2011/129
sayılı kararı ile özetle; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiş
olup,bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 10. Hukuk
Dairesi 04.06.2012 gün, E:2011/10070, K:2012/10197 sayılı kararı ile
özetle, davanın idari yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
Van İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyularak yapılan
yargılama neticesinde, 19.12.2012 gün, E:2012/611, K:2012/510 sayı ile
özetle; “…davacının Gaziantep Mekanize Piyade Bölük Komutanlığı bünyesinde
astsubay uzman çavuş olarak görev yaparken, 21.06.1996 tarihinde Malatya
İli, Arguvan İlçesi, Oruçdede üs bölgesine pusu görevine giden timin
silahlarını topçu uzman çavuş S.A.’ın bomba atarını doldururken silah ateş
alması sonucu yaralandığı anlaşılmakla birlikte, davacının sınıf
değişikliği yaparak Emekli Sandığı’na tabi olup çalışmaya devam ettiği
saptanmıştır. Bu nedenle uyuşmazlığın idari yargıda çözümlenmesi gerektiği
anlaşılmakla, davanın yargı yolu yönünden reddine karar verilmiştir.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde Askeri
İdari Yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile AYİM Savcısı Mehmet ALP’in davada askeri yüksek idare
mahkemesinin görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Gaziantep Mekanize Piyade Bölük Komutanlığı bünyesinde
Ast.Çvş.olarak görev yapmakta iken Malatya ili Arguvan ilçesinde bir operasyonda
ağır yaralanan ve 3713 sayılı yasadan yararlanarak vazife malulü olan ve
görevine devam eden davacı tarafından 5510 sayılı yasanın geçici 14.
maddesi hükmü gereğince görevden ayrılmaksızın tarafına vazife malulü
aylığı bağlanması istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine dair
04.11.2009 tarihli işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı
Kanununun, 5510 sayılı kanunun 106. maddesi ile mülga edilen 44.maddesinde;
“ Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar
veya duçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini
yapamayacak duruma giren iştirakçilere (Malul) denir ve haklarında bu
kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır.
(Değişik fıkra: 28/06/2001 - 4699
S.K./25. md.) Şu kadar ki, bunlar yazı ile istedikleri takdirde haklarında
bu Kanun hükümleri uygulanmaksızın malullüklerinin mani olmadığı başka
vazife ve sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş
sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur. Ancak, kurumlarında
başka vazife ve sınıflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarına göre
yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya
maluliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduğuna dair 50 nci madde
uyarınca yeniden rapor almadıkça bu haklarını kullanamazlar.
(Değişik fıkra: 21/04/2005 - 5335
S.K./3.mad) İştirakçilerden; talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla
vazifeleri ile ilgileri kesilmeksizin silah altına alındıkları dönemde
malûl olup, bu malûllükleri asıl vazifelerini yapmaya mani olmayanlar ile
Sandığa tâbi göreve atandıkları tarihten önce malûl sayılmayı gerektiren
hastalık veya sakatlığı olduğu belirlenenler hakkında, bu hastalık veya
sakatlıkları sebebiyle bu Kanunun malûllüğe ilişkin hükümleri uygulanmaz.”
hükmüne; (mülga) 45.maddesinde; “44
üncü maddede yazılı malullük;
a) İştirakçilerin vazifelerini
yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;
b) Vazifeleri dışında kurumların
verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş
olursa;
c) Kurumların menfaatini korumak
maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca
kabul edilmesi şartıyla);
ç) Fabrika, atölye ve benzeri
işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra,
o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma
konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;
Buna (Vazife malullüğü) ve bunlara
uğrayanlara da (Vazife malulü) denir.” hükmüne; 56. maddesinde; “ (Değişik madde: 18/03/1976 - 1976/1 md.)
Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya
celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, Yedek
Subay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık
kıtasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına
göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde tespit edilen
giriş derece ve kademe tutarlarının, daha önce Devlet Memuriyetinde
bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları veya emekli keseneğine esas
aylıkları, sözü edilen giriş derece ve kademe tutarının üzerinde olanlara
bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe
tutarının,%70'i üzerinden aylık bağlanır.(…)” (mülga) 99.maddesinde; “
Emekli, adi malullük, vazife malullüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet
zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan
vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri
tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. Ancak hayrat hademesinin
aylıkları kesilmez ve kendilerine bu hizmetlerinden dolayı son hizmet zammı
da yapılmaz.
Vazife malullüğü aylığı alanların,
varsa, harp malullüğü zammı ile Harp Okulu öğrencilerinden yetim aylığı
alanların bu aylıkları kesilmez.
Bu vazifelerden ayrılanların kesilen
aylıklarının ayrıldıkları tarihi takip eden ay başından itibaren müstahak
olmaları şartıyla ödenmesine başlanır.
Peşin ödenen aylıklardan yukarıdaki fıkra
gereğince istirdadı gereken ve tayin tarihlerini takip eden aybaşlarından
sonraya rastlayan kısımları, Sandığın bildirimi üzerine kurumlarınca
ilgililerin istihkaklarından en geç (3) ay içinde ve (3) eşit taksitte
kesilmesi suretiyle tahsil olunarak Sandığa gönderilir.
(Ek fıkra: 23/05/1951 - 5773/1 md.) Bu
maddenin hayrat hademesi hakkındaki hükümleri dersiamlara da şamildir.”
hükmüne; aynı Kanunun 101.maddesinde; “Vazife malullüğü aylığı alan
erlerden, sonradan emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin,
çeşitli sebeplerle ayrılışlarında veya ölümlerinde bu vazifelerinden dolayı
haklarında bu kanunun ilgili hükümleri ayrıca uygulanır.” hükmüne;
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun, Geçici 14 maddesinde; “(Ek madde: 17/04/2008-5754 S.K./73.
mad)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malûllük ve yaşlılık
veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte
sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında
sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Ancak;
a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek
primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar
üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen prim
oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır. Yüzde 30
oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir. Bu kapsamda
sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme
yükümlüsü bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve
meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
b) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, ilgili kamu kurum
ve kuruluşlarından alınacak belgelerle doğrulamak kaydıyla faaliyette
bulunulmadığına ilişkin süreler hariç olmak üzere çalışılan süreleri için,
sosyal güvenlik destek primi oranı olarak bu Kanunun 30 uncu maddesinin
üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen hükümler uygulanır. Bu oran, bu
maddenin yürürlüğe girdiği yılda % 12 olarak, takip eden her yılın Ocak ayında
bir puan artırılarak uygulanır. Ancak bu oran % 15'i geçemez.
c) Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli
ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı
Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları
hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili
kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken; bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan bu Kanuna
tabi çalışmaya başlayacaklar için sosyal güvenlik destek primi
uygulanmaksızın bu Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi hükümleri uygulanır.
d) 5434 sayılı Kanuna göre vazife
malûllüğü aylığı almakta iken bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında
çalışmaya devam edenler hakkında, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren
bir ay içinde yazılı talepleri doğrultusunda bu Kanunun iş kazası ve meslek
hastalığı sigortası hükümleri ve uzun vadeli sigorta kolları veya sosyal
güvenlik destek primine ait hükümler uygulanır. Bunlardan uzun vadeli
sigorta primi ödeyenlerin belirtilen süre içinde yazılı talepte
bulunmamaları halinde ayrıca iş kazası meslek hastalığı hükümleri
uygulanır, sosyal güvenlik destek primi kesilmez. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malûllüğü aylığı bağlananlardan
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında
çalışmaya başlayanlar hakkında da yazılı talepleri doğrultusunda işlem
yapılır. Bu bent kapsamında olanlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi
alınmaz. 3713 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı almakta olanlar,
sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden iştirakçiler ile aynı
Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan ve bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan
veya daha sonra çalışmaya başlayan er ve erbaşların, bu Kanunun yürürlük
tarihinden sonra müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun
hükümlerine göre görevlerinden ayrılmasına gerek kalmaksızın alınacak
emekliye sevk onayına istinaden vazife malûllüğü aylıkları bağlanarak ödenir.
Bu kapsamda olup da görevlerinden emekliye ayrılanlar hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılır.
(Ek fıkra: 04/07/2012 - 6353 S.K./86.
md.) 3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü olup sınıf veya görev
değiştirenlerden bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya devam
edenler ile aynı kapsamda çalışmaya devam eden er ve erbaşlara,
görevlerinden ayrılmalarına gerek kalmaksızın alınacak emekliye sevk
onayına istinaden müracaatlarını takip eden ay başından itibaren aylık
bağlanır. Bunlara ve bu maddenin yürürlük tarihinden önce sınıf veya görev
değiştirerek 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı olarak çalışmaya devam edenlerden bu maddenin birinci fıkrasının
(d) bendi hükümleri uygulanmak suretiyle vazife malullüğü aylığı alanlardan
emeklilik ikramiyesi tutarları ödenmeyenlere (er ve erbaşlar hariç), bu
fıkranın yürürlük tarihini takip eden ay başında yürürlükte bulunan
katsayılar uygulanmak suretiyle emeklilik ikramiyesi ödenir.(…)” hükmüne
yer verilmiş;
Son olarak, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1/1.
maddesinde terörün; baskı, cebir ve şiddet, korkutma, yıldırma, sindirme
veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin
niteliklerini, siyasi, hukuki, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek,
Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin
ve Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek, devlet otoritesini zaafa
uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok
etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak
amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her
türlü eylemler olarak tanımlandığı; 21. maddesinin birinci fıkrasında; kamu
görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya
sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör
eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya
öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun Hükümlerinin uygulanacağı; (a) bendinde, malul olanlarla,
ölenlerin aylığa müstahak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam
tutarının, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları
aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine
bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek
emekli aylığından az olamayacağı, yaşamak için gereken hareketleri
yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malul
olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı
üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış
gibi emekli ikramiyesi ödeneceği belirtilmiş; aynı maddenin (j) bendinin
ilk paragrafında; “(Ek: 4/7/2012-6353/75 md.) Terör eyleminin ortaya çıkarılması,
etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve
faydalı olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri,
yaralandıkları veya engelli
hâle geldikleri; ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından
karara bağlanan sivillerden Sosyal Güvenlik Kurumunca ilgili mevzuatına
göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanların
kendileri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık bağlanması hakkından ve bu
fıkranın (c), (d) ve (g) bentlerindeki haklardan, bunların eş, ana ve
babaları ile bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına giren çocukları da bu
fıkranın (d) bendinde düzenlenen haklardan yararlandırılır. Yukarıda
sayılanlardan aynı sebeplerle hayatını kaybedenlerin veya bu fıkra
kapsamında malul olması sebebiyle aylık almakta iken hayatını kaybedenlerin
dul aylığına müstahak eşi, ana ve babaları ile yetim aylığına müstahak
çocukları 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması hakkından ve
bu fıkranın (c) ve (d) bendindeki haklardan yararlandırılır.” denilmiştir.
3713 sayılı yasadaki düzenlemelerden; kamu görevlilerinin
görevlerini ifa ederlerken terör eylemlerine muhatap olarak yaralanmaları,
sakat kalmaları, ölmeleri veya öldürülmeleri halinde bunların 3713 sayılı
Kanun kapsamında sayılmaları ve bu yasa ile tanınan haklardan
yararlanmaları gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte
yandan; 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki
hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına
çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510
sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006
tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok
maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca
memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar
yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli
sandığı iştirakçisi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Davada, idari yargı yerlerinden hangisinin görevli olduğuna
gelince:
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin
askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu;
ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi
olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı
Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de
aynı hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve
“askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi
gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve
erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti
yönünden “askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için
işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise
bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir
ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler: idarenin bir asker kişinin
askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve
gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen
işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş olsa
bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesi gerekmektedir.
Davacının 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker
kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker kişiyi
ilgilendirdiği tartışmasızdır.
İşlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
Yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen yasal düzenlemelerden, bu
düzenlemelerin öngördüğü vazife malullüğü aylığının bağlanmasına ilişkin
olarak, idari işlem veya eylemin yöneldiği asker kişinin, sözü edilen
yasalar kapsamında bir görev ifa edip etmediğinin; yaralanması,
sakatlanması veya ölümünün bu görev sırasında meydana gelen olaydan
kaynaklanıp kaynaklanmadığının incelenmesinin ve karara bağlanmasının
gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre, dava konusu edilen işlemle ilgili olarak;
davacının yaralanması olayının; 3713 sayılı Kanun kapsamında, terör
eylemlerine muhatap kalınması sebebiyle ve görevin ifası sırasında ya da bu
görev nedeniyle meydana gelip gelmediği incelenirken veya olayda olduğu gibi,
başvurunun reddi halinde bu işlemin yargısal denetimi sırasında, asker
kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve
gerekler göz önünde tutularak bir değerlendirme yapılacak olması
karşısında, olayda idari işlemin askeri hizmete ilişkin bulunması koşulu da
gerçekleştiğinden, uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde askeri
idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Her ne kadar, adli ve genel idari yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları üzerine, davacı vekili tarafından, 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına karşılık; açıklanan gerekçelerle görevin AYİM’e ait olması
nedeniyle; Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yetki alanının belirlenmesi üzerinde
durulması gerekmiştir: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun 1. maddesi hükmüne göre, Uyuşmazlık Mahkemesi
davaların çözümünde adli, idari ve askeri yargı yerleri arasında meydana
gelen görev ve hüküm uyuşmazlıklarında görevli yargı yerini tayin etmekle
yükümlü kılınmış olduğuna göre, aralarında görev uyuşmazlığı çıkan yargı
yerlerinin dışında kalsa bile, Uyuşmazlık Mahkemesi bu durumda görevli
yargı yerini belli etme yetkisine sahiptir. Çünkü Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacı, mahkemelerin görevini tayin eden yasa kurallarının,
yargılama usulüne ve kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, davaya
görevli olmayan mahkemelerce bakılmasını önlemektir.
Açıklanan nedenlerle, davanın çözümü idari yargı düzeninde yer
alan AYİM’e ait olduğundan; Ankara 8.İdare Mahkemesi ve Van İş Mahkemesinin
görevsizlik kararları sonucu itibariyle yerinde olmaktadır.
Bu nedenle, davanın AYİM’ de görülmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ İDARİ YARGI
YERİNİN görevli olduğuna, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/246
KARAR NO : 2014/285
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi
üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.R.A.
Vekili
: Av. M.İ.
Davalı
: İstanbul Valiliği
O L
A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında,
ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan 34….. plaka sayılı araçtan taşımacılık
hizmeti aldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/4. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 4.7.2013
tarih ve GV-932867 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanağı düzenlenerek 233,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda
bulun-muştur.
BAKIRKÖY
4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 30.9.2013 gün ve D. İş: 2013/1491 sayı ile; İstanbul
Valiliğinden gönderilen yazıda, söz konusu araç hakkında trafikten men
kararı verildiği de bildirildiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
benzer kararlarına dayanarak davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
6. İDARE MAHKEMESİ:19.11.2013 gün ve E:2013/2353, K:2013/2013 sayı ile,
5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca, 2918 sayılı Kanun’da idari para
cezalarına karşı başvuru yolu gösterilmediğinden ve aynı Kanun’un 112.
maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle
incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,
savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda
sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve
adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının
‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği
sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari
yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin dördüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir”,
dördüncü fıkrasında ise, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.) Ayırıcı işareti
bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti
alanlara da birinci fıkrada belirtilen cezanın üçte biri oranında idari
para cezası uygulanır ” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006
gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,
" (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu
süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bakırköy 4. Sulh Ceza
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 4. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 30.9.2013 gün ve D. İş: 2013/1491 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/247
KARAR NO : 2014/286
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı
ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: A. Sigorta A.Ş.
Vekili
: Av. D.Ş.
Davalı
: Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili
: Av. D.G. ( Adli Yargıda)
O L
A Y : Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; 21.09.2011 tarihinde
Manisa- Balıkesir karayolunda oluşan su birikintisi nedeniyle meydana gelen
kazaya davacı şirket tarafından kasko sigorta poliçesiyle sigortalanan 06……
plakalı aracın da karıştığını, kaza sonucu aracın pert-total işlemine tabi
tutulmasının ardından, 43.000,00TL’nin 14.11.2011 tarihinde sigortalıya
ödendiğini belirterek; bu kazanın oluşumunda davalının %33 oranında kusurlu
olduğu gerekçesiyle 4.627,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek
faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açılmıştır.
BURSA
3. İDARE MAHKEMESİ: 19.06.2012 gün ve E: 2012/640 K: 2012/707 sayılı kararı
ile, davalı idarenin sorumluluğunda bulunan karayolunun bakım ve onarımının
gereği gibi yapmaması nedeniyle meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan
zararın tazminine ilişkin olarak 2918 sayılı Yasanın 110. maddesi
kapsamındaki iş bu sorumluluk davasının görüm ve çözümünde adli yargının
görevli olması nedeniyle idari yargının görevsiz olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine dair verilen karar, Bursa Bölge İdare
Mahkemesi’nin 27.09.2012 gün ve E:2012/2169, K:2012/2069 sayılı kararı ile
onanmak suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURSA
1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.03.2013 gün E:2012/683 K: 2013/170 sayılı
kararında özetle; idarenin hizmet kusuruna dayanan tazminat isteklerinin
tam yargı davası olarak idari yargı yerinde ileri sürülmesi gerektiği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine dair verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında
anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, dava dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta
şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir
rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava
dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; şirkete
sigortalı vasıtanın 21.09.2011 tarihinde geçirdiği trafik kazası nedeniyle
meydana gelen hasardan dolayı sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur
nispetine göre fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere 4.627,92 TL rücuen
tazminatın 14.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte
davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde
açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918
sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118,
K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan
sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz
başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta
görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Başvurunun Mahkeme’nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165
sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargı organına
bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya bırakılmasında
Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin iptal
isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin
son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı
kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin
bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev
konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca
başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın
tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bursa 1.Asliye Hukuk Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle, Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
12.03.2013 gün E:2012/683 K: 2013/170 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın
tazmini istemi ile İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılama sonucunda ""Uyuşmazlığın 2918 Sayılı
Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava ikame etmiş,
Adli Yargıda yargılama sonucunda idarenin hizmet kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, idari Yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247 sayılı yasanın 19. maddesi gereğince görevli yargı
kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına
gönderilmiş,
Uyuşmazlık Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda "2918
Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna
oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira; Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın
meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş,
6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan
kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine
yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne
ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya
idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde
esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan
tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli
bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 havili KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918
Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi
devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından idari ve Adli Yargı organları arasında çıkan görev
uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez. " hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza, Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer
yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması
halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlanyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/253
KARAR NO : 2014/290
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği HK.
K A R A R
Davacı : S.P.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka
kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı, kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberlerinin düzenlenmesi sebebiyle eksik ödemeler
yapıldığını, ücretlerin yeniden tespiti ile yıllar itibariyle değişen ek
ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen ikramiye alacaklarının
fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün
ve E:2011/348, K:2012/1132 sayı ile, Uyuşmazlığın 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme
sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi
olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme
ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki
düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi
ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan
sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı,
nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin
buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi : 6.5.2013 gün ve E:
2013/9900, K: 2013/9880 sayı ile, kararın dayandığı delillerle kanuni
gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik
görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile
hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
12. İDARE MAHKEMESİ: 9.12.2013 gün ve E:2013/1642, K:2013/2067 sayı ile,
406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararları
nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberlerinin düzenlenmesi sebebiyle eksik ödemeler yapıldığını,
ücretlerin yeniden tespiti ile yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen ikramiye alacaklarının fazlaya
ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12. İş Mahkemesinin 27.12.2012
gün ve E:2011/348, K:2012/1132 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/261
KARAR NO : 2014/297
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : C.G.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 59…… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit
edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı adına 22.10.2012
tarih ve GP-509752 seri-sıra, araç sahibi Ö.P. adına 22.10.2012 tarih ve
GP-509753 seri-sıra, araçtan taşımacılık hizmeti aldığı tespit edilen S.Ş.
adına 22.10.2012 tarih ve GP-509754 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek sırasıyla 1.950,00, 1.950,00 ve
216,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara istinaden
düzenlenen 22.10.2012 tarih ve 0218081 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı,
kendi adına verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/2178, K:2012/1973 sayıyla;
davanın idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açıldığından bahisle,
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, 22.10.2012 tarih ve GP-509752, GP-509753 ve
GP-509754 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları ile
verilen idari para cezaları ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi
kararının iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL
3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.11.2012 gün ve D.İş:2012/6248, K:2012/6248
sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para
cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza
mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde,
olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde
incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında,
22.10.2012 tarih ve GP-509752 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı ile verilen idari para cezası ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesi kararının iptali istemiyle açılan dava yönünden,
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneği ile dava dilekçesi örneğinin
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen
idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl
içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her
defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici
olarak trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para
cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak
trafikten men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 2. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 2. İdare
Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/2178, K:2012/1973 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/262
KARAR NO : 2014/298
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Uyuşmazlık Mahkemesince, daha önce aynı dava ile ilgili olarak önüne gelen
uyuşmazlıkta, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuna ve İstanbul
2. İdare Mahkemesince verilen 2.11.2012 gün ve E:2012/2178, K:1973 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşıldığından;
ikinci kez aynı konu ile ilgili olarak açılan ve görev uyuşmazlığına konu
edilen iş bu davada, karar verilmesine yer olmadığı hk.
K
A R A R
Davacı : C.G.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 59 UT 091 plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının
tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek
2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı C.G.adına
22.10.2012 tarih ve GP-509752 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve
ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 22.10.2012 tarih ve 0218081 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, kendi adına verilen idari para cezası ile aracın 60
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/2178, K:2012/1973 sayıyla;
davanın idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açıldığından bahisle,
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, kendi adına verilen idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL
3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.11.2012 gün ve D.İş:2012/6186, K:2012/6186
sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para
cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz İstanbul 39. Asliye
Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiş, davacının talebi üzerine,
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilen dava dosyasında,
kararın kanun yararına bozma incelemesine konu edilmediği bildirilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, davacı
adına verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan dava
yönünden, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneği ile dava dilekçesi örneğinin
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelen-mesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu, ancak
Mahkememizce aynı dava ile ilgili olarak daha önce karar verildiği
anlaşıldığından; ikinci kez aynı konu ile ilgili olarak açılan ve görev
uyuşmazlığına konu edilen iş bu davada, karar verilmesine yer olmadığı
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu, ancak Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce aynı dava ile ilgili olarak daha önce karar verildiği
anlaşıldığından; ikinci kez aynı konu ile ilgili olarak açılan ve görev
uyuşmazlığına konu edilen iş bu davada, karar verilmesine yer olmadığı
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda (116. maddedeki itiraz yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça
belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe
girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un
diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde “(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmekte ise de; Mahkememiz
kayıtlarının incelenmesinde, Mahkememizce, davacının aynı konuda ikinci kez
açtığı dava sebebiyle, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesinin 23.11.2012 gün ve
E:2012/6248, K:2012/6248 sayılı görevsizlik kararı ile İstanbul 2. İdare
Mahkemesinin 2.11.2012 gün ve E:2012/2178, K:2012/1973 sayılı görevsizlik
kararları arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle daha önce yapılan başvuruda, 3.3.2014 gün ve E: 2014/261, K:
2014/297 sayı ile, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuna, bu
nedenle İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen 2.11.2012 gün ve
E:2012/2178, K:2012/1973 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; Mahkememizce aynı dava ile
ilgili olarak daha önce karar verildiği anlaşıldığından; ikinci kez aynı
konu ile ilgili olarak açılan ve görev uyuşmazlığına konu edilen iş bu
davada, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
Uyuşmazlık Mahkemesince aynı dava ile ilgili olarak daha önce karar
verildiği anlaşıldığından; ikinci kez aynı konu ile ilgili olarak açılan ve
görev uyuşmazlığına konu edilen iş bu davada, karar verilmesine yer
olmadığına, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2014/265
KARAR NO : 2014/300
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini
ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı
rücuen tazminat davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : E. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. H.C.A.
Davalılar : 1-Kazan Belediye Başkanlığı
Vekilİ : Av.B.T.
2-Karayolları Genel Müdürlüğü (Yalnızca Adli Yargıda)
Vekili : Av. D.K.
O L A Y : Davacı şirket vekili, dava
dilekçesinde, müvekkili şirkete Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı 34……
plakalı çekicinin, refakatindeki 34….. plakalı römork ile 13.05.2011
tarihinde Ankara-İstanbul karayolundan Fevzi Çakmak Caddesine girerek
aracının üst kısmını köprü girişine çarpmak suretiyle zarar görmüş
olduğunu; kaza sonrası düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında, araç
sürücüsünün kusursuz, aracın bakım ve onarımından sorumlu kuruluşun KTK 13.
maddesi uyarınca kusurlu olduğunun belirtildiğini; KTK 13.maddesine göre,
Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün
kuruluşların, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmakla yükümlü bulunduğunu; sorumlu ve yetkili kurumun, köprü
girişinde gerekli işaretlemeleri yapmamak nedeniyle kazanın meydana
gelmesinde kusurlu olduğunu; riziko sonrası düzenlenen ekspertiz raporunda
gerek olayın nasıl gerçekleştiği, gerekse masraf kalemlerinin ayrıntılı
olarak tespit edildiğini; buna göre araçta 9.405,19 TL zarar meydana
geldiğini ve sigortalıya 20.07.2011 tarihinde ödendiğini; buna göre olay
Kazan Belediyesi Mücavir alanı içerisinde gerçekleştiğinden, bu kuruma
zararın tazmini için yazı yazıldığını, yazılarına verilen 11.10.2011
tarihli cevapta; olayın D 750 karayolunda meydana gelmesi sebebiyle sorumlu
kurumun yetki ve sorumluluk açısından Karayolları Genel Müdürlüğü olduğu
yönünde olumsuz yanıt verildiğini; buna karşılık, aracın D 750 karayolu üst
geçidinden dönerek aşağı yola inmiş bulunduğunu, bu anlamda D 750
karayolundan ayrıldığını ve davalı kurumun sorumluluğunda bulunan yola
girmiş olduğunu; müvekkilinin hasar bedelini ödemek suretiyle TTK 1301.
maddeye göre sigortalısının halefi olduğunu, buna göre ödenen zararın
bedelinin davalıdan tahsilinin istenildiğini ifade ederek; 9.405,19 TL
tazminatın 20.07.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
tahsiline karar verilmesi istemiyle, Kazan Belediye Başkanlığına karşı,
16.11.2011 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 5.İDARE MAHKEMESİ:24.11.2011 gün ve E:2011/2352,
K:2011/1601 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
"Belediye Trafik Birimleri, Görev ve Yetkileri" başlıklı 10.
maddesinde "1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik
düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülen
kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve
yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak
çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, 4.
Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze
göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5.
Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının
vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,..."
belediyelerin görevleri arasında sayılmış, 11/01/2011 gün ve 6099 sayılı
Kanunla değişik 110. maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında
da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir." hükmüne, 11/01/2011 gün ve 6099 sayılı Kanunla eklenen
Geçici 21.maddesinde de "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş olduğu; dosyanın incelenmesinden,
davacı şirketin sigortalamış olduğu 34…… plakalı çekici refakatindeki 34 US
9310 plakalı römorkun 13.05.2011 tarihinde Ankara - İstanbul karayolundan
Fevzi Çakmak Caddesine girerken üst kısmının köprüye çarpması sonucunda
araçta oluşan ve sigortalısına ödediği 9.405,19 TL hasar bedelinin, yolun
bakım ve onaranında kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı idareden tazmini
istemiyle 16.11.2011 tarihinde bakılan davayı açtığının anlaşıldığı;
19/01/2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı
Kanun ile 2918 sayılı Yasa'nın 110. maddesinde yapılan değişiklik
sonrasında, idarelerin 2918 sayılı Kanunda kendilerine verilen görevleri
yerine getirmeyerek zarara sebebiyet verdikleri iddiasıyla açılan tazminat
davalarının adli yargının görevine verilmiş olduğu, söz konusu değişikliğin
yürürlüğe girdiği tarihten sonra açıldığı anlaşılan görülmekte olan davada
mahkemelerinin görevsiz bulunduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasası'nın 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili bu kez, Kazan Belediye Başkanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğüne
karşı, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 17.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:20.9.2012 gün ve E:2012/93,
K:2012/493 sayı ile, davacı tarafın dava dilekçesinde, müvekkili şirkete
1807-15154005/3 numaralı Kasko Poliçesi ile sigortalı olan 34 YFY 61
plakalı çekici refakatindeki 34 US 9310 plakalı römorkun üst kısmını köprü
girişine çarpmak suretiyle oluşan zarar nedeniyle sigortalısına ödeme
yaptığını, tutulan kaza tespit tutanağında şoförün kusursuz olduğunu,
davalı idarenin sorumlu olduğu yollarda trafik güvenliğini sağlayacak
durumda bulundurmak yükümlülüğünde olduğunu, sorumlu kurumların köprü
girişinde gerekli işaretlemeleri yapmamaları, nedeniyle kazanın meydana
gelmesinde kusurlu olduklarını ileri sürerek davalı idarelerin hizmet
kusuru niteliğindeki eylemine dayanarak dava açmış olduğu; bir olayda
hizmet kusuru bulunup bulunmadığının saptanması idari yargının görev
alanında olduğundan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b
maddesi gereğince, idarenin hizmet kusuruna dayanan tazminat isteklerinin
tam yargı davası olarak idari yargı yerinde ileri sürülmesinin gerektiği;
mevcut halin, 2918 sayılı Kanunun değişik 110. Maddesi kapsamında
bulunmadığı; bu nedenle, davaya İdari Yargı'da bakılacağı gerekçesiyle;
davanın, yargı yolu yanlışlığı nedeniyle görev yönünden reddine karar
vermiş; temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin
28.3.2013 tarih, E:2012/15661, K:2013/4395 sayılı kararıyla onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde, davalılardan Kazan
Belediye Başkanlığı yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı
dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada
adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta
şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir
rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirkete Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı 34 YFY
61 plakalı çekicinin, refakatindeki 34 US 9310 plakalı römork ile
13.05.2011 tarihinde Ankara-İstanbul karayolundan Fevzi Çakmak Caddesine
girerek aracının üst kısmını köprü girişine çarpmak suretiyle zarar görmüş
olduğu; bahis konusu olay neticesinde araçta tespit edilen hasar bedelinin
sigortalı araç sahibine ödendiği, olayın meydana gelişinde davalı idarenin
kusurlu olduğundan bahisle, hasar bedelinin, ödeme tarihinden itibaren
işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle davanın açılmış
olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde
açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918
sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170
sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin
birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165
sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargı organına
bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya bırakılmasında
Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin iptal
isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin
son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı
kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin
bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev
konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca
başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması
zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; karayolundaki kusur sonucu
meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın
da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevli olduğundan, Ankara 17.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının, davalılardan Kazan Belediye Başkanlığı yönünden
verilen kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 17.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 20.9.2012 gün ve
E:2012/93, K:2012/493 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ, DAVALILARDAN KAZAN
BELEDİYE BAŞKANLIĞI YÖNÜNDEN VERİLEN KISMININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2014/271
KARAR NO : 2014/304
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.A.
Vekili : Av. E.S.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü U.Y.D. Ses Direktörlüğünde teknik uzman olarak görev
yapmakta iken 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29.
maddesi uyarınca 4.5.2010 tarihinde Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
emrine atanan davacının, 5473 sayılı Yasaya dayanılarak yürürlüğe konulan
Yüksek Planlama Kurulu'nun 8.5.2006 tarihli ve 2006/T-17 sayılı kararı ile
yapılan ek ödemenin maaş nakil ilmühaberine yansıtamadığından bahisle, anılan
ek ödemenin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
kurumdan ayrıldığı tarihe kadar ödenmeyen ek ödeme tutarlarının ödenmesi
için yaptığı başvurunun yanıt verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin;
5473 sayılı Yasa ile getirilen ek ödemenin Kurumdan ayrıldığı tarihten önce
1.1.2006 ve 1.7.2006 tarihlerinden itibaren yürürlüğe girmesi karşısında,
bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu
görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında değerlendirileceğinden,
anılan ek ödemeden faydalandırılması gerektiği iddiasıyla iptali ile bu
işlem nedeniyle yoksun kaldığını iddia ettiği parasal haklarının yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 12. İdare Mahkemesi: 27.5.2011 gün, E:2011/892,
K:2011/628 sayı ile özetle; davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 4. İş Mahkemesi: 28.03.2013 gün, E:2011/928, K:2013/393
sayı ile özetle, dava konusu ile ilgili yargılama yapma görevinin idari
yargıya ait olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi 11.11.2013 gün ve E:2013/33192, K:2013/24014 karar sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, idari yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekom A.Ş. bünyesinde görev yapmakta iken
başka kuruma nakledilen davacının, hatalı düzenlendiğini iddia ettiği maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek, noksan ek ödemelerin ve diğer
alacakların yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001
tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk
Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler aklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse
devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, yanlış
düzenlendiğini belirttiği maaş nakil ilmühaberinin iptali ve eksik
ödendiğini iddia ettiği ek ödemelerin yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan, Ankara 4. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4. İş Mahkemesinin 28.03.2013 gün,
E:2011/928, K:2013/393 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2014/275
KARAR NO : 2014/308
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: K.K.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri : Av. M.A.P. & Av. M.A.Y.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının
davalı şirkette memur olarak çalıştığını, kamuda çalışan sözleşmeli
personele ödenen ek ödemelerin kamuya nakil aşamasında düzenlenen ve
davacının aldığı ücreti gösteren maaş nakil ilmuhaberine yansıtılmadığını, bahse
konu ek ödemelerin de maaş nakil ilmuhaberine ilave edilmesi sureti ile,
yeniden düzenlenmesi, ödenmeyen ek ödeme alacağının ödenmesi, 15.12.2010
tarih ve 25597 sayılı yazı ile davalıya ek ödemenin verilmesi gerektiğini
belirterek; verilmesi gereken ek ödemenin de maaş nakil ilmuhaberine ilave
edilmesi suretiyle yeniden düzenlenmesine, ödenmeyen ek ödemenin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11.İş Mahkemesi: 20.02.2013 gün ve 2012/756 Esas,
2013/167 Karar sayılı kararında özetle; 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmuhaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığını,
bu işlemler idare statülerinin özlük ve parasal haklarını belirlediğini,
söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında
tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğunu, idari işlemlerle
ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı yerinde
çözülmesi gerektiğini belirterek; davanın dava şartı yokluğu nedeni ile
usulden reddine karar vermiştir.
Mahkemenin karar örneğine şerh edildiği üzere karar;
taraflarca temyiz edilmeksizin 01.03.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; aynı gerekçelerle, fazlaya dair hakları
saklı kalmak üzere ilk olarak 5473 sayılı yasa gereği 01.01.2006 tarihinde
verilmeye başlanılan ek ödemenin Yüksek Planlama Kurulu’nun mütebaki
kararları uyarınca ek ödemenin arttırıldığı gözetilerek
01.01.2006-02.01.2010 tarihleri arasında doğan ancak ödenmeyen 1.660,00 TL
ek ödeme alacağının ödenmesine, 21.10.2010 tarih ve 21721 sayılı yazı ile
davalıya ek ödemenin verilmesi isteğinde bulunulduğundan ve bu tarihte
davalı temerrüde düşürülmüş sayılacağından 21.10.2010 tarihinden itibaren
ek ödeme alacağına en yüksek banka mevzuat faizi yürütülmesi ile, ayrılış
tarihi itibari ile verilmesi gereken 136,86 TL ek ödemenin de maaş nakil
ilmuhaberine ilave edilmesi suretiyle yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 1.İdare Mahkemesi: 11.04.2013 gün ve 2013/494 Esas,
2013/710 Karar sayılı kararı ile; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan, özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında,
uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 05.07.2010 tarih ve
E:2010/56, K:2010/157 sayılı kararında da uyuşmazlığın görüm ve çözüm
yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği gerekçe gösterilerek
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a.maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce Ankara 1.İdare Mahkemesi’ne davalı Türk Telekom
vekiline tebligat yapılıp yapılmadığı, kararın kesinleşip kesinleşmediği
hususlarında bilgi verilmesi istemi ile müzekkere yazılmış olup, mahkemenin
11.02.2014 tarihli yazı cevabında; Ankara 1.İdare Mahkemesi’nce verilen
görev red kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. Madde
uyarınca ilk aşamada davalıya hiç tebliğ yapılmaksızın karar verildiğinden;
16.05.2013 tarihinde sadece davacı K.K.’e tebliğ edildiği, davacı tarafça
süresinde temyiz olunması halinde karşı tarafa tebliğ yapılabilecekken
temyiz yoluna gidilmeksizin davacı yan bakımından kararın kesinleşmesi
üzerine, 26.12.2013 günlü davacı taraf dilekçesi ile olumsuz görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı bildirilmekle; Ankara 1.İdare Mahkemesi kararının
kesinleştiği kanaatine ulaşılmıştır.
Davacı vekilleri, idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının
son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı mahkemesinin
kesinleşme şerhli gerekçeli karar örneği de temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline, ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen doK.ncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na
yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin verilmesi gereken ek ödemenin
eklenmesi suretiyle maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 11.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 11.İş
Mahkemesi’nin 20.02.2013 gün ve 2012/756 Esas, 2013/167 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği, davacının aynı istemle
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin
11.04.2013 gün ve 2013/494 Esas, 2013/710 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve verilen kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği, davacı vekilinin 2477 sayılı Yasa’nın 14.maddesi
uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin
belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 11.İş Mahkemesi’nin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.İş Mahkemesi’nin 20.02.2013 gün ve
2012/756 Esas, 2013/167 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2014/277
KARAR NO : 2014/310
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada vazife
gereği içinde bulunduğu askeri aracın kaza yapması sonucunda yaralanan
davacı tarafından, meydana gelen trafik kazası sonucu oluştuğunu iddia
ettiği 5.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi zararın olay tarihinden
hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.O.
Vekilleri : Av. S.A. (Adli Yargıda)
Av. M.S.A. (Askeri Yargıda)
Davalı : T.C. İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. G.B. (Adli Yargıda)
Av. K.M. (Askeri Yargıda)
İhbar Olunan : C.N.
Vekli : Av. S.M. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Jandarma
Asteğmen M.A.’nın emir ve komutasında 4 araçtan oluşan konvoyla Silopi
istikametinde yol emniyet ve kontrol görevini ifa ederken, yol güzergahı
üzerinde meydana gelen kaza sonucunda araç içinde Jandarma eri olarak
bulunan davacı A.O.’ın yaralandığını, uzun süreli tedavi sonrasında
durumunda bir düzelme olmadığı için kendisine Askerliğe Elverişli
Olmadığı’na ilişkin 27.07.2006 tarihinde rapor verildiğini, daha sonra davacıya
maluliyeti sebebiyle Emekli Sandığı tarafından maaş bağlandığını, maluliyet
derecesinin 6 olduğunu belirterek, fazlaya İlişkin hakları saklı kalmak
kaydı İle, 500.00 TL maddi, 10.000, TL manevi tazminat olmak üzere toplam
10.500 TL maddi ve manevi tazminata faizi ile birlikte hükmedilmesine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
14. Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.09.2010 gün, E:2007/136, K:2010/342 sayı ile
özetle; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiştir.
İş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay
4. Hukuk Dairesi 16.03.2011 gün, E:2011/1324, K:2011/2761 sayılı ilamı ile
özetle; davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde bakılması gerektiğini
belirterek, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava
dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmiş
olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden bahisle kararın bozulmasına karar
vermiştir.
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına
uyduktan sonra, 05.10.2011 gün, E:2011/278, K:2011/341 sayı ile özetle;
6100 sayılı HMK nun 3.maddesi hükmü gereğince, ölüm veya vücut bütünlüğünün
yitirilmesinden doğan zararların tazminine yönelik davaların ve her türlü
idari eylemler ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol
açtığı, maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davaların Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde görülmesi gerektiğini, dolayısıyla mahkemenin görevli
olduğunu belirterek, davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiştir.
İş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay
4. Hukuk Dairesi 08.05.2012 gün, E:2012/3297, K:2012/8108 sayılı ilamı ile
özetle; “...6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 3. maddesi, bu
kanunun yürürlüğe girmesinden sonra açılan davalar için geçerlidir. Diğer
yandan, Yargıtay bozma kararına uyulmakla, bozma kararı yararına olan taraf
yönünden usulü kazanılmış hak doğar. Kazanılmış hak, yeni bir karar ile
ortadan kaldırılamayacağından; yerel mahkemece, açıklanan yönler
gözetilerek dairemizin bozma kararına göre yargı yolu bakımından mahkemenin
görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken, yerinde
olmayan gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya
uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.” demek suretiyle hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına
uyduktan sonra, 01.11.2012 gün, E:2012/493, K:2012/455 sayı ile özetle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, aynı istemle bu kez askeri idari yargı yerinde
dava açılmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi: 19.06.2013 gün,
E:2013/326, K:2013/746 sayı ile özetle, “... 01.2011 tarihinde yürürlüğe
giren 6099 sayılı Kanun ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun
110’uncu maddesinde yapılan değişiklik gereğince davacı tarafından
Mahkememizde 29.01.2013 tarihinde açılan bu davanın görev ve çözüm yerinin
mahkememiz olmayıp adli yargı yeri olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu karara karşı yapılan Karar Düzeltme başvurusu üzerine,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Daire Başkanlığı; 04.12.2013 gün,
E:2013/1490, K:2013/1427 sayı ile özetle, karar düzeltme isteminin reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve askeri idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
askeri idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin edilerek, son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
anlaşılmakla, usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN
ile AYİM Savcısı Mehmet ALP’in davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
yazılı ve sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada vazife gereği
içinde bulunduğu askeri aracın kaza yapması sonucunda yaralanan davacı
tarafından, meydana gelen trafik kazası sonucu oluştuğunu iddia ettiği
5.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi zararın olay tarihinden hesaplanacak
yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “ İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları
olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu
yasadan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.” denilmiş olup, geçici 21.maddesinde
ise “ Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin
hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz. ” denilmiştir.
Belirtilen yasal düzenleme karşısında, 2918 sayılı Kanun’un
Geçici 21.maddesi nazara alındığında, davacının, uyuşmazlığa konu olaya
ilişkin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne dava açtığı tarih
29.01.2013 olup, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesinin
1.fıkrasının göreve ilişkin hükmü yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda veya Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bir dava
bulunmadığından, 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesinin somut olaya
uygulanacağı tartışmasızdır.
Bununla birlikte, belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan
başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı
Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün ve E:2012/118,
K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı
içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasa koyucunun “haklı
neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya
bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin
iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158.
inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68,
K:2013/165 sayılı kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası
itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci
maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da
adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girdiğinden Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
01.11.2012 gün, E:2012/493, K:2012/455 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
V- 2247 SAYILI KANUN’UN 19. MADDESİ
GEREĞİNCE VERİLEN
(BAŞVURU – İLK DERECE MAHKEME) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1877
KARAR NO : 2014/153
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.Y.
Vekili : Av. H.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 4.7.2006 tarihinde Devlet
Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkili hakkında düzenlenen Yer Değiştirme
Suretiyle Atamalarda Aylık Bildirim işleminin 5473 Sayılı Kanun uyarınca ek
ödemeye yer verilmeksizin düzenlendiğini, atama tarihinden itibaren müvekkiline
yapılan ödemelerin ek ödeme olmaksızın yapıldığını, Yüksek Planlama
Kurulunun 08.6.2008 tarih ve 2006/T-17 Sayılı kararıyla "375 Sayılı
Yasa'nın ek 3. maddesi çerçevesinde, Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı
Ortaklıklarında çalışan sözleşmeli ve kapsam dışı personele her ay
01.01.2006 -30.6.2006 tarihlerinde 40 TL, 01.7.2006 tarihinden itibaren ise
80 TL ek ödeme yapılmasının" öngörülmesine karşın ödemeler
yapılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak
kaydıyla 500 TL'nin işletme kredisi faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle, 5.4.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 3.İŞ MAHKEMESİ: 27.5.2013 gün ve E:2011/336, K:2013/383
sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının, davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek.3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı; somut uyuşmazlıkta normatif
dayanakların, 406 sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi, 375 sayılı KHK.’un Ek 3.
maddesi, 399 sayılı KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun hükmünde
kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar
arasındaki sözleşme hükümleri olduğu; 406 sayılı Kanunun 29. Maddesinin 3.
Fıkrasının birinci cümlesine göre “399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam dışı personel statüsünde
çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin dördüncü ve
beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında, Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihteki unvanları esas alınarak Yönetim Kurulunca
15.04.2004 tarihi itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş olan ücret ve diğer
malî haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim tarihine kadar
geçen süre içinde kamu görevlilerine yapılacak artış oran ve/veya
miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır. Kapsam dışı
personelden Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerin 15.04.2004 tarihi
itibarıyla unvanlarına göre ücretinin belirlenmemiş olması durumunda,
benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak bu tarih için ücret ve diğer
malî hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu yetkilidir”; davalı ile nakle
tabi kapsamdışı personel arasında imzalanan TİP 2 sözleşmenin 7.
Maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi
kapsam dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır(2.f). Ancak ücretlerde
yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında olacaktır(3.f)” denildiği; diğer
taraftan özelleştirme uygulamaları nedeni ile nakilleri düzenleyen 4046
sayılı Özelleştirme Kanununun 22/5 maddesinde, özelleştirme nedeniyle kamu
kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve
pozisyonlarına göre almakta oldukları ücret yanında, bildirim tarihi
itibarı ile almakta oldukları ikramiye, ek ödeme gibi vs ek ödemelerin de
sabit bir değer olarak bildirileceği hükmünü içerdiği; gerek yasal
düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı KHK
hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası
çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar
için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak, nakil edildiklerinde
haklarının korunmasının amaçlandığı; kısaca davacının, kapsamdışı olarak
kamuda çalışmış gibi sayıldığı; Yargıtay 9. H.D.nin emsal kararlarında,
nakle tabi işçilerle davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar verildiği; ancak Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından
sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda yeniden
değerlendirme yapılmasının gerektiği; anılan karara göre “yasal düzenleme
ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde
bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak
makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk
tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, söz konusu personelin,
aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin devam
ettiği, İmtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin
Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk
Telekom arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine
İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve
yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal
ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel yasa
hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip
olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden
farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi
ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle,
diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal
ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile,
kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu”nun kabul
edildiği; Danıştay İdari dava Dairelerinin gerekçelerinin Yargıtay 9
H.D.nin içtihatlarında benimsendiği; gerçekten özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı
şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli
yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle; dava idari yargının görev alanına girdiğinden, Mahkemelerinin
görevsizliği nedeniyle davanın HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca
usulden reddine karar vermiş; davacı vekilinin ve davalı vekilinin
yüzlerine karşı verilen karara karşı temyiz yoluna gidilmemiş ve Mahkeme
kararı kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, davalı tarafından, müvekkil hakkında
düzenlenen, 04.07.2006 tarih ve 01047 sayılı Yer Değiştirme Suretiyle
Atamalarda Aylık Bildirim işleminin, 5473 sayılı Kanun uyarınca, 08.05.2006
tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı ile getirilen ek
ödemeye yer verilmeksizin düzenlendiği, bu nedenle atama tarihinden
itibaren müvekkile yapılmış olan ödemelerin, ek ödeme olmaksızın eksik
olarak verildiğinden bahisle düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun
reddine ilişkin davalının 3.2.2011 tarih, 495 sayılı işleminin iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6.İDARE MAHKEMESİ: 8.11.2013 gün ve E:2013/1043 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında; “Türk Telekom,
bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz" hükmüne
yer verilerek Türk Telekom'a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığının anlaşıldığı; buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği
ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.
maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Ankara 3.
İş Mahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, İdare mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen durumun aksine, adli yargı kararının
kesinleşme durumu açıklığa kavuşturulmadan ve önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu
görülmekte ise de; adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı
bir örneğinin Mahkemesinden istenildiği, Mahkemece, karara karşı taraflarca
temyiz başvurusunda bulunulmadığının ifade edildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarda Aylık Bildirim
işleminin, 5473 sayılı Kanun uyarınca, 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı
Yüksek Planlama Kurulu kararı ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin
düzenlendiği, bu nedenle atama tarihinden itibaren yapılmış olan
ödemelerin, ek ödeme olmaksızın eksik olarak verildiğinden bahisle düzeltilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini
taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarda Aylık Bildirim işleminin,
5473 sayılı Kanun uyarınca, 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek
Planlama Kurulu kararı ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin
düzenlendiği, bu nedenle atama tarihinden itibaren yapılmış olan ödemelerin,
ek ödeme olmaksızın eksik olarak verildiğinden bahisle düzeltilmesi
istemiyle 5.4.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 6.İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 3.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 3.İş Mahkemesi’nin 27.5.2013 gün ve E:2011/336,
K:2013/383 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/104
KARAR NO : 2014/159
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: A.K.
Vekili
: Av. B.Y. & Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/348 K:2011/550 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik bulunmadığı…”
gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50726 K:2012/4772 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
30.05.2013 gün ve E:2012/283 K:2013/314 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu
belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna
varılarak görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik
kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün ve E:2013/75 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/283 K:2013/314 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/105
KARAR NO : 2014/160
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: C.G.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan
geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22.
Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak
ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E: 2011/332 K:2011/534 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ: 20.02.2012 gün ve E:2011/ 50741
K:2012/4787 sayılı BOZMA İLAMINDA özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup olmadığı
konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi
gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
30.05.2013 gün ve E:2012/268 K:2013/299 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu
belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılarak
görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik kararı tarafların vekillerine
30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.
Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi
gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz
edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün ve E:2013/63 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/268 K:2013/299 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/106
KARAR NO : 2014/161
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: Ö.F.D.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilli : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E: 2011/322 K:2011/524 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ : 20.02.2012 gün ve E:2011/ 50743
K:2012/4789 sayılı BOZMA İLAMINDA özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.05.2013 gün ve E:2012/258
K:2013/289 sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılarak görevsizlik kararı
verilmiştir. Görevsizlik
kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün ve E:2013/106 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/258 K:2013/289 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2014/107
KARAR NO : 2014/162
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K
A R A R
Davacı : Ç.H.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 22.3.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/329,
K:2011/531 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen
ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50738,
K:2012/4784 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/265,
K:2013/296 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/72 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/265, K:2013/296 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2014/108
KARAR NO : 2014/163
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : B.T.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 11.2.2011 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/346,
K:2011/548 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E: :2011/50724,
K:2012/4770 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/281,
K:2013/312 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/69 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından;
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/281, K:2013/312 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2014/109
KARAR NO : 2014/164
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.Ç.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 9.4.2010 tarihinde kamu
kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/325,
K:2011/527 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50746,
K:2012/4792 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/261,
K:2013/292 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının görevli
olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün
ve E:2013/115 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/261, K:2013/292 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2014/111
KARAR NO : 2014/165
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Y.Ü.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 17.3.2010 tarihinde
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/132, K:2013/392 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan
yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti
gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip
gerekmediği noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin
26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı
verildiği, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
8. İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2013 gün ve E:2013/802 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun
hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak
üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı
bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22.
maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi
için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 8. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesi’nin 10.4.2013 gün ve
E:2011/132, K:2013/392 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2014/116
KARAR NO : 2014/166
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : E.T.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 5.10.2010 tarihinde Çevre ve Orman
Bakanlığı, Adana Orman Bölge Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 5.10.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/328, K:2011/530 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50737, K:2012/4783 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/264,
K:2013/295 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli olduğuna karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden
itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/76 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına
varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,
ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/264,
K:2013/295 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/117
KARAR NO : 2014/167
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.Ö.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 12.11.2010 tarihinde Kayseri
Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 12.11.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/344, K:2011/546 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50723, K:2012/4769 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/279,
K:2013/310 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/66 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini
ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/279,
K:2013/310 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/118
KARAR NO : 2014/168
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : N.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 29.11.2010 tarihinde Çorum Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 29.11.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/326, K:2011/528 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50747, K:2012/4793 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/262,
K:2013/293 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara uygulanan
artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/116 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin
karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer aldığı; bu
durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu
Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür.
Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na
yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/262,
K:2013/293 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/119
KARAR NO : 2014/169
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: T.A.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/341 K:2011/543 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50734 K:2012/4780 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
30.05.2013 gün ve E:2012/276 K:2013/307 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu
belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna
varılarak görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik kararı tarafların
vekillerine 30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün E:2013/57 sayı ile
vermiş olduğu gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar
bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri
ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle
yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/276 K:2013/307 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/120
KARAR NO : 2014/170
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: L.K.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan
geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22.
Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak
ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/330 K:2011/532 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ: 20.02.2012 gün ve E:2011/50739
K:2012/4785 sayılı BOZMA İLAMINDA özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
30.05.2013 gün ve E:2012/266 K:2013/297 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu
belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılarak
görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik
kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün ve E:2013/70 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik
ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini
taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/266 K:2013/297 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/121
KARAR NO : 2014/171
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: Z.Y.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/352 K:2011/554 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50753 K:2012/4799 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.05.2013 gün ve E:2012/287
K:2013/318 sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılarak görevsizlik kararı
verilmiştir. Görevsizlik
kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün E:2013/81 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar
bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/287 K:2013/318 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/122
KARAR NO : 2014/172
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: A.A.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/363 K:2011/565 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden
ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50713 K:2012/4759 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.05.2013 gün ve E:2012/298 K:2013/329
sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün
E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari
yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda
görülmesi gerektiği sonucuna varılarak görevsizlik kararı verilmiştir.
Görevsizlik kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün ve E:2013/87 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2.
maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/298 K:2013/329 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/124
KARAR NO : 2014/173
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: E.Ü.
Vekili
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.G.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/320 K:2011/522 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50707 K:2012/4753 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.05.2013 gün ve E:2012/256
K:2013/287 sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda
idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda
görülmesi gerektiği sonucuna varılarak görevsizlik kararı verilmiştir.
Görevsizlik kararı tarafların vekillerine 30.05.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında yapılan teknik
bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün E:2013/104 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin
30.05.2013 gün ve E:2012/256 K:2013/287 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/128
KARAR NO : 2014/177
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.N.G.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 15.10.2010 tarihinde Kayseri
Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 15.10.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi
ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/337, K:2011/539 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50730, K:2012/4776 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/272,
K:2013/303 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/49 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığından
bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde
açılan davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev
yönünden reddine karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine,
Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar
vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer aldığı; bu
durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/272,
K:2013/303 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/129
KARAR NO : 2014/178
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : A.B.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 22.3.2010 tarihinde Kayseri
Valiliği, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 22.3.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/342, K:2011/544 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50735, K:2012/4781 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/277,
K:2013/308 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “… Sonuç
olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar getirilmeli,
davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı
kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda
çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara uygulanan
artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/65 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 18. İş
Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiği
gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu kararın
kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze
giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom
tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/277,
K:2013/308 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/130
KARAR NO : 2014/179
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ile maaş farkının yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı 4.5.2010 tarihinde Amasya Orman Bölge Müdürlüğü
emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 4.5.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi
ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/349, K:2011/551 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50727, K:2012/4773 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/284,
K:2013/315 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/77 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse
devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/284, K:2013/315
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/131
KARAR NO : 2014/180
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : H.B.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 4.10.2010 tarihinde Amasya Orman
İşletme Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 4.10.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/353, K:2011/555 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50754, K:2012/4800 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/288,
K:2013/319 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/84 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir.
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/288,
K:2013/319 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/132
KARAR NO : 2014/181
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.N.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı 11.10.2010 tarihinde Rize Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net
ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda
çalıştığı 11.10.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen,
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/356, K:2011/558 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50750, K:2012/4796 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/291,
K:2013/322 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak, yargılamaya
devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013 tarihli son
oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı ile bu
tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olduğundan,
davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli olduğuna karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/89 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek
Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673
sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı %
50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden; Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı Kanunun
22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge tazminatı,
enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığından
bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde
açılan davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev
yönünden reddine karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine,
Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar
vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer aldığı; bu
durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine
kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür”
denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki
kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları
31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502
sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233
sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer
alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/291,
K:2013/322 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/133
KARAR NO : 2014/182
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : F.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 29.11.2010 tarihinde Çorum Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
29.11.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile
birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/368, K:2011/570 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50718, K:2012/4764 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/304,
K:2013/335 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/98 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı
Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/304, K:2013/335
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/134
KARAR NO : 2014/183
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.M.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 22.4.2010 tarihinde Çorum Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
22.4.2010 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile
birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/324, K:2011/526 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın reddine karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 20.2.2012 gün ve
E:2011/50745, K:2012/4791 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 18.İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/260,
K:2013/291 sayı ile, kanıt olarak dayanılan tarafların iddia ve
savunmaları, diğer belgeler ile dosyaya ibraz edilen emsal bilirkişi raporu
ve karar örneklerinin incelenmesinden; Mahkemelerince yapılan yargılama
sonucunda davanın reddine karar verildiği, verilen hükmün davacı vekili
tarafından temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilamıyla özetle “…
Sonuç olarak davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve
mali haklarına ilişkin işverence alının tüm işletmesel kararlar
getirilmeli, davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.'un ek II. cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuş olduğu, bozmadan sonra yapılan
yargılamada, usûl ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak,
yargılamaya devam olunduğu, yargılamanın devamı sırasında, 30.05.2013
tarihli son oturumda davalı vekilince örneği ibraz edilen Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E., 2012/1388 K.nolu ilamı
ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davada idari yargının görevli
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18.İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013 gün ve E:2013/112 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne
yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu
payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu;
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı
Kanunun 22. maddesi ile 406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna atanarak Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge
tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine
yansıtılmadığından bahisle, anılan ödemelerin yansıtılarak maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın, idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verildiği, bu
kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. / Mahkemenin gerekçeli kararı,
dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer
aldığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve E:2012/260,
K:2013/291 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/140
KARAR NO : 2014/189
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.A.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 31.12.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/323,
K:2011/525 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye
gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen
ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50744,
K:2012/4790 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/259,
K:2013/290 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/114 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/259, K:2013/290 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2014/142
KARAR NO : 2014/191
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.İ.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 31.01.2011 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/361,
K:2011/563 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50711,
K:2012/4757 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/296,
K:2013/327 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil ilmühaberinin, yeni atandığı
kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon farkı ve aldığı
ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı idarenin işleminin iptali
ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/85 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/296, K:2013/327 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2014/143
KARAR NO : 2014/192
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.B.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 31.1.2011 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/364,
K:2011/566 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50714,
K:2012/4760 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/299,
K:2013/330 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/91 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından;
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih
ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/299, K:2013/330 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2014/144
KARAR NO : 2014/193
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : G.A.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 13.5.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/367,
K:2011/569 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye
gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen
ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50717,
K:2012/4763 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/302,
K:2013/333 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/100 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki
tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/302, K:2013/333 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2014/145
KARAR NO : 2014/194
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.S.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 30.3.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/336,
K:2011/538 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50729,
K:2012/4775 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/271,
K:2013/302 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/50 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/271, K:2013/302 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2014/146
KARAR NO : 2014/195
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z.A.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 4.11.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/331,
K:2011/533 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50740,
K:2012/4786 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/267,
K:2013/298 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/67 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından;
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih
ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/267, K:2013/298 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2014/147
KARAR NO : 2014/196
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.P.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 23.9.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.9.2011 gün ve E:2011/350,
K:2011/552 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye
gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen
ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 20.2.2012 gün ve E:2011/50728,
K:2012/4774 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların
getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı Kanun’un Ek: 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde
kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 30.5.2013 gün ve E:2012/285,
K:2013/316 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı
idarenin işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 10.12.2013
gün ve E:2013/78 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.5.2013 gün ve
E:2012/285, K:2013/316 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2014/148
KARAR NO : 2014/197
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.K.
Vekilleri : Av.B.Y.& Av.A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra başka kuruma
nakledilen müvekkilinin; maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın
22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeni ile zarara uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 05.06.2006 tarihinde kadar kendisine
ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatları ile
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 40.00
TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka
mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 26.04.2012 gün ve 2011/295 Esas,
2012/261 Karar sayılı kararında özetle; davacının 01.01.2006 tarihinden
nakil edilerek işe başladığı tarihe kadar ki dönemde ek ödeme alması
gerektiğini ve düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde de bu ek ödemelerinin
yansıtılması gerektiğini belirterek; davanın kabulüne, davacının nakil
ilmuhaberinde bildirilmesi gereken aylık net ücretin 1.940,42 TL olduğunun
tespitine ve davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ek
ödeme ve denge tazminatı alacağına 40 TL’sinin faizi ile birlikte kendisine
ödenmesine karar vermiş; karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 08.10.2012 gün ve 2012/22040 Esas,
2012/21310 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 12.03.2013 gün ve 2013/14 Esas,
2013/318 Karar sayılı kararında özetle; dava dosyasında emsal niteliğindeki
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353
Karar sayılı kararında; 406 sayılı Yasa hükümleri gereğince; davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personeli Başkanlığı’na bildirilmesi
ile beraber, personelin nakledileceği Kamu Kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere; maaş nakil ilmuhaberi düzenlenmesi, personel
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin yaptırıldığını, bu gibi işlemlerin
idare hukuku alanında tesis edilmiş idari işler olduğunu, bu nedenle
uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğunu belirterek; davada idari
yargının görevli olduğuna hükmettiğini; bu nedenle eldeki davanın da idari
yargı yerinde görülmesi gerektiğinden; davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin temyiz talebi üzerine Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi’nin 29.04.2013 gün ve 2013/6911 Esas, 2013/8769 Karar sayılı
ilamında; mahkemece verilen kararın hüküm kısmında geçen vekalet ücretine
ilişkin 4.bendin hüküm fırkasından çıkartılmasına, yerine; “6100 sayılı
HMK’nun 331/2.maddesi gereği vekalet ücretinin görevli mahkemece
değerlendirilmesine, davaya görevli mahkemede devam edilmemesi durumunda,
mahkemece talep üzerine dosya üzerinden durumun tespiti ile yargılama
giderlerinden olan vekalet ücretinin hüküm altına alınmasına” ifadesinin
eklenmesine, hükmün bu şekli ile düzeltilerek onanmasına karar verilmiş;
karar,1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2.maddesi ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici
1.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu’nun 440.maddesi uyarınca kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumun özelleştirilmesi nedeni
ile başka kuruma atanan müvekkilinin, maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı
yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptal edilerek, yanlış düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberi nedeni ile müvekkilinin uğradığı zararın, ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 3. İdare Mahkemesi: 11.12.2013 gün ve 2013/1956 Esas
sayılı kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine
göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih
ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 11.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 11. İş Mahkemesi’nin
12.03.2013 gün ve 2013/14 Esas, 2013/318 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz edildiği, Yargıtay
22. Hukuk Dairesi’nin 29.04.2013 gün ve 2013/6911 Esas, 2013/8769 Karar
sayılı ilamı ile düzeltilerek onanmasına karar verildiği, bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 3.İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 3.
İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 3. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 11.İş Mahkemesi’nin 12.03.2013 gün ve 2013/14 Esas,
2013/318 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2014/149
KARAR NO : 2014/198
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.A.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı şirkette Teknik Uzman olarak çalışırken başka bir kuruma atandığını,
5473 sayılı kanunla 01.01.2006 tarihinden itibaren uygulanan denge
tazminatının (40+40) müvekkiline ödenmediğini, 5473 sayılı kanun ile kamu
personeline 01.01.2006-30.06.2006 tarihleri için geçerli olmak üzere 40 TL
denge tazminatının yine 01.07.2006 tarihinden itibaren ise 80 TL ek ödeme
yapılmasının öngörüldüğü, yine anılan kanuna dayalı olarak, 08.05.2006
tarih ve 2006/7-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararının 9.maddesinde yer
alan 80 TL ek ödemenin 82.5 TL’ye yükseltildiğini, davalı şirketin kanunla
tanınan bu hakkı müvekkiline vermediğini, bu nedenle müvekkilinin zarara
uğradığını belirtilerek; müvekkiline ödenmeyen ek ödemenin 500 TL temerrüt
tarihinden itibaren bankaların vadeli mevduata verdiği en yüksek faiziyle
birlikte davacıya ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 1. İş Mahkemesi: 23.09.2011 gün ve 2010/623 Esas,
2011/469 Karar sayılı kararında özetle; Türk Telekom personelinin 5473
sayılı yasada ön görülen ek ödemeden 01.01.2006 tarihinden iş sözleşmesinin
feshedildiği tarihe kadar diğer kamu görevlilerinin parasal haklarına
yapılan artışlar kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve ek ödemeden
dolayı davacının bilirkişinin belirlemiş olduğu miktar kadar alacağının
olduğunu belirterek; davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karar davalı
vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 27.02.2012 gün ve 2011/49870 Esas,
2012/5860 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 1. İş Mahkemesi: 21.05.2013 gün ve 2012/443 Esas,
2013/337 Karar sayılı kararında özetle; 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil imuhaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmekle, bu işlemler idare statülerinin özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerine değil idari
yargı yeri olduğunu belirterek; HMK 114/1-b maddesi uyarınca aynı yasanın
115/2 maddesi uyarınca açılan davanın usulden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 21.05.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalının hak ettiği halde
müvekkiline vermediği 7.724.47 TL tutarındaki ek ödeme alacağının kendisine
ödenmesine, ayrıca davalı kurumda çalışırken aldığı ikramiyelerin maaşına
ilave edilerek, ek ödeme ve ikramiye ilaveli yeni bir maaş nakil
ilmuhaberinin tanzim edilmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 6. İdare Mahkemesi: 20.11.2013 gün ve 2013/964 Esas
sayılı kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine
göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde Teknik Uzman olarak çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
nakle esas düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların
eklenmesi sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava
konusu hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka
mevduat faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 1.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 1. İş Mahkemesi’nin
21.05.2013 gün ve 2012/443 Esas, 2013/337 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin
kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 6. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 1.İş Mahkemesi’nin 21.05.2013 gün ve 2012/443 Esas,
2013/337 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2014/150
KARAR NO : 2014/199
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.G.
Vekilleri : Av.B.Y.& Av.A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumunda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek
faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/365 Esas,
2011/567 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50715 Esas,
2012/4761 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/300 Esas,
2013/331 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/96 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001
tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk
Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/300 Esas, 2013/331 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/300 Esas, 2013/331 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2014/151
KARAR NO : 2014/200
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : R.Ö.
Vekilleri : Av.B.Y.& Av.A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av.M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11. 2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumunda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek
faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/360 Esas,
2011/562 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50710 Esas,
2012/4756 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/295 Esas,
2013/326 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda
dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/95 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/295 Esas, 2013/326 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/295 Esas, 2013/326 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2014/152
KARAR NO : 2014/201
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.A.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av.M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
davacının davalı şirkette çalıştığı 01.11.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/333 Esas,
2011/535 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50720 Esas,
2012/4766 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/269 Esas,
2013/300 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/60 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)”
tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir.
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar
bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye
sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/269 Esas, 2013/300 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/269 Esas, 2013/300 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2014/153
KARAR NO : 2014/202
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.G.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumunda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek
faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/343 Esas,
2011/545 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50736 Esas,
2012/4782 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/278 Esas,
2013/309 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/59 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar
davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi
nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi sureti ile maaş nakil
ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu hatalı işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat faizi üzerinden davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/278 Esas, 2013/309 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/278 Esas, 2013/309 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2014/154
KARAR NO : 2014/203
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : U.O.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005
tarihinde özelleştirilmesi üzerine; başka bir kuruma nakledildiğini; ancak,
bu nakil sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi
ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı 23.09.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/347 Esas,
2011/549 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme yapıldığına
dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan ödemeleri ihtirazi
kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin 85. ve 15.
maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik bulunmadığı…”
gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar davacı
vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50725 Esas, 2012/4771 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/282 Esas,
2013/313 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda
dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/73 Esas sayılı
ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine
kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/282 Esas, 2013/313 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/282 Esas, 2013/313 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2014/155
KARAR NO : 2014/204
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : L.B.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine; başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı 05.04.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının
ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek
banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/359 Esas,
2011/561 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50709 Esas,
2012/4755 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/294 Esas,
2013/325 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/82 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2.
maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/294 Esas, 2013/325 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/294 Esas, 2013/325 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2014/156
KARAR NO : 2014/205
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : C.T.
Vekilleri : Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı 06.04.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/354 Esas,
2011/556 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50755 Esas,
2012/4801 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının
bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/289 Esas,
2013/320 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/88 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001
tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk
Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/289 Esas, 2013/320 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/289 Esas, 2013/320 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2014/158
KARAR NO : 2014/207
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekilleri : Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi üzerine başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
müvekkilinin işveren kurumda çalıştığı 04.11.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün ve 2011/321 Esas,
2011/523 Karar sayılı kararında özetle; “… 375 sayılı KHK ‘ye 5473 sayılı
yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme yapılabilecek kamu
ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye
ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı yasanın aylık
memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil % 200’ ünü geçmemek üzere
her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375 sayılı KHK(ye eklenen
Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel nitelikteki bir uygulama
olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme yapılmasını içerdiği,
Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3. madde çerçevesinde
belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu dönemdeki ücretinin( ilave
tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla) belirlendiğinden ek ödemeden
faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca Ek-3. maddeye göre
uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye Bakanlığı’da
08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş ücretine
ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca davacının
Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir ödeme
yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş,
bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 20.02.2012 gün ve 2011/50742 Esas,
2012/4788 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın
hüküm vermeye yeterli olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel
kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan 399 sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara
uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp
yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp
kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi
gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve 2012/257 Esas,
2013/288 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2013 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu yönündeki kararı emsal olmak
sureti ile davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek; açılan
davada mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 10.06.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün ve 2013/111 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas düzenlenen
maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi sureti ile
maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu hatalı işlem
nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat faizi üzerinden
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin hatalı düzenlendiğinin tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve 2012/257 Esas, 2013/288 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve
2012/257 Esas, 2013/288 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2014/161
KARAR NO : 2014/210
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : L.Ç.
Vekili : Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 6.1.2009 tarihinde kamu kurumu emrine
atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkil maaş nakil ilmühaberinin iptali ile eksik ödemelerin
geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
16. İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/731, K:2013/567 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 14.1.2014 gün ve E:2013/641 sayı ile, 2005/9146 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda Türk Telekom’un %55 oranındaki hissesi
satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin
kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının
görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16 İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/731,
K:2013/567 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2014/163
KARAR NO : 2014/211
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.A.A.
Vekilleri : Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 31.01.2011 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün,E:2011/362, K:2011/564
sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan
temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012 gün ve
E:2011/50712, K:2012/4758 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına karar
vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/297, K:2013/328 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün, E:2013/102 sayı
ile özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile
ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine
kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür”
denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki
kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları
31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502
sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233
sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer
alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün,
E:2012/297, K:2013/328 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2014/164
KARAR NO : 2014/212
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : R.D.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 17.03.2010 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün, E:2011/357,
K:2011/559 sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012
gün ve E:2011/50751, K:2012/4797 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına
karar vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/292, K:2013/323 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün, E:2013/92 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının,son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün,
E:2012/292, K:2013/323 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2014/165
KARAR NO : 2014/213
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.F.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 11.06.2010 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün, E:2011/355,
K:2011/557 sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup,bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012
gün ve E:2011/50749, K:2012/4795 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına
karar vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/290, K:2013/321 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün, E:2013/86 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen,
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve
bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle
uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün,
E:2012/290, K:2013/321 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2014/166
KARAR NO : 2014/214
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : H.A.
Vekilleri : Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 01.10.2010 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün, E:2011/351,
K:2011/553 sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012
gün ve E:2011/50752, K:2012/4798 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına
karar vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/286, K:2013/317 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün,E:2013/80 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen,
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve
bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya kapsam
dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi
sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün,
E:2012/286, K:2013/317 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2014/167
KARAR NO : 2014/215
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : F.Ş.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 23.12.2010 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün, E:2011/345,
K:2011/547 sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012
gün ve E:2011/50719, K:2012/4765 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına
karar vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/280, K:2013/311 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün,E:2013/68 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının,son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun
ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre,iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün, E:2012/280,
K:2013/311 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2014/168
KARAR NO : 2014/216
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : T.D.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 09.12.2010 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine
uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net
ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 18. İş Mahkemesi: 20.09.2011 gün, E:2011/338,K:2011/540
sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan
temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.02.2012 gün ve
E:2011/50731, K:2012/4777 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına karar
vermiştir.
Ankara 18. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 30.05.2013 gün, E:2012/273, K:2013/304 sayı ile özetle; “...Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 E.2012/1388 K.nolu ilamı ile bu tür
uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın
idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından mahkememizin
görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 18. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün,E:2013/52 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun
ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin 30.05.2013 gün, E:2012/273,
K:2013/304 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2014/169
KARAR NO : 2014/217
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : S.A.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
01.10.1987 tarihinde teknisyen unvanı ile davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ.de çalışmaya başladığını, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirilmesi sonucu 21.03.2006 tarihinde davalı kurumla iş kanunlarına
tabi olarak 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını, adının 22.04.2008 tarihinde
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini ve bu tarihe kadar davalı
kurumda çalışmaya devam ettiğini belirterek, 22.04.2008 tarihi itibariyle
davalı kurumdan almış olduğu ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve
ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının da sabit bir değer olarak eklenmesi
suretiyle maaş nakil ilmühaberinin düzeltilerek yeniden düzenlenmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. İş Mahkemesi: 18.09.2013 gün, E:2012/733,
K:2013/568 sayı ile özetle; “…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde
davalı şirkete davacının ücreti konusunda artış oranının kamudaki memur
maaş artış oranında olacağı yönünde yükümlülük getirildiği, 406 sayılı yasa
hükümleri uyarınca, davalı şirkete hak sahibi personeli, Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirimle beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin
yaptırılması, bu işlemlerin birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlıkların ise İdari Yargı yerinde çözümlenmesi
gerekmektedir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Tokat İdare Mahkemesi: 14.01.2014 gün, E:2013/642 sayı ile
özetle; “...iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte (27.08.2008)
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda,davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre,iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Tokat İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 16. İş Mahkemesinin 18.09.2013 gün,E:2012/733,
K:2013/568 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2014/172
KARAR NO : 2014/220
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının icra yolu ile arsa olarak
satın aldığı taşınmazın, kıymet takdir raporunda hisseli mesken olduğunun
tespit edilmiş olması karşısında alınması gereken KDV oranının %1 olması
gerekirken %18 olarak alınmış olması nedeniyle İcra Müdürlüğüne yapılan
itirazın reddine ilişkin kararının iptali, şikayetin kabulü ile davacının
ödemiş olduğu %18 KDV’nin %17 sinin davacıya iadesi istemiyle açtığı
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Adli Yargıda
Şikayet Eden (Alıcı) : G.K.
Vekili : Av. A.Ç.
Karşı Taraf : 1. İcra Müdürlüğü
Dahili Davalı : Gelir İdaresi Başkanlığı Kayseri Vergi Dairesi
Başkanlığı
İdari Yargıda
Şikayet Eden Alıcı( Davacı) : G.K.
Vekili : Av. A.Ç.
Karşı Taraf : 1- İcra Müdürlüğü
2-Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının
Kayseri 1. İcra Müdürlüğü’nün 2010/692 Esas sayılı dosyasında icra yolu ile
satın aldığı taşınmazın, tapu kaydında arsa olarak tescil edilmesine rağmen
taşınmaz kıymet takdir raporunda taşınmazın yapı ruhsatında 135 m² hisseli
mesken olduğunun tespit edilmesi nedeniyle alınması gereken KDV oranının %1
olması gerekirken %18 olarak alınmış olduğunu ileri sürerek icra
müdürlüğüne yapılan itirazın reddine ilişkin kararın iptali, şikayetin
kabulü ile davacının ödemiş olduğu %18 KDV’nin %17 sinin davacıya iadesi
istemiyle 06.06.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
KAYSERİ 2. İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 30.11.2011 gün ve E:2011/423
K:2011/913 sayı ile, şikayetin kabulüne, Kayseri 1. İcra Müdürlüğünün
2010/692 Esas sayılı dosyasından 02.06.2011 tarihli KDV’nin %18 olarak
kabulüne ilişkin işlemin iptali ile KDV’nin %1 olarak belirlenmesine karar
verilmiş, davanın kabulüne ilişkin karar davalı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ: 01.03.2012 gün ve E:2012/5756,
K:2012/5748 sayılı bozma ilamında özetle; icra müdürlüğünce, KDV’nin tarh
ve tahakkuk işlemleri, anılan verginin mükellefi sıfatı ile yapılmakta olduğundan,
bu işlemlerden doğan ihtilafların çözüm yerinin de vergi mahkemeleri olduğu
gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
KAYSERİ 2. İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 13.06.2012 gün ve E:2012/247
K:2012/454 sayılı ile bozma ilamı dikkate alınarak şikayet dilekçesinin
reddine dair verilen kararın Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 05.09.2012 gün
ve E:2012/ 22818 K:2012/25460 sayılı kararı ile onanması ile adli yargı
kararı kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargıda dava
açmıştır.
KAYSERİ VERGİ MAHKEMESİ: 31.12.2013 gün ve E:2012/1398 sayılı
kararında özetle; icra müdürlüğü tarafından yürütülen takip sonucunda
gerçekleştirilen taşınmaz satışına ilişkin olarak, Kayseri 1. İcra
Müdürlüğü’nce hesaplanan katma değer vergisinin, kanuna aykırılığı
iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesi’nde incelenip, karara bağlanması
gerektiğini; bu nedenle davada 2004 sayılı İİK’nun 16. Maddesi gereğince
adli yargı mercilerinin görevli olduğunu; mahkemelerinin görevine girmeyen
ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli
yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi
uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, Vergi Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan Kayseri 1. İcra Müdürlüğü’nün 2010/692
esas sayılı dosyası üzerinden gerçekleştirilen takip sırasında yapılan
satış işlemine katma değer vergisi uygulanması şeklindeki işlemin iptali
yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; davacının icra yolu ile arsa olarak satın aldığı
taşınmazın, kıymet takdir raporunda hisseli mesken olduğunun tespit edilmiş
olması karşısında alınması gereken KDV oranının %1 olması gerekirken %18 olarak
alınmış olması nedeniyle İcra Müdürlüğüne yapılan itirazın reddine ilişkin
kararının iptali, şikayetin kabulü ile davacının ödemiş olduğu %18 KDV’nin
%17 sinin davacıya iadesi istemiyle dava açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar”
başlıklı 16. maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar
müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında
kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra
mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği
tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya
sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.”
hükmü yer almaktadır.
“Şikayet üzerine yapılacak muameleler”
başlıklı 17. maddesinde de; “Şikayet icra mahkemesince , kabul edilirse
şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir.Memurun sebepsiz
yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.”
“İcra Mahkemesi” başlıklı 4.
maddesinde: (Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların
incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine
verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı
yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet
Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda
icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla
dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hâkimi, kendisine
Adlî Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve
iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler,
bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir” denilmiştir.
Olayda, Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/692 E. sayılı
dosyasında yapılan taşınmaz satışında; davacının, taşınmaz satışından KDV
oranının %1 hesap edilmesi yönündeki talebinin İcra Müdürlüğünce
reddedilmesi üzerine, KDV oranının %18 olarak hesap edilmesine ilişkin
kararın iptali ile ödemiş olduğu fazla KDV’nin iadesi istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve
Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi
Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin
genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve
harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile
tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer
kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Hal böyle iken, İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takibe
ilişkin olarak yapılan ihale sonucunda alınan taşınmaza ilişkin, icra
müdürlüğünce verilen % 18 oranında KDV ve 453.00 TL Damga Vergisi
ödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra
Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası
üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar
vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu
uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı
gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince
çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevli olduğundan, Kayseri Vergi Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü
ile, Kayseri 2. İcra Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri Vergi
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kayseri 2. İcra Hukuk Mahkemesi’nin
13.06.2012 gün ve E:2012/247, K:2012/454 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2014/173
KARAR NO : 2014/221
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: A.C.
Vekili
: Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının
24.01.1990 tarihinde teknisyen unvanı ile 399 sayılı KHK ile davalı kurumda
çalışmaya başladığını, davalı kurumun özelleştirilmesinden sonra 399 sayılı
KHK ile çalışırken 21.03.2006 tarihinde davalı kurumla iş kanunlarına tabi
olarak 2. Tip İş Sözleşmesi imzaladığını, davacının adının 22.04.2008
tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarihe kadar davalı
kurumda çalıştığından davacının kamuya nakli sırasında Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilecek olan ücret ve diğer nakdi ödemelerin bildirim
tarihindeki almış olduğu temel ücret, bu ücrete çalışma yer ve şartlarına
göre yapılan ilavelerin ve devlet memurlarına gelen zamların eklenmesi,
ayrıca 6772 sayılı Yasa ile belirlenen 60 günlük ve Toplu İş Sözleşmesi ile
belirlenen 52 günlük olmak üzere 112 günlük ikramiyenin de maaş nakil
ilmühaberinde sabit bir değer olarak belirtilmesi ve net ücrete eklenmesi
suretiyle, maaş nakil ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespiti istemiyle
28.12.2012 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ:
18.09.2013 gün ve E:2012/734 K:2013/575 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu
belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna
varılarak görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik kararı tarafların
vekillerine 18.09.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle 28.10.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ :
14.01.2014 gün ve E:2013/643 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi isteğine ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih
ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 16. İş Mahkemesi’nin
18.09.2013 gün ve E:2012/734 K:2013/575 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2014/177
KARAR NO : 2014/224
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı
Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : Y.S.
Vekilileri : Av. Z.N.B.Ş., Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı, daha sonra Gaziosmanpaşa
Üniversitesi emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiği tarih olan 28.07.2010 tarihi itibariyle, davalı kurumdan almış
olduğu ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük
ikramiye tutarının da sabit bir değer olarak eklenmesi suretiyle, maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gerektiğinin tespiti istemiyle 31.12.2012 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16.İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/730,
K:2013/573 sayı ile, davanın yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık
bildirim formunda eksik/ hatalı bildirilen maaş/özlük hak tutarının
tespitine ilişkin olduğu; uyuşmazlığın 399 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek.II cetvelinde yer alan ve sözleşme sonucu hissesi devredilen
davalı Kurumdan Tip 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının,
davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı
hükümleri değişen 406 Sayılı Kanunun Ek 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme
ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.nın Ek 3 maddesi ve 399 sayılı
KHK nin Ek II cetvelinde yer alan Kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanamayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre
düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı; normatif
dayanakların, 406 Sayılı Kanunun Ek 29. Maddesi, 375 sayılı KHK. nin Ek 3.
maddesi, 399 sayılı KHK.nın Ek II cetveli ve bu Kanun Hükmünde
Kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1 sayılı tebliğ yanında, taraflar
arasındaki sözleşme hükümleri olduğu; yasal düzenleme, sözleşmedeki
hükümler dikkate alındığında, davalı Kurumda özelleştirme öncesi kapsam
dışı olarak çalışan ve 399 sayılı KHK hükümlerine tabi olarak ücreti
belirlenen davacının özelleştirme sonrasında çalıştıktan sonra nakledildiği
tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük
haklarından yararlandırılarak, nakil edildiklerinde haklarının korunmasının
amaçlandığı, kısaca kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmakta
olduğu, 406 Sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak
bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin, kamu
kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler
yüklendiği, davalı şirketin Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında
imzalanan "Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi " ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve
yetkisi ile donatıldığı, bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin,
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettikleri işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargının görevinde bulunduğu, statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda "artış oranının kamudaki memur maaş artış oranında"
olacağı yönünde hükümlülük getirdiği gibi, 406 sayılı yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yapıldığı, bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle; davanın, yargı yolunun caiz
olmaması nedeniyle HMK 'nun 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar
vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirildiği tarih itibariyle davalı kurumdan almış olduğu
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük ikramiye
tutarının da sabit bir değer olarak eklenmemesi suretiyle davalı tarafından
hatalı maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 14.1.2014 gün ve E:2013/640 sayı ile,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un
19. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken 4046 sayılı Kanun uyarınca Tokat İl
Sağlık Müdürlüğüne atanan davacı tarafından; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarih itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi
suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
istemiyle Ankara 16. İş Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin
18.09.2013 tarih ve E:2012/730, K:2013/573 sayılı kararı ile davanın idari
yargının görev alanına tabi olduğuna ve yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115/2. maddesi uyarınca davanın usulden
reddine karar verildiği, söz konusu karar üzerine süresi içerisinde, hatalı
olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali istemiyle Mahkemeleri nezdinde
bakılmakta olan davanın açıldığı; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete
ve Kamu Tüzel Kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; olayda
davalı olarak gösterilen Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye
ait bulunan hisselerden %55'inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi
ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satıldığı ve böylece Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin kamu kurumu niteliğini yitirmiş olduğu; bu durumda
iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte (23.12.2010) davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden,
uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; dava konusu
uyuşmazlığın çözümünde görevsizlik kararı veren ve bu kararı kesinleşen
adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,
ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi
suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete eklenmesi
gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi suretiyle
hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali istemiyle
31.12.2012 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 16.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/730, K:2013/573
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2014/183
KARAR NO : 2014/229
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ç.D.
Vekilleri : Av. N.T. & Av. İ.H.Ş.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.G.Ç. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının
sevk ve idaresindeki 65…… plakalı araç ile 13.05.2012 tarihinde Çatak
İlçesi istikametinden Van Merkez istikametine doğru seyir halinde iken
Çatak İlçesinin Yukarı Mahalle mevkisinde havanın aşırı yağışlı olması ve
görüş mesafesinin kısalması sonucu dağdan yola düşen büyük kaya parçalarına
çarptığını ve bu kaza sonucunda yaralandığını, söz konusu aracının da hasar
gördüğünü, bahse konu trafik kazasının meydana geldiği yerde karayolunun
can ve mal güvenliğini tehlikeye sokabilecek cisimleri yoldan temizlemeyen,
bu tür durumların yaşanmaması için gerekli önlemleri almayan, sürücüleri
olası durumlara karşı ışıklı veya sesli trafik uyarı levhaları ile
uyarmayan davalı idarenin meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, davacının
trafik kazasının meydana geldiği tarihten bu yana çalışamadığını, yaralanma
sebebiyle uzun süre tedavi gören davacının maddi kaybının yanında manevi
kaybının da bulunduğunu belirterek, ileride arttırma ve değiştirme hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi
tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Van
4. Asliye Hukuk Mahkemesi: 24.10.2013 gün ve E:2012/71, K:2013/558 sayı ile
özetle; “…davanın Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı hizmet kusuru
nedeniyle açıldığı, kamu hizmeti görmekle yükümlü olan davalının kamu
hizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi
olmadığı, davalı idarenin karar ve eylemlerinden doğan zararın ödetilmesi
isteklerinin tam yargı davasının konusunu oluşturacağı, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2/1 -b maddesi gereğince idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
davaların tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği anlaşıldığından davanın yargı yolu bakımından reddine karar
vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Van 1. İdare Mahkemesi: 16.01.2014 gün ve E:2014/28 sayı ile
özetle; “…2918 sayılı Karayolları Trafik Mevzuatından kaynaklandığı açık
olan bu uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi hükümleri uyarınca görevli
yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında
adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19. maddesinde
öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının 13.05.2012 tarihinde aracıyla seyir halinde
iken, havanın aşırı yağışlı olması ve görüş mesafesinin kısalması sonucu
dağdan yola düşen büyük kaya parçalarına çarpması sonucunda yaralanması ve
aracın hasar görmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi
tazminatın hizmet kusuru bulunan idareden tazmini istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun
amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini
sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat
talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın
110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı
olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle
yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124,
K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve
28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile;
“2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasa koyucunun “haklı
neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya
bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin
iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158.
inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki
görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.”
denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68,
K:2013/165 sayılı kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası
itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci
maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da
adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girdiğinden Van 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Van 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.10.2013 gün ve E:2012/71,
K:2013/558 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Davalı İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın
tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet
Kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu,
İdari yargıda açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı
yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı
istekle İdari Yargıda dava ikame edilmiş,
İdare Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918
Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar
verilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş,
Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı
Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna
oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira; Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş,
6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım yaptırmak,
işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında
gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan
kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine
yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne
ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya
idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde
esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan
tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918
Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi
devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan görev
uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez. " hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2014/185
KARAR NO : 2014/231
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: N.B.
Vekili
: Av. B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. ( Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
30.12.2010 tarihine kadar hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı
kurumdan tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava
açılmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ:
10.04.2013 gün ve E: 2011/150 K:2013/413 sayılı kararında “…davanın devamı
sırasında YHGK’nun 26.12.2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı
birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki
dava ile aynı içerikte olduğu HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni
ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılması gerektiği, Danıştay İdari
Dava Dairelerinin saptamasına göre de; 5473 S.Y. gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişki giderilmiş olduğu…” gerekçesiyle davanın
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı
yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca
usulden reddi gerektiğine karar verilmiştir. Görevsizlik kararı taraflara
10.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.
Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi
gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz
edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez aynı istemle 16.05.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ : 23.05.2013 gün E:2013/779, K:2013/898 sayılı kararında özetle;
dava dilekçesi ekinde dava konusu edilen işleme (maaş nakil ilmühaberine)
yer verilmediği gibi iş mahkemesinin görev ret kararının kesinleştiği
tarihin bildirildiği ancak kesinleşme şerhi bulunan bir örneğinin
eklenmediği, öte yandan davalı olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş.
gösterildiğinden ve Türk Telekomünikasyon Kurumu’nun ismi 5809 sayılı Kanun’la Bilgi Teknolojileri
ve İletişim Kurumu olarak değiştiğinden bu Kurumun mu, yoksa özel hukuk
tüzel kişisi olan Türk Telekom A.Ş.’nin mi ya da halen çalışmakta olduğu
Kurumun mu kastedildiği ve davacının halen hangi kurumda ve nerede görev
yaptığının anlaşılmadığı görülmekte olup bu haliyle dava dilekçesi yukarıda
yer verilen 3. madde hükmüne uyarlı bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı
Kanun’un 3. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin aynı
Kanun’un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın
bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanların
tamamlanarak yeniden dava açılmak üzere reddine, sözü edilen Kanunun 15.
maddesinin 3. fıkrası uyarınca yeni dilekçe düzenlenerek dava açılmasına
karar verilmiştir.
Bunun üzerine, davacı vekili yeni bir dilekçe düzenleyerek
08.07.2013 tarihinde yeniden idari yargıya başvurmuştur.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 25.09.2013 gün E:2013/1060 sayı ile
vermiş olduğu gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel”
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi
nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa
uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının
maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
10.04.2013 gün ve E: 2011/150 K:2013/413 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2014/186
KARAR NO : 2014/232
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bir şirkete ihale edilen yol
yapımı sırasında, kamulaştırma yapılmaksızın, yol yapımında kullanılmak
üzere davacının murisine ait taşınmazlardan çakıl alınması sonucu oluşan
zararın davalı idareden tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. Z.K.
Adli Yargıda
Davalılar : 1-Karayolları Genel Müdürlüğü
2-Çelebibağ Belediye Başkanlığı
3- İ. İnşaat Turizm ve Ticaret Ltd. Ştd.
İdari Yargıda
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının kök murisi H.A. adına kayıtlı 973 ve 974 parsel sayılı
taşınmazlarda 1999 yılından bu yana davalılar tarafından yasal olarak
hiçbir hakları olmamasına rağmen taş ocağı açılarak binlerce metreküp yol
stabilizesinde kullanmak üzere çakıl taşı çıkarıldığını iddia ederek;
kamulaştırılmaksızın el atmadan dolayı uğranılan zararın tahsili için
fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydı ile 50.000.000.000 TL'nin dava
tarihi itibariyle işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle 15.03.2004 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ERCİŞ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.01.2009 gün ve E:2004/113
K:2009/27 sayılı kararında “…Her ne kadar davalı belediye aleyhine de dava
açılmış ise de, davalı belediyenin davaya konu parsellerden malzeme aldığı
tespit edilemediği gibi iddia edildiği şekilde bu parsellerden malzeme
almak amacı ile Belediye ile davalı Karayolları arasında herhangi bir
sözleşme ya da protokolün yapılmadığı da anlaşıldığından bu davalı aleyhine
açılan davanın husumetten reddine karar verilmiştir.
Dosyada toplanan tüm deliller bir bütün olarak
değerlendirildiğinde; davalı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, diğer davalı
İkizler İnşaat ile yapmış oldukları anlaşma gereğince Erciş Adilcevaz
Karayolunun asfaltlama çalışmalarını taşeron şirket olarak İ. İnşaat’a
verildiği, ancak davalı şirketin herhangi bir araştırma yapmadan sırf
beyanları dikkate alarak davacının murisine ait Çelibibağı Kasabası’nda
bulunan 973 ve 974 nolu parseller içerisine ocak açmak sureti ile hafriyat
alanına dönüştürdüğü ve davacının rızası olmadan buradan aldığı çakılları
devlet karayolu asfaltlama işlemlerinde kullandığı, tespite göre taşınmaz
içerisinden yaklaşık 150000 metreküp malzemenin alındığı,
bilirkişi raporlarına göre bu malzemenin bedelinin 87.750 YTL olarak
hesaplandığı, her iki davalının davacının rızası olmadan taşınmaza el atmak
sureti ile bu malzemeleri çıkardığı ve bu şekilde davacıyı zarara uğrattığı
anlaşıldığından…” şeklindeki gerekçe ile davanın kabulüne, 50.000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile miras payları oranında
mirasçılara ödenmesine, davalı Çelebibağı Belediyesi aleyhine açılan
davanın husumetten reddine karar verilmiştir.
Mahkemece verilen kabul kararı, davalılar Karayolları Genel
Müdürlüğü vekili ile davalı İkiz İnşaat vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ: 11.06.2012 gün ve E:2011/6712,
K:2012/10072 sayılı kararında özetle; davalı İ. İnşaat Turizm ve Ticaret
Ltd. Şti’nin temyiz itirazlarının reddine, davalı Karayolları Genel
Müdürlüğü yönünden ise, davanın yol yapımında kullanılmak üzere davacının
taşınmazından çakıl alınması sonucu oluşan haksız fiil hukuksal nedenine
dayandırıldığından; İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesi
gereğince idareye karşı açılacak davanın, idari yargı yerinde görülmesi
gerektiği belirtilerek davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden kararın
bozulmasına karar vermiştir.
ERCİŞ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 13.12.2012 gün ve E:2012/749
K:2012/693 sayılı kararı ile, davacının davalı İkiz İnşaat Şirketine açtığı
davanın tefrikine, bozma ilamı doğrultusunda diğer davalılar Karayolları
Genel Müdürlüğü ve Çelebibağı Belediyesine karşı açılan davanın yargı yolu
bakımından reddi ile görevsizlik kararı verilmiş, verilen bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle Karayolları Genel Müdürlüğü
aleyhine idari yargıda 25.09.2013 tarihinde dava açmıştır.
VAN 2. İDARE MAHKEMESİ: 20.12.2013 gün ve E:2013/1644 sayılı
gönderme kararında “… İdarece herhangi bir ayni hakka müdahalede
bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya
plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i
ve meydana gelen zararın tazmini davalarının mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
olup, davacının taşınmazına 1999 yılından bu yana taş ocağı açılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ileri sürülerek çıkarılan
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün de adli yargı yerine ait olduğu sonucuna
varılmıştır…” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından İkiz İnşaat Turizm ve Ticaret
Limited Şirketi’ne ihale edilen yol yapımı sırasında, kamulaştırma
yapılmaksızın, yol yapımında kullanılmak üzere davacının murisine ait
taşınmazlardan çakıl alınması sonucu oluşan zararın davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
13.07.2010
tarih 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri
Hakkındaki Kanun’un,
Amaç
ve Kapsam başlıklı 1. maddesinde; “ Bu Kanunun amacı; karayolları ağının
kalkınma planları, ulaştırma ana planı, stratejik plan ve programlar
çerçevesinde ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde ulusal
düzeyde geliştirilerek yaygınlaştırılmasını; karayolları ve karayollarıyla
ilgili altyapı, diğer yatırımlar ve hizmetlerin, ekonomik ve sosyal
gelişmenin gereklerine uygun, diğer ulaşım sistemleri ile uyumlu, güvenli
ve çevreye duyarlı bir şekilde yapılması ve/veya yaptırılması ve
Karayolları Genel Müdürlüğünün çalışma usul ve esasları ile teşkilat ve
görevlerine ilişkin hükümleri düzenlemektir.”
Görev
ve Yetkiler başlıklı 4. Maddesinde; “…c) Görev alanına giren karayolu
ağlarının yapımı, bakımı, onarımı ve diğer hususlar hakkında teknik nitelik
ve şartları tespit etmek veya ettirmek ve gerekli şartnameleri hazırlamak…
g)
Karayollarının yapım, bakım ve onarımı ile emniyetle işlemesi için gerekli
olan garaj ve atölyeleri, makine ve malzeme ambarları ile depolarını,
servis ve akaryakıt tesislerini, laboratuvarlarını, deneme istasyonlarını,
dinlenme yerlerini, bakım ve trafik emniyetini sağlamaya yönelik bina ve
lojmanları, alıcı-verici telsiz istasyonları ile gerekli haberleşme
şebekelerini, Genel Müdürlüğün görevlerini daha verimli şekilde yerine
getirmesine yönelik eğitim tesisleri ile sosyal tesisleri ve diğer bütün
yan tesisleri hazırlayacağı ve hazırlatacağı plan ve projelere göre yapmak,
yaptırmak, donatmak, işletmek veya işlettirmek, bakım ve onarımını yapmak
veya yaptırmak, kiralamak…” şeklindeki düzenlemeler yer almaktadır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin
olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,
kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,
işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini
istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı
davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu;
idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş
görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın
tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği,
yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 11.2.1959 günlü, E:1958/17,
K:1959/15 sayılı kararının, III. Bölümünde, “İstimlâksiz el atma halinde
amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını
elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.
Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün
önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini
davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin
yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya
böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen
zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği
gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere
başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar
konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali
de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın
tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir
dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının
dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Van ili, Erçiş İlçesi, Çelebibağı
Kasabası, Çakmakderesi mevkiinde, davacının kök murisine ait 973 ve 974
parsel sayılı taşınmazların, davalı idarenin taşeron şirketi aracılığıyla
gerçekleştirilen yol yapım çalışmaları nedeniyle, taşeron şirketin dava
konusu taşınmazları 1999 yılından bu yana ocak açmak sureti ile hafriyat
alanına dönüştürdüğü, buradan aldığı çakılları devlet karayolu asfaltlama
işlemlerinde kullandığı ve bu konuda tapu maliklerinin rızasının alınmadığı
gibi kamulaştırma işleminin de yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Karayolu yapımı sırasında mülkiyeti davacının murisine ait
taşınmazlardan, taşeron firma aracılığıyla çakıl taşı alınması nedeniyle
meydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden
doğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni
bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını
teşkil etmekte olup, açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da
böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş
bulunması karşısında, haksız fiilden doğan zararların tazmini davasının,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Van 2. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile Erciş Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Erciş Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
13.12.2012 gün ve E:2012/749 K:2012/693 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2014/189
KARAR NO : 2014/234
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : S.S.
Vekilleri : Av. N.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının
davalı şirkette iş mevzuatına tabi kapsam dışı personel statüsünde idari
hizmetler sınıfında şef unvanı ile görev yapmakta iken, 406 sayılı yasanın
Ek 29. maddesi ve 4046 sayılı kanunun 22. maddesinin 4. ve 5. fıkralarına
göre 27.09.2010 tarihinde adının Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirildiğini 07.12.2010 tarihinde Telekom İl Müdürlüğü'nden ayrılarak
atandığı Konya Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde göreve başladığını, davacının
nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberine yapılması gereken ek ödemelerin
ilave edilmediğini fark ettiğini belirterek, davalı kurumda çalıştığı süre
içinde denge tazminatı ve ek ödemelerden mahrum bırakıldığı 1.200,00 TL nin
faizi ile birlikte tahsili ile bu denge tazminatları ve ek ödemeler dikkate
alınmadan tanzim edilen maaş nakil ilmühaberinin yeniden tespiti istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2. İş Mahkemesi: 09.10.2013 gün, E:2011/620, K:2013/648
sayı ile özetle; “…Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih
2012/9-1518 esas 2012/1388 karar sayılı kararıyla aynı nitelikteki
uyuşmazlığın çözümünün Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011
tarih 2011/55 esas 2011/205 karar sayılı kararında da açıklandığı şekilde
İdari Yargının görevi kapsamında bulunduğu bildirilmiş olmakla mahkememizce
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek
gerekmiştir..” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay
22. Hukuk Dairesi 16.12.2013 gün ve E:2013/36398, K:2013/29389 karar sayılı
ilamı ile hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Konya 1. İdare Mahkemesi: 10.01.2014 gün, E:2014/20 sayı ile
özetle; “…iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmaktadır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev
alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli
yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar
bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Konya 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Konya 2. İş Mahkemesinin 09.10.2013 gün, E:2011/620, K:2013/648
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2014/190
KARAR NO : 2014/235
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.E.
Vekilleri : Av. N.B.D. & Av. Ö.A. & Av. K.Ç.L.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde Teknisyen ünvanı ile çalışmakta iken; adının 406
sayılı Yasanın Ek:29 ve devamı hükümleri ile 4046 sayılı Yasanın 22.maddesi
hükümlerine dayanılarak başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini, bildiriminin yapıldığı tarih
itibariyle maaş nakil bildirim cetvelinde yer alan ücret hesaplamasında
hata yapıldığını, maaş nakil ilmuhaberinde yer alan ücrete sadece bildirim
tarihine kadar geçen süre içerisinde devlet memurlarına yapılan zamların
yansıtıldığını, buna karşılık bu dönemler için devlet memurlarına verilen
enflasyonun yansıtılmadığını, bu yanlışlığın müvekkilinin eksik ücret
almasına neden olduğunu belirterek; maaş nakil ilmuhaberinin denge tazminatının,
enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle hukuka
aykırı düzenlendiğinin tespiti ile, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesine
ve ücretine yansıtılmayan denge tazminatını alacağının fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL’sinin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 1. İş Mahkemesi: 15.05.2012 gün ve 2011/273 Esas,
2012/486 Karar sayılı kararında özetle; “… davacı, davalı şirkette 4046
sayılı Yasanın 22.maddesi uyarınca nakle tabi sözleşmeli personel olarak
çalışmakta iken davalı Telekom’un özelleştirilmesinden sonra 2.Tip sözleşme
bağıtlayıp İş Yasasına tabi işçi statüsünde çalışmasını devam ettirdiği,
bilahare İş Sözleşmesinin feshi üzerine 406 Sayılı Yasanın Ek.29.maddesi ve
4046 sayılı yasanın 22.maddesi uyarınca Kamu Kurum Kuruluşlarında istihdam
edilmek üzere Devlet Personel Başkanlığına yapılan bildirimi müteakip,
davacının başka Kuruma nakli sonucu davalı şirketle olan ilişiği kesildiği,
davacının ücretlerinde bir noksanlık bulunmadığını ve 5473 sayılı Yasada
öngörülen (40,00 TL ve 80,00 TL’lik ek ödemelerin, kamu kurum ve
kuruluşlarında çalışan personelin ücretine yapılan genel bir artış niteliğinde
olmayıp Türk Telekom’un yer almadığı ve yasada tahdidi olarak belirtilen
Kurum ve ünvanlarındaki personelin mali haklarının yönetilmesine ilişkin
olduğundan davacının ve davalının tabi olduğu 406 sayılı yasanın 29/3
maddesi ve 4046 sayılı yasanın 22.maddesi uyarınca davacının ve aynı
konumdaki Türk Telekom personelinin, Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı
yasa kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma
hakkı bulunmayan personel için öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığı…”
gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar davacı
vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 01.10.2012 gün ve 2012/27079 Esas,
2012/32344 Karar sayılı kararında özetle; mahkemece davanın HMK.nun 114/1-b
maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” nedeniyle aynı yasanın
115/2.maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı
şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu
belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara 1. İş Mahkemesi: 25.12.2012 gün ve 2012/1301 Esas,
2012/1385 Karar sayılı kararında özetle; “Yargıtay bozma ilamı göz önüne
alındığında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi
personeli Devlet Personel Başkanlığı’na bildirmesi, bildirim ile beraber
personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere memur maaş nakil ilmuhaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare
hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili
uyuşmalığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yeri olduğu” gerekçe
gösterilerek; HMK 114/1-b maddesi uyarınca, aynı yasanın 115/2 maddesi
uyarınca açılan davanın usulden reddine karar vermiştir.
Dava dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği
üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 03.01.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumda çalışmakta iken, kurumun
özelleştirilmesi üzerine başka kuruma atanan davacının, maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22.maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle iptal edilerek, mahrum kalınan parasal haklarının yasal faizi ile
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi: 31.12.2013 gün ve 2013/147 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre
adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurum nezdinde Teknisyen ünvanı ile çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
maaş nakil ilmuhaberinin, denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı
ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespiti
ile, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek
ödemelerinden denge tazminatını alacağının fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL’si dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin hatalı olduğunun tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 1.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 1. İş Mahkemesi’nin
25.12.2012 gün ve 2012/1301 Esas, 2012/1385 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin
kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 7. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 1.İş Mahkemesi’nin 25.12.2012 gün ve 2012/1301 Esas,
2012/1385 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2014/191
KARAR NO : 2014/236
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.U.
Vekilleri : Av.B.Y.& Av.A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum
nezdinde 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra başka kuruma
nakledilen müvekkilinin; maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın
22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeni ile zarara uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının
halen çalıştığı kurumda eksik aldığı tutarların yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden
itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/306 Esas,
2012/1090 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9873 Esas,
2013/9853 Karar sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının onanmasına
hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici
3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi
gereğince verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 4. İdare Mahkemesi: 09.01.2014 gün ve 2013/1688 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki
tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin ek ödemeler dikkate alınmak suretiyle
yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile
uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/306 Esas,
2012/1090 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine,
Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve 2013/9873 Esas, 2013/9853
Karar sayılı ilamı ile onandığı ve bu şekilde kesinleştiği, bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 4.
İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/306 Esas,
2012/1090 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2014/194
KARAR NO : 2014/239
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nu gereğince davalı Erciyes
Üniversitesi’nin bakım ve onarım sorumluluğunda olan lojmanın çatı
kapağının düşmesi sonucu davacının aracında meydana gelen zararın tazmini
istemi ile açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Davalı : Erciyes Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. S.D.
O L A Y : Davacı, dava dilekçesinde özetle,
18.04.2012 tarihinde Erciyes Üniversitesi 4. Numaralı lojmanı önünde park
halinde olan 38…… plakalı kendisine ait aracının üzerine 3. Lojman çatı
kapağının düştüğünü ve aracında 3707,14 TL’lik zarar meydana geldiğini
belirterek; 3707,14 TL hasar bedelinin davalıdan tahsili istemi ile adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 06.12.2012 gün ve 2012/305 Esas,
2012/635 Karar sayılı kararında özetle; idarenin üzerine düşen lojman bakım
görevini gereği gibi yerine getirmemesi nedeni ile meydana gelen zararın
tazmini istemi ile açılan davaya idari yargıda bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin
22.02.2013 gün ve 2013/2147 Esas, 2013/3087 Karar sayılı kararı ile
onanmasına hükmedilmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı
Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı
Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı talep ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Kayseri 2. İdare Mahkemesi: 07.01.2014 gün ve 2013/307 Esas sayılı
ara kararında özetle; dava konusu zararın idarenin yetki ve görev alanında
bulunan bir kamu hizmetinin yürütülmesine bağlı olarak oluşmadığını, aksine
özel hukuk ilişkisinden ve Medeni Kanun’da düzenlenen sorumluluk
türlerinden taşınmaz malikinin sorumluluğundan kaynaklandığını belirterek;
davada adli yargı mercilerinin görevli olduğunu, mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Erciyes Üniversitesi 4. Numaralı lojmanda ikamet eden
davacı tarafından, 4 numaralı lojman önünde park halinde bulunan 38…… plakalı
aracının üzerine olay günü saat 16:42’de, 3 numaralı lojman çatı kapağının
düşmesi nedeni ile araçta oluşan 3707,14 TL’lik zararın davalıdan tazmini
istemi ile açılmıştır.
Kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım,
onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeler, 2946 sayılı Kamu Konutları
Kanunu ile belirlenmiş; bu Kanunun 11. maddesine göre Bakanlar Kurulu’nun
84/8345 sayılı Kararı ile çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği’nde ise,
anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslar
düzenlenmiştir.
2946 Sayılı Kanunun 2 inci maddesine göre; katma bütçeli
kurumlar da (bu arada üniversiteler de ) bu Kanuna tabi olup, maddede
sayılan kamu kurumları tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme,
satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar
personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutları bu kanun
kapsamındadır. Kamu konutları yönetmeliğinin “kurum ve kuruluşlarca
karşılanacak işletme, bakım ve onarım giderleri” başlıklı 26 ncı
maddesinde; kamu konutu olarak ayrılan konutların Borçlar Kanununun 258 nci
maddesinde, bahsi geçen ve konutların olağan kullanılmasından doğan
temizlik ve küçük onarım giderleri dışında kalan asansör, kalorifer, ana
duvarlar, çatı, koridor gibi ortak yerlere bakımı, korunması ve onarımı ile
ilgili giderlerin kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanacağı hüküm altına
alınmıştır.
07/10/1983 Tarih ve 83/7184 Sayılı
Devlet Lojmanları Yapım ve İşletme Yönetmeliği’nin “ konutların Yönetimi “
başlıklı 24. Maddesinde; “Konutlar
Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğü ve taşra teşkilatları tarafından
yönetilir. Bakım, onarım işletmesinden de aynı birim sorumludur.”
Aynı Yönetmeliğin “ Konutların
Bakım, Onarım ve Ek İnşaat İşleri” Başlıklı 25. Maddesinde; “Bakanlık taşra teşkilatları, her yıl Haziran
ve Aralık ayları içinde biri teknik eleman olmak üzere iki kişilik bir
heyet kurarak konutların genel durumlarını kontrol eder, bakım ve onarım
ihtiyaçlarını saptar.
Bu periyodik kontrolde,
kiracının konutu teslim aldığı şekilde muhafaza edip etmediği tespit edilir
ve bozulan muslukların onarımı, konutun iç kısmının badanası ve benzeri
küçük onarımlar ile hatalı kullanımdan doğacak her türlü onarım kendisine
yaptırılır.
Bunun dışında konutun kullanımı
ile ilgili bulunmayan harici ve dahili kısımlarda tespit edilecek onarım ve
ilave inşaat ihtiyacı idarece karşılanır. Fosseptik boşalttırılması, çatı
onarımları, şakuli ve ufki yağmur borularının temizlenmesi, ada içi ara
yollarının tanzimi, altyapı bağlantılarının durumu, yağmur sularının bina
temeline sızmalarının önlenmesi için yapılmış drenajların çalışma durumu,
terasman ve diğer onarım ihtiyaçları ile kömürlük, bahçe duvarı ve altyapı
noksanları gibi ilave inşaat ihtiyaçları kontrol esnasında tespit edilir.”
Aynı
Yönetmeliğin “ Hesapta Biriken Paralar ve Bakım, Onarım, Ek İnşaat İşlerine
İlişkin Rapor Verilmesi “ Başlıklı 26. Maddesinde “ Bakanlık taşra örgütleri, her yılın
Haziran ve Aralık ayları içinde, 25 inci madde uyarınca hazırlanacak olan
rapor ve sarf evraklarını Bakanlığa iletmek zorundadır.” denilmek sureti
ile, devlet lojmanlarında yapılacak bakım ve onarım işlerinin, İmar ve
İskan Bakanlığı’nın (29/6/2011 gün ve 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince
yeni adı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) taşra teşkilatı
tarafından ne şekilde yerine getirileceği düzenlenmiştir.
Erciyes Üniversitesi Konut Tahsis
Yönergesi’nin “Amaç” başlıklı 1. Maddesinde; “Bu yönerge, 23 Eylül 1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 84/8345 karar sayılı "Kamu Konutları
Yönetmeliği" ve bununla ilgili olarak yapılan değişiklikler
çerçevesinde, Erciyes Üniversitesi personelinin yararlanacağı Üniversite
Kamu Konutlarının tahsisi ile ilgili usül ve esasları belirler.” Denilmek
sureti ile Bakanlar Kurulu’nun 84/8345 sayılı Kararı’na atıf yapılmış ve bu
kararın üniversite tarafından tahsis edilen konutlar hakkındaki işlemlerde
de esas alınacağı belirtilmiştir.
Olayda, dava konusu araçta meydana gelen zararın, Erciyes
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, çalışan personeline 84/8345 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ve Üniversitesi Konut Tahsis Yönergesi çerçevesinde
belirlenen koşullarda tahsis edilen lojman niteliğinde binanın çatı
kapağının düşmesi sonucu meydana geldiği, bu itibarla zararın kamu konutlarının
bakım ve onarımının idarece gereği gibi yerine getirilmemesinden doğduğu
iddiasıyla açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda işaret edilen mevzuat hükümlerinin birlikte
değerlendirilmesinden; davalı üniversitece davacının oturmasına tahsis
edilen lojmanın “kamu konutu” niteliğini haiz olduğu, her ne kadar Kayseri
2.İdare Mahkemesi’nce, söz konusu lojmanın çatısından düşen çatı kapağının
davacının özel aracında sebebiyet verdiği hasarın kamu hizmeti ile ilgili
olmadığı öne sürülmüş ise de; kamu konutunun ortak yerlerinden olan
“çatı”nın bakım ve onarım sorumluluğunun davalı kamu kurumuna
(Üniversiteye) ait olduğunun mevzuatta açıkça ifade edilmesi ve kamu
konutunun bakımı konusundaki kamu hizmetinin iyi ve gereği gibi
işlememesinden kaynaklandığı öne sürülen bir zarar iddiası söz konusu
olduğundan, artık taşınmaz malikinin sorumluluğundan söz edebilmeye hukuken
imkan olmadığı açıktır. Dolayısıyla bu yöndeki iddiaya katılmaya imkan
görülmemiştir.
Buna göre, kamu hizmetine özgülenmiş olan kamu konutlarının
işletilmesi, bakımı ve onarımını yapmakla yükümlü bulunan idarenin, bu
görevini yerine getirdiği sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle
açılan davada, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu
bulunup bulunulmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların
saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tam yargı
davasının görüm ve çözümünde idari yargı görevlidir.
Belirtilen nedenlerle, Kayseri 2. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 2.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN
REDDİNE 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2014/195
KARAR NO : 2014/240
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: E.B.
Vekili
: Av. S.Ö.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de nakle tabi personel olarak çalışmakta iken; özelleştirme
nedeniyle 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının
Düzenlenmesine ilişkin Kanunun 22. Maddesi ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanununun Ek 29. Maddeleri gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilerek akabinde kamuya atanarak 03.11.2011 tarihinde İzmir Valiliği
İl Milli Eğitim Müdürlüğü kurumunda göreve başladığı halde alması gereken
ücret ve ek ödemeleri alamadığını belirterek, davacının adının Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 31.08.2010 tarihi itibariyle
davalı kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının sabit
bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve bu şekli ile Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi ile
03.11.2011 tarihinden itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu
alacak haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1000
TL’nin 03.11.2011 tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en
yüksek faiz ile davalıdan tahsili istemiyle 28.12.2012 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 15.07.2013 gün ve E:2012/1597
K:2013/862 sayılı kararında “… Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013
gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı içtihatı birleştirme kararı verilmiş
olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte
olduğu, HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkememizdeki
davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, davaya İdare
Mahkemezince bakılması gerektiği, Danıştay İdari Dava Kurulu Dairelerinin
saptamasına göre de ; 5473 S.Y. gereği test edilen işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri adarsındaki
çelişki giderilmiş ve davaya idari mahkemesinde bakılacağı sabit olmuştur…”
şeklindeki gerekçe ile, HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmaması nedeni ile HMK 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine
dair verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle 11.11.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
İZMİR 2. İDARE MAHKEMESİ :
15.11.2013 gün ve E:2013/1594 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen
ikramiyelerin tahsili isteğine ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel”
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri
ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle
yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde nakle
tabi personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün ve E:2012/1597 K:2013/862 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2014/196
KARAR NO : 2014/241
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: S.A.
Vekili
: Av. N.B.D. & Av. Ö.A.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
2.000,00TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek yasal faizi ile
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 18.03.2011 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 1. İŞ MAHKEMESİ:
15.05.2012 gün ve E:2011/270 K:2012/483 sayılı kararında “…davacı,
davalı şirkette 4046 Sayılı Yasanın 22. maddesi uyarınca nakle tabi
sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken, davalı Telekom’un
özelleştirilmesinden sonra 2. Tip sözleşme bağıtlayıp İş Yasasına tabi işçi
statüsünde çalışmasını devam ettirdiği, bilahare İş Sözleşmesinin feshi
üzerine 406 Sayılı Yasanın Ek 29. maddesi ve 4046 Sayılı Yasanın 22. maddesi
uyarınca Kamu Kurum Kuruluşlarında istihdam edilmek üzere Devlet Personel
Başkanlığına yapılan bildirime müteakip davacının başka kuruma nakli sonucu
davalı şirketle olan ilişiğin kesildiği, davacının ücretlerinde bir noksanlık
bulunmadığını ve 5473 Sayılı yasada öngörülen 40,00 TL ve 80,00 TL’lik ek
ödemelerin, kamu kurum ve Kuruluşlarında çalışan personelin ücretine
yapılan genel bir artış niteliğinde olmayıp Türk Telekom’un yer almadığı ve
yasada tahdidi olarak belirtilen kurum ve unvanlarındaki personelin mali
haklarının yönetilmesine ilişkin olduğundan davacının ve davalının tabi
olduğu 406 Sayılı Yasanın 29/3 maddesi ve 4046 Sayılı Yasanın 22. maddesi
uyarınca davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom Personelinin yüksek
planlama kurulunun 5473 Sayılı Yasa Kapsamındaki ( ilave tediye, ikramiye
gibi ) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen
ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle
davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
01.10.2012 gün ve E:2012/27076 K:2012/32341 sayılı BOZMA İLAMINDA
“…Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri dairelerince benimsendiğini,
gerçekten özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığını, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiğini,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledeceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı bu işlemler
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli
yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir…” gerekçesiyle
hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 1. İŞ MAHKEMESİ:
25.12.2012 gün ve E:2012/1298 K:2012/1382 sayılı kararı ile, bozma
ilamına uyularak verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bunun üzerine; 16.04.2009 tarih ve 003490 sayılı
davacıya ait maaş nakil ilmühaberinin iptali ile mahrum kalınan parasal
hakların yasal faizi ile davalı kurumdan tahsili istemiyle 30.01.2013
tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA 10. İDARE MAHKEMESİ : 30.12.2013 gün E:2013/122 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar
davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki
tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde teknisyen
olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi
nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa
uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının
maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda
ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 10.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. İş Mahkemesi’nin
25.12.2012 gün ve E:2012/1298 K:2012/1382 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2014/200
KARAR NO : 2014/243
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinde 40+40 TL denge tazminatı ve devamında
verilen ek ödemelerin gösterilmemesi nedeniyle yeniden düzenlenmesi ve
uğradığı hak kaybının tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : M.Ö.
Vekili : Av. H.B.H.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.T.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 10.12.2007 tarihinde kamu
kurumu emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberinde 40+40 TL denge tazminatı ve devamında
verilen ek ödemelerin gösterilmemesi nedeniyle yeniden düzenlenmesi ve
uğradığı hak kaybının tazmin ve tahsiliyle birlikte 90 günlük ihbar süresi
içinde tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İŞ MAHKEMESİ: 12.2.2013 gün ve E:2011/1153, K:2013/107 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi : 14.11.2013 gün ve E:
2013/32656, K: 2013/24368 sayı ile, kararın dayandığı delillerle kanuni
gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik
görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile
hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İDARE MAHKEMESİ : 6.1.2014 gün ve E:2014/1 sayı ile, 406
sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde
Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı
buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinde 40+40 TL denge tazminatı ve
devamında verilen ek ödemelerin gösterilmemesi nedeniyle yeniden
düzenlenmesi ve uğradığı hak kaybının tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya kapsam
dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse
devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Afyonkarahisar İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin 12.2.2013 gün ve
E:2011/1153, K:2013/107 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2014/203
KARAR NO : 2014/245
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.K.
Vekili
: Av. N.B.D.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.H.B.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 16.12.2010 tarihinde
kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı
alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL’nin
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 1. İş Mahkemesi: 15.5.2012 gün ve E:2011/265,
K:2012/479 sayı ile, davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin,
Yüksek Planlama Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye,
ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için
öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 1.10.2012 gün ve E:2012/27072,
K:2012/32337 sayı ile, Yargıtay 22. HD. 21.12.2012 gün ve
E:2012/22053, K:2012/29119 sayı ile, “Danıştay İdari Dava Dairelerinin
gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Gerçekten özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarım belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece davanın HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden
reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek davanın
reddine karar verilmesi hatalıdır.’’ demek suretiyle kararın bozulmasına
karar vermiştir.
ANKARA 1. İŞ MAHKEMESİ: 25.12.2012 gün ve E:2012/1294
K:2012/1378 sayı ile, bozma kararına uyarak yargılamaya devam etmiş,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı uyarınca uyuşmazlıkta idari yargının
görevli olduğu nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil
ilmühaberinin, yeni atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon
farkı ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı idare
işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın ödenmesine karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 10. İDARE MAHKEMESİ: 30.12.2013
gün ve E:2013/123 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki
tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b)
bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 10. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulüyle, Ankara 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 10. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş Mahkemesi’nin 25.12.2012 gün ve
E:2012/1294 K:2012/1378 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2014/205
KARAR NO : 2014/246
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Z.K.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. A.D.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesi sonucu kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip
iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 19.03.2009 tarihine kadar
aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek
ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil
belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına
esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 2. İş Mahkemesi: 09.04.2013 gün, E:2011/291, K:2013/434
sayı ile özetle; “…davacı durumunda olanlar hakkında yapılan işlemin idari
işlem olması nedeni ile, uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi
gerektiğinden, yargı yolu caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddine
karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 13. İdare Mahkemesi: 03.01.2014 gün, E:2013/772 sayı
ile özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom’da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız
izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 13. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin 09.04.2013 gün,
E:2011/291, K:2013/434 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
64-ESAS NO : 2014/206
KARAR NO : 2014/247
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : B.H.Ç.
Vekilleri : Av. T.A.K. & Av. L.K.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. İ.Ş. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı müdür unvanı ile görev
yaptığını, davalı kurumun özelleştirilmesi nedeniyle Ege Üniversitesi Güneş
Enerjisi Enstitüsüne memur olarak atamasının yapıldığını, davalı kurumca
düzenlenen maaş ilmühaberinin 31/03/2006 tarihli ve 26125 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 5473 sayılı Yasa ile değişen, 375 sayılı KHK’nin Ek 3.
maddesine göre verilmesi gereken ek ödemelerin sözleşme net ücretine
yansıtılmadan düzenlendiğini belirterek, söz konusu maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi, ayrıca 375 sayılı KHK’nin Ek 3. maddesinin 2006
yılındaki değişikliğine istinaden Yüksek Planlama Kurulu Kararı uyarınca
davacıya ödenmesi gereken fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
500,00 TL’lik ek ödemelerin dava tarihinden itibaren geriye dönük olarak
faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 1. İş Mahkemesi: 09.08.2012 gün,E:2011/452, K:2012/617
sayı ile özetle; davanın reddine karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan
temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 20.06.2013 gün ve
E:2012/25286, K:2013/14960 karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına karar
vermiştir.
İzmir 1. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 18.11.2013 gün, E:2013/633, K:2013/682 sayı ile özetle;
“…özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı konumundaki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılıp, nakledildiğinde
tekrar statü hukuku kapsamına girdiğinden; davacının iş sözleşmesi ile
çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış
oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük
getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile
beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı; bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği,
söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında
tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu; idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerekmektedir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi: 13.12.2013 gün ve E:2013/1688 sayı
ile özetle; “...davacının çalıştığı Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin
özelleştirilmesi sonucu sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düştüğü, bu
anlamda kamu kuruluşu niteliğini kaybettiği, davacının maaş nakil
bildiriminin düzenlendiği tarihte, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünün olduğu
anlaşıldığından, davacının maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesine
ilişkin işlemden kaynaklanan denge tazminatı alacağına ilişkin uyuşmazlığın
çözümü adli yargı yerine ait bulunmaktadır.” demek suretiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre,iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan İzmir 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, İzmir 1. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, İzmir 1. İş Mahkemesinin 18.11.2013 gün, E:2013/633, K:2013/682
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
65-ESAS NO : 2014/207
KARAR NO : 2014/248
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ö.Y.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi
imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna nakil olduğu, 30.12.2010 tarihine kadar aylık ücretinin
davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 6. İş Mahkemesi: 19.04.2013 gün, E:2011/152, K:2013/415
sayı ile özetle; “...mahkememizdeki
davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığından,
davaya İdare Mahkemesinde bakılması gerekmiştir. ” demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 8. İdare Mahkemesi: 08.01.2014 gün, E:2013/804 sayı ile
özetle; “...idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin 19.04.2013 gün,
E:2011/152, K:2013/415 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
66-ESAS NO : 2014/208
KARAR NO : 2014/249
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : D.Ü.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının,11.03.1996 tarihinde davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de memur unvanı
ile çalışmaya başladığını,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirilmesinden sonra 31.03.2006 tarihinde Davalı Kurumla iş
kanunlarına tabi olarak 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,sonrasında 406
sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil
olduğunu, davalı kurum tarafından düzenlenen 22.01.2008 tarihli maaş nakil
ilmühaberinin hatalı olduğunu,ücret, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi ve
benzeri adlarla yapılan ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit
edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi
ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle,
maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının ve 112 günlük ikramiye tutarının da sabit bir değer olarak
eklenmesi suretiyle maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. İş Mahkemesi: 18.09.2013 gün, E:2012/727,
K:2013/565 sayı ile özetle; “…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde
davalı şirkete davacının ücreti konusunda artış oranının kamudaki memur
maaş artış oranında olacağı yönünde yükümlülük getirildiği, 406 sayılı yasa
hükümleri uyarınca, davalı şirkete hak sahibi personeli, Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirimle beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin yaptırılması,
bu işlemlerin birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle
ilgili uyuşmazlıkların ise İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.”
demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Tokat İdare Mahkemesi: 08.01.2014 gün, E:2013/637 sayı ile
özetle; “...iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte (22.02.2010)
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Tokat İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 16. İş Mahkemesinin 18.09.2013 gün, E:2012/727,
K:2013/565 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
67-ESAS NO : 2014/209
KARAR NO : 2014/250
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : H.Ç.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının,
30.05.1988 tarihinde davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de teknisyen unvanı ile
çalışmaya başladığını,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirilmesinden sonra 21.03.2006 tarihinde Davalı Kurumla iş
kanunlarına tabi olarak 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,adının Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarih olan 30.09.2009 tarihine kadar
davalı kurumda çalışmaya devam ettiğini, sonrasında 406 sayılı yasanın ek
29.maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğunu,davalı kurum
tarafından düzenlenen 22.02.2010 tarihli maaş nakil ilmühaberinin hatalı
olduğunu,ücret, ek ücret, ek ödeme,teşvik ödemesi ve benzeri adlarla
yapılan ödemelerin lehine uygulanmadığının tespit edildiğini
belirterek,maaş nakil belgesinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğinden bahisle,maaşına esas
net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının ve 112
günlük ikramiye tutarının da sabit bir değer olarak eklenmesi suretiyle
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 16. İş Mahkemesi: 18.09.2013 gün, E:2012/737,
K:2013/570 sayı ile özetle; “…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde
davalı şirkete davacının ücreti konusunda artış oranının kamudaki memur maaş
artış oranında olacağı yönünde yükümlülük getirildiği, 406 sayılı yasa
hükümleri uyarınca, davalı şirkete hak sahibi personeli, Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirimle beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin
yaptırılması, bu işlemlerin birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlıkların ise İdari Yargı yerinde çözümlenmesi
gerekmektedir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Tokat İdare Mahkemesi: 08.01.2014 gün,E:2013/646 sayı ile
özetle; “...iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.” demek
suretiyle davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247
sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom’da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan Tokat İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 16. İş Mahkemesinin 18.09.2013 gün, E:2012/737,
K:2013/570 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
68-ESAS NO : 2014/210
KARAR NO : 2014/251
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Trafik kazası nedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini
tazminatın istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : K.K., T.K., Kendilerine asaleten Küçük Ş.K.’ne
velayeten
Vekilleri : Av. O.K.
Adli Yargıda
Davalılar : 1- O.Ö., 2-E.Ö., 3-AK Sigorta
Vekili : Av. Y.Z.Ç.
4-Çorum İl Özel İdaresi
Vekili : Av. S.G.
İdari Yargıda
Davalı : Çorum İl Özel İdaresi
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; davalılardan O.Ö.
adına trafikte kayıtlı olan 66…. plakalı aracın davalılardan E.Ö.’in sevk
ve idaresinde iken, 05.01.2009 tarihinde Osmancık ilçesi İncesu Köyü’nden
Kargı Köyü istikametine hareket halinde iken İncesu Köyü altında bulunan
köprüden aşağıya düşerek kaza yapması sonucu, araç içinde yolcu olarak
bulunan davacı K.K.’nin ağır yaralanarak belini kırdığını, %100 malül hale
geldiğini, Osmancık C. Savcılığınca yapılan soruşturma sırasında alınan
adli tıp raporuna göre, kazada araç sürücüsünün asli, davalılardan Çorum İl
Özel İdaresi’nin de tali kusurlu olduğunun belirlendiğini açıklayarak,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, davacılardan K.K. için
25.000 TL maddi ve 75.000 TL manevi, davacılardan Tuğba Kayadibi için
15.000 TL manevi, davacı Ş.K. için 10.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi
olan 05.01.2009 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 14.10.2009 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır.
OSMANCIK
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.10.2012 gün ve E:2009/373, K:2012/737 sayılı
kararında özetle; davalı Çorum İl Özel İdaresi’nin kamu tüzel kişisi
olduğu, kamu hizmeti nedeniyle verilen zararlardan kaynaklanan
sorumluluklarının özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı, söz konusu olayın
da hatalı kamu hizmetinden kaynaklandığının iddia edildiği, hizmet kusuruna
dayanan davada idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile, davalılardan
Çorum İl Özel İdaresi yönünden, yargı yolu nedeniyle davanın usulden reddine,
diğer davalılar yönünden ise kısmen kabul kısmen red kararı verilmiş ve bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili, bu kez Çorum İl Özel İdaresi aleyhine maddi ve manevi tazminat
istemi ile idari yargıda dava açmıştır.
ÇORUM İDARE MAHKEMESİ: 17.01.2014 gün ve E:2013/1059 sayılı
gönderme kararında özetle; uyuşmazlığın maddi hasarlı trafik kazasının
meydana geldiği yolun bakım ve onarım sorumluluğuna ilişkin olması ve 2918
sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması suretiyle çözümlenebilecek mahiyette
olması nedeniyle, 2918 sayılı yasa hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
uyuşmazlığın görüm ve çözümünde aynı Yasa’nın 110. Maddesi hükmü uyarınca
adli yargı yerleri görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazası nedeniyle meydana
gelen maddi ve manevi zararın tazmini talebine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,
işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik
birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davalılardan Erhan Özmen’in sevk ve idaresindeki 66 KH 606
plakalı aracın Osmancık İlçesi sınırları içerisinde 05.01.2009 tarihinde
kaza yaptığı, kaza sırasında davacılardan Kemal Kayadibi’nin araçta yolcu
olarak bulunduğu ve kaza nedeniyle sakat kaldığı, 26 Şubat 2009 tarihli
Ankara Adli Tıp Kurumu’nun verdiği rapora göre,kazanın meydana gelmesinde
araç sürücüsünün birinci derecede, İl Özel İdaresinin ikinci derecede
kusurlu olduğunun tespit edilmesi nedeniyle, uğranıldığı iddia edilen maddi
ve manevi zararın tazmini istemiyle önce adli yargıda ve sonrasında da
idari yargıda dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve
E:2013/59, K: 2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun “haklı
neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya
bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin
iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158.
inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret
edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın
tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girdiğinden, Çorum İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü
ile, Osmancık Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle, Çorum İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, Osmancık Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.10.2012 gün ve E:2009/373,
K:2012/737sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde
üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Davalı İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın
tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle
İdari Yargıda dava ikame etmiş,
İdare Mahkemesi de yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918
Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden davanın reddine, 2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar
vermiş,
Bu kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmiş, Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda
"2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın
Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli
olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı idarenin karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
5302 sayılı İl Özel İdaresinin Kanununun İl Özel İdarelerinin
görev ve sorumluluklarına ilişkin 6/B maddesinde "imar, yol, su,
kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım vs. ilişkin hizmetleri Belediye
sınırları dışında yapmakla" görev ve yetkili olduğu öngörülmüştür.
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda İl Özel İdaresinin yetki ve sorumluluk sınırları
içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan
kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine
yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne
ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya
idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde
esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan
tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli
bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918
Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi
devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür..." hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından idari ve Adli Yargı organları arasında çıkan görev
uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle
kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918
Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası
benimsenmiştir.
Nitekim yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de
getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red karan verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, İdare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Özbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, İdari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında
görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
69-ESAS NO : 2014/212
KARAR NO : 2014/253
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: H.A.
Vekili
: Av. Z.N.B.Ş. & Ö.F.T.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının
15.08.1990 tarihinde teknisyen unvanı ile 399 sayılı KHK ile davalı kurumda
çalışmaya başladığını, davalı kurumun özelleştirilmesinden sonra 399 sayılı
KHK ile çalışırken 21.03.2006 tarihinde davalı kurumla iş kanunlarına tabi
olarak 2. Tip İş Sözleşmesi imzaladığını, davacının adının 06.01.2009
tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarihe kadar davalı
kurumda çalıştığından, davacının kamuya nakli sırasında Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilecek olan ücret ve diğer nakdi ödemelerin bildirim
tarihindeki almış olduğu temel ücret, bu ücrete çalışma yer ve şartlarına
göre yapılan ilavelerin ve devlet memurlarına gelen zamların eklenmesi,
ayrıca 6772 sayılı Yasa ile belirlenen 60 günlük ve Toplu İş Sözleşmesi ile
belirlenen 52 günlük olmak üzere 112 günlük ikramiyenin de maaş nakil
ilmühaberinde sabit bir değer olarak belirtilmesi ve net ücrete eklenmesi
suretiyle, maaş nakil ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespiti istemiyle 28.12.2012
tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA 16. İŞ MAHKEMESİ:
18.09.2013 gün ve E:2012/726 K:2013/571 sayılı kararında “…406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yapıldığı, bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerinin,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerini kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş, birer idari işlem
niteliğinde olduğu, idari işlemlerle ilgili olduğu…” şeklindeki gerekçe ile
HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince "yargı yolunun caiz olmaması"
nedeniyle aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar
vermiştir. Görevsizlik kararı taraflara 18.09.2013 günü tefhim edilmiştir.
Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte
olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük
yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle 28.10.2013 tarihinde idari
yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ :
08.01.2014 gün ve E:2013/647 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom da
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur
olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı
vekili tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş
nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 16. İş Mahkemesi’nin
18.09.2013 gün ve E:2012/726 K:2013/571 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
70-ESAS NO : 2014/213
KARAR NO : 2014/254
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı
: İ.T.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
20.09.2011 gün ve E:2011/327 K:2011/529 sayılı kararında “… 375 sayılı
KHK ‘ye 5473 sayılı yasanın 1. maddesine eklenen EK-3 maddesi ile ek ödeme
yapılabilecek kamu ve kuruluşlarını saydığı, buna göre 399 sayılı kanun
hükmünde kararnameye ekli cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı
yasanın aylık memurlara en yüksek Devlet Memuru aylığının ek gösterge dahil
% 200’
ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabileceğinin öngörüldüğü, 375
sayılı KHK(ye eklenen Ek-3 madde kamu görevlilerine uygulanan genel
nitelikteki bir uygulama olmayıp, ek ödemeden yararlanmayanlara ek ödeme
yapılmasını içerdiği, Yüksek Planlama Kurulunun da 40+40 TL zammı Ek-3.
madde çerçevesinde belirlendiği, davacının ise işçilikte bulunduğu
dönemdeki ücretinin( ilave tediye, ikramiye dahil, sosyal haklarıyla)
belirlendiğinden ek ödemeden faydalandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca
Ek-3. maddeye göre uygulamadaki uyuşmazlıkları çözmeye yetkili olan Maliye
Bakanlığı’da 08/05/2006 tarih ve 8021 sayılı yazısı ile ödemenin geçiş
ücretine ilavesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirdiği, ayrıca
davacının Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı bir
ödeme yapıldığına dair bir itirazının olmadığı, çok uzun bir süre alınan
ödemeleri ihtirazi kayıtsız aldığı, davacının statüsünü düzenleyen yönetmeliğin
85. ve 15. maddelerine göre davacıya yapılan ödemelerde bir eksiklik
bulunmadığı…” gerekçe gösterilmek suretiyle davanın reddine karar
verilmiştir.
Davanın reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ:
20.02.2012 gün ve E:2011/50748 K:2012/4794 sayılı BOZMA İLAMINDA
özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ:
30.05.2013 gün ve E:2012/263 K:2013/294 sayılı kararında özetle;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı
kararı ile bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğu belirtilmiş
olmakla, davanın idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılarak
görevsizlik kararı verilmiştir. Görevsizlik kararı tarafların vekillerine
30.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.
Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi
gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz
edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, Ankara 18. İş Mahkemesi yargılamasında
yapılan teknik bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 08.07.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ : 10.12.2013 gün E:2013/79 sayı ile
vermiş olduğu gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri
saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 30.05.2013
gün ve E:2012/263 K:2013/294 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
71-ESAS NO : 2014/215
KARAR NO : 2014/256
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.C.
Vekili : Av. Z.N.B.Ş.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 30.9.2009 tarihinde kamu
kurumu emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi ile eksik ödemelerin
geriye dönük olarak iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
16. İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/736, K:2013/576 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2014 gün ve E:2013/645 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun
hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak
üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı
bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22.
maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi
için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/736,
K:2013/576 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
72-ESAS NO : 2014/216
KARAR NO : 2014/257
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. Z.N.B.Ş.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 13.2.2008 tarihinde kamu kurumu
emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi ile eksik ödemelerin
geriye dönük olarak iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
16. İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/725, K:2013/564 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2014 gün ve E:2013/636 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun
hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak
üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı
bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22.
maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi
için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine
kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür”
denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki
kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları
31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502
sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233
sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer
alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir
tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe
kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm
yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/725,
K:2013/564 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
73-ESAS NO : 2014/217
KARAR NO : 2014/258
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının bir dönem yönetim kurulu
üyeliği yaptığı şirkete verilen idari para cezasının, davacıdan tahsili
amacıyla düzenlenen 26.06.2012 tarih ve 2009/011614 sayılı ödeme emrinin
iptali istemiyle acılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı
: S.Y.
Vekili
: Av. S.B.
Davalı
: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. İ.Y.
O L
A Y : Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının İstanbul Ticaret Sicil
Memurluğunun 702943 sicil numarasında kayıtlı T. Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ne
24.06.2009 tarihinde hisse oranı % 40 ile hissedar olarak diğer hissedarlar
ile birlikte kurulduğunu; ancak davacının ortaklardan E.S.’nin olumsuz ve
kötü niyetli davranışları nedeni ile ciddi miktarda parasal kayba uğraması
karşısında hissesini 21.08.2009 tarihinde devrederek 08.09.2009 tarihinde
de yönetim kurulu üyeliğinden ayrılmasına rağmen davalı idare tarafından
2009 Mart, Nisan, aylarına ilişkin idari para cezalarına ilişkin ödeme
emirlerinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek 2009/011614 takip nolu,
26.06.2012 düzenleme tarihli 26.861,76TL bedelli, ödeme emirlerinin iptali
ile davacının borçlu olmadığının tespiti istemiyle 9.7.2012 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı
kurum vekili cevap dilekçesi ve yargılama oturumlarındaki beyanlarında
özetle; 2009/011614 nolu ödeme emrinin idari para cezasına ilişkin olduğu,
idari para cezasına ilişkin ödeme emirlerinin iptal mercii İdare Mahkemeleri
olduğu, İş Mahkemesinin ödeme emrinin iptali davasında görevli olmadığından
davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BOLU
İŞ MAHKEMESİ : 03.09.2012 gün ve E:2012/219 K:2012/238 sayılı kararında,
2009/011614 takip nolu idari para cezalarına ilişkin itirazı inceleme
görevinin 5510 sayılı Yasa’nın 102. Maddesi gereğince İdare Mahkemelerine
ait olduğu gerekçe gösterilerek yargı yolu nedeniyle davanın usulden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 9.11.2012 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
SAKARYA
2. İDARE MAHKEMESİ: 31.12.2013 gün ve E:2012/1293 sayı ile, 5510 sayılı
Yasa’nın 88. maddesinin 19. fıkrasına göre; davalı idarenin prim ve diğer
alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü
Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yerin iş mahkemesi olduğunun açıkça
düzenlendiği, bu durumda, bakılmakta olan davada, 5510 sayılı Yasa
kapsamında kesilen idari para cezasının davacıdan tahsili amacıyla davacı
adına düzenlenen 26/06/212 günlü ve 11539277 sayılı ödeme emrinin ve
İstanbul İli Ümraniye Yenidoğan 63 parsel sayılı taşınmaza konulan ihtiyati
haciz karanının iptalinin istenildiği ve bu uyuşmazlığın ise, davalı
idarenin alacaklarının tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğduğu anlaşıldığından
davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonuç ve kanaatine
varıldığı gerekçesiyle, bakılmakta olan davada Mahkemelerince adli yargının
görevli, idari yargının görevsiz olduğu kanaatine varılarak görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve işbu davanın
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelinceye kadar bekletilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının bir dönem yönetim kurulu üyesi olduğu anonim
şirkete verilen idari para cezasının davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen
26.06.2012 tarih ve 2009/011614 sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle
açılmıştır.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun
140. maddesinin 9.5.2007 gün ve
5655 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değişik 4. fıkrasında, “İdarî
para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumun
ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde idarî para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması
cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi
hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil edilir. İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna
başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi
halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî para cezalarına
karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar
verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza
tutarı, 80 inci madde hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş;
80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurum alacaklarının tahsilinde
21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların
çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi
yetkilidir" hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, bu düzenlemelere göre, idarî para cezalarının ilgiliye
tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine
itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı
reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk
aşamasında idare mahkemelerinin görevli oldukları, kurum alacaklarının
tahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmak suretiyle
düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin, 80.
maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün
bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.
Ancak, 506 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006 gün ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu’nun 106.
maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinde, “…İdarî para cezaları
ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre
içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı
yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin
ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para
cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak Kurumca veya
mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş
olan dörtte birlik ceza tutarı, 89 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü de
dikkate alınarak tahsil edilir.
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para
cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve
gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir…” denilmiş; 88. maddesinde ise,
“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183
sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve
kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları
hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni
Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır
ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya
yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve
diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır.
Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya
tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda
yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak
uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş
mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip
ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi içinde
ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası
primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum
alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı
maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda,
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
tarafından; idari para cezasının tahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun ile
5510 sayılı Kanun’un 88. maddesi uyarınca davacı adına 26.06.2012 gün ve
2009/011614 takip no’lu ödeme emri düzenlenmesi üzerine, söz konusu ödeme
emrinin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu ödeme emrine
karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde İş
Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile, Bolu İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının,
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 2. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Bolu İş Mahkemesi’nin 03.09.2012 gün ve E:2012/219
K:2012/238 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
74-ESAS NO : 2014/218
KARAR NO : 2014/259
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.A.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum
nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden
sonra başka kuruma nakledilen müvekkilinin; maaş nakil ilmuhaberinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek; maaş nakil
ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak
yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak
ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 700,00 TL’sinin ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/352 Esas,
2012/1136 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar davacı vekili ve davalı vekili
tarafından temyiz edilmiş, davacı vekili 25.04.2013 tarihli dilekçesi ile
temyizden vazgeçmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9869 Esas,
2013/9849 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun
geçici 3.maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin
temyiz isteminin reddine, ilk derece mahkemesi kararının onanmasına
hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici
3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi
gereğince verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 9. İdare Mahkemesi: 16.12.2013 gün ve 2013/1867 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 05.07.2010 tarih ve E:2010/56,
2010/157 sayılı ve 08.04.2013 tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı
kararlarında da uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu
yönünde karar verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih
ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış ve zamlar dikkate
alınarak yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/352 Esas,
2012/1136 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz
edildiği fakat davacı vekili tarafından 16.04.2013 tarihli dilekçe ile
temyizden vazgeçildiği, Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve
2013/9869 Esas, 2013/9849 Karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin temyiz
isteminin reddine, ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar
verildiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının kesinleştiği, bunun
üzerine davacının aynı istemle Ankara 9. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı,
Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına
uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/352 Esas,
2012/1136 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
75-ESAS NO : 2014/220
KARAR NO : 2014/261
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.D.Y.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin davalı kurum nezdinde Baş Mühendis ünvanı ile çalışmakta iken,
kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra 2.Tip İş sözleşmesi
imzalayarak davalı kurumda çalışmaya devam ettiğini, 30.09.2009 tarihinde
isminin Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi ile başka kuruma
nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmuhaberine
bildirim tarihinde almış olduğu temel ücrete yapılması gereken ilavelerin
ve devlet memurlarına gelen zamların eklenmediğini, ayrıca 6772 sayılı
kanun ve Toplu İş Sözleşmesi gereğince eklenmesi gereken 112 günlük ikramiyenin
de eklenmediğini, davacının bu şekilde zarara uğradığını belirterek;
davacının adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarih olan
30.09.2009 tarihi itibari ile davalı kurumdan almış olduğu ücrete eklenmesi
gereken ilave tutarlar ile 112 günlük ikramiye bedelinin belirtilmesi
suretiyle maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin
tespitine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. İş Mahkemesi: 18.09.2013 gün ve 2012/732 Esas,
2013/574 Karar sayılı kararı ile “…406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yapıldığı, bu
işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerinin, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerini kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili olduğu…” şeklindeki gerekçe ile 6100 sayılı HMK’nın
331.maddesinin bu kararda da uygulanması gerektiğine, davanın yargı yolu
caiz olmaması nedeniyle HMK’nın 115/2 maddesi gereğince usulden reddine
karar vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 18.09.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez, yanlış düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinin iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Tokat İdare Mahkemesi: 08.01.2014 gün ve 2013/648 Esas sayılı
ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette Baş Mühendis ünvanı ile görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi gerektiğinin tespiti ile yanlış düzenlenen
maaş nakil ilmuhaberinin iptali istemine ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001
tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk
Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde baş
mühendis ünvanı ile görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı vekili tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen
ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi suretiyle maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle Ankara 16.İş Mahkemesi’nde
dava açıldığı, Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.09.2013 gün ve 2012/732 Esas,
2013/574 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verilmesi üzerine bu kez yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali
istemi ile Tokat İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Tokat İdare Mahkemesi’nce
2477 sayılı Kanun’un 19.maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.09.2013 gün ve 2012/732 Esas,
2013/574 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
76-ESAS NO : 2014/221
KARAR NO : 2014/262
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.Ş.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında
maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını
belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme
tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik
aldığı tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının
ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava
açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/354 Esas,
2012/1138 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş,
davacı vekili vermiş olduğu 16.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz
isteminden vazgeçmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9866 Esas,
2013/9846 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun
geçici 3.maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin
temyiz isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk
derece mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi: 05.12.2013 gün ve 2013/1662 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 04.07.2011 tarih ve E:2011/147,
K:2011/178 sayılı kararı ile mahkemenin 27.10.2010 tarihli görevlilik
kararının kaldırıldığı, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna
karar verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu
personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış ve zamlar dikkate
alınarak yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/354 Esas,
2012/1138 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın taraf vekillerince temyiz edildiği, Yargıtay 22.Hukuk
Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve 2013/9866 Esas, 2013/9846 Karar sayılı ilamı
ile davacı vekilinin temyiz isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz
istemi yönünden ise ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar
verildiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının kesinleştiği, bunun
üzerine davacının aynı istemle Ankara 7. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı,
Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına
uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesi’nce yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve
2011/354 Esas, 2012/1138 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
77-ESAS NO : 2014/223
KARAR NO : 2014/264
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.Ş.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş., Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı, daha sonra Tokat Valiliği, İl Nüfus
ve Vatandaşlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiği tarih olan 27.08.2008 tarihi itibariyle, davalı kurumdan almış
olduğu ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük ikramiye
tutarının da sabit bir değer olarak eklenmesi suretiyle, maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi
gerektiğinin tespiti istemiyle 31.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 16.İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/738,
K:2013/577 sayı ile, davanın yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık
bildirim formunda eksik/ hatalı bildirilen maaş/özlük hak tutarının
tespitine ilişkin olduğu; uyuşmazlığın 399 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek.II cetvelinde yer alan ve sözleşme sonucu hissesi devredilen
davalı Kurumdan Tip 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının,
davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı
hükümleri değişen 406 Sayılı Kanunun Ek 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme
ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.nın Ek 3 maddesi ve 399
sayılı KHK nin Ek II cetvelinde yer alan Kurumlarda çalışan sözleşmeli
personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanamayacağı, nakledilirken
bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre
düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı; normatif
dayanakların, 406 Sayılı Kanunun Ek 29. Maddesi, 375 sayılı KHK. nin Ek 3.
maddesi, 399 sayılı KHK.nın Ek II cetveli ve bu Kanun Hükmünde
Kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1 sayılı tebliğ yanında, taraflar
arasındaki sözleşme hükümleri olduğu; yasal düzenleme, sözleşmedeki
hükümler dikkate alındığında, davalı Kurumda özelleştirme öncesi kapsam
dışı olarak çalışan ve 399 sayılı KHK hükümlerine tabi olarak ücreti
belirlenen davacının özelleştirme sonrasında çalıştıktan sonra nakledildiği
tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük
haklarından yararlandırılarak, nakil edildiklerinde haklarının korunmasının
amaçlandığı, kısaca kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmakta
olduğu, 406 Sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak
bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin, kamu
kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler
yüklendiği, davalı şirketin Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom
arasında imzalanan "Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine
İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi " ile belli bir kamu hizmetini yürütmek
görev ve yetkisi ile donatıldığı, bazı kamusal görevler yüklenen davalı
şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettikleri işlemlerin idari
işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğu, statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda "artış oranının kamudaki memur maaş artış
oranında" olacağı yönünde hükümlülük getirdiği gibi, 406 sayılı yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığına bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yapıldığı, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduğu, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı
yerinde değil idari yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle; davanın,
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 'nun 115/2 maddesi gereğince
usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirildiği tarih itibariyle davalı kurumdan almış olduğu
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük ikramiye
tutarının da sabit bir değer olarak eklenmemesi suretiyle davalı tarafından
hatalı maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2014 gün ve E:2013/635 sayı ile,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un
19. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken 4046 sayılı Kanun uyarınca Tokat İl
Sağlık Müdürlüğüne atanan davacı tarafından; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarih itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının
eklenmemesi suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle Ankara 16. İş Mahkemesinde açılan davada, anılan
Mahkemenin 18.09.2013 tarih ve E:2012/738, K:2013/577 sayılı kararı ile
davanın idari yargının görev alanına tabi olduğuna ve yargı yolunun caiz
olmaması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115/2. maddesi uyarınca
davanın usulden reddine karar verildiği, söz konusu karar üzerine süresi
içerisinde, hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali
istemiyle Mahkemeleri nezdinde bakılmakta olan davanın açıldığı; kural
olarak, idari yargıda ancak Devlete ve Kamu Tüzel Kişilerine karşı açılan
davalara bakılabileceği; olayda davalı olarak gösterilen Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden %55'inin
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye
satıldığı ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin kamu kurumu niteliğini
yitirmiş olduğu; bu durumda iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte
(24.11.2008) davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; dava konusu uyuşmazlığın çözümünde
görevsizlik kararı veren ve bu kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli
olduğu kanısına varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi
suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih
ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete eklenmesi
gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi suretiyle
hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali istemiyle
31.12.2012 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/738, K:2013/577
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
78-ESAS NO : 2014/224
KARAR NO : 2014/265
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : B.S.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş., Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı, daha sonra Tokat İl Sağlık
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiği tarih olan 30.09.2009 tarihi itibariyle, davalı kurumdan almış
olduğu ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük
ikramiye tutarının da sabit bir değer olarak eklenmesi suretiyle, maaş
nakil ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gerektiğinin tespiti istemiyle 31.12.2012 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16.İŞ MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve E:2012/735,
K:2013/569 sayı ile, uyuşmazlığın 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
Ek.II cetvelinde yer alan ve sözleşme sonucu hissesi devredilen davalı
Kurumdan Tip 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının,
davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı
hükümleri değişen 406 Sayılı Kanunun Ek 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme
ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.nın Ek 3 maddesi ve 399
sayılı KHK nin Ek II cetvelinde yer alan Kurumlarda çalışan sözleşmeli
personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanamayacağı, nakledilirken
bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre
düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasından kaynaklandığı; Danıştay İdari
Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararlarında
belirtildiği ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nce de benimsenen gerekçelere
göre, özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrasında belirli bir süreliğine
davalı ile Özel Hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildikten sonra tekrar statü hukukuna girdikleri,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı şirkete davacının
ücreti konusunda artış oranının kamudaki memur maaş artış oranında olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği, 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca, davalı
şirkete, hak sahibi personeli, Devlet Personel Başkanlığı'na bildirmesi,
bildirimle beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin yaptırıldığı; bu işlemlerin
birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlıkların ise İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle;
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine karar
vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirildiği tarih itibariyle davalı kurumdan almış olduğu
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ve ayrıca 112 günlük ikramiye
tutarının da sabit bir değer olarak eklenmemesi suretiyle, davalı
tarafından hatalı maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2014 gün ve E:2013/644 sayı ile,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un
19. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken 4046 sayılı Kanun uyarınca Tokat İl
Sağlık Müdürlüğüne atanan davacı tarafından; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de
sözleşmeli statüde çalışmakta iken Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarih itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının
eklenmemesi suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle Ankara 16. İş Mahkemesinde açılan davada,
anılan Mahkemenin 18.09.2013 tarih ve E:2012/735, K:2013/569 sayılı kararı
ile davanın idari yargının görev alanına tabi olduğuna ve yargı yolunun
caiz olmaması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115/2. maddesi
uyarınca davanın usulden reddine karar verildiği, söz konusu karar üzerine
süresi içerisinde, hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali
istemiyle Mahkemeleri nezdinde bakılmakta olan davanın açıldığı; kural
olarak, idari yargıda ancak Devlete ve Kamu Tüzel Kişilerine karşı açılan
davalara bakılabileceği; olayda davalı olarak gösterilen Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden %55'inin
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye
satıldığı ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin kamu kurumu niteliğini
yitirmiş olduğu; bu durumda iptali istenen işlemin tesis edildiği tarihte
(8.2.2010) davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; dava konusu uyuşmazlığın çözümünde
görevsizlik kararı veren ve bu kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli
olduğu kanısına varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi
suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik
ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği tarih
itibariyle Türk Telekomünikasyon A.Ş.'de almış olduğu ücret ve ücrete
eklenmesi gereken farklar ile 112 günlük ikramiye tutarının eklenmemesi
suretiyle hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali
istemiyle 31.12.2012 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar”
idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak
Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve E:2012/735, K:2013/569
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
79-ESAS NO : 2014/225
KARAR NO : 2014/266
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : R.U.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı daha sonra Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
3.9.2009 tarihine kadar hak ettiği, ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile
birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 12.İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/334,
K:2012/1118 sayı ile, Ankara İş Mahkemelerinde aynı konuda birçok dava
olduğu, Ankara 1.İş Mahkemesinin 2011/282 Esas 2012/495 Karar sayılı
dosyasında verilen kararın, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 01.10.2012 tarih,
2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı bozma ilamı ile; "Davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı KHK.
Hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası
çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar
için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak nakil edildiklerinde
haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda
çalışmış gibi sayılmaktadır. / Dairemizce yukarıda belirtilen kapsamda
bulunan nakle tabi işçiler davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. Arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar verilmiştir. Ancak
Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı
kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda
yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre 406 Sayılı
Yasa hükümleri ile kamu kuramlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu kabul edilmiştir. / Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri
dairemizce de benimsenmiştir. İdari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli
yargı yerinde değil idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir"
gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş olduğu; Mahkemelerindeki aynı
konudaki işbu dosyada Yargıtay'ın bozma ilamı nazara alınarak hüküm kurulduğu
gerekçesiyle; davada İdare Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından dava
dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş; temyiz edilmesi
üzerine bu karar Yargıtay 22.H.D.nin 6.5.2013 gün ve E:2013/9863,
K:2013/9843 sayılı kararıyla onanmış ve kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi çerçevesinde maaşına esas
net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine
ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9.İDARE MAHKEMESİ: 16.12.2013 gün ve E:2013/1868 sayı
ile, 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf
ve Telefon İşletmesinin kurulduğu; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.06.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasayla değiştirilen
1.maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetlerin,
Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünce (P.İ), telekomünikasyon hizmetlerinin
ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek
şekilde yeniden yapılandırıldığı; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, Bakanlar Kurulunun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; 406
sayılı Yasanın ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22.maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 300
sayılı Kanun Hükmünde “Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakil için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personelin kamu personeli sayılmış olduğu; bu durumda,
davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargının görevinde bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer
bir olaya ilişkin olarak verdiği 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157
sayılı ve 08.04.2013 tarih ve E:2013/82, K2013/502 sayılı kararlarında da,
uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu yönünde karar
verilmiş bulunduğu gerekçesiyle; uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı
merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19.
maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik
kararını veren Ankara 12. İş Mahkemesinin 2011/334 esasına kayıtlı dava
dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve
dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,
ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek
ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda
eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 9.İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 12.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/334,
K:2012/1118 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
80-ESAS NO : 2014/226
KARAR NO : 2014/267
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : İ.T.
Vekili : Av. S.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.İ.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 15.12.2010 tarihinde İzmir
Valiliği, Defterdarlık Personel Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirim tarih olan 31.08.2010 tarihi itibariyle davalı kurumdan alması
gerekli olan ancak alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların,
ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir değer olarak eklenecek
şekilde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve düzenlenen yeni
maaş nakil ilmühaberinin düzenlenmiş haliyle Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirilmesi gerektiğinin tespiti; maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı
düzenlenmesi nedeniyle, kamuda çalışmaya başladığı tarih olan 15.12.2010
tarihinden itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu alacak
haklarından, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, şimdilik
1.000TL'nin kamuya başladığı tarih olan 15.12.2010.tarihinden itibaren
bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz ile tahsili istemiyle
28.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2012/1600,
K:2013/865 sayı ile, dava ve cevap dilekçelerindeki istemlere yer verdikten
sonra; davanın, 399 sayılı KHK'nın ek 2 cetvelinde yer alan ve özelleştirme
sonucu hissesi devredilen davalı T.T.A.Ş'de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi
olarak çalışan davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme
ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı yasanın Ek 29 Maddesi kapsamındaki
düzenleme ve sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK'in Ek 3 Maddesi
ve 399 Sayılı KHK'nin Ek 2 cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan
sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı,
nakledilirken bu artışların yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre
düzenlenip düzenlenmediği noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında
YGHK'nun 26/012/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme
kararının verilmiş olduğu, verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava
ile aynı içerikte olduğu, HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile
mahkemelerindeki davanın HMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu, Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişkinin giderildiği ve davaya idare mahkemesince
bakılacağı sabit olduğu gerekçesiyle; HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK. 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin
yanlış düzenlenmesinden doğan zararın tazmini olarak; DPB’na bildirim
tarihindeki net ücreti 1.577,02 TL/ 30 X 112/ 12: 490,62 TL aylık ikramiye
tutarı, 15/12/2010 tarihinden itibaren ise toplam 13.737 TL.nin tahsili
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 4.İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/1500 sayı
ile, Türk Telekom’un %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışına ilişkin
ihale yapılarak, ihalenin 25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile onaylandığı; 02.08.2005 tarih ve 25894 sayılı Resmi Gazete’de
yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Türk Telekom’un özelleştirmesine yönelik
Hissedarlar Sözleşmesi ve Hisse Rehni Sözleşmesi ve İmtiyaz Sözleşmesinin
ise 14.11.2005 tarihinde imzalandığı; bu sözleşmelerin imzalanmasından
sonra, Türk Telekom’un %55 oranındaki hissesinin Oger Telekomünikasyon
A.Ş.‘ye devredildiği ve Türk Telekomun bir kamu şirketi olmaktan çıkmış
olduğu; bakılan davada, davacının çalıştığı Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin
özelleştirilmesi sonucu sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü
bu anlamda kamu kuruluşu niteliğini kaybettiği anlaşıldığından, davacının
maaş nakil bildiriminin yanlış düzenlemelerinden doğan 13.737,00'TL'nin
15.12.2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini
ile dava tarihinden itibaren işleyecek maaşlara da ikramiye tutarlarının
yansıtılmasına karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan iş bu davanın
açıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait
olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'unun 19. Maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmediğinden bahisle, yoksun kaldığı bir kısım parasal haklarının
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden
çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmediğinden bahisle, yoksun kaldığı bir kısım parasal haklarının
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 28.12.2012 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 4.İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 6.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 4.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 15.7.2013 gün ve E:2012/1600, K:2013/865
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
81-ESAS NO : 2014/227
KARAR NO : 2014/268
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.C.T.
Vekilleri : Av. T.A.K., Av. L.K.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ.K.C.
İhbar Olunan : Maliye Bakanlığı (Yalnızca Adli Yargıda)
Vekili : Haz.Av. S.B.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 18.6.2008 tarihinde Bayındırlık ve
İskân Bakanlığı(Şimdiki Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) İzmir İl Müdürlüğü
emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin Maaş Nakil İlmühaberi, 5473 Sayılı
Yasa ile değişen 375 Sayılı KHK'nin Ek-3. maddesine göre verilmesi gereken
ek ödemeler sözleşme net ücretine yansıtılmadan düzenlendiğinden, söz
konusu maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi; ayrıca 375 Sayılı KHK'nin
Ek-3. maddesinin 2006 yılındaki değişikliğine istinaden, Yüksek Planlama
Kurulu Kararları uyarınca müvekkiline ödenmesi gereken, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla 500TL'lik ek ödemelerin, dava karar
tarihinden itibaren geriye dönük olarak faizi ile birlikte tahsili
istemiyle, Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel Müdürlüğüne karşı, 2.3.2011
tarihinde adli yargı yerinde dava açmış; daha sonra. İhbar edilmesi üzerine
Maliye Bakanlığı da davaya katılmıştır.
KARŞIYAKA 2.İŞ MAHKEMESİ: 1.10.2013 gün ve E:2011/155,
K:2013/373 sayı ile, Davacı vekilinin dava, davalı vekilinin cevap
dilekçesinin özetine yer verdikten sonra; davacıya ait iş yeri kayıtlarının
celp edildiği, taraf delillerinin toplandığı, dosyada bilirkişi incelemesi
yaptırıldığı; dosyadaki kayıt ve belgelerden anlaşılacağı üzere; davacının
telekomünikasyon işletme şefliğinde çalışmakta iken 406 sayılı yasanın ek
29 ve 4046 sayılı yasanın 22.maddesi uyarınca Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğü'ne
naklen atandığı; uyuşmazlığın 399 sayılı KHK ek II cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonrası hissesi devredilen davalı kurumda kapsam dışı
sözleşmeli statüsüyle nakle tabi olan davacının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı yasanın ek
29.maddesi kapsamındaki düzenleme nedeniyle 375 sayılı KHK'nin ek 3.maddesi
ve 399 sayılı KHK'nın ek II cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan
sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı ve buna
bağlı olarak da nakledildiği kurumu için düzenlenen nakil maaş
ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
olduğunun görüldüğü; davacının özelleştirmeden önce statü hukuk hükümlerine
göre çalışan bir personel olduğu, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamında çalışmayı sürdürdüğü; davacının iş sözleşmesiyle çalıştığı
dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının kamudaki
memur maaş artış oranında” olacağı yönünde getirdiği yükümlülüğün yanı
sıra, yine 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca nakledilecek personelin
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi ve bu bildirimle beraber
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı haklara memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personel ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin
idare hukuku alanına giren işlemler olduğu; dolayısıyla ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statüleri, özlük ve parasal haklarının belirlediği
söz konusu işlemler, kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis
edilmiş işlemler, olduğundan, yargılamanın idare yargı yerinde
çözümlenmesinin gerektiği; bu nedenle, dava idari yargının görev alanına
girdiğinden, HMK. 114/b maddesi uyarınca yargı yolu caiz olmadığından HMK.
115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa, aynı istemle Türk Telekomünikasyon
A.Ş.Genel Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 3.İDARE MAHKEMESİ: 19.12.2013 gün ve E:2013/1592 sayı
ile, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin% 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ne satılmış olduğu; olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde bu kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında 18.06.2008 tarihinde Bayındırlık ve
İskan Bakanlığı İzmir İl Müdürlüğü'ne atanan davacı tarafından; 01.01.200.6
tarihinden itibaren ödenmesi gereken ek ödemlerinin ödenmediğinden maaş
nakil ilmühaberinin ek ödemeleri ihtiva edecek şekilde düzeltilmesi ve
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500,00-TL'nin tahsiline
karar verilmesi istemiyle Karşıyaka 2. İş Mahkemesinde açılan davanın,
anılan Mahkemenin 01.10.2013 günlü ve 2011/155 Esas, 2013/373 sayılı
kararıyla görev yönünden reddi üzerine Mahkemeleri kaydına 05.11.2013
tarihinde giren dilekçe ile bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:/ “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, / İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, / (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar”ın idari dava türleri olarak
sayılmış olduğu; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna göre, iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; açıklanan
nedenlerle, Mahkemelerinin bu davaya bakmakla görevli olmadığı, görevsizlik
kararı veren İş Mahkemesinin görevli olduğu kanısına varıldığından önceden
adli yargı yerince verilmiş görevsizlik kararı olması nedeniyle, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun 19.
maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin ertelenmesine, İş Mahkemesine ilişkin dava dosyası
getirildikten sonra bu ve dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlü
toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari
yargı yerleri arasında davalılardan Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel
Müdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden görev uyuşmazlığın doğduğu idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmediğinden bahisle, yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; yoksun bırakıldığı denge tazminatından kaynaklanan
parasal haklarının ödenmesi istemiyle 2.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 3.İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Karşıyaka 2.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 3.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile Karşıyaka 2.İş Mahkemesi’nin 1.10.2013 gün ve E:2011/155, K:2013/373
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
82-ESAS NO : 2014/229
KARAR NO : 2014/270
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın,
Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : L.T.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 42…… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit
edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi B.T. adına, 20.10.2012
tarih ve GN-049275 seri-sıra, araç sahibi davacı adına 20.10.2012 tarih ve
GN-049276 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanaklara istinaden düzenlenen 20.10.2012 tarih ve 0217337 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, GN-049275 seri-sıra numaralı trafik idari para
cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/2134, K:2012/1971 sayı ile;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlendiği açıklanarak, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Bu
kez, davacı, aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
SİLİVRİ
1. SULH CEZA MAHKEMESİ:30.7.2013 gün ve D.İş:2012/738 sayı ile; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili benzer kararları da emsal
gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine
ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri
arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında
kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği
sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, sürücü belgesi sahibi Bülent
Turgut adına verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan dava
yönünden tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince
adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir
görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar
bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca
ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.”
hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın
kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk
alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri
yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı
üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan
bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı
yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı
yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,
görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev
uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş
olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme
nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile,
daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen
yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma
olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle
birlikte, bununla yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava
dosyasının re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar
verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici
olarak trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para
cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak
trafikten men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Silivri 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
2. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Silivri 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul
2. İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/2134, K:2012/1971 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
83-ESAS NO : 2014/233
KARAR NO : 2014/274
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : C.O.
Vekili : Av. S.Ö.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.İ.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 27.1.2011 tarihinde kamu
kurumu emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi ile eksik ödemelerin
fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın
geriye dönük olarak tamamının yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2012/1604, K:2013/869 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında
YGHK’nin 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme
kararı verildiği, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İZMİR
4. İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/1501 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve
özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri
saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı
suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle
yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 4. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesi’nin 15.7.2013 gün ve
E:2012/1604, K:2013/869 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
84-ESAS NO : 2014/234
KARAR NO : 2014/275
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük
eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.İ.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 24.4.2009 tarihinde kamu
kurumu emrine atanmıştır.
Davacı
vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi ile eksik ödemelerin
fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın
geriye dönük olarak tamamının yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/316, K:2012/1100 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda
TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden
önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı
Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni
ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde
yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan
yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti
gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip
gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi : 6.5.2013 gün ve
E:2013/9860, K:2013/9840 sayı ile, kararın dayandığı delillerle kanuni
gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik
görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile
hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
9. İDARE MAHKEMESİ: 16.12.2013 gün ve E:2013/1866 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve
özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri
saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı
suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik
ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1,
K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 9. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve
E:2011/316, K:2012/1100 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
85-ESAS NO : 2014/236
KARAR NO : 2014/277
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan
sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.E.
Vekilleri : Av. A.G.
Davalı : Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. R.B. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait
42…… plakalı aracın, davacının babası Y.E.’in kullanımında iken 05.05.2011
tarihinde Konya İli Karatay İlçesinde bulunan ASLIM caddesinde seyir
halinde iken yola dökülen hayvan gübresi içine girerek direksiyon
hâkimiyetini kaybederek kaza yaptığını, kaza neticesinde davacının aracında
2.525,20 TL’lik hasarın meydana geldiğini, davalı idarenin meydana gelen
zarardan sorumlu olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı idareden tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi: 20.03.2012 gün,E:2011/1101,
K:2012/415 sayı ile özetle; davanın kabulüne karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi
11.04.2013 gün ve E:2013/35, K:2013/5391 karar sayılı ilamı ile, özetle;
davaya bakmakla idari yargı yerinin görevli olduğunu belirterek, dava
dilekçesinin yargı yolu bakımından reddi gerekirken, yazılı şekilde karar
verilmesinin doğru olmadığından bahisle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Konya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına
uyduktan sonra, 19.09.2013 gün, E:2013/817, K:2013/1143 sayı ile özetle; “...Yargıtay bozma ilamı
doğrultusunda davacının davasının idari yargı yerinde açılması gerektiği
gerekçesi ile davanın görev nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.”
demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez İdari Yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1. İdare Mahkemesi: 30.12.2013 gün ve E:2013/1538 sayı
ile özetle; “…karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucunda oluşan
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında
adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19. maddesinde
öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıya ait 42 Y 2220 plakalı aracın kaza yapması
sonucu meydana geldiği iddia olunan hasar sebebi ile, fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun
amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini
sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat
talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın
110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı
olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle
yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124,
K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve
28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile;
“2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasa koyucunun “haklı neden” ve
“kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya bırakılmasında
Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin iptal
isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin
son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.”
denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve E:2013/68,
K:2013/165 sayılı kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası
itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci
maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana
gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girdiğinden Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Konya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Konya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 19.09.2013 gün, E:2013/817,
K:2013/1143 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın
tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle
İdari Yargıda dava ikame etmiş,
İdare Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın
2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" gerekçesi ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı
Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda " 2918
Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna
oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918 Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve
bakımından sorumlu olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak
durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda
gerekli tedbirleri almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030 Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki
meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımını
sağlama..." Büyükşehir Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve
onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918
Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi
devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan görev
uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)/
Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kollan ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
86-ESAS NO : 2014/237
KARAR NO : 2014/278
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.A.
Vekilleri : Av. Z.N.B.Ş. & Av. Ö.F.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin davalı kurum nezdinde teknisyen yardımcısı sıfatı ile
çalışmakta iken, kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra
2.Tip İş sözleşmesi imzalayarak davalı kurumda çalışmaya devam ettiğini,
22.04.2008 tarihinde isminin Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi ile
başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberine bildirim tarihinde almış olduğu temel ücrete yapılması gereken
ilavelerin ve devlet memurlarına gelen zamların eklenmediğini, ayrıca 6772
sayılı kanun ve Toplu İş Sözleşmesi gereğince eklenmesi gereken 112 günlük
ikramiyenin de eklenmediğini, davacının bu şekilde zarara uğradığını
belirterek; davacının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarih olan
22.04.2008 tarihi itibari ile davalı kurumdan almış olduğu ücrete eklenmesi
gereken ilave tutarlar ile 112 günlük ikramiye bedelinin belirtilmesi
suretiyle maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin
tespitine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. İş Mahkemesi: 18.09.2013 gün ve 2012/728 Esas,
2013/572 Karar sayılı kararı ile “…406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yapıldığı, bu
işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerinin, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerini kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili olduğu…” şeklindeki gerekçe ile 6100 sayılı HMK’nın
331.maddesinin bu kararda da uygulanması gerektiğine, davanın yargı yolu
caiz olmaması nedeniyle HMK’nın 115/2 maddesi gereğince usulden reddine
karar vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 18.09.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez, yanlış düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinin iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Tokat İdare Mahkemesi: 08.01.2014 gün ve 2013/639 Esas sayılı
ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi gerektiğinin tespiti ile yanlış düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinin iptali istemine ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde teknisyen
yardımcısı olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı
vekili tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş
nakil ilmühaberine eklenmesi suretiyle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle Ankara 16.İş Mahkemesi’nde dava açıldığı, Ankara
16.İş Mahkemesi’nin 18.09.2013 gün ve 2012/728 Esas, 2013/572 Karar sayılı
kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine bu kez
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali istemi ile Tokat İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Tokat İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı Kanun’un
19.maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 16.İş Mahkemesi’nin 18.09.2013 gün ve 2012/728 Esas,
2013/572 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
87-ESAS NO : 2014/245
KARAR NO : 2014/284
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.Ç.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.D.Y.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum
nezdinde teknisyen sıfatı ile çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledilen müvekkilinin; maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek
29.maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek;
maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz
alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde
hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 700,00 TL’sinin ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Davacı vekili 12.10.2011 tarihli dilekçesi ile; bilirkişi
raporunda bazı kalemler için talepleri üzerinde müvekkil alacağı tespit
edildiğinden; yeniden ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 3.574,12
TL’nin dava değerine eklenerek davalarının ıslahına, ıslah tarihinden
itibaren dava dilekçesinde belirttiği oranlarda alacaklarına faiz
uygulanmasına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.
Ankara 2. İş Mahkemesi: 09.04.2013 gün ve 2011/305 Esas,
2013/441 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas 2012/32336 Karar sayılı bozma ilamına
göre; davacı durumunda olanlar hakkında yapılan işlemin idari işlem olması
nedeni ile, uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiği bu nedenle yargı
yolu caiz olmaması nedeni ile davanın reddine karar verildiğini, yine
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 gün 2012/9-1518 Esas, 2012/1388
Karar sayılı ilamının da bu yönde olduğunu belirterek; davaya bakma
görevinin idari yargı mercilerinin görevi olduğundan bahisle, HMK’nın 115/2
maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiştir.
Mahkemesinden gönderilen karar metninde ve dosya kapsamında
kesinleşme şerhi bulunmadığından kararın kesinleşip kesinleşmediği tespit
edilememiş ve mahkemesinden bu konuda bilgi istenmiştir. Ankara 2.İş Mahkemesi’nin
07.02.2014 tarih ve 2011/305 Esas sayılı yazı cevabında; “mahkememiz
dosyası 09.04.2013 tarihinde karara çıkmış olup, karar tarafların yüzlerine
karşı verilmiştir. Tefhimden itibaren 8 gün içinde taraflar dosyayı temyiz
etmemişlerdir. Dosya içerisinde tarafların temyizi bulunmamaktadır. Bu
nedenle Yargıtay’a gitmemiş ve Yargıtay ilamı da bulunmamaktadır.” denilmek
suretiyle kararın tarafların yüzüne karşı 09.04.2013 tarihinde tebliğ
edildiği ve 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, dava konusu artış ve zamların eklenerek
düzenleme tarihi itibariyle yeniden tespiti ile, müvekkilinin davalı
kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı
kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı
kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı
kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 13. İdare Mahkemesi: 03.01.2014 gün ve 2013/773 Esas sayılı
ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün
adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir
olaya ilişkin olarak verdiği 04.07.2011 tarih ve E:2011/147, 2011/178 Karar
sayılı kararı ile mahkemenin 27.10.2010 günlü görevlilik kararının
kaldırılarak, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğunun kesin hükme
bağlandığını gerekçe göstererek, davada adli yargının görevli olduğuna,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk
Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel
hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir
tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe
kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm
yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde teknisyen sıfatı ile çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış
ve zamlar eklenmek suretiyle yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı; dosyaya sunulan bilirkişi raporundan sonra
davacı vekilinin davayı ıslah ettiği, Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 09.04.2013
gün ve 2011/305 Esas, 2013/441 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni
ile reddine karar verilmesi üzerine davacının aynı istemle Ankara 13. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesi’nce yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 09.04.2013 gün ve 2011/305
Esas, 2013/441 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
88-ESAS NO : 2014/255
KARAR NO : 2014/291
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.K.Y.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum
nezdinde çalışmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden
sonra başka kuruma nakledilen müvekkilinin; maaş nakil ilmuhaberinin (Ek 1)
4046 sayılı Yasa’nın 22.maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın Ek 29.maddesine
uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek; maaş nakil
ilmuhaberinin ek artış ve zamlar eklenmek suretiyle yeniden tespitine ve
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 07.05.2010 tarihine kadar hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağının, ödenmesi gereken tarihlerden
itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 6. İş Mahkemesi: 10.04.2013 gün ve 2011/137 Esas,
2013/397 Karar sayılı kararında özetle; davanın devamı sırasında Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün 2012/9-1518-1388 Esas-Karar sayılı
içtihadı birleştirme kararı verildiğini, verilen kararın içeriğinin
mahkemedeki dava ile aynı içerikte olduğunu, HGK kararlarının bağlayıcı
özelliği nedeni ile davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığını, davaya İdare Mahkemesi’nce bakılması gerektiğini, yine
Danıştay İdari Dava Kurulu Daireleri’nin saplamasına göre de 5473 sayılı
Yasa gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğunun
belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki çelişkinin
giderilmiş olduğunu ve davaya İdare Mahkemesi’nde bakılacağını belirterek;
HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK
115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 10.04.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın
Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, dava konusu artış ve zamların eklenerek düzenleme tarihi
itibariyle yeniden tespiti ile, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 8. İdare Mahkemesi: 14.01.2014 gün ve 2013/803 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin kamu kuruluşu niteliği taşımadığını, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız
olduğunu, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli
yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 06.12.2010 tarih
ve E:2010/250, K:2010/301 sayılı kararının da bu yönde olduğunu gerekçe
göstererek, davada adli yargının görevli olduğuna, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür”
denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki
kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları
31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502
sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233
sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer
alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde kapsamdışı personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu
kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava
konusu artış ve zamlar eklenmek suretiyle yeniden tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 6.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
10.04.2013 gün ve 2011/137 Esas, 2013/397 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verilmesi üzerine davacının aynı istemle
Ankara 8. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin
2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare Mahkemesi’nce yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 10.04.2013 gün ve 2011/137
Esas, 2013/397 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
89-ESAS NO : 2014/256
KARAR NO : 2014/292
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O.D.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil
sırasında maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara
uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve
zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı
kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve
davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen
çalıştığı kurumda eksik aldığı tutarların yıllar itibariyle değişen ek
ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına
eklenen ikramiye tutarı farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 700,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/344 Esas,
2012/1128 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş,
davacı vekili vermiş olduğu 25.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz
isteminden vazgeçmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9886 Esas,
2013/9866 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun geçici
3.maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin temyiz
isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece
mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve
6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086
sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar 12.11.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
ilmühaberinin iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi: 06.12.2013 gün ve 2013/1666 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm
ve çözümünün adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 04.07.2011 tarih ve E:2011/147,
K:2011/178 sayılı kararı ile mahkemenin 27.10.2010 tarihli görevlilik
kararının kaldırıldığı, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna
karar verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış ve zamlar eklenmek
suretiyle yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/344 Esas,
2012/1128 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın taraf vekillerince temyiz edildiği, davacı vekilinin
sonrasında verdiği 25.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden
vazgeçtiği, Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve 2013/9886 Esas,
2013/9866 Karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin temyiz isteminin reddine,
davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece mahkemesi kararının
onanmasına karar verildiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının
kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 7. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesi’nce yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve
2011/344 Esas, 2012/1128 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
90-ESAS NO : 2014/257
KARAR NO : 2014/293
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı
: B.A.
Vekili
: Av. B.Y.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. ( Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
05.04.2010 tarihine kadar hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı
kurumdan tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava
açılmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ:
10.04.2013 gün ve E: 2011/166 K:2013/429 sayılı kararında “…davanın devamı
sırasında YHGK’nun 26.12.2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı
birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki
dava ile aynı içerikte olduğu HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni
ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılması gerektiği, Danıştay İdari
Dava Dairelerinin saptamasına göre de; 5473 S.Y. gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişki giderilmiş olduğu…” gerekçesiyle davanın
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı
yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca
usulden reddi gerektiğine karar verilmiştir. Görevsizlik kararı taraflara
10.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1.
Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi
gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz
edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bunun üzerine; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, İş Mahkemesi yargılamasında yapılan teknik bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte davalı
kurumdan tahsili istemiyle 16.05.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ : 31.12.2013 gün E:2013/777 sayılı kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve
4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir
tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe
kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm
yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam
dışı personel olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
10.04.2013 gün ve E: 2011/166 K:2013/429 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
91-ESAS NO : 2014/259
KARAR NO : 2014/295
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : H.F.Ö.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin
davalı kurum nezdinde idari uzman sıfatı ile çalışmakta iken kurumun
14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledildiğini;
ancak bu nakil sırasında maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın
22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeni ile zarara uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava
konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve
davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği; ancak, kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının
halen çalıştığı kurumda eksik aldığı tutarların yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden
itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/346 Esas,
2012/1130 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş,
davacı vekili vermiş olduğu 29.01.2013 tarihli dilekçe ile temyiz
isteminden vazgeçmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9898 Esas,
2013/9878 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun
geçici 3.maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin
temyiz isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk
derece mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın
Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin
iptal edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği
ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda
dava açmıştır.
Ankara 15. İdare Mahkemesi: 11.12.2013 gün ve 2013/1667 Esas
sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm
ve çözümünün adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 03.10.2011 tarih ve E:2011/124,
K:2011/193 sayılı ve 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, K:2010/157 kararlarında
da davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar
verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde idari uzman sıfatı ile çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
nakle esas düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların
eklenmesi sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava
konusu hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka
mevduat faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya kapsam
dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle
yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış ve zamlar eklenmek
suretiyle yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/346 Esas,
2012/1130 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın taraf vekillerince temyiz edildiği, davacı vekilinin
sonrasında verdiği 29.01.2013 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden
vazgeçtiği, Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve 2013/9898 Esas,
2013/9878 Karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin temyiz isteminin reddine,
davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece mahkemesi kararının
onanmasına karar verildiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının
kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 15. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava
türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 15.İdare Mahkemesi’nce yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve
2011/346 Esas, 2012/1130 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
92-ESAS NO : 2014/260
KARAR NO : 2014/296
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın,
Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.Ş.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 34…… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit
edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi O.Ş.adına 13.11.2012 tarih
ve GO-626772 seri-sıra, araç sahibi davacı adına 13.11.2012 tarih ve
GO-626773 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanaklara istinaden düzenlenen 13.11.2012 tarih ve 0225983 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı,
13.11.2012 tarih ve GO-626772 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı ile verilen idari para cezası ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
6. İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün ve E:2012/2104, K:2012/2295 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
KADIKÖY
4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 29.1.2013 gün ve D.İş:2012/1585 sayıyla; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili benzer kararları da emsal
gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
başvurunun görev yönünden reddine ve dosyanın görev uyuşmazlığının
çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, “13.11.2012 tarih ve
GO-626772 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile
verilen idari para cezası ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle” açılan dava yönünden,
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli
yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir
görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından
bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca
ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne
göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri
yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı
üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan
bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı
yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı
yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,
görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev
uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş
olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme
nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile,
daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen
yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma
olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı
verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi
için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta
bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari
yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler
Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler”
başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının
trafikten veya
seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici
olarak trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten alıkonulmasına
ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında;
aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma
görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para
cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya
geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlA.ı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme,
yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli
olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik
kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada
yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale
gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre
görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak
trafikten men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik
3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen
sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kadıköy 4. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
6. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kadıköy 4. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 6. İdare
Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve E:2012/2104, K:2012/2295 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
93-ESAS NO : 2014/264
KARAR NO : 2014/299
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı
Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.İ.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen davacı 21.4.2010 tarihinde Mersin
Valiliği, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; davalının haksız hukuka
aykırı işlemleri sebebiyle, müvekkilinin hakkı olduğu halde kendisine
ödenmeyen 40+40 ek tazminattan dolayı 500.- lira; kapsam dışı statüde
olduğu halde, kapsam içi statüden ödenen ikramiye ve ilave tediyeden dolayı
500.- lira olmak üzere, temerrüt tarihinden itibaren bankaların vadeli
mevduata verdiği en yüksek faiziyle birlikte tazmini istemiyle 22.6.2010
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1.İş Mahkemesi: 23.9.2011 gün ve E:2010/622, K:2011/468 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine
karar vermiş; bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi;
27.2.2012 gün ve E:2011/49869, K:2012/5859 sayı ile; eksik inceleme ile
karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 1.İŞ MAHKEMESİ: 21.5.2013 gün ve E:2012/442, K:2013/336
sayı ile, tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya alınan belge içerikleri
ve bilirkişi raporu göz önüne alındığında; Davacı vekili müvekkilinin 5473
sayalı yasada ön görülen ek ödemeden yararlanma hakkı olduğunu, Türk
Telekom A.Ş ile ilgili 406 sayılı yasanın ek 29 maddesinde "bu
fıkranın 1. cümlesinde sayılanlardan aylıksız iznin bitiminden sonra Türk
Telekomun tabi bulunduğu mevzuata ve bu fıkraya istinaden aktedilen
sözleşmeye göre çalışmaya devam edenlerden hisse devir tarihinden itibaren
en geç 5 yıl içinde iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona erenler, bu
madde hükümlerine göre işlem yapılmak üzere iş sözleşmesinin sone erdiği
tarihten itibaren 30 gün içinde sözleşmenin sona erdiği yılın 15 Ocak
tarihindeki üçüncü fıkraya göre hesaplanan ücretleriyle, devlet personel
başkanlığına bildirilir ve bunların bildirim tarihine kadar geçen süre
içindeki aylık ücret, harcırah, sağlık gideri, cenaze yardımı ve ölüm
yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır”
hükmüne yer verilmiş olduğu; davacının da nakle tabi personel olduğu, 406
sayılı yasanın Ek 29 maddesi uyarınca Türk Telekom A.Ş. ile iş yasası
kapsamında iş akdi imzalamak suretiyle göreve devam ettiği ve iş akdinin bildirim
tarihi itibariyle sona erdirilip, davacının 4046 sayılı yasanın 22 maddesi
uyarınca başka bir kamu kurumuna memur statüsünde nakil işleminin
yapıldığı; Türk Telekom personelinin 5473 sayılı yasada ön görülen ek
ödemeden 01.01.2006 tarihinden iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar
diğer kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve ek ödemeden dolayı davacının bilirkişinin
belirlemiş olduğu miktar kadar alacağının olduğu kanaatine varılarak davanın
kısmen kabulüne dair verilen 23.09.2011 tarih ve 2010/622 esas 2011/468
sayılı kararın, davalı vekili tarafından temyiz edildiği, Yargıtay 9 Hukuk
Dairesinin 27.02.2012 tarihi ve 2011/49869 esas 2012/5859 karar sayılı
ilamı ile özetle " davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,
ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar
getirtilmeli, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406
sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda
çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. cetveline tabi çalışanlara uygulanan
artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
davacının fark alacağı olup olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor
alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme sonucu karar
verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir." gerekçeleri ile kararın
bozularak iade edildiğinin anlaşıldığı; bu kez mahkemelerinin yukarıda
yazılı esasına kaydı yapılarak Yargıtay Bozma ilamına uyularak yargılamaya
devam olunduğu, Yargıtay bozma ilamında gösterilen belgeler alındıktan
sonra dosyanın bilirkişiye verilerek 05.04.2013 tarihli ek raporun
alındığı; tarafların iddia ve savunmaları dosyaya alınan belge içerikleri,
bilirkişi raporu ve Yargıtay bozma ilamı göz önüne alındığında, her ne
kadar bozma ilamı doğrultusunda ek rapor alınmış ise de, davalı tarafça
dosyaya sunulan, emsal mahkeme kararları, , son Yargıtay kararlan
mahkemelerince yeniden değerlendirildiğinde, 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere, memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının
görüldüğü, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve
ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları; İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde görüleceği gerekçesiyle; HMK. 114/1-b maddesi
gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile aynı yasanın 115/2 maddesi
gereğince davanın usulden reddine karar vermiş; bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkili hak ettiği halde 01.01.2006 tarihinde tüm kamu personeline
ödenmesine başlanan ek ödeme alacağını ödemeyen davalının, ödemesi gereken
7.869.84 Lirayı faiziyle birlikte ödemesi, ikramiye ve ek ödeme ilaveli
yeni bir maaş nakil ilmühaberi tanzim edilerek kendilerine verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9.İDARE MAHKEMESİ: 17.12.2013 gün ve E:2013/1274 sayı
ile, 1953 tarih ve 6145 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf
ve Telefon İşletmesinin kurulduğu; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.06.1994 tarih ve 4000 sayılı Kanun'la değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetlerin,
Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünce (P.İ) telekomünikasyon hizmetleri ise,
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek
şekilde yeniden yapılandırıldığı; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, Bakanlar Kurulunun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; 406
sayılı Yasanın ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek
22.maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 300 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakil için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personelin
kamu personeli sayılmış olduğu; bu durumda, davalının özel hukuk tüzel
kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının
görevinde bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer bir olaya ilişkin
olarak verdiği 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157 sayılı ve 08.04.2013
tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da, uyuşmazlığın görüm
ve çözüm yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verilmiş olduğu gerekçesiyle;
uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği
sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun'un 15. ye 19. maddeleri uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren Ankara 1. İş
Mahkemesinin 2012/442 esasına kayıtlı dava dosyası da temin edilerek
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 3.3.2014
günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmediğinden bahisle; hak ettiği parasal alacağının ödenmesi,
ikramiye ve ek ödeme ilaveli yeni bir maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta,
Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1.
maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya kapsam
dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse
devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacının vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili
mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle, yoksun kalınan parasal alacağının
ödenmesi, ikramiye ve ek ödeme ilaveli yeni bir maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi istemiyle 22.6.2010 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 9.İdare Mahkemesinin başvurusunun
kabulü ile Ankara 1.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Ankara 1.İş Mahkemesi’nin 21.5.2013 gün ve E:2012/442,
K:2013/336 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
94-ESAS NO : 2014/273
KARAR NO : 2014/306
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan
sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. A.G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. V.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili Karayolları Genel Müdürlüğü ile OSF
İnşaat Taahhüt San.Tic.Ltd.Şti.ni davalı olarak göstermek suretiyle dava
dilekçesinde özetle; 10/09/2010 tarihinde davacının kendisine ait 06……
plakalı aracı ile Alaca Yıldızhan mah. Kaymakamlık konutu yanında çevre
yolu inşaatı alanından geçerken bölünmüş yolun ortasındaki çukura düşüp
kumlara ve boşluğun yamacına çarpması neticesi aracında maddi hasar meydana
geldiğini, görevlilerce tutulan trafik kazası tespit tutanağına göre yol
güvenliği önlemlerini almayan, işaretlemeleri yapmayan Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün kazanın oluşumunda asli kusurlu olduğunun belirtildiğini, yol
inşaatının ise diğer davalı OFS inşaat şirketi tarafından yapıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, öncelikle kusur
tespiti yapılarak, davacının aracındaki zararı karşılamak amacıyla, kaza
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, 500 TL maddi
tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Alaca Sulh Hukuk Mahkemesi: 09.01.2012 gün, E:2011/5, K:2012/5
sayı ile özetle; davanın kabulüne karar vermiş olup, bu karara karşı
yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 27.12.2012 gün
ve E:2012/9009, K:2012/14917 karar sayılı ilamı ile, özetle; “davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhinde hizmet kusuruna dayanılarak açılan
dava idari yargıda görüleceğinden mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi
gerekirken yazılı olduğu biçimde işin esasına girilerek hüküm kurulması
doğru görülmemiştir.” demek suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Alaca Sulh Hukuk Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan
sonra, 22.04.2013 gün, E:2013/64, K:2013/84 sayı ile özetle; “...davalı Karayolları Genel
Müdürlüğü aleyhinde hizmet kusuruna dayanılarak açılan davacının davasının
davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden idari yargıda görülecek olması
nedeniyle mahkememizin bu davaya bakmakta görevsiz olduğu anlaşıldığından
HMK.'nun 114/1 -b maddesi gereğince; görevsizlik (yargı yolunun caiz
olmaması) nedeniyle usulden reddine, karar vermek gerekmiştir.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili Karayolları Genel Müdürlüğü’nü davalı olarak göstermek suretiyle,
aynı istemle bu kez İdari Yargı yerinde dava açmıştır.
Çorum İdare Mahkemesi: 17.01.2014 gün ve E:2013/641 sayı ile
özetle; “…2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesinin Karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kural lan, şartlan, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında
adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19. maddesinde
öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının kendisine ait olan 06 MUV 32 plakalı aracı ile
01/09/2010 tarihinde Alaca Yıldızhan Mahallesi Kaymakamlık Konutu önünde
çevre yolu inşaatı alanından geçmek isterken yol ortasındaki çukura düşmesi
sonucu meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğradığını belirttiği maddi
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun
amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini
sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat
talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin
1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu
kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle
yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124,
K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve
28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile;
“2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet, aynı konuda Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasa koyucunun “haklı
neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren bir
konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli yargıya
bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, maddenin
iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın 158.
inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da
adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girdiğinden Çorum İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Alaca Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Çorum İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Alaca Sulh Hukuk Mahkemesinin 22.04.2013 gün, E:2013/64,
K:2013/84 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde Üye
Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Davalı İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın
tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet
Kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu,
İdari yargıda açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı
yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı
istekle İdari Yargıda dava ikame edilmiş,
İdare Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918
Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar
verilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş,
Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı
Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna
oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira; Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş,
6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki
yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında
görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918
Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi
devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan görev
uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmektedir.
Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez. " hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun
görüşüne katılamıyorum.
Üye
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
95-ESAS NO : 2014/274
KARAR NO : 2014/307
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.Ö.
Vekilleri : Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin davalı kurum nezdinde çalışmakta iken, kurumun 14.11.2005
tarihinde özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu
nakil sırasında maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve
406 sayılı yasanın Ek 29.Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara
uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve
zamların düzenleme tarihi baz alınarak yeniden tespitine ve davacının
davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen
ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen
çalıştığı kurumda eksik aldığı tutarların yıllar itibariyle değişen ek
ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına
eklenen ikramiye tutarı farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 700,00 TL’sinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/353 Esas,
2012/1137 Karar sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 gün ve 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer
bir olayda davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan
personelin nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam
dışı personel olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da
benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu
görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik
nedeni ile reddine karar vermiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş,
davacı vekili vermiş olduğu 25.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz
isteminden vazgeçmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9870 Esas,
2013/9850 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun
geçici 3.maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin
temyiz isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk
derece mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici
2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan
1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar 06.05.2013
tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptal edilerek,
müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin
halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu tutarların, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının faiziyle
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 13. İdare Mahkemesi: 10.01.2014 gün ve 2013/1724 Esas sayılı ara kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin kamu kuruluşu niteliği
taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının
görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir olaya ilişkin
olarak verdiği 04.07.2011 tarih ve E:2011/147, K:2011/178 sayılı kararı ile
mahkemenin 27.10.2010 tarihli görevlilik kararının kaldırıldığı, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verildiğini gerekçe
göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın
çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek
29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk
Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek
4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000
tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede:
merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12
Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte
yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı
kurum nezdinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava konusu artış ve zamlar eklenmek
suretiyle yeniden tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/353 Esas,
2012/1137 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın taraf vekillerince temyiz edildiği, davacı vekilinin
sonrasında verdiği 25.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden
vazgeçtiği, Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve 2013/9870 Esas,
2013/9850 Karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin temyiz isteminin reddine,
davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece mahkemesi kararının
onanmasına karar verildiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının
kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 13. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/353 Esas,
2012/1137 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
96-ESAS NO : 2014/278
KARAR NO : 2014/311
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Referandum oylamasında önleyici kolluk
devriyesi olarak görevlendirme hali Jandarmanın mülki görevine dahil olmakla
beraber; bu görevin bitiminden sonra askeri birliğe intikal esnasında
bölücü örgüt mensuplarıyla girişilen silahlı çatışmada malul hale gelme
halinin askeri hizmete ilişkin bulunması karşısında; bu eylem nedeniyle
uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle davacı Uzman
Jandarma Çavuş tarafından açılan tam yargı davasının ASKERİ İDARİ YARGI
YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.D.
Vekilli : Av. C.Ç.
Davalı : T.C. İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. H.U. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili 28.11.2011 tarihli dilekçesi ile
özetle; Olay tarihinde Hakkâri Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı’nda
Uzman Jandarma olan davacının, 12.09.2010 günü Hakkâri Merkez Ağaçdibi
köyündeki referandum oylamasında alınacak emniyet tedbirleri için, önleyici
kolluk devriyesi olarak görevlendirildiğini, görev bitimini müteakip dönüş
yolunda, bölücü terör örgütü mensupları tarafından EYP patlatılıp,
sonrasında açılan taciz ateşi sonucunda J. Uzm. Çvş. N.Y.’ın baş ve bel
kısmından yaralandığını, davacının da ateş esnasında tacizi bertaraf etmek
için araçtan inerken ve yer değiştirme ve sıçramalar sonucu düşmesi
nedeniyle sol bacağının üç noktadan kırılarak yaralandığını, davacının
yaralanmasını müteakip tedavi gördüğünü ve neticeten GATA Askeri Hastanesi’nin
21.11.2011 gün ve 9620 sayılı Sağlık Kurulu Raporu ile TSK’da görev
yapamayacağına karar verildiğini, olay nedeniyle davacının sol omuz ve sol
ön kolunda meydana gelen kısıtlık sonucu Uzman Erbaş Sözleşmesi’nin sağlık
nedeniyle feshedilerek 25.05.2012 tarihinde davacının TSK ile ilişiğinin
kesildiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nca davacının 6’ncı
dereceden vazife malulü kabul edildiğini ve emekli aylığının da buna göre
bağlandığını, davacıya 6’ncı derece vazife maluliyeti karşılığında 15.719,50
TL nakdi tazminat ödendiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla uğradığı zararların karşılığı olarak şimdilik 40.000,00 TL
maddi, 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 50.000,00 TL tazminatın yasal
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi: 04.07.2012 gün, E:2011/564,
K:2012/350 sayı ile özetle; davaya bakmakla Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, aynı istemle bu kez Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde dava açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi: 13.03.2013 gün,
E:2013/320, K:2013/345 sayı ile özetle, “...zararın bir askeri hizmetin
ifası sırasında meydana gelmediği, dolayısıyla da dava konusu işlemin
askeri hizmete ilişkin bulunma şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, iş bu
davanın çözümünün Mahkememizin görevi dışında kaldığı ve davanın görüm ve
çözüm yerinin Genel İdari Yargı olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu karara karşı yapılan Karar Düzeltme başvurusu üzerine,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Daire Başkanlığı; 18.09.2013 gün,
E:2013/1167, K:2013/1002 sayı ile özetle, karar düzeltme isteminin reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Bu aşamadan sonra davacı vekili, aynı istemle bu kez İdari
Yargı yerinde dava açmıştır.
Van 1. İdare Mahkemesi: 10.12.2013 gün, E:2013/1959 sayı ile
özetle; “...Davacının uzman jandarma çavuş olarak görev yaptığı ve asker
kişi statüsünde olduğu tartışmasız olup, önleyici emniyet devriyesi dışında
davacının aracına açılan ateş esnasındaki hareketlenmede yararlandığı
anlaşıldığından, asker kişinin, bölücü terör örgütü saldırısında askeri
hizmete ilişkin bir kusur bulunup bulunmadığı, gerekli tedbirlerin alınıp
alınmadığı, Jandarma Özel Harekât birliği mensubu olması nedeniyle özel bir
saldırı mı yoksa referandum emniyeti ile ilgili bir saldırı mı olup olmadığının
tespitinin de askeri hizmete ilişkin olması karşısında, bakılan davanın
görüm ve çözümünde Askeri Yüksek idare Mahkemesi’nin görevli olduğunun
kabulü gerekmektedir.” demek suretiyle davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin
görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; askeri idari yargı ve genel idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,genel
idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, askeri
idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde Askeri
İdari Yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile AYİM Savcısı Mehmet ALP’in davada Askeri Yüksek
İdare Mahkemesinin görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, olay tarihinde Hakkari Jandarma Özel Harekat Tabur
Komutanlığı'nda Uzman Jandarma olarak görev yapan davacının, 12.09.2010
tarihinde Hakkari Merkez Ağaçdibi Köyünde referandum oylamasının emniyet
tedbiri için önleyici kolluk devriyesi olarak görevlendirildiği, görevin
bitmesi üzerine geri dönüş yolunda bölücü terör örgütü mensuplarınca taciz
ateşi açılması üzerine, davacının taciz ateşine karşılık vermek için
araçtan inerek yer değiştirme ve sıçraması esnasında düşüp yaralandığı,
yaralanmasını müteakip tedavi gördüğü ve neticeten GATA Askeri Hastanesi’nin
Sağlık Kurulu Raporu ile TSK’da görev yapamayacağına karar verildiği,
yaralanma nedeniyle meydana gelen fiziksel kısıtlık sonucu Uzman Erbaş
Sözleşmesi’nin sağlık nedeniyle feshedilerek TSK ile ilişiğinin kesildiği
belirtilerek, söz konusu yaralanma sonucu uğranılan maddi ve manevi zararın
davalı idareden tazmini istemiyle açılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde, her
türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin
yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut
kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara
asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı hükmüne, geçici 1. maddesinde ise, bu
Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe
girmesinden önceki tarihte açılmış olan davalarda uygulanmayacağı hükmüne
yer verilmiş, bu Kanunun 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012
tarih ve E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla: dava konusu kuralla, sadece
kişinin vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi
zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini
konusunun kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye
hukuk mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün
adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı ayrıca iki ayrı
yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu, özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise, belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
Anayasa’nın 157. maddesinde,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin,
askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu;
ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi
olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.
maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti
adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve
diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş
ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Davacının 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker
kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu eylemin asker kişiyi
ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Olayda, eylemden dolayı zarar görenin asker kişi olduğunda
tartışma yok ise de, tazminatın konusunu oluşturan zararın jandarmanın
eyleminden doğması nedeniyle, yürütülen hizmetin niteliğinin incelenmesi
gerekmektedir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun,
3. maddesinde, jandarma “silahlı askeri bir güvenlik ve kolluk kuvveti”
olarak tanımlanmış, 7. maddesinde, görevleri: a)Mülki, b)Adli, c)Askeri ve
d)Diğer görevler başlıkları altında tasnif edilmiş; “Askeri görevleri”,
askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle Genel Kurmay Başkanlığınca
verilen görevleri yapmak olarak belirtilmiş; “Mülki görevleri” ise, emniyet
ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak, kollamak, kaçakçılığı men,
takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri
almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış
korunmalarını yapmak olarak sayılmıştır.
Davacının, olay tarihinde Hakkari Jandarma Özel Harekat Tabur
Komutanlığı'nda Uzman Jandarma olarak görev yaptığı, 12.09.2010 tarihinde
ise Hakkari Merkez Ağaçdibi Köyünde referandum oylamasının emniyet tedbiri
için önleyici kolluk devriyesi olarak görevlendirildiği, görevin bitmesi
üzerine geri dönüş yolunda bölücü terör örgütü mensuplarınca taciz ateşi
açılması üzerine taciz ateşini bertaraf etmek isterken tazminata konu
yaralanmanın meydana geldiği anlaşılmakla, her ne kadar davacının olay günü
görevlendirilmesinin nedeni referandum oylamasının emniyetini tesis amaçlı
olup, bu da 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun 7/c
maddesinde belirtilen ''askeri görev''lerden olmayıp, aynı Kanun’un 7/a
maddelerinde belirtilen ''mülki görevler'' kapsamında olsa da, meydana
gelen yaralanmanın konusunu oluşturan olayda davacı başlangıçta mülki bir
görev olan önleyici kolluk devriyesi ile görevlendirilmiş olsa bile, zarar
doğurucu yaralanma olayı bu görev esnasında ve bu görevle ilgili olarak
değil, bu görevin dönüşünde maruz kalınan terör saldırısı sonucu meydana gelmiş
olduğundan, bu aşamadan sonra davacının görevinin, askeri kanun ve
nizamların gereği olan görevler kapsamında Kanun’un 7.maddesinin b bendinde
belirtilen ‘’ askeri ‘’ görevi olarak değerlendirilmesi, dolayısıyla söz
konusu eylemin askeri hizmete ilişkin olduğunun kabulü gerekmektedir.
Davada, davacının askerlik görevini yaparken yaralandığı, bu
yaralanma neticesinde meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini
istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmakla, maddi ve manevi
tazminata konu olayın askeri bir görevin yürütülmesi sırasında doğması ve
sonucunda asker kişinin yaralanmış olması karşısında olayda eylemin “askeri
hizmete ilişkin bulunması” ve “asker kişiyi ilgilendirmesi” koşullarının
birlikte gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Belirtilen durumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602
sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idari eylemin asker kişiyi
ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşulları birlikte
gerçekleştiğinden, davanın görüm ve çözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin
görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü askeri idari
yargı yerinin görevine girdiğinden Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Dairesi
Başkanlığınca verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ İDARİ YARGI
YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Daire
Başkanlığı’nın 13.03.2013 gün, E:2013/320, K:2013/345 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
97-ESAS NO : 2014/281
KARAR NO : 2014/312
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.G.
Vekili : Av. S.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı
kurumda personel olarak çalışmakta iken özelleştirme nedeni ile kamuya
atanıp, 27.01.2011 tarihinde İzmir Valiliği İI Tarım Kurumunda işe
başladığını, kamuya nakli sırasında haklarını saklı tuttuğunu, sözleşmedeki
güvence süresi dolmadan, davalı kurum tarafından nakil bildiriminin
yapıldığını, davalı kurumun hisselerinin devri sırasında taraflar arasında
TIP 2 Sözleşmenin imzalandığını, davacının nakil talebi olmaksızın davalı
kurum tarafından tek taraflı fesh edilerek kamuya naklinin yapıldığını,
davacının naklin yapıldığı yıl aldığı ikramiye tutarlarının maaş nakil
ilmühaberine yansıtılmadığını, bu şekilde maaş naklinin eksik
düzenlendiğini belirterek, davacının D.P.B nakil bildirim tarihi olan 31.08.2011
tarihi itibari ile davalı kurumdan alması gereken ücret ve ücrete eklenecek
ikramiyeler tutarı eklenmek sureti ile maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi gerektiğinin tespitine, eksik ücretin fazla hakları saklı
kalmak üzere şimdilik 1.000 TL'lik kısmının kamuya nakledildiği 27.01.2011
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 6. İş Mahkemesi: 15.07.2013 gün, E:2012/1593,
K:2013/858 sayı ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi: 15.11.2013 gün ve E:2013/1593 sayı
ile özetle; “...davacının çalıştığı Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin
özelleştirilmesi sonucu sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düştüğü,bu
anlamda kamu kuruluşu niteliğini kaybettiği, davacının maaş nakil
bildiriminin düzenlendiği tarihte, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünün olduğu
anlaşıldığından, davacının maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesine
ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümü adli yargı yerine ait bulunmaktadır.”
demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle
2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü:
Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler
telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları
Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre,iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan İzmir 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin 15.07.2013 gün, E:2012/1593,
K:2013/858 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
98-ESAS NO : 2014/282
KARAR NO : 2014/313
KARAR TR : 03.03.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : H.İ.D.
Vekili : Av. S.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacının davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.de personel olarak çalışmakta iken özelleştirme
nedeni ile kamuya atanıp, 04.01.2011 tarihinde Gazi Emir Kaymakamlığı İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğünde işe başladığını, kamuya nakli sırasında haklarını
saklı tuttuğunu, sözleşmedeki güvence süresi dolmadan, davalı kurum
tarafından nakil bildiriminin yapıldığını, davalı kurumun hisselerinin devri
sırasında taraflar arasında TİP 2 Sözleşmenin imzalandığını, davacının
nakil talebi olmaksızın davalı kurum tarafından sözleşmenin tek taraflı
feshedilerek kamuya naklinin yapıldığını, davacının naklin yapıldığı yıl
aldığı ikramiye tutarlarının maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığını, bu
şekilde maaş naklinin eksik düzenlendiğini belirterek, davacının D.P.B
nakil bildirim tarihi olan 31.08.2010 tarihi itibari ile davalı kurumdan
alması gereken ücret ve ücrete eklenecek ikramiyeler tutarı eklenmek sureti
ile maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin tespitine,
eksik ücretin fazla hakları saklı kalmak üzere 1.000 TL’lik kısmının kamuya
nakledildiği 04.01.2011 tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilemesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 6. İş Mahkemesi: 15.07.2013 gün, E:2012/1601,
K:2013/866 sayı ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İzmir 1. İdare Mahkemesi: 14.11.2013 gün ve E:2013/1669 sayı
ile özetle; “...davacının maaş nakil bildiriminin düzenlendiği tarihte,
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Genel Müdürlüğünün olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK,
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 3.3.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği iddiasıyla yeniden
düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın
1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik
2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu
incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve
23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate
alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki
cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan
anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya
eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom
A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000
tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve
2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez
teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge
Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan,
aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev
yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar
Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
görevli olduğundan İzmir 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü
ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin 15.07.2013 gün, E:2012/1601,
K:2013/866 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
|