——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 10-ESAS NO : 2014/694 KARAR NO : 2014/753 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Trafik kazası sonucu uğranılan maddi zararın bir kısmının, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :
M.K. Vekili :
Av. E.B. Davalı :
Bingöl Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. N.H. O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkiline ait 12……. plakalı aracın Bingöl İli, Merkez
Cumhuriyet Caddesi üzerinde park halinde iken, Bingöl Emniyet Müdürlüğü’ne
ait 12……. plakalı aracın, yolun buzlu olması nedeniyle kayması sonucu ağır
hasar gördüğünü; Adli Tıp Kurumundan alınan rapora göre davalı Belediye
Başkanlığının % 75, Bingöl Emniyet Müdürlüğüne ait aracı kullanan A.B.’ün
ise % 25 kusurlu olduğunun tespit edildiğini; bilirkişi raporunda,
müvekkilinin herhangi bir kusurunun olmadığını, araçta meydana gelen
8.100,00 TL'lik zararın %25i olan 2.025,00 TL’den A.B.’ün, % 75 i olan
6.075,00 TL’den de Bingöl Belediye Başkanlığının sorumlu olduğunun
belirtildiğini; bu nedenle bu rapor doğrultusunda, araçtaki zararın %75’inin
davalı Belediye Başkanlığı’ndan tahsiline karar verilmesini talep
ettiklerini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
müvekkilinin aracında meydana gelen 8.100,00 TL’lik zararın 6.075,00
TL.sinin avans işlemlerinde uygulanan reeskont faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle 30.11.2011 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmıştır. BİNGÖL 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 21.6.2012 gün ve
E:2012/268, K:2012/320 sayı ile; Mahkemelerinin 15.05.2012 tarih 2011/631
Esas, 2012/237 Karar sayılı kararı ile Mahkemelerinin işbu dosyası ile
Mahkemelerinin 2011/637 Esas sayılı dava dosyası arasında bağlantı
bulunduğundan birleştirilmesine karar verilmiş; ancak açılan davanın
belediyenin hizmet kusurundan kaynaklandığının anlaşılması üzerine
Mahkemelerinin 31.05.2012 tarihli duruşmasında dosyanın tefriki ile ayrı
bir esasa kaydına karar verilmiş olduğu; Davacı tarafın iddia ve
savunmalarına ilişkin delil olarak, kaza tespit tutanağının, sigorta
poliçesinin celbedildiği, Adli Tıp'dan kusur ve hasar konusunda bilirkişi
incelemesi yaptırıldığı; Adli Tıp Kurumunca düzenlenen 09.03.2011 tarihli
raporda; davacının aracında meydana gelen toplam hasar tutarının 8.642,44
TL hurda değeri ve kıymet kazanma tenzilinin indirilmesi sonucunda hasarın
8.100,00 TL olduğu, davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk
sigortası ile sigortalı olan Davacı vekili bu kez aynı istemle, idari yargı yerinde
dava açmıştır. ELAZIĞ
1. İDARE MAHKEMESİ; 2.4.2013 gün ve E: 2013/287, K:2013/341 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 6099 sayılı Yasanın 14 üncü maddesiyle
değişik 110 uncu maddesinde; "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.
Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
kuralına yer verildiği; dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından,
12 AH 010 plakalı aracıyla 15.12.2009 tarihinde yaptığı maddi hasarlı
kazanın meydana gelmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan
bahisle, söz konusu kaza neticesinde oluşan maddi zararın davalı idarenin
kusuruna tekabül eden 6.075,00.-TL'lik kısmının yasal faiziyle birlikte
tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmakta
olup, 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinde 6099 sayılı Yasanın 14 üncü
maddesiyle yapılan değişiklik ile, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları da dâhil olmak üzere, bu Kanundan doğan tüm sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği belirtildiğinden, 2918 sayılı Kanundan doğan
sorumluluk davası niteliğinde bulunan iş bu davanın, görüm ve çözümünde
Adli Yargının görevli olduğu ve işin esasının Mahkemelerince incelenme
olanağının bulunmadığı sonucuna varıldığı; nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta
Malatya Bölge İdare Mahkemesi'nin 06.11.2012 gün ve E:2012/711, K:2012/733
sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı Yasa'nın
15.maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, itiraz edilmesi üzerine bu karar Malatya Bölge İdare Mahkemesinin
1.10.2013 gün ve E:2013/1197, K:2013/1305 sayılı kararıyla onanmış ve
kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, UYAP üzerinden temin edilen adli yargı dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
trafik kazası sonucu uğranılan maddi zararın bir kısmının, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi isteminden
ibarettir. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dosyanın
incelenmesinden, davacıya ait motorlu aracın 15.12.2009 tarihinde Bingöl
İli Merkez Cumhuriyet Caddesi üzerinde park halindeyken, Bingöl Emniyet
Müdürlüğü’ne ait aracın kontrolden çıkarak çarpması sonucu hasar gördüğü;
düzenlenen kaza tespit tutanağında; “ ... dönmek isterken, kavşak
içerisinin buzlu olmasından dolayı aracı kaydırarak sol ön kısmıyla park
halindeki 12 AH 010 plakalı aracın sol ön kısmına çarpması sonucu çift taraflı
maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Bu kazanın oluşumunda rögar
(loğar) kapağından suyun taşması neticesinde yolun buzlanmış olması ve
buzlanmayla ilgili herhangi bir çalışmanın önleyici tedbirlerin
alınmadığından dolayı Bingöl Belediyesi’nin kusurlu olduğu, diğer araç
sürücüsünün herhangi bir kusuru olmadığı kanaatine varılmıştır.”
ifadelerinin kullanıldığı; davacı vekili tarafından; olayın meydana
gelişinde davalı idarenin kısmen(%75) kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan
maddi zararın bir kısmının tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Bingöl 2.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Bingöl 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.6.2012 gün ve E:2012/268,
K:2012/320 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin
yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini
sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak
çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli" olduğuna işaret
edilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md.
"idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davalan, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda belediye sınırları içindeki
yolun yapım, bakım ve onanmının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallanna ve 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlann
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davalan Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçlann işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında
çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu redjprarlannı, karara dayanak almakta
ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Z/ra; 'T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin
iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı
verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut
olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani
nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu
uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı
verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir
kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve
Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun kararı
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta
uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kollan arasında olumlu veya olumsuz
görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün
tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından 11-ESAS NO : 2014/698 KARAR NO : 2014/757 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
C.S. Vekilleri
: Av. Ö.Ş. & Av. İ.Y.Ş. & Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de şef olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı 24.03.2006 tarihinden, ayrıldığı 23.08.2010 tarihine kadar geçen
sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/535, K:2013/326 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15036, K:2013/13394 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
11. İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2014/706, K:2014/438 sayı ile
özetle; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyasına ilişkin evrak da temin edilmek suretiyle,
son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 4. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İş
Mahkemesinin 11.03.2013 gün, E:2011/535, K:2013/326 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 12-ESAS NO : 2014/700 KARAR NO : 2014/759 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, soruşturma konusu eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk K A R A R
Davacı :
H.A. Vekilleri : Av. C.A., Av. A.P. Davalı : Gümrük ve Ticaret Bakanlığına izafeten
Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik
Gümrük Muhafaza Müdürlüğü O L A Y : Davacı H.A.’ın yetkilisi olduğu
Ş.Bisiklet İmalat Montaj San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı firma adına işleme
konulan ve gümrük müşaviri A.Z.B.’nın hazırlamış olduğu Gümrük Kanunu’nun
60, 61. maddeleri ile gümrük yönetmeliğinin 113. maddesi uyarınca
içeriğinden sorumlu oldukları 12.5.2009 tarih ve IM 040338 sayılı serbest
giriş beyannamesinde ithal edilecek eşyanın, “kauçuktan sırt geçirilmiş
veya kullanılmış lastikler, kauçuktan dolgu lastikler” olarak beyan
edilmesine rağmen yapılan tespitte eşyanın ithali dış ticaret müsteşarlığı
izni gerektiren “1800 adet yenileştirilmiş bisiklet lastiği” olduğunun
anlaşıldığından bahisle, Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük ve Muhafaza
Başmüdürlüğü Kaçakçılık ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce yapılan
ihbar üzerine, “ ithali izne tabii eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlar ile
ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu değerlendirilerek, Büyükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 16.8.2011 gün ve Kabahat
Defteri No:2011/843, Karar No:2011/1711 sayılı kararı ile, davacı ve
yukarıda adı geçen kişinin “İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya
belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan
eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” şeklinde gerçekleşen
eylemleri nedeniyle, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca 14.491,20 TL idari para cezası ile
ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verilmiştir. Davacı
vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur. BÜYÜKÇEKMECE 4. SULH CEZA
MAHKEMESİ;15.7.2013
gün ve D.İş:2011/1008 sayı ile; 5607 sayılı
Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458
sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun
idare mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmış,
İstanbul 1. Vergi Mahkemesi, davanın vergi mahkemesinin görevi dışında
kaldığı ve idare mahkemesinin görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın
görev yönünden reddine, dava dosyasının görevli nöbetçi İstanbul İdare
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ; 31.12.2013 gün ve
E:2013/2220, K:2013/2510 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa’nın 23. maddesi uyarınca verildiği, bu
karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca
sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği açıklanarak, açılan davanın
görüm ve çözüm görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ancak dosya içinde davaya konu idari para cezasına ilişkin
idari yaptırım kararının bulunmadığının tespit edilmesi üzerine,
Başkanlıkça ilgili savcılıktan getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır. 5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa,
şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya
yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde; “ 1. Serbest dolaşıma
giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir. b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir. c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir. 2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir. 3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya sahibine
teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe terk
edilmiş sayılır. 4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur. 5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde
28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir. 2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. 3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. 4. İtirazın reddi
kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine
başvurulabilir ” hükmü yer almıştır. 30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir. (2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir. (3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş; 5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli
Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ” başlığı
altında düzenlenen 9. maddesinde ise, “ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden, Başbakanlık Gümrük
Müsteşarlığı Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü Kaçakçılık ve Narkotik Gümrük
Muhafaza Müdürlüğü’nce, 5607 sayılı Kaçak-çılıkla Mücadele Kanunu uyarınca
yapılan soruşturma sırasında, davacının yetkilisi olduğu firma adına işleme
konulan ve gümrük müşavirinin hazırlamış olduğu 12.5.2009 tarih ve IM
040338 sayılı serbest giriş beyannamesinde ithal edilecek eşyanın,
“kauçuktan sırt geçirilmiş veya kullanılmış lastikler, kauçuktan dolgu
lastikler” olarak beyan edilmesine rağmen yapılan tespitte eşyaların ithali
dış ticaret müsteşarlığı izni gerektiren “1800 adet yenileştirilmiş
bisiklet lastiği” olduğunun anlaşıldığından bahisle yapılan ihbar üzerine,
“İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği
uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve
davranışlarla ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu değerlen-dirilerek,
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nca, 16.8.2011 gün ve
Kabahat Defteri No:2011/843, Karar No:2011/1711 sayılı karar ile, davacı ve
adı geçen gümrük müşaviri adına 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 14.491,20 TL idari para
cezası verildiği anlaşılmıştır. 30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde yürürlükte bulunan ilgili
maddesi ile yapılan soruşturma sırasında,
soruşturma konusunun kabahat olduğu değerlen-dirilerek, 5326 sayılı Kanun uyarınca, Cumhuriyet Savcısı
tarafından davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu
ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlen-mesinde 5326 sayılı
Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğu
gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer
olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına karşı
başvurunun da bu itiraz merciinde inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607
sayılı Kanun’un 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile
düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı
tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin
uygulanması usulünün 5252 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmüne göre yapılacağı
düzenlendiğinden, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece
4. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece 4. Sulh Ceza Mahkemesinin 15.7.2013 gün ve D.İş:2011/1008
sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 13-ESAS NO : 2014/705 KARAR NO : 2014/763 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.Y. Davalı :
Türk Telekom AŞ. Vekili :
Av. M.Ç.K. (Adli Yargıda) İhbar
olunan (Adli
Yargıda) : T.C.Maliye Bakanlığı Vekili :
Av. S.T. O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının Karaman İl Telekom
Müdürlüğü’nde güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken, 4046 sayılı
Yasa’nın 22. maddesi gereği diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil edilmek
üzere 06.01.2006 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirim tarihi
olan 16.05.2006 tarihinden itibaren kamudan tamamen ilişiğinin kesildiğini,
Karaman Sosyal Güvenlik Müdürlüğü’nde göreve başladığını, Karaman İl
Telekom Müdürlüğü’nden 10.01.2011 tarihli dilekçesi ile 5473 Sayılı Kanun
uyarınca belirlenmiş bir artış olduğu halde, maaş nakil ilmühaberinde
işleme alınmayan ve noksan düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesini ve nakil olduğu kuruma bildirilmesini, noksan ödenen ek
ödeme fark tutarlarının doğuş tarihinden itibaren faizi ile birlikte
ödenmesini talep ettiğini; Karaman İl Telekom Müdürlüğü’nün 12 Ocak
2011tarihli ve 105 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla ilgili
olarak Maliye Bakanlığı Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 08.05.2006
tarihli, 8021 sayılı yazısı gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirim ücretine eklenmesine dair talebinin reddinde karar verildiğini;
01.07.2006 tarihinden geçerli olan % 2.32 enflasyon farkının bildirim
ücretine eklendiğinin bildirildiği, Karaman İl Telekom Müdürlüğü’nün 12
Ocak 2011 tarihli ve 105 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla
ilgili olarak Maliye Bakanlığı Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 08.05.2006
tarih 8021 sayılı yazısı gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
ücretine eklenmesine dair talebin reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun
kalınan parasal hakların ödenmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır. KONYA 2.
İDARE MAHKEMESİ: 24.02.2011 gün ve E:2011/241, K:2011/199 sayılı kararında
özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğunu; buna göre, 06.01.2006 tarihinde 406 sayılı Kanun’un Ek 29 ve 4046
sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakil için DPB ye
bildirilen ve 16.05.2006 itibariyle önceki kurumundan tamamen ilişiği
kesilen davacının, Karaman İl Telekom Müdürlüğünün 12.01.2011 tarihli ve
105 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla ilgili olarak Maliye
Bakanlığı Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 08.05.2006 tarih 8021 sayılı
yazısı gereğince Devlet Personel Başkanlığına bildirim ücretinin
eklenmesine dair talebinin reddine dair işlemin iptali ile yoksun kalınan
parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığını belirtilerek; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir. İdari
yargıda verilen karar, temyiz edilmeksizin kesinleşmesinin ardından davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. KARAMAN
İŞ MAHKEMESİ: 12.06.2012 gün ve E:2011/76 K:2012/184 sayılı kararında
özetle; davacının talep konusu ek zamların maaş nakil ilmühaberine ilave
edilmesi talebiyle davalı kuruma yaptığı müracaatın reddine dair işlemde,
hukuka ve mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı, davalı kurum işleminin
yerinde olduğu, davacının maddi zararlarının tahsiline karar verilmesi
talebinin kabulünün hukuki imkan dahilinde olmadığı açıklanarak davanın
reddine karar verilmiştir. Bu
karara karşı davacı temyiz talebinde bulunmuştur. YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 22.03.2013 gün ve E:2012/16991 K:2013/6097 sayılı BOZMA
İLAMINDA “… Davalı Türk Telekom A.Ş. 14.11.2005 tarihinde %50 kamu payı
blok olarak bir özel şirkete devredilerek özelleşmiştir. Nakle tabi
personelin hukuki durumları 4046 sayılı Kanun’un değişik Ek:22 ve 29.
maddelerinde düzenlemiştir. Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulunun 07.04.2011 tarih ve 2011/55-205 sayılı
kararına göre; davalı kurumun özelleşmesi sonucu asli ve sürekli işlerde
veya 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince sözleşmeli veya kadrolu
görevlerde çalışan personelim kamuya nakillerine kadar geçen süreye ilişkin
olarak maaş nakil hakkı düzenlenmesi, ilişiğinin kesilmesi gibi bazı
görevler kanunla yüklenmiştir. Bu işlemler idare hukuku açısından sonuçlar
doğurmakta ve ilgili personelin nakledileceği kurumdaki statülerini, özlük
ve parasal haklarını belirlemektedir. Böyle olunca bir imtiyaz sözleşmesi
ile kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle,.
Diğer özel hukuk kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan 406 sayılı Kanun hükümleri ile bu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personelle ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemler idari
işlem niteliğinde olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmiştir. Bu
karara göre uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıdır. Ancak davacı daha önce
İdare Mahkemesine dava açmış Konya 2. İdare Mahkemesinin 24.02.2011 tarih
ve 2011/241 Esas, 2011/199 karar sayılı ilamı ile görev yönünden davanın
reddine karar verilmiştir. Buna göre uyuşmazlığın çözümü idari yargıya ait
olduğundan yargı yolu nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken…”
şeklindeki gerekçe ile hükmün bozulmasına karar vermiştir. KARAMAN
İŞ MAHKEMESİ: 12.11.2013 gün ve E:2013/194 K:2013/198 sayılı kararı ile;
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 22.03.2013 gün ve E:2012/16991 K:2013/6097
sayılı bozma ilamına uyarak görevsizlik kararı vermiştir. Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
17.02.2014 gün ve E:2014/1455 K:2014/2449 sayılı ilamı ile, “dava konusunun
adli yargının görev alanı dışında kalması ve yargı yolunun caiz olmaması
sebebi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/b ve 115/2.
maddeleri gereğince, davanın usuldün reddine, rakam ve sözcüklerinin yazılarak
hükmün düzeltilmiş şekliyle ONANMASINA” karar verilmiş ve görevsizlik
kararı kesinleşmiştir. Davacının
talebi üzerine dosya mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de;
Başkanlıkça idari yargı dosyasının da
ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekom’da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde güvenlik görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin
yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni
görevine başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Karaman İş Mahkemesinin 12.11.2013 gün ve E:2013/194 K:2013/198 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Karaman İş
Mahkemesinin 12.11.2013 gün ve E:2013/194 K:2013/198 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 14-ESAS NO : 2014/707 KARAR NO : 2014/764 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : S.I. Davalı :
Türk Telekom A.Ş. Vekili :
Av. M.Ç.K. O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa’nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
10.4.2006 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır. Davacı maaş nakil ilmühaberinin iptali ile eksik
ödemelerin geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır. KONYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 24.2.2011 gün ve E:2011/198,
K:2011/193 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekom’un, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim
şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır. Karaman İş Mahkemesi: 1.3.2012 gün ve E:2011/77,
K:2012/37 sayı ile, davacının talep konusu ek zamların maaş nakil
ilmuhaberine ilave edilmesi talebiyle davalı kuruma yaptığı müracaatın
reddine dair işlemde, hukuka ve mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı,
davalı kurum işleminin yerinde olduğu, davacının maddi zararlarının
tahsiline karar verilmesi talebinin kabulünün hukuki imkan dahilinde
olmadığı anlaşıldığından davanın reddine
karar vermiş, bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi: 20.12.2012 gün ve E: 2012/8839, K: 2012/28985 sayı ile, Davacının
iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti
konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanun’un 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine
karar verilmesi gerekirsen esasa girilerek davanın reddine karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur. KARAMAN İŞ MAHKEMESİ: 16.1.2014 gün ve E: 2013/105 K:
2014/4 sayı ile bozma kararına uyarak, davanın görev nedeniyle reddine
karar vermiş, bu karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi: 9.4.2014 gün ve E: 2014/7419, K: 2014/7492 sayı ile, mahkemece
uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, yerinde
görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan
hükmün onanmasına karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Davacı idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu öne sürdüğü olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali OĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında davalı Türk Telekom
A.Ş. yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Karaman İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, Karaman İş
Mahkemesinin 16.1.2014 gün ve E:2013/105 K:2014/4 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 15-ESAS NO : 2014/713 KARAR NO : 2014/769 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından
dolayı yetim aylığı alan davacının, boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının
tespit edildiği gerekçesiyle aylığının
kesilmesi ve geçmiş yıllarda ödenen aylıklara ilişkin olarak alacak
çıkartılmasına ilişkin davalı idare işleminin iptali
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
G.P. Vekili :
Av. E.K. Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vekili :
Av. M.T. (İdari Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının emekli sandığı iştirakçisi
olan babasından dolayı almakta olduğu yetim aylığının, 22.01.2013 tarihli
Borç Bildirim Belgesi ile boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit
edildiği gerekçesi ile iptal edildiğini, iptale bağlı olarak kendisine
almış olduğu aylıklarla ilgili borç çıkarıldığının tebliğ edildiğini
belirterek, davalı idarenin işleminin hukuka aykırı olduğundan bahisle
iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
16. İdare Mahkemesi: 19.04.2013 gün ve E:2013/484, K:2013/697 sayı ile özetle;davanın,İzmir
İdare Mahkemesi’nce görülüp çözümlenmesi gerektiğinden bahisle,yetki
yönünden reddine karar vermiş ve dosya re’sen İzmir İdare Mahkemesine
gönderilmiştir. İzmir 2. İdare Mahkemesi; 28.01.2014 gün ve E:2013/1101,
K:2014/86 karar sayılı kararı ile özetle; davaya bakmakla görevli
mahkemelerin adli yargı mahkemeleri olduğundan bahisle, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. İzmir 12. İş Mahkemesi: 03.04.2014 gün ve E:2014/216,
K:2014/289 sayı ile özetle; davaya bakmakla görevli mahkemenin idare
mahkemesi olduğundan bahisle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının, idari
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı
alan davacının, aylığının kesilmesi ve geçmiş
yıllarda ödenen aylıklara ilişkin olarak alacak çıkartılmasına ilişkin davalı
idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 31.5.2006 tarih ve
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479,
2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),
geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık
hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine
tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer
sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin
iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve
5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan
Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile
diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi
hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011
tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir. 5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.”
bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi,
22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG.
25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu
kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem
sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli
bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği
işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,
bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli
olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden
sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş
ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,
yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin
uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır. Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır. Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434
sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca
memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar
yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı
muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam
edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a
maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan müteveffa babasından dolayı kendisine yetim
aylığı bağlanan ve boşandığı eşiyle beraber yaşadığının tespit edildiğinden
bahisle yetim aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali
istemiyle davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin, yürürlükten
kaldırılan 5434 sayılı Yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali
olması,Yasanın dava konusu olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi; buna karşılık davacıya, 5434 sayılı
Yasa hükümlerine göre, iştirakçi müteveffa babasından dolayı yetim aylığı
bağlanması işleminin 5434 sayılı Yasa uyarınca tesis edilmesi hususları da
gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, İzmir 2. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2.İdare
Mahkemesinin 28.01.2014 gün ve E:2013/1101, K:2014/86 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 16-ESAS NO : 2014/716 KARAR NO : 2014/771 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle kamu kurumuna
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : T.A. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.Ç.K. O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.10.2006 tarihinde Karaman Merkez/Milli Piyango Fen Lisesi emrine
atanmıştır. Davacı,
Karaman İl Telekom Müdürlüğünün 20 Ocak 2011 Tarihli ve 194 sayılı yazısı
ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla ilgili olarak, Maliye Bakanlığı Mali
Kontrol Genel Müdürlüğünün 08.05.2006 Tarihli, 8021 sayılı yazısı gereğince
Devlet Personel Başkanlığına bildirim ücretine eklenmesine dair isteminin
reddine ilişkin davalı işleminin iptaline, maddi zararının faizi ile
birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır. KONYA
2.İDARE MAHKEMESİ:16.3.2011 gün ve E:2011/344, K:2011/373 sayı ile,
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş'deki tamamı
Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulunun 25.07.2005
tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk
Telekom) 'nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai
Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"
uyarınca 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD
bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel statüsünde Güvenlik Görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 06.01.2006 tarihinde 406 sayılı Kanun'un Ek 29
ve 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakli için DPB'ye
bildirilen davacı tarafından, Karaman İl Telekom Müdürlüğünün 20.01.2011
tarihli ve 194 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla ilgili
olarak Maliye Bakanlığı Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 08.05.2006 tarih
8021 sayılı yazısı gereğince Devlet Personel Başkanlığına bildirim ücretine
eklenmesine dair talebin reddine dair işlemin iptali ile yoksun kalınan
parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan
davanın açıldığının anlaşıldığı; incelenen uyuşmazlıkta, davalının özel
hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış
bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu; buna göre
davacının açtığı davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adlı yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim, benzer bir
davada Uyuşmazlık Mahkemesince verilen 07/06/2010 tarih ve E:2009/272,
K:2010/129 sayılı kararın da aynı doğrultuda olduğu gerekçesiyle; 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev
yönünden davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı
bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır. Karaman
İş Mahkemesi;22.3.2012 gün ve E:2011/79, K:2012/52 sayı ile, uyuşmazlığın
esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine
bu karar, Yargıtay 22.Hukuk Dairesinin 4.2.2013 gün ve E:2012/1809,
K:2013/1649 sayılı kararıyla, görev noktasından bozulmuştur. KARAMAN
İŞ MAHKEMESİ;10.12.2013 gün ve E:2013/80, K:2013/245 sayı ile,
Mahkemelerinin 22/03/2012 tarihli, 2011/79 E.-2012/52 K. sayılı kararı ile
davanın reddine karar verildiği, kararın süresi içerisinde davacı tarafça
temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 04/02/2013 tarihli,
2012/11809 E.-2013/1649 K. sayılı ilamı ile temyiz edilen kararın
bozulmasına karar verildiği, usûl ve yasaya uygun olan Yargıtay bozma ilamına
uyulmasına karar verildiği; uyulmasına karar verilen açıklayıcı ve yol
gösterici bozma ilamında da belirtildiği üzere; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme
sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi
olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar
statü hukuku kapsamına girmekte olduğu; davacının iş sözleşmesi ile
çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış
oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük
getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile
beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları; İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümleneceği gerekçesiyle; davanın, HMK.nun
114/1-b maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle
aynı Kanunun 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar vermiş; temyiz
edilmesi üzerine, Yargıtay 22.Hukuk Dairesinin 18.2.2014 gün ve
E:2014/1442, K:2014/2708 sayılı kararıyla onanan Mahkeme kararı kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün
aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; idari yargı kararının kesinleşme durumunun
Mahkemesinden teyit edildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil bildiriminin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla iptali ve uğradığı maddi zararın faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır. 1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; Karaman İl Telekom Müdürlüğünün 20 Ocak 2011 tarihli ve 194
sayılı yazısı ile tebliğ edilen 40+40 TL ek zamla ilgili olarak, Maliye
Bakanlığı Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 08.05.2006 Tarihli, 8021 sayılı
yazısı gereğince Devlet Personel Başkanlığına bildirim ücretine eklenmesine
dair isteminin reddine ilişkin davalı işleminin iptaline, maddi zararının
faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen
nedenlerle Karaman İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Karaman İş Mahkemesi’nin 10.12.2013 gün ve E:2013/80, K:2013/245
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 17-ESAS NO : 2014/718 KARAR NO : 2014/773 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.A. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.Ç.K. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; Karaman İl Telekom Müdürlüğünde güvenlik
görevlisi olarak çalışmakta iken, 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi gereği
diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil edilmek üzere 06.01.2006 tarihinde
Devlet Personel Başkanlığına bildirim tarihi olan 16.05.2006 tarihinden
itibaren kurumdan tamamen ilişiğinin kesilerek Karaman Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğünde göreve başladığını,Karaman İl Telekom Müdürlüğünden 25.10.2010
tarihli dilekçesi ile 5473 Sayılı Kanun uyarınca belirlenmiş bir artış
olduğu halde, maaş nakil ilmühaberinde işleme alınmayan ve noksan
düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini ve nakil olduğu kuruma
bildirilmesini, noksan ödenen ek ödeme fark tutarlarının doğuş tarihinden
itibaren faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiğini, Karaman İl Telekom
Müdürlüğünün 12 Ocak 2011 tarihli ve 94 sayılı yazısı ile tebliğ edilen
40+40 TL ek zamla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Mali Kontrol Genel
Müdürlüğünün 08.05.2006 tarihli, 8021 sayılı yazısı gereğince Devlet
Personel Başkanlığına bildirim ücretine eklenmesine dair talebinin reddinde
karar verildiği belirterek, söz konusu işlemin iptali ile zararının tazmini
istemiyle idari yargıda dava açmıştır. Konya 2.
İdare Mahkemesi: 24.02.2011 gün ve E:2011/240, K:2011/198 sayılı kararında
özetle davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Karaman
İş Mahkemesi: 03.05.2012 gün ve E:2011/78, K:2012/112 sayılı kararında
özetle; davanın esastan reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine,Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
11.02.2013 gün ve E:2012/13506, K:2013/2520 sayılı ilamı ile özetle
“...Mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b
maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” nedeniyle aynı kanunun
115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı
şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.” demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Karaman
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyduktan sonra 16.01.2014 gün ve
E:2013/106, K:2014/5 sayılı kararı ile özetle, davanın idari yargı yerinde
görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.04.2014 gün ve E:2014/7418, K:2014/7491 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu,davacının istemi üzerine, adli yargı dosyasının, son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasına ilişkin evrak
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Karaman İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Karaman İş
Mahkemesinin 16.01.2014 gün ve E:2013/106, K:2014/5 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 18-ESAS NO : 2014/720 KARAR NO : 2014/775 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat istemiyle açtığı
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : E. Sigorta A.Ş. Vekili : Av. G.G. Davalı : Pendik Belediye Başkanlığı Vekili : Av. A.O.Y. O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete kasko sigortalı aracın seyir halinde
iken, davalının bakım, onarım ve denetim sorumluluğunda bulunan rögar
kapağının üzerinden geçtiği sırada kapağın açılarak lastiğe çarpması
suretiyle meydana gelen trafik kazasında hasarlandığını, hasar bedelin
sigortalıya ödendiğini ileri sürerek, 4.776,00 TL’nın ödeme tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. PENDİK 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.3.2012
gün ve E:2012/141, K:2012/154 sayı ile, logar kapaklarının yaptırılmasının
belediyenin kamu hizmeti olduğu, hizmet kusuru ve idarenin sorumluluğu olup
olmadığının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesine göre
idari dava olduğu, tam yargı davası ve idare mahkemelerinde görülmesi
gerektiği gerekçesiyle davada mahkemeleri görevli olmadığından dava
dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz
edilmiştir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi : 15.10.2012 gün
ve E: 2012/7186, K: 2012/11003 sayı ile, temyiz itirazlarının reddine usul
ve yasaya uygun bulunan hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari
yargı yerinde dava açmıştır. İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ : 27.9.2013 gün
ve E:2012/2338, K: 2013/1750 sayı ile, 2918 sayılı Yasa’nın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, meydana gelen
zararın tazmini istemiyle 21.12.2012 tarihinde açılan davanın adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasası’nın 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince itiraz edilmiştir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü
Kurulu : 12.3.2014 gün ve E: 2014/275, K: 2014/3987 sayı ile, itirazın
reddine, kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili, adli ve idari yargı
yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle
oluştuğunu ileri sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Nurdane TOPUZ,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN
ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen
sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan
bir rücuen tazminat davasıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir. Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği
gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21.
maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve
ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında
mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı
vasıtanın geçirdiği trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu
olay neticesinde vasıtada maddi hasarın meydana geldiği; tespit edilen
hasar bedelinin sigortalı vasıta sahibine ödendiği, olayın meydana
gelişinde davalı idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen
hasar nedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetine göre
faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu
anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman
2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya
aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa
Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel
gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş
ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay
yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren
konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı
görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir
uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun
koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı
değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir
uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun
koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik
kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri
hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi
durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı
Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini
öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği
gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında
uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu
davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların
aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve
çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının
olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği
yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında “
Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa
Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari
yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,
dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile
öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas
itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci
maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde
yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı
gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal
güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde adli
yargının görevli olduğu dolayısıyla, Pendik 1. Asliye Hukuk Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Pendik 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.3.2012 gün ve
E:2012/141, K:2012/154 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 19-ESAS NO : 2014/724 KARAR NO : 2014/779 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.I. Vekilleri
: Av. Ö.Ş. & Av. İ.Y.Ş. & Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.D. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş.
Malatya İl Müdürlüğü’nde memur olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının
29.06.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun
üzerine Malatya Defterdarlığı’nda görevine başlamasına rağmen davalı
tarafça düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak
düzenlenmediğini açıklayarak, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere,
davalı kurum tarafından düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali ile
davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu davacının bugüne kadar almaktan
mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı olan 8.646,00 TL’nin yasal
faiziyle birlikte davalı kurumdan tazmini istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır. Malatya
İdare Mahkemesi: 25.03.2011 gün, E:2011/818, K:2011/810 sayı ile özetle;
davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Malatya
İş Mahkemesi: 01.02.2013 gün ve E:2011/692, K:2013/76 sayılı kararı ile
özetle; davanın kabulüne karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.05.2013 gün ve E:2013/7294, K:2013/10173 sayılı ilamı ile özetle;
“...Mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b
maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı kanunun
115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı
şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.” demek suretiyle
hükmün bozulmasına karar vermiştir. Malatya
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyduktan sonra 21.06.2013 gün ve
E:2013/436, K:2013/663 sayılı kararı ile özetle, davanın idari yargı
yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesinin 21.06.2013 gün ve E:2013/436, K:2013/663 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 20-ESAS NO : 2014/725 KARAR NO : 2014/780 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
Ö.S. Vekilleri
: Av. N.B.D. & Av. K.Ç.L. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.H.B. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirkette tekniker
unvanı ile çalışmakta iken, davalı idare tarafından yapılan tek taraflı iş
akdi feshi neticesinde, 406 sayılı yasanın Ek 29 ve 4046 sayılı yasanın 22
maddesi hükümlerine dayanılarak başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak
üzere adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini, bildirimin
yapıldığı tarih itibariyle, bildirime esas ücretine dair düzenlenen nakil
bildirim cetvelinde yer alan ücret hesaplanmasında hata yapıldığının tespit
edildiğini belirterek, davacının maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesine ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı alacağı olarak,
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 2.000 TL.nin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
1.İş Mahkemesi: 15.05.2012 gün, E:2011/275, K:2012/488 sayı ile özetle,
davanın esastan reddine karar vermiş olup,iş bu karara karşı yapılan temyiz
başvurusu üzerine, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 01.10.2012 gün, E:2012/27080,
K:2012/32345 sayı ile özetle; davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğini belirterek, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi
gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Ankara
1.İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama
neticesinde, 25.12.2012 gün, E:2012/1302, K:2012/1386 sayı ile özetle;
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
1. İdare Mahkemesi; 08.02.2013 gün, E:2013/148, K:2013/174 sayı ile özetle;
davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 5. Dairesi
08.10.2013 gün, E:2013/4960, K:2013/6540 sayılı ilamı ile özetle;
“...imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve
yetkili bulunması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Kanun hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevler kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu sonucuna varılmakta olup, aksi yöndeki kararda hukuki isabet
görülmemiştir.” demek suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Ankara
1. İdare Mahkemesi: Danıştay’ın bozma ilamına uyarak 12.03.2014 gün,
E:2014/351, K:2014/337 sayı ile özetle; 08.02.2013 gün ve E:2013/148,
K:2013/174 sayılı kararlarında ısrar edildiği belirtilerek davanın yeniden
görev nedeniyle reddine karar vermiş ve karar bu şekliyle kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyasına ilişkin evrak da temin edilmek suretiyle,
son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (17.02.2012)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı olduğundan bahisle
iptali, maaş nakil ilmühaberinde gösterilmeyen ödemeler ile ek ödemelere
ilişkin eksikliklerin tespiti, nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
eksik ödenen tutarların yasal faizleri ile birlikte tahsili istemiyle dava
açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan, Ankara 1.İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasının gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.İş
Mahkemesinin 25.12.2012 gün, E:2012/1302, K:2012/1386 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 21-ESAS NO : 2014/726 KARAR NO : 2014/781 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Şirketin bankaya olan borcundan dolayı şirkete ait araç üzerine konulan
rehin nedeniyle; banka borcunu bankaya ödeyerek alacağı devralan davacının
bu durumu davalı vergi dairesine bildirmesine rağmen, davalı vergi
dairesinin şirketin vergi borcu sebebiyle haciz yoluyla sattığı araç
bedelinin ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali ve alacağın ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
B.D. Vekili :
Av. N.C. Davalı :
Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü O L A Y
: Davacı (alacaklı) vekili dava dilekçesinde özetle; Türkiye İş Bankası
Kışla Rami Şubesi’nin 14.220,72 TL lik alacağı için BNR Tekstil Sanayi ve
Ticaret Limited Şirketi’ne ait 34….. plakalı Honda Jazz marka otomobili
üzerine 00619 yevmiye ile 13.05.2005 tarihinde taşıt rehni tesis ettiğini;
davacının rehin bedelini ödeyerek Eyüp 8. Noterliği’nin 03.05.2007 tarih ve
06055 yevmiye nosu ile gayrikabili rücu olarak alacağı temlik aldığını; bu
durumun davalı Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne 03.04.2007 tarihinde,
Kartal İlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Denetleme Büro Amirliği’ne
10.04.2007 tarihinde bildirildiğini; davalı Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün
127 017 9040 vergi numaralı BNR Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited
Şirketi’nin vergi borçlarından dolayı şirkete ait 34…… plakalı aracına
30.05.2006 tarih 22012 sayılı
yazısı ile Kartal İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından otomobile haciz
konularak 05.04.2007 tarihinde açık arttırma ile satıldığını, taşıt rehninin borçlu şirketin
bankaya karşı doğmuş borcunun teminatının teşkil ettiğini; borçluya ait
aracın satışından sonra sıra cetveli yapılarak rehinli alacak dikkate
alınarak bu hacze iştirak edebilecek olan hacizlerin (İİK 100-101)
belirlenerek hacze iştirak dereceleri oluşturulması gerekirken davalı
idarece sıra cetvelini düzenlemeden satış bedeline el koyulduğunu; bankanın
rehinli alacağının vergi dairesinin alacağından önce geldiğini; davacının,
borçlunun banka borcunu ödeyerek banka alacağını temlik ettiğinden satılan
aracın satış bedelinden rehinle temin edilen 14.220.72 TL tutarındaki
alacağına pay ayrılması gerekirken davalı vergi dairesinin sıra cetvelini
düzenlemeyerek takip hukuku hükümlerine aykırı hareket ettiğini belirterek;
sıra cetveli düzenlenmemesine ilişkin davalı Beylikdüzü Vergi Dairesi
Müdürlüğü’nün işleminin iptali ile sıra cetveli düzenlenmesine, 14.220,72
TL nin davacıya ödenmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır. BÜYÜKÇEKMECE
2.İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 19.12.2011 gün ve E:2011/1370 K:2011/1028 sayılı
kararında “… öncesinde icra müdürlüklerinde yapılmış bir takip bulunmadığı,
dilekçe içeriğine göre iptali istenen işlemin Beylikdüzü Vergi Dairesi
işlemi olduğu anlaşılmakla dava konusunun vergi mahkemelerinin görev
alanına gireceği…” şeklinde gerekçe ile davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir. Davanın
görev yönünden reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir. YARGITAY
12. HUKUK DAİRESİ: 20.11.2012 gün ve E:2012/16795 K:2012/33823 sayılı
kararı ile; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları
belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan
temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının
İİK’nun 366 ve HUMK’nun 438. maddeleri uyarınca ONANMASINA karar vermiş;
davacı vekilinin karar düzeltme isteği de aynı Dairece 25.04.2013 gün ve
E:2013/9553 K:2013/15764 sayılı kararı ile reddedilmesinin ardından
görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle; Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün
B.07. 1.GİB. 4.34.80.64-55355 sayılı 24.10.2008 tarihli 14.220,72 TL nin
davacıya ödenmemesi işleminin iptali istemiyle idari yargıda dava açmıştır. İSTANBUL
3. VERGİ MAHKEMESİ: 01.07.2013 gün ve E: 2013/1660 K:2013/1882 kararında
“…Uyuşmazlık, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam
ve cezalarına ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin olmayıp, satılan
menkul mal üzerinde rehin hakkı bulunduğunun ileri sürülmesinin bir
istihkak iddiası olması nedeniyle satış bedelinin dağıtımından
kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla dağıtımın Kanuna ve sözleşmelere uygun olup
olmadığının tespit ve çözümü ise adli yargı yerinde açılacak davaya konu
olabilecektir. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 6.2.2012 günlü
ve E:2011/184, K:2012/8 sayılı kararı da bu yöndedir. Öte
yandan 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi
Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6 ncı maddesinin (a) bendinde,
Vergi Mahkemeleri'nin genel bütçeye, il özel idareleri belediye ve köylere
ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve
cezaları ile tarifelere ilişkin davaları, (b) bendinde (a) bendindeki
konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
uygulanmasına ilişkin davaları, (c) bendinde Diğer Kanunlarla verilen
işleri çözümleyeceği kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 14 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında da, dilekçelerin
"görev ve yetki" yönünden inceleneceği, 15. maddesinin 1 (a) fıkrasında;
Kanunun 14.maddesinin 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli
olduğu konularda açılan davaların reddine, idari yargının görevli olduğu
konularda ise görevli ve yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev
veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili
mahkemeye gönderilmesine karar verileceği hükmü yer almaktadır. İdari
yargıda vergi mahkemeleri özel görevli yargı yerleridir ve Kanun ile
gösterilen idari uyuşmazlıkları çözümlemekle görevlidir. Dava konusu
uyuşmazlıkta olduğu gibi adli yargının görevli olduğu bir konuda davanın
görev yönünden reddi hususunda karar mercii İdare Mahkemeleridir. Nitekim
Danıştay 4. Dairesinin 13.05.2010 tarih ve E:2008/4100 K:2010/2704 sayılı
kararı da bu yöndedir…” şeklindeki gerekçe ile 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine
karar vermiş ve verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Dava
dosyası bunun üzerine İdare Mahkemesine gönderilmiştir. İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 25.03.2014 gün ve E: 2013/ 2047 K:2014/515 sayılı
kararında “…uyuşmazlığın 6183 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin
olmadığı, satılan menkul mal üzerinde rehin hakkı bulunduğunun ileri
sürülmesinin bir istihkak iddiası olması nedeniyle satış bedelinin
dağıtımından kaynaklanmakta olduğu, dolayısıyla dağıtımın kanuna ve
sözleşmelere uygun olup olmadığının tespit ve çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu sonucuna varılmıştır…” gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasası’nın 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
karar vermiş ve verilen karar itirazsız kesinleşmiştir. Dava
dosyası davacı vekilinin talebi üzerine Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: 1-2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve
idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
BMR Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin bankaya olan borcundan
dolayı şirkete ait araç üzerine konulan rehin nedeniyle; banka borcunu
bankaya ödeyerek alacağı devralan davacının bu durumu davalı vergi
dairesine bildirmesine rağmen, davalı vergi dairesinin şirketin vergi borcu
sebebiyle haciz yoluyla sattığı araç bedelinin ödenmesi talebiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ve alacağın ödenmesi istemiyle
açılmıştır. 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 77 ila 87.
maddelerinde menkul malların haciz ve satışına ilişkin hükümler yer
almıştır. Aynı Kanun`un “Borçlu
elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları” başlıklı 66.maddesinde,
“Borçlu, elinde bulunan bir malı üçüncü şahsın mülkü veya rehni olarak
gösterdiği yahut üçüncü bir şahıs tarafından o mal üzerinde mülkiyet veya
rehin hakkı iddia edildiği takdirde, haczi yapan memur bunu haciz zaptına
geçirir. Keyfiyet, iddia borçlu tarafından yapılmışsa üçüncü şahsa, üçüncü
şahıs tarafından yapılmışsa borçluya bildirilir. Tahsil
dairesi, haciz zaptını aldığı tarihten itibaren 7 gün içinde iddiayı
reddetmediği takdirde istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır. Üçüncü şahıs,
tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmediği takdirde istihkak
iddiası dinlenmez. İstihkak
iddiası tahsil dairesince kabul edilmez veya borçlu tarafından istihkak
iddiasına itiraz edilirse, 7 gün içinde mahkemeye müracaat etmesi lüzumu
tahsil dairesince üçüncü şahsa bildirilir. Müddetinde dava açılmadığı
takdirde istihkak iddiasından vazgeçilmiş sayılır.”; “Üçüncü şahıs elinde
haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları” başlıklı 67.maddesinde, “ Haczedilen mal borçlunun elinde
olmayıp da, o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia eden üçüncü bir
şahıs elinde ise keyfiyet, haczi yapan memur tarafından haciz zaptına
geçirilir. Malın borçluya ait olduğu iddiasında bulunan tahsil dairesi
keyfiyeti alacaklı amme idaresine bildirir. Alacaklı amme idaresi bildirme
tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açmadığı takdirde istihkak iddiası
kabul edilmiş sayılır. Borçlu
ile birlikte ikamet etmekte olan şahıslar tarafından istihkak iddiasında
bulunulduğu takdirde mal borçlunun elinde sayılır.”; “İstihkak iddiaları ile ilgili diğer hükümler” başlıklı 68.
maddesinde ise, “istihkak davalarına bakmaya haczi yapan tahsil dairesinin
bulunduğu mahal mahkemesi salahiyetlidir. İstihkak davaları diğer işlere
takdimen görülür. Davacı
takibin tehirini istediği takdirde kendisinde mevcut delillerin mahiyetine
göre ve muhtemel zarara karşı kafi teminat alınmak suretiyle takibin
tehirine mahkemece karar verilebilir. İstihkak davası üzerine takibin
tehirine karar verilir ve neticede dava reddolunursa, dava mevzuunu teşkil
eden mahcuz malın değerinin % 10 u tutarında tazminat hükmolunur.”
denilmişti Dava
dosyalarının incelenmesinden; BMR Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi
borçlarından dolayı 34 BMR 40 plakalı aracına davalı idarece 30.05.2006
tarih ve 22012 sayılı işlemle haciz konularak 05.04.2007 tarihinde yapılan
açık artırma ile söz konusu aracın satıldığı, satılan aracın satış
bedelinin İş Bankası Kışla Rami Şubesinin 14.220,72 TL alacağı için davalı
idare haczinden önce sözkonusu banka şubesi adına yapılan taşıt rehninin
03.04.2007 tarihinde temlik edildiğinden bahisle davacı tarafından
kendisine ödenmesi talebiyle başvuru yapıldığı, bu başvurunun 03.04.2007
tarihinde yapılan temlik devrinin davalı idare haczinden sonra ve birinci
derece akrabalar arasında yapılması nedeniyle reddedilerek 14.220,72 TL
'nin kendisine ödenmeyeceğine ilişkin işlemin, bahse konu aracın satışından
sonra sıra cetveli oluşturulup rehinli alacakların önceliği gözetilerek
satış bedelinden rehinle temin edilen alacak için pay ayrılması gerektiği
ileri sürülerek iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Satılan
menkul mal üzerinde rehin hakkı bulunduğunun ileri sürülmesi bir istihkak
iddiasıdır. 68. madde ise, istihkak davalarına bakmaya haczi yapan tahsil
dairesinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu hükme bağlamış
bulunmaktadır. Yukarıda açıklanan 66, 67 ve 68. maddeler, Yasa`nın Amme
alacağının cebren tahsili başlığı altında yer alan menkul ve gayrimenkul
mal haczi ve satışına ilişkin genel hükümlerdir. Bu nedenle menkul mal
haczi satışı ve istihkak iddialarında da bu hükümlere uyulması
gerekmektedir. Uyuşmazlık,
6183 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin olmayıp, satılan menkul mal
üzerinde rehin hakkı bulunduğu iddiası olması nedeniyle satış bedelinin dağıtımından
kaynaklanmaktadır. Açıklanan
nedenlerle, haczedilen mal ile ilgili istihkak iddiasına ilişkin davanın
çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Büyükçekmece 2. İcra Hukuk
Mahkemesi’nin 19.12.2011 gün ve E:2011/1370 K:2011/1028 sayılı görevsizlik
kararının kaldırılması gerektiği gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Büyükçekmece
2. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 19.12.2011 gün ve E:2011/1370 K:2011/1028
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 22-ESAS NO : 2014/727 KARAR NO : 2014/782 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Davalı
idare ile 11.04.2006 tarihinde şans oyunları bayilik sözleşmesi imzalayarak
119154 nolu bayilik ruhsatı alan ve faaliyet göstermeye başlayan davacı
şirketin, iştirakçilerin davacının bayiliğini yaptığı iş yerinde oynadıktan
sonra iptal ettirmiş oldukları toplam 926 iddia biletinin iadesinin
istenildiği halde, kuponlardan 29 adedinin ibraz edilmediği gerekçesiyle,
davalı idare tarafından 07.07.2010 tarih ve 4427 sayılı işlemi ile
bayiliğinin iptali üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Ö.Gazete Bayii San. Tic. Ltd. Şti. Vekilleri : Av. T.P. (İdari Yargıda) Av. Y.R.Ç. (Adli Yargıda) Davalı : Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü (Süper Toto Teşkilat Başkanlığı) Vekili : Av. M.A. O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davacı
ile davalı idareye bağlı Spor Toto Teşkilat Başkanlığı arasında 11.04.2006
tarihinde şans oyunları bayilik sözleşmesinin imzalandığını, imzalanan
sözleşme uyarınca davacıya 119154 nolu bayilik ruhsatının verildiğini,
davalı idare tarafından 07.07.2010 tarih ve 4427 sayılı işlem ile;
10.06.2009-25.05.2010 tarihleri arasında iştirakçilerin, davacının
bayiliğini yaptığı iş yerinde oynadıktan sonra iptal ettirmiş oldukları
toplam 926 iddia biletinin 29 adedinin ibraz edilmediği gerekçesiyle
davacının bayiliğinin iptal edildiğini belirterek, davalı idarenin söz
konusu işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
12. İdare Mahkemesi; 02.09.2010 gün ve E:2010/1456, K:2010/1317 sayı ile
özetle; “…davalı idare ile davacı arasında yapılan bayilik sözleşmesinin,
idari sözleşme niteliği taşımayıp, idarenin özel hukuk alanında
gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkilerden doğan
hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özel hukuk
hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında,
taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevine girdiği sonucuna
ulaşılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 10. Dairesi
24.01.2013 gün ve E:2010/15888, K:2013/468 karar sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı vekili aynı istemle, bu kez adli yargı yerinde
dava açmıştır. Ankara
15. Asliye Hukuk Mahkemesi; 23.11.2010 gün ve E:2010/354, K:2010/333 sayı ile özetle; davanın, idari yargı
yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari yargı ve adli yargı
mercileri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,adli yargı dosyasının son görevsizlik
kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı idare ile 11.04.2006 tarihinde şans oyunları
bayilik sözleşmesi imzalayarak 119154 nolu bayilik ruhsatı alan ve faaliyet
göstermeye başlayan davacı şirketin, iştirakçilerin davacının bayiliğini
yaptığı iş yerinde oynadıktan sonra iptal ettirmiş oldukları toplam 926
iddia biletinin iadesinin istenildiği halde, kuponlardan 29 adedinin ibraz
edilmediği gerekçesiyle, davalı idare tarafından 07.07.2010 tarih ve 4427
sayılı işlemi ile bayiliğinin iptali üzerine, bu işlemin iptali istemiyle
açılmıştır. Dava konusu işlemin tesis
edildiği tarih itibariyle; 3289 sayılı Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,Gençlik
ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu
kurumu iken; aynı Kanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğe bağlı bir birim
olan Spor Toto Teşkilat Başkanlığının tüzelkişiliğinin bulunmadığı; Kanunun
2. maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve
diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile
şans oyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin Genel
Müdürlüğe ait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor
Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un
2. maddesi uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığı kanalı ile kullandığı;
Başkanlığın ise kendisine ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve
bayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ile yürüttüğü görülmekte iken; 08.06.2011tarih, 27958-Mük.
Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik ve
Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”
ile
Gençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları
düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyle ilgili olarak
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Bakanlığa, spor
hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan
atıfların Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılacağı; 2.fıkrasının c
bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i)
bendinin yürürlükten kaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncü maddesinin ikinci
fıkrasının (e) bendinin "e) Uluslararası Organizasyonlar Dairesi
Başkanlığı" şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı; Kararnamenin
31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı
Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi
Hakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışında spor
müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak
üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur." şeklinde değiştirildiği;
Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler” başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içinde
yürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut
düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünün, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş ve işlemleri nedeniyle
taraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukî
ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangi bir işleme gerek
kalmaksızın Spor Toto Teşkilat Başkanlığına devredilmiş sayılacağı
hükümlerine yer verilmiştir. 638 No.lu Kanun Hükmünde
Kararname ile yapılan değişiklikler de dikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbol
ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında
Kanun” 2. maddesinde;Teşkilat Başkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceği
gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebileceği veya
mal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde ve
yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası üzerine yurt içinde ve yurt
dışında spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim ve gözetimi
altında düzenletmek, bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyi
yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelik mevzuata aykırı iş ve
eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde
bulunmak ve tedbirleri almak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarının kamu
yararına ve sosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesini
sağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak spora dayalı
bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetinde
bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere
uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında
gerekli yasal işlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunları
düzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konuda
yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve Spor Bakanlığına önermek
Teşkilat Başkanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış; aynı Maddede, Teşkilat Başkanlığının spora dayalı bahis
ve şans oyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkili olduğu;
Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veya onayıyla spora dayalı bahis ve şans
oyunlarının düzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,
oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonun sağlanması ve yürütülmesi
için gerçek ve tüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifade edilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarının
düzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerin nerede kurulacağını
ve sayısını tespit etmenin, bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi
oranlarını tespit etmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında
olduğu hükümlerine yer verilmiştir. 3289 ve 7258 sayılı Kanun
hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve
Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”nin,spor müsabakalarına
dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerin
oynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve
değerlendirme işlemlerini, dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici ve sanal
ortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulama şekil ve şartlarını kapsadığı
belirtilmiş; “Bayilik
ruhsatı” başlıklı 14. maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin
yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik
faaliyetinde bulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat
verildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadar başka
bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekli
görülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir.”; “Sabit bayilik sözleşmesi”
başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatı verilen gerçek veya tüzel
kişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemek üzere süreli sabit
bayilik sözleşmesi yapılır. (2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu
sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkaca bir işleme gerek
olmaksızın kendiliğinden feshedilmiş sayılır. (3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayilik
sözleşmesi yenilenebilir. (4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile
sözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı bu yetkisini
alt birimlere devredebilir. (5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak
ve 16 ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda
verilen bayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiye
aittir.”; denilmiş; Yönetmeliğin 16.maddesinde
“Sabit bayilik ruhsatı verilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerinde
aranılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabit bayiliklerin
verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde “Sabit bayilik teminatı”,
20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı”
21.maddesinde “Sabit bayiinin adres değişikliği”, 22.maddesinde “Sabit
bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetinin
sürekliliği ve yürütülmesi” ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; “Sabit bayilik ruhsatının
iptali” başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilen hallerde
bayilik ruhsatı, Teşkilat tarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir
bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilir: a) Gerçek kişi bayiinin ölmesi halinde mirasçılarından
altmış gün içinde bayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması, b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi, c) İzinli süreler ve mücbir sebepler dışında, her ne
sebeple olursa olsun bayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiz toplam on
beş gün oyun oynatmaması, ç) Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait
olmayan oyunlar oynatması, d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalık
hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması, e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayiinin kendi
nam ve hesabına tahsil edilmesi, f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geri
çevirmesi, g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi
veya ruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahip
olmadığının anlaşılması, ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olan
güvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayın veya faaliyetlerde
bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet
edilmemesi, h) Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerine
fiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması, ı) Teşkilat veya Başbayiinin mallarına kasıtlı zarar
verilmesi, i) 18 yaşından küçüklere oyun oynatılması veya ikramiye
ödenmesi, j) Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardaki
asgari haftalık satış hasılatı ortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen
limitin altında olması, k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresini değiştirmesi
veya bayiliği devretmesi, l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarının işlemiş yasal
faiziyle birlikte veya gecikme cezalarının tamamının yatırma tarihinden
itibaren en geç on beş gün içinde ödenmemesi, m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvim yılı
içerisinde beş kez geç ödenmesi, n) Güncellenen teminat miktarının süresinde
tamamlanmaması, o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan en geç
on gün önce yenilenmemesi, ö) Yasa dışı bahis oynatılması, oynatılmasına aracılık
edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veya bunların reklam ve
tanıtımın yapılması, p) Haklı bir gerekçe olmadan
bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir yıl süresince
saklanmaması veya iptal edilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç
on beş gün içinde Teşkilata teslim edilmemesi, r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenen değerinden
fazla bedelle oynatması, s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili
hesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması, (2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere
yeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yer almıştır. Öte yandan, Spor
Toto Teşkilat Müdürlüğü ile davacı arasında 22.06.2006 tarihinde, 123007
Numaralı Spor Toto Sayısal Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu
Sözleşmenin 2. maddesinin
(a) bendinde, 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler
Tertibi Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tüzüğü,
Futbolda Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait
tebliğler ve talimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçası olduğu,
bunların bayilere ait hükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlü
bulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’sen vereceği talimatlara,
mevcut veya değişebilecek Yönetmelik vb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul
edeceği; 8.maddenin (b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin
başbayie karşı olan yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayi tarafından iş
bu sözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilat
tarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edileceği;
(d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi bir sebeple iptali halinde
sözleşmenin kendiliğinden feshedilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliği
incelendiğinde; İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri
yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara
dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden
farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan
bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel
ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği
gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi
olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince
yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Yasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı
2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak
yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise,
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Anılan düzenlemeler uyarınca,müşterek bahisler ile şans
oyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel
kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, bir
sözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarını taşıyanlara
devredilebildiğine göre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genel
hizmetin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme olduğu açıktır. Olayda, davacının davalı idare ile 11.04.2006 tarihinde
şans oyunları bayilik sözleşmesi imzalayarak 119154 nolu bayilik ruhsatı
alıp faaliyet göstermeye başladığı, sonrasında, iştirakçilerin davacının
bayiliğini yaptığı iş yerinde oynadıktan sonra iptal ettirmiş oldukları
toplam 926 iddia biletinin iadesinin istenildiği, ancak davacının
kuponlardan 29 adedini ibraz etmediği gerekçesiyle davalı idare tarafından
davacıya gönderilen 07.07.2010 tarih ve 4427 sayılı yazı ile, Spor
Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama
Yönetmeliği’nin 24/p maddesi gereğince bayiliğinin iptal edildiğinin
davacıya bildirildiği, bunun üzerine davacı tarafından bu işlemin iptali
istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek yanlı
düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına
ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde, idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik
sözleşmesine, hem de Spor
Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama
Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyi
anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi
göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır. Açıklanan
nedenlerle,davanın görüm ve çözümünde idari yargı mercileri görevli
olmakla, Ankara 12. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12.
İdare Mahkemesinin 02.09.2010 gün ve E:2010/1456, K:2010/1317 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU
ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Dava, davalı idare ile 11.04.2006
tarihinde şans oyunları bayilik sözleşmesi imzalayarak 119154 nolu bayilik
ruhsatı alan ve faaliyet göstermeye başlayan davacı şirketin,
iştirakçilerin davacının bayiliğini yaptığı iş yerinde oynadıktan sonra
iptal ettirmiş oldukları toplam 926 iddia biletinin iadesinin istenildiği
halde, kuponlardan 29 adedinin ibraz edilmediği gerekçesiyle, davalı idare
tarafından 07.07.2010 tarih ve 4427 sayılı işlemi ile bayiliğinin iptali
üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İdare hukukunun uygulanmasından doğan
uyuşmazlıklar idari yargının görevi alanını oluşturmaktadır. İdare hukuku
kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü
kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı amaçla gerçekleştirilen
idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve
çözümü idari yargının görev alanına girmektedir. Bir sözleşmenin idari sözleşme
sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması,
taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan
doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur. İdarenin davacı ile yapmış olduğu
bayilik sözleşmesinin, idari sözleşme niteliği taşımadığı, idarenin özel
hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkiden
doğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özel hukuk
hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında,
taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görevinde bulunmaktadır. Bu nedenle, davanın adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 23-ESAS NO : 2014/729 KARAR NO : 2014/784 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
R.K. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.Ç.K. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; Karaman İl Telekom Müdürlüğünde güvenlik
görevlisi olarak çalışmakta iken, 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi gereği
diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil edilmek üzere 06.01.2006 tarihinde
Devlet Personel Başkanlığına bildirim tarihi olan 27.10.2006 tarihinden
itibaren kurumdan tamamen ilişiğinin kesilerek Karaman Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğünde göreve başladığını, Karaman İl Telekom Müdürlüğünden
19.01.2011 tarihli dilekçesi ile 5473 Sayılı Kanun uyarınca belirlenmiş bir
artış olduğu halde, maaş nakil ilmühaberinde işleme alınmayan ve noksan
düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini ve nakil olduğu kuruma
bildirilmesini, noksan ödenen ek ödeme fark tutarlarının doğuş tarihinden
itibaren faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiğini, Karaman İl Telekom
Müdürlüğünün 20 Ocak 2011 tarihli ve 195 sayılı yazısı ile tebliğ edilen
40+40 TL ek zamla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Mali Kontrol Genel
Müdürlüğünün 08.05.2006 tarihli, 8021 sayılı yazısı gereğince Devlet
Personel Başkanlığına bildirim ücretine eklenmesine dair talebinin reddinde
karar verildiği belirterek, söz konusu işlemin iptali ile zararının tazmini
istemiyle idari yargıda dava açmıştır. Konya 1.
İdare Mahkemesi: 18.03.2011 gün ve E:2011/340, K:2011/343 sayılı kararında
özetle davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Karaman
İş Mahkemesi: 03.04.2012 gün ve E:2011/118, K:2012/66 sayılı kararında
özetle; davanın esastan reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
04.02.2013 gün ve E:2012/11810, K:2013/1650 sayılı ilamı ile özetle
“...Mahkemece davanın HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” nedeniyle aynı kanunun 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine
karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek davanın reddine
karar verilmesi hatalıdır.” demek suretiyle hükmün bozulmasına karar
vermiştir. Karaman
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyduktan sonra 10.12.2013 gün ve
E:2013/82, K:2013/247 sayılı kararı ile özetle, davanın idari yargı yerinde
görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.04.2014 gün ve E:2014/1470, K:2014/7493 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacının istemi üzerine, adli yargı dosyasının, son görevsizlik
kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasına ilişkin evrak da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dâhil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010
(Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekom’da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Karaman İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Karaman İş
Mahkemesinin 10.12.2013 gün ve E:2013/82, K:2013/247 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 24-ESAS NO : 2014/730 KARAR NO : 2014/785 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Uyuşmazlık
Mahkemesince, aynı işleme karşı idari yargı yerinde daha önce açılan dava
sebebiyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında, görevli
mahkeme belirlenerek, adli yargı yerince verilen gö-revsizlik kararının
kaldırılmasına karar verildiği anlaşıldığından, idari yargı yerinde ikinci
kez açılan dava nedeniyle ikinci kez oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında,
aynı gerekçelerle adli yargı yeri görevli oldu-ğundan, yeniden karar
verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1-A.G. 2-Diyarbakır Protestan Kilisesi Derneği Vekili : Av. I.Ç. Davalı :
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü O L A Y
: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Diyarbakır Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğünün 22.1.2013 gün ve …37488 sayılı kararıyla, J.I.M. isimli
yabancı uyruklu kişiyi Protestan Kilisesinde izinsiz ve kaçak olarak
çalıştırdığından bahisle, Diyarbakır Protestan Kilisesi Derneği Yönetim
Kurulu Başkanı davacı A.G. adına 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanun’un 21/3. maddesi uyarınca 6.795,00 TL idari para cezası
verilmiştir. Davacılar
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulun-muştur. DİYARBAKIR
1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430
sayıyla; 5326 sayılı Kanun uyarınca davanın görüm ve çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görev nedeniyle başvurunun reddine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacılar vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır. DİYARBAKIR 1. İDARE MAHKEMESİ: 3.9.2013 gün ve
E:2013/2411, K:2013/907 sayıyla; 4817 sayılı Kanun’da idari para cezasına karşı
başvuru yolu düzenlenmediğinden Kabahatler Kanunu’na göre davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir. Davacılar vekili, 1.7.2013 tarihinde, aynı istemle idari
yargı yerinde ikinci kez dava açmıştır. DİYARBAKIR 2. İDARE MAHKEMESİ: 16.4.2014 gün ve
E:2013/2355, K:2014/522 sayıyla; 4817 sayılı Kanun’da idari para cezasına
karşı başvuru yolu düzenlenmediğinden Kabahatler Kanunu’na göre davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir. Davacılar vekilinin, Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430 sayılı görevsizlik
kararı ile Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi’nce verilen 16.4.2014 gün ve
E:2013/2355, K:2014/522 sayılı görevsizlik kararı arasında oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının çözümü için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesini talep etmesi
üzerine, idari yargı dosyası, adli yargı
yerine ait dava dosyası da temin edilerek Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu, ancak
Uyuşmazlık Mahkemesince, aynı işleme karşı idari yargı yerinde daha önce açılan
dava sebebiyle oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığında, görevli mahkeme belirlenerek, adli yargı yerince
verilen görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verildiği
anlaşıldığından, idari yargı yerinde ikinci kez açılan dava nedeniyle
ikinci kez oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında, aynı gerekçelerle adli
yargı yeri görevli olduğundan, yeniden karar verilmesine yer olmadığına
karar verilmesinin gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu ancak daha önce Uyuşmazlık Mahkemesince adli yargı
yerince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verildiği
anlaşıldığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin
gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 21. maddesi
üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır. 27.2.2003 tarih ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanun’un “Amaç” başlıklı 1. maddesinde,“ Bu Kanunun amacı, yabancıların
Türkiye'deki çalışmalarını izne bağlamak ve bu yabancılara verilecek
çalışma izinleri ile ilgili esasları belirlemektir” denilmiş; 21. maddesinde, idari para cezasının hangi hallerde
verileceği ve verilecek idari para cezası miktarları belirtildikten sonra, bu
Kanunda öngörülen idari para cezalarının gerekçesi belirtilmek suretiyle
Bakanlık bölge müdürlüğünce ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre tebliğ edileceği, idari para cezalarının tebliğ tarihinden
itibaren yedi gün içinde vergi daireleri veya mal müdürlüklerine ödeneceği,
ilgililerin cezaya bu süre içinde yetkili sulh ceza mahkemesi nezdinde
itiraz edebilecekleri, başvurunun, cezanın takip ve tahsilini
durdurmayacağı öngörülmüşken, bu madde, 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı
Kanun’un 499. maddesiyle, “18 inci maddeye göre
bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen bağımsız
çalışan yabancı ile yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için
ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan yabancıya beşyüz Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işveren veya
işveren vekillerine her bir yabancı için beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Bu durumda, işveren veya işveren vekili yabancının ve varsa
eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli
masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda sayılan fiillerin tekrarı
hâlinde idarî para cezaları bir kat artırılarak uygulanır. Bu Kanuna göre verilmiş çalışma izni olmaksızın bağımsız
çalışan yabancıya ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve varsa
işyeri veya işyerlerinin Bakanlık bölge müdürlerince kapatılması kararı
alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili valiliğe bildirilir. Tekrarı hâlinde, varsa işyeri veya işyerlerinin kapatılmasının
yanı sıra idarî para cezası bir kat artırılarak uygulanır. Bu Kanuna göre idarî para cezası ile
cezalandırılan bağımlı veya bağımsız çalışan yabancılar ile yabancı çalıştıran
işverenler İçişleri Bakanlığına bildirilir” şeklinde değiştirilmiştir. 5728 sayılı Kanun
hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Olayda,
davanın, para cezasının kaldırılması istemiyle açıldığı; 4817 sayılı
Yaban-cıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle idari
para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği
anlaşılmıştır. 1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
" (1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır." denilmiştir. 19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4817 sayılı
Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun’un 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu,
bu nedenle Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği anlaşılmış ise de; Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin D.İş
No:2013/430 sayılı dosyası ve bu dosya içinde bulunan Uyuşmazlık Mahkemesinin
30.12.2013 gün ve E:2013/1832,K:2013/2035 sayılı kararına konu Mahkememizin
2013/1832 sayılı esasına kayıtlı dava dosyasının incelenmesinden, davacılar
vekilinin, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Diyarbakır Çalışma ve İş
Kurumu İl Müdürlüğünün 22.1.2013 gün ve …37488 sayılı kararıyla, J.I.M.
isimli yabancı uyruklu kişiyi Protestan Kilisesinde izinsiz ve kaçak olarak
çalıştırdığından bahisle, Diyarbakır Protestan Kilisesi Derneği Yönetim
Kurulu Başkanı davacı A.G.adına verilen 6.795,00 TL idari para cezasının
iptali istemiyle Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’ne yaptığı itiraz
üzerine, Mahkemece 23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430
sayıyla görevsizlik kararı verilmesi üzerine, aynı istemle idari yargı
yerinde açtığı davada da, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nin 3.9.2013 gün ve
E:2013/2411,K:2013/907 sayılı kararıyla görevsizlik kararı verildiği ve
davacılar vekilinin dosyanın görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderil-mesini istemesi üzerine, Mahkememize
gönderilen dava dosyasında, Mahkememizce, 30.12.2013 gün ve E:2013/1832,
K:2013/2035 sayı ile davada adli yargının görevli olduğuna, bu nedenle
Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen 23.5.2013 gün ve D.İş
No:2013/430, D.İş K:2013/430 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verildiği; Diyarbakır
2. İdare Mahkemesi’nin E:2013/2355 sayılı dava dosyasının incelen-mesinden,
davacılar vekilinin aynı işlemle ilgili olarak ikinci kez idari yargı
yerinde dava açtığı, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi’nce 16.4.2014 gün ve
E:2013/2355, K:2014/522 sayıy-la görevsizlik kararı verildiği, davacılar
vekilinin bu kez, bu kararlar
arasında oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının çözümü için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönde-rilmesini istemesi üzerine, idari yargı dosyasının, adli yargı
yerine ait dava dosyası da temin edilerek Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, Mahkememizce, aynı işleme karşı idari yargı
yerinde daha önce açılan dava sebebiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan olumsuz görev uyuş-mazlığında, görevli
mahkeme belirlenerek, Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430 sayılı görevsizlik
kararının kaldırıl-masına karar verildiği anlaşıldığından, ikinci kez açılan
dava nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında, açıklanan nedenlerle
adli yargı yeri görevli olduğundan, yeniden karar verilmesine yer
olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ : Uyuşmazlık Mahkemesi’nce, aynı işleme karşı
idari yargı yerinde daha önce açılan dava sebebiyle önüne gelmiş bulunan olumsuz görev uyuşmazlığında, görevli
mahkeme belirlenerek, Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430 sayılı görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşıldığından, ikinci kez açılan
dava nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığında, açıklanan nedenlerle
adli yargı yeri görevli olduğundan, yeniden KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 25-ESAS NO : 2014/733 KARAR NO : 2014/788 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Balıkesir Bakım Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığı’nda astsubay olarak
görev yaparken, kendisine verilen görev kapsamında resmi bir evrakı İzmit’e
götürmek amacı ile bindiği yolcu otobüsünün Bursa İli Karacabey İlçesi
yakınlarında devrilmesi ile meydana gelen kaza neticesinde yaralanan
davacının, olay nedeni ile uğradığı maddi ve manevi zararın davalıdan
tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk. K A R A R Davacı : İ.E. Vekili :
Av. M.S.A. Davalı :
Milli Savunma Bakanlığı Vekili :
Av. S.T. O L A Y :Davacı
dava dilekçesinde özetle, davacının Balıkesir Bakım Okulu ve Eğitim Merkez
Komutanlığı’nda Kademeli Başçavuş olarak görev yaptığını, 09.03.2011 günü
kendisine verilen görev kapsamında resmi bir evrakı İzmit’e götürmek amacı
ile 41……. plakalı yolcu otobüsüne bindiğini, aracın Bursa İli Karacabey
İlçesi yakınlarında devrilmesi ile meydana gelen kaza neticesinde
yaralandığını, boynunda iki adet kırık oluştuğunu, riskli olması nedeni ile
ameliyat olamadığını ve uzun süredir bu yaralanmanın neden olduğu ağrılar
ile yaşadığını, 15.03.2011 tarihli Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık raporu
ile kendisine 2 ay istirahat verildiğini, süre bitiminde tekrar istirahat
rapor verildiğini ve neticede 2011 yılının eylül ayında görev
başlatıldığını, davacının meydana gelen kaza nedeni ile gerek maddi ve
gerekse manevi olarak zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile 1.000 TL maddi ve 25.000 TL manevi zararın olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tazminine
karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır. Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi 09.10.2012 gün ve
2012/172 Esas, 2012/417 Karar sayılı kararında ; “ Davacının tazminat
isteği idari karar ve eylemlerden doğan zarar niteliğinde bulunduğundan
bunların ödetilmesi istekleri de 11.02.1959 gün ve 17/15 sayılı Yargıtay
içtihadı Birleştirme Kararı’nın 11.bendi gereğince tam yargı davasının
konusunu oluşturduğunu, idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu
meydana gelen zararlardan dolayı ise İdari Yaralama Usulü Yasasının 2/1-b
maddesi gereğince idareye karşı idari Yargı yerinde tam yargı davacı
açılması gerektiğinden davaya bakmak mahkememizin görevi dışında kalıp
İdare Mahkemesi’nin görevine girdiğinden Yargı yolu itibariyle mahkememizin
görevsizliğine, bu nedenle dava dilekçesinin reddine” şeklindeki gerekçesi
ile davanın idari yargının görev alanına girdiğini belirterek görev
yönünden davanın reddine karar vermiş, davacı vekilinin temyiz talebi
üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 22.02.2013 gün ve 2013/2192 Esas,
2013/3091 Karar sayılı kararı ile yerel mahkeme kararı onanmış, davacı vekilinin
karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 12.06.2013 gün ve 2013/8430 Esas,
2013/11265 Karar sayılı kararı ile reddedilmiş ve bu şekilde verilen karar
22.02.2013 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi’nde dava açmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi;
11.09.2013 gün ve 2013/2829 GENSEK, 2013/1065 Esas, 2013/1035 Karar sayılı
kararı ile; “19.01.2011 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6099 sayılı
Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun
14'üncü maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110'uncu
maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek; Görevli ve Yetkili Mahkeme'
Madde 110; "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez, 2918 sayılı
Kanuna eklenen Geçici Madde 21; Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek idare Mahkemesinde açılmış davalara uygulanmaz.
hükmünü düzenlemiştir. Bu yasal mevzuat çerçevesinde davacının durumu
incelendiğinde; davacı Bak.Kademeli Bşçvş İ.E.'in 09.03.2011 tarihinde
Balıkesir Bursa karayolu üzerinde meydana gelen trafik kazasında
yaralandığı, 19 01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun ile
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110'uncu maddesinde yapılan
değişiklikle davacı tarafından 29.01.2013 tarihinde açılan bu davanın görev
ve çözüm yerinin mahkememiz olmayıp adli yargı olduğu sonucuna
varılmıştır.” şeklindeki gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve davacı vekilinin karar düzeltme talebi de aynı Dairenin
19.03.2014 gün ve 2013/4212 Gensek, 2014/462 Esas, 2014/380 Karar sayılı
kararı ile reddedilmiş, bu şekilde verilen karar kesinleşmiştir. Davacı vekili tarafından, askeri idari
yargı ve adli yargı yerleri arasında oluştuğu ileri sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi için başvuruda bulunmuş; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nce adli yargı
dosyası da temin edilmek sureti ile dosya asılları talep doğrultusunda
Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
adli ve askeri idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esası
incelenmelidir. Ayrıca
her ne kadar; Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 09.10.2012 gün ve
2012/172 Esas, 2012/417 Karar sayılı kararı ile davada genel idari yargının
görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı verdiği, bunun üzerine
davacının genel idari yargıda dava açması gerekirken Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi’nin
de 11.09.2013 gün ve 2013/2829 Gensek, 2013/1065 Esas, 2013/1035 Karar
sayılı kararı ile davada adli yargının görevli olduğunu belirterek,
görevsizlik kararı verdiği; bu itibarla adli yargı ile askeri idari yargı
arasında 2247 sayılı Kanun’un 14. Maddesi anlamında karşılıklı görevsizlik
kararı şartının oluşmadığı tespit edilmiş ise de; Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin dosyada adli yargı yerini görevli göstermesi, adli yargı
merciinin de kendisini davaya bakmada görevli görmemesi nedenleri ile gerek
usul ekonomisi ve gerekse makul sürede yargılanma hakkı yönünden, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ve AYİM Savcısı Halit ÜNKAZAN’ın
davada adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava;
davacının Balıkesir Bakım Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığı’nda Kademeli
Başçavuş olarak görev yaparken, 09.03.2011 günü kendisine verilen görev
kapsamında resmi bir evrakı İzmit’e götürmek amacı ile bindiği 41 EF 754
plakalı yolcu otobüsünün Bursa İli Karacabey İlçesi yakınlarında devrilmesi
ile meydana gelen kaza neticesinde yaralanması nedeni ile uğradığı maddi ve
manevi zararın davalıdan tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl edilenler tarafından açılacak tam
yargı davalarının görüm ve çözümünün idari yargı yerlerinin görevine
girdiği tartışmasızdır. Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının
aranmayacağı belirtilmiş, 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın
25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynı
hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlem ya da eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi“ ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602
sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır. İdari
eylemin “askeri hizmete ilişkin bulunması”, eylemin kanun ve nizamların
Türk Silahlı Kuvvetlerine tanıdığı yetki ve görevlerin yerine getirilmesi
amacına yönelik olması anlamını taşımaktadır. Askeri nitelikteki idari eylemi
de, askeri kural ve gelenekler çerçevesinde yürütülen askeri hizmet
sırasındaki bir hareket, tutum veya meydana gelen ya da getirilen bir olay
olarak tanımlamak olanaklıdır. İdari
eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” için, eylemin bir asker kişiye
yönelmesi, zarar verici etkilerini bir asker kişinin beden veya mal varlığı
sahasında meydana getirmiş olması gerekir. Olayda,
meydana gelen trafik kazasından dolayı zarar görenin asker kişi olduğunda
şüphe olmadığı; davacının 09.03.2011 günü kendisine verilen görev
kapsamında resmi bir evrakı İzmit’e götürmek amacı ile bindiği 41 EF 754
plakalı yolcu otobüsünün Bursa İli Karacabey İlçesi yakınlarında devrilmesi
ile meydana gelen kaza neticesinde yaralandığı ve hem maddi hem de manevi
olarak zarar gördüğünden bahisle zararının davalıdan tazminini istediği,
tazminat talebine konu zararın askeri kural ve talimatlar çerçevesinde
yürütülen bir hizmet sırasında doğmuş olması ve asker kişinin bedeninde
meydana gelmiş olması birlikte değerlendirildiğinde, davada idari eylemin
askeri hizmete ilişkin bulunması koşulunun da gerçekleştiği anlaşılmıştır. Ancak;
2918 sayılı Kanun’un 110. maddesinde; “(Değişik madde: 11/01/2011-6099
S.K./14.mad.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır./Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir.” şeklindeki düzenleme ile karayollarında
meydana gelen trafik kazalarından dolayı açılacak sorumluluk davalarına
özgü olmak üzere görevli yargı yerinin belirlendiği, aynı kanunun Geçici
21. maddesinde; “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve
ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.” denilmek
sureti ile 2918 sayılı Yasa’nın 110. maddesinin, maddenin yürürlüğe girdiği
19.01.2011 tarihinde sonra açılacak davalara uygulanacağının açıklığa
kavuşturulduğu, davacının uyuşmazlığa konu olaya ilişkin olarak Ankara 13.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 29.03.2012 tarihinde dava açtığı görülmekle;
geçici 21.madde nazara alındığında 2918 sayılı Yasa’nın 110. maddesinin
somut olaya uygulanacağı tartışmasızdır. Ayrıca,
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da
adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde
idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,
genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk
alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari
yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının
görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin
bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine
bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu
yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin
gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya
adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği
giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul
belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen
kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı
bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
13.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 09.10.2012 gün ve 2012/172 Esas, 2012/417
Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye
Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi. KARŞI OY Resmi evrakın İzmit’e götürmek üzere görevlendirilen
davacının 09.03.2011 günü bindiği 41 EF 754 Plakalı araçta geçirdiği kaza
sonucunda yaralandığı, maddi manevi zarara uğradığı iddiasıyla davalı idare
aleyhinde tazminat davası açılmıştır. Adli ve Askeri İdari Yargı organlarınca
karşılıklı görevsizlik kararlan verilmesi üzerine görevli yargı kolunun
belirlenmesi için dosyanın gönderildiği Yüksek Mahkemece yapılan inceleme
sonucu “Uyuşmazlığın 2918 sayılı yasadan kaynaklandığı, 2918 sayılı yasanın
110. maddesi gereğince uyuşmazlığın çözümünün Adli Yargının görev alanında
bulunduğu” gerekçesiyle Adli Yargının görevli olduğuna oy çokluğu ile karar
verilmiştir. Sayın çoğunluğun, uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum. T.C. Anayasanın 157. maddesinde “Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinin, Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile
asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin İdari işlem ve
eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece
mahkemesi”olduğu, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanunun 2508 sayılı yasa ile değişik 20. maddesinde “Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinin Türk Milleti adına askeri olmayan makamlarca
tesis edilmiş olsabile asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete
ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece
mahkemesi olarak yargı denetimini yapacağı”, Yasanın 21. maddesinde de “20.
madde de belirtilen kişileri ilgilendiren ve Askeri hizmete ilişkin İdari
işlem ve eylemden dolayı açılacak iptal ve tam yargı davalarının doğrudan
doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesince çözümlenip karara
bağlanacağı” düzenlenmiştir. Somut uyuşmazlıkta, davalı idarenin
gerekli ve yeterli tedbirleri almadığı iddiasına dayalı olarak tam yargı
davası açılmıştır. Oluş, dava dilekçesindeki nitelendirme
ve açıklanan yasal düzenlemeler karşısında asker kişiyi ilgilendiren,
askeri hizmete işleyiş ve yürütülmesindeki varsa kusurun belirleneceği dava
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanında kalmaktadır. Sayın çoğunluk, Adli Yargıyı görevli
kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md.
hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasındş
çıkan görev uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün
bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kararlarını, karara dayanak
almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa
Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red karan
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri,
İdare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit
pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa
Hukuku Prof. Dr. Ergun Özbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir
kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara
uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken
yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun
maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- İdari ve Askeri
Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, İdari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa
edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını
benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında
yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı
T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri
bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen
T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa
Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev
uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün
tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik karannın bulunmaması, diğer yargı kollan ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Hizmetin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 26-ESAS NO : 2014/734 KARAR NO : 2014/789 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Adli
Yargıda: Davacı :
B.B. Vekili :
Av. E.Ü. Davalılar
: 1-Korgan Belediye Başkanlığı 2- M.Y. Vekilleri
: Av. H.C. İdari
Yargıda: Davacılar
: 1-Kendi Adına Asaleten Vesayeti ve Velayeti Altında Bulunan Kısıtlılar
S.B. ve A.B.
Adına Vekaleten M.B.,2-G.Y.,3-M.B.,4-N.A.,5-Ö.P.,6-K.B.,7-T.B.,8-Y.D. Vekili :
Av. E.Ü. Davalı :
Korgan Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. M.K. O L A Y :
Davacı B.B.vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 52……. plaka sayılı
aracın; davalı Korgan Belediye Başkanlığının C. marka iş makinasının
maliki, diğer davalı M.Y.’nın ise iş makinesinin kullanıcısı olduğunu;
3.10.2011 tarihinde M.Y. yönetiminde bulunan iş makinesi ile Korgan Aşağı
Köy Mahallesi girişinde kontrolsüz olarak yol çalışması yaptığı bir anda,
trafik kurallarına aykırı bir şekilde geri geri manevra yaptığı sırada
Korgan istikametinden Aşağıköy istikametine seyir halinde duran Adnan
Çağman sevk ve idaresindeki, müvekkile ait 52……. plaka sayılı aracın sol
yan kısmına boydan boya kendi kullandığı aracın sağ arka yan ve sağ arka
teker kısmı ile vurması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş
olduğunu; kaza sonucunda müvekkilinin aracında 2.951,00TL.lik bir hasar
meydana geldiğini; kazanın oluşumunda, olay tarihi ve yerinde Korgan
Emniyet Amirliği Trafik şubesince tutulan trafik kazası tespit tutanağından
da anlaşılacağı üzere, Korgan Belediye Başkanlığı’na ait iş makinesinin kullanıcısı
M.Y.’nın sorumlu ve asli olarak kusurlu olduğunu; yine Korgan Belediye
Başkanlığının da çalışma yapılan yerde gerekli işaret ve işaretçi
bulundurmadığından dolayı kusurlu olduğunu; müvekkilinin aracını kullanan
kişiye atfedilecek herhangi bir kusurun söz konusu olmadığını; kaza
nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını ifade ederek; müvekkilinin
aracında gerçekleşen 2.951,00-TL'lik maddi hasar ile şimdilik 250,00TL
değer kaybı zararı olmak üzere toplam 3.201,00 TL’nin fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla olay tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesi istemiyle 1-Korgan Belediye Başkanlığı, 2- M.Y.’ya karşı
12.10.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır. Dava devam ederken davacı 12.9.2012 tarihinde
ölmüştür. KORGAN
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:20.12.2012 gün ve E:2011/114, K:2012/197 sayı ile,
dava dilekçesi ile davalıların cevap dilekçelerine yer verdikten sonra,
“(…)GEREKÇE : Yanlar arasındaki uyuşmazlık; davalı Belediye Başkanlığı'nın
kaza tespit tutanağında kroki edilmiş şekli ile Y.B. ile R.A.’nın
ikametleri arasında kalan virajda davalı belediyeye ait iş makinesinin
gevşek malzeme serimi (çakıl-kum)yaptığı esnada geri geri manevra yaparken
davacıya ait 52 DD 957 plakalı araca maddi zarar verdiği, iş makinesini
kullanan M.Y.'nın manevrayı düzenleyen genel şartlara uymadığından,
Belediye Başkanlığı'nın ise çalışma yaptığı yerde gerekli şartlara uygun
işaretleme ve işareti bulundurmadığından kusurlu olduğundan bahisle oluşan
2951,00 TL maddi zararın tazmini istemi ile açılan davadan
kaynaklanmaktadır. Olayımıza
ışık tutacak nitelikte olan Yargıtay 17.HD.nin 2010/4458 E,2011/323 K
sayılı 24/01/2011 tarihli kararında "...Davacı vekili, müvekkili
şirkete kasko sigortalı aracın, davalıların sorumluluğundaki yolda çalışma
yapılırken gerekli güvenlik tedbirleri alınmadığından hasarlandığını
belirterek, sigortalısına ödediği 8.670.00 TL'nin, 02.03.2007 ödeme
tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve
müteselsilen tahsiline karar verilmesi talep etmiştir. Davalı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili, yargı yolu ve husumet
itirazında bulunup, kusuru ve tazminat miktarını kabul etmediklerini
bildirerek, davanın reddini savunmuştur. Davalı T
İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, yol yapımı sırasında gerekli tüm
tedbirlerin alındığını, kazada sürücünün kusurlu olduğunu bildirerek,
davanın reddini savunmuştur. Mahkemece,
toplanan delillere, benimsenen bilirkişi raporuna ve kusur durumuna göre,
davanın kısmen kabulü ile, 6.262.36 TL'nin, ödeme tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazla istemin
reddine karar verilmiş; hüküm, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay
17. Hukuk Dairesi Kararı: Dava, TTK'nın 1301. maddesinden kaynaklanan
rücuen tazminat istemine ilişkindir. Belediyeler
kamu tüzel kişileri olup, görmekle yükümlü bulundukları kamu hizmetleri
sırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı sorumlulukları özel
hukuk hükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerinin, yasalar tarafından
kendilerine verilen görev ve yetkileri kullanırken oluşan zararlar niteliği
itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanmakta olup, bu zararların tazmini
amacıyla anılan idarelere karşı hizmet kusurlarına dayanılarak idari Yargılama
Usulü Hakkındaki Kanunun 2. maddesi hükmü uyarınca, idari yargı yerinde tam
yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir. Somut
olayda, davalı belediye aleyhine hizmet kusuruna dayanılarak dava açıldığından,
mahkemece, adli yargının yargı yolu bakımından görevsiz bulunması
nedeniyle, davalı belediye yönünden dava dilekçesinin reddine karar
verilmesi gerekirken, yazılı şekilde uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm
kurulması doğru değildir. Bozma
neden ve şekline göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir...
"hükümlerine yer verilmiştir. Bilindiği
üzere 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 10/b maddesinin fıkrasında
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almak, aldırmak ve denetlemek belediyenin görevidir. 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 10/b maddesi gereğince, bu mecburi kamu
görevinin yerine getirilmemesi nedeniyle meydana gelen zararlar, kamu
görevi ile ilgili olup, hizmet kusuru sonucu doğmuş olacağından, bu durum
belediyeye karşı açılan tazminat (tam yargı) davasının çözümlenme yeri
idari yargı merciidir. Davacı
yan dava dilekçesi ile davalı olarak iş makinesi sürücüsünü de göstermiş ve
iş makinesi sürücüsünün manevra kurallarına aykırı davrandığını iddia
etmiştir. Somut olayda mahkememizi aydınlatacak kamu görevlisinin görevini
yaparken kusurlu davranışta bulunmasının hizmet kusuru mu yoksa, hizmetten
ayrılabilen kişisel kusuru mu olacağının tespitidir. Kamu kurumları kamu
hizmeti yaparlar. Ancak kamu kurumları tüzel kişilik olduklarından ve bu
kişilik maddi değil soyut bir kişilik olduğundan, kamu hizmetini bizzat
yerine getiremezler. Kamu hizmeti, gerçek kişi konumunda olan kamu
görevlileri ve bunların kullandıkları araç ve gereçlerle yerine getirilir.
Bunun sonucu olarak kamu görevlilerinin veya bunların kullandıkları araç ve
gereçlerin kusur, ihmal ve hatalarından dolayı kamu hizmetinin yerine
getirildiği sırada kişilerin zarar görmesi halinde meydana gelecek kusur
kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Burada, kamu görevlisinin
hizmetten ayrılabilen kişisel kusurundan bahsetmek kesinlikle mümkün
değildir. Kamu
görevlisinin buradaki kusuru hizmet kusurunu oluşturur. Hizmetten
ayrılabilen kişisel kusur ise kamu hizmeti ile ilgisi olmayan kamu
görevlisinin özel hayati ile tamamen özel tutum ve davranışlarından
kaynaklanan bir kusurdur. Somut olayda davalı M.Y.'nın belediyenin yol
yapımı(hafriyat serimi) işini olay anında yürüttüğü, kamu hizmeti verdiği,
bu esnada davaya konu kazanın meydana geldiği, bu kazanın davalı özel
şahsın özel hayatı ile özel tutum ve davranışlarından kaynaklanmadığı
açıktır. 657
sayılı Devlet Memurları Yasası’nın (kişilerin uğradıkları zararlar başlıklı)
13. maddesinde; kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak
uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel
aleyhine DEĞİL ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Borçlar
Yasası’nın (Haksız muamelelerden doğan borçlar başlıklı) 41/1 maddesinde;
gerek kasten gerek ihmal ve teseyyüp yahut tedbirsizlik ile haksız bir
surette diğer kimseye bir zarar ika eden şahıs o zararın tazminine mecburdur. Anayasa’nın
129/5 maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın 13. maddesinin
Borçlar Yasası’nın 41/1 maddesi ışığında yorumlayarak kamu görevlileri
aleyhine kişisel kast ve kusurlarının varlığı halinde Adli Yargı’da dava
açılabileceğinin kabulü mümkün değildir. Zira: Borçlar Yasası’nın 41/1
maddesi genel bir hüküm olup, yine genel olarak “zarar ika eden şahsı” esas
almış olup, kamu görevlisi veya memurdan bahsetmemektedir. Bir
konuda hem genel hüküm, hem de özel hüküm varsa, o takdirde özel hükümlere
üstünlük verilerek uygulama yapılması hukukun temel prensiplerindendir. Yukarıda
açıklanan Anayasa’nın 129/5 ile 657 Devlet Memurlara Yasası’nın 13. maddesi
karşısında Borçlar Yasası’nın 41/1 maddesi esas alınarak kamu
görevlilerinin kast ve kusurlarından dolayı kamu görevlileri aleyhine dava
açılabileceğinin yorum yoluyla kabul edilmesi de mümkün değildir.
Anayasa’nın 129/5 maddesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın 13.
maddesi, yorum gerektirmeyecek kadar açık, net ve amirdir. Sonuç
olarak kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri
kasıtlarından ve kusurlarından dolayı doğan tazminat davalarında kamu
görevlilerinin aleyhine değil ancak kamu idaresi aleyhine dava
açılabileceğinin kabulü gerekir. Bu nedenle de davalı M.Y. yönünden davanın
husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir. Yapılan
tüm bu açıklamalar ışığında aşağıda yazılı hüküm fıkrası oluşturulmuştur. HÜKÜM :
Ayrıntıları yukarıda gerekçede açıklandığı üzere; A)Davalı
Belediye Başkanlığı yönünden : Dava
dilekçesinin görev yönünden REDDİNE, Yanlar
arasındaki çekişmenin niteliğine göre çekişmenin görülüp çözümleneceği
yerin idari yargı yeri olmasına göre Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Davacı
tarafın idari yargı yerinde dava açmakta MUHTARİYETİNE, B Davalı
M.Y. yönünden davanın husumet yokluğundan REDDİNE,(…)” demek suretiyle
davalılardan Korgan Belediye Başkanlığı yönünden görevsizlik kararı vermiş;
bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. B.B.’in
mirasçıları olan davacılar, 1-Kendi Adına Asaleten Vesayeti Ve Velayeti
Altında Bulunan Kısıtlılar S.B.Ve A.B.Adına Vekaleten M.B., 2-G.Y., 3-M.B.,
4-N.A., 5-Ö.P., 6-K.B., 7-T.B. ve 8-Y.D.’in vekili bu kez; aynı somut olay
nedeniyle, müvekkilinin aracında gerçekleşen 2.951,00 TL’lik maddi hasar
ile 1.000,00 TL değer kaybı zararı olmak üzere toplam 3.951,00 TL’nin olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle
Korgan Belediye Başkanlığına karşı, 12.12.2013 tarihinde idari yargı
yerinde dava açmıştır. ORDU
İDARE MAHKEMESİ:5.2.2014 gün ve E:2013/218, K:2014/156 sayı ile, “(…) Dava;
davalı idareye ait iş makinesinin 03.10.2011 tarihinde davacıların miras
bırakanı B.B.'e ait olan araca çarpması sonucu oluşan 1.000,00 TL değer
kaybını ve sözkonusu araçta oluştuğu belirtilen 2.951,00 TL hasar bedelinin
fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere olay tarihinden itibaren
işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/3.maddesinde “görev” ilk
inceleme konuları arasında sayılmış olup, anılan Kanunun 15.maddesinin 1/a
bendinde de; adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan
davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır. Dava
dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davalı idare personeli olan sürücü
M.Y. yönetimindeki tescilsiz iş makinasının Ordu İli, Korgan İlçesi,
Aşağıköy Mahallesi girişinde, davacıların miras bırakanı B.B.'e ait olan
52……. plakalı araca çarpması sonucunda araçta maddi hasar oluştuğu,
sözkonusu kazanın davalı idare personelinin sevk ve idaresindeki iş
makinasını trafik kurallarına aykırı olarak kontrolsüz bir biçimde
kullanması nedeniyle oluştuğundan bahisle, 1.000,00 TL değer kaybının ve
sözkonusu araçta oluştuğu belirtilen 2.951,00 TL hasar bedelinin fazlaya
ilişkin hakkı saklı kalmak üzere olay tarihinden itibaren işletilecek yasal
faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istemiyle
bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde "İşleteni
veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından
dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya
şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer
mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; kuralına yer verilmiştir. Belirtilen
yasa değişikliği ile 2918 sayılı yasa kapsamında açılacak sorumluluk
davalarının adli yargı yerinde çözümlenmesinin öngörüldüğü, başka bir
anlatımla idareye ait olan veya idarece işletilen motorlu araçların yol
açtıkları kazalar nedeniyle doğduğu ileri sürülen zararlar dahil olmak
üzere, 2918 sayılı yasa ile öngörülen yükümlülüklere aykırı davranıldığı
iddiasıyla açılacak tüm sorumluluk davalarının adli yargıda çözümlenmesinin
amaçlandığı anlaşılmaktadır. Belirtilen yasa değişikliği sonrasında adli ve
idari yargı yerleri arasında çıkan görev uyuşmazlıklarıyla ilgili olarak
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü tarafından 2012 yılında verilen
kararlarda da, motorlu araç kazaları nedeniyle oluşan zararların oluşumunda
idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle kamu idareleri aleyhine
açılan davalarda adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Örneğin 12.02.2013 tarih ve 28557 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 24.12.2012 tarih ve
E:2012/539, K.2012/436 sayılı kararı ile, sinyalizasyon hatası nedeniyle
iki aracın çarpışması şeklinde gerçekleşen kaza sonucu oluşan 12.550 TL.
maddi zararın tazmini istemiyle açılan davada, "Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesinin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli
bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır." gerekçesine yer
verilmek suretiyle adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı
kaldırılmıştır. Bu
duruma göre, bakılan dava yukarıda aktarılan yasal düzenlemeler ve mahkeme
kararları kapsamında değerlendirildiğinde, bakılan davada tazmini istenilen
zararların bir trafik kazasından doğduğu, kaza sonrasında düzenlenen kaza
tespit tutanağında, kazanın davalı idareye ait olan aracın 2918 sayılı
Yasada yer alan kurallara aykırı olarak kullanılması sonucu oluştuğunun
belirtildiği, dolayısıyla bakılan davanın idarece işletilen bir aracın
işletilmesinden doğduğu ileri sürülen bir zararın tazmini amacıyla açıldığı
ve davanın 2918 sayılı yasadan kaynaklanan bir yükümlülüğün yerine
getirilmemesi iddiasına dayanılarak açılan bir dava niteliğinde olduğu, bu
nedenle davanın görüm ve çözümünde adli yargı düzeninin görevli olduğu
sonucuna ulaşılmaktadır. -Davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca
GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,” demek suretiyle görevsizlik kararı vermiş, bu
karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davacı vekilince adli ve idari
yargı yerlerinde açılan davalarda, davacıların ve davalıların farklı
gösterilmesi nedeniyle; 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın
“tarafları, konusu ve sebebinin aynı” olması koşulunun öngörülmüş bulunması
karşısında, adli ve idari yargı yerleri arasında davalı Korgan Belediye
Başkanlığı aleyhine açılan dava yönünden görev
uyuşmazlığın doğduğu; adli yargı yerinde davacı olan B.B.’in, dava devam
ederken vefat etmesi; idari yargı yerinde ise adıgeçenin mirasçılarının
davacı olarak gösterilmesi karşısında; davacıların ortak olması koşulunun
da gerçekleştiğini kabul etmenin uygun olacağı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde (Korgan Belediye
Başkanlığı aleyhine açılan dava yönünden) olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
ekinde adli yargı dosyasının onaylı örneği ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi isteminden
ibarettir. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak
ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dava
dosyalarının incelenmesinden, davalı idare personeli olan sürücü M.Y.
yönetimindeki iş makinasının, Ordu İli, Korgan İlçesi, Aşağıköy Mahallesi
girişinde, (adli yargı yerinde davacı olup daha sonra vefat eden B.B.’e;
idari yargı yerinde ise adıgeçenin mirasçıları olan davacılara ait olan) 52
DD 957 plakalı araca çarpması sonucunda araçta maddi hasar oluştuğu, söz
konusu kazanın davalı idare personelinin sevk ve idaresindeki iş makinasını
trafik kurallarına aykırı olarak kontrolsüz bir biçimde kullanması, yine
Korgan Belediye Başkanlığının da çalışma yapılan yerde gerekli işaret ve
işaretçi bulundurmaması nedeniyle oluştuğundan bahisle, sözkonusu araçta
oluştuğu belirtilen zararın yasal faiziyle birlikte davalı idarece
ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının
görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin
bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine
bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu
yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Korgan Asliye Hukuk Mahkemesi kararının; “Davalı Belediye
Başkanlığı yönünden: Dava dilekçesinin görev yönünden REDDİNE” ilişkin
kısmının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Korgan Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2011/114,
K:2012/197 sayılı kararının; “Davalı Belediye Başkanlığı yönünden: Dava
dilekçesinin görev yönünden REDDİNE” ilişkin kısmının KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 27-ESAS NO : 2014/736 KARAR NO : 2014/791 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Tapu kayıtlarının özenle tutulmadığı, tapu sicil müdürlüğü ve kadastro
müdürlüğünün yaptığı yanlışlık ve hatalar nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen
zararın tazmini istemine ilişkin davanın, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun
1007.
maddesine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :
H.D.Ş. Vekilleri
: Av. R.G. & Av. H.G. Davalı :
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Vekili :
Av. Z.Ç. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Ulubeyler Köyü 242
Ada 79 parsel sayılı taşınmazın, bölgede yapılan kadastro çalışmaları
sırasında 20 senedir nizasız fasılasız zilyetlik gereğince dava dışı E.Ç.
isimli kişi adına tespit edildiğini ve tapuya bu şekilde tescil edildiğini,
kendisinin 2000 yılında dava konusu taşınmazı E.Ç.’den satın aldığını, 2004
yılında Maliye Hazinesi tarafından dava konusu taşınmazın devletin hüküm ve
tasarrufundaki arazilerden olduğu gerekçesi ile tapu iptal ve tescil davası
açıldığını, davanın Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2004/10 Esas sayılı
dosyasında kabul edilerek kesinleştiğini, bu şekilde davaya konu taşınmazın
kendi mülkiyetinden çıktığını ve zarara uğradığını, kendisinin tapu
sicilindeki kayda güvenerek taşınmazı satın aldığını, 4721 sayılı Kanun’un
1007 ve 1023. maddeleri gereğince uğradığı zarardan davalı idarenin sorumlu
olduğunu belirterek; mahkemece yapılacak tespit neticesinde belirlenecek
bedelin tarafına verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır. Gömeç
Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.04.2007 gün ve 2006/81 Esas, 2007/35 Karar
sayılı kararında “Dava; TMK'nın 1007. maddesi gereğince açılmış bulunan
tazminat davasıdır. TMK’nın 1007. maddesi gereğince Devletin
sorumluluğundan söz edilebilmesi için, tapu sicilinin tutulmasında, sicil
muhafızı ya da memurunun hukuka aykırı bir işleminin ve bununla zararlı
sonuç arasında nedensellik bağının varlığı gerekir. Tapu sicilinin
tutulması ile ilgisi olmayan, kanun yolları gösterilmiş ve bu yollara
müracaat suretiyle düzeltilmesi olanakları bulunan kadastro çalışma ve
faaliyetleri sırasındaki işlemler, tapu sicili tutma kavramı içerisinde
mütalaa edilemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.10.1980 gün ve
1978/4-624 Esas, 1980/2478 Karar sayılı kararı ve yine Yargıtay 4. Hukuk
Dairesi’nin 14.03.1988 gün ve 1987/10179 Esas, 1988/2368 Karar sayılı ilamı
bu doğrultudadır. Kaldı ki; nitelikleri itibariyle kamunun yararlandığı,
tescile bağlı olmayan yerler üzerinde imar ve ihya yoluyla özel mülkiyet
kurulamaz, bu tür yerlerin yanlışlıkla tapuya tescili kayıt sahiplerine
mülkiyet hakki vermez ve tapu kaydına güvenerek mal edinenler kanunun
koruyuculuğundan yararlanamazlar. Bu nedenlerle hukuka uygun olmayan
taleple açılmış bulunan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.”
şeklindeki gerekçesi ile davanın esas yönünden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay
4. Hukuk Dairesi; 27.05.2008 gün ve 2007/9964 Esas, 2008/7160 Karar sayılı
kararında; “Davacı, davasını tapu sicilinin tutulmasından doğan zarardan
devletin özel hukuk ilkeleri gereğince sorumluluğunu düzenleyen ayrık
nitelikteki MK'nun 1007. maddesine dayandırmıştır. Bu maddeye göre
Hazine'nin sorumlu tutulabilmesi için zararın tapu sicilinin tutulmasından
kaynaklanmış olması gerekir. Oysa, dava konusu zarara neden olan hatalı
tespit, kadastro çalışmaları sırasında oluşmuştur. Taşınmaz, nitelik ve
zilyetlik koşulu gerçekleşmeden üçüncü kişi adına tespit görmüştür, iddiaya
göre Hazine, devlete ait taşınmazların kadastro tespiti çalışmalarını takip
etmemiş, askı ilanı sonrasında itirazlarını yapmayarak hatalı tescilin
oluşmasına ve bunun sonucunda sicile güvenerek taşınmazı satın alan
davacının yanılmasına neden olmuştur. Şu durumda, Hazine'nin yasalar uyarınca
kendisine verilen bu görevlerini yapmaması sonucu doğduğu ileri sürülen
zarar, ihmali nitelikteki idari eylemden doğmuş olup, bu tür idari eylemlerden
kaynaklanan tazminat davalarının görüleceği yer idari yargı yerleridir.
Mahkemece yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken
işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bu nedenle
hükmün bozulması gerekmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile davada idari
yargının görevli olduğunu belirterek yerel mahkeme kararını bozmuştur. Gömeç
Asliye Hukuk Mahkemesi; 12.11.2008 gün ve 2008/145 Esas, 2008/159 Karar
sayılı kararında; “Dava; TMK' nın 1007. maddesi gereğince açılmış bulunan
tazminat davasıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin bozma ilamında da
açıklandığı üzere; dava konusu zarara neden olan hatalı tespit, kadastro
çalışmaları sırasında meydana gelmiştir. Taşınmaz, nitelik ve zilyetlik
koşulu gerçekleşmeden üçüncü kişi adına tespit görmüştür. İddiaya göre
Hazine, Devlete ait taşınmazların kadastro tespiti çalışmalarını takip
etmemiş, askı ilanı sonrasında itirazlarını yapmayarak hatalı tespitin
oluşmasına ve bunun sonucunda sicile güvenerek taşınmazı satın alan
davacının yanılmasına neden olmuştur. Bu durumda, hazinenin yasalar
uyarınca kendisine verilen bu görevlerini yapmaması sonucu doğduğu ile
sürülen zarar ihmali nitelikteki idari eylemden doğmuş olup, bu tür idari
eylemlerden kaynaklanan tazminat davalarının görüleceği yer idari yargı
yerleridir. Bu itibarla mahkememizin yargı yolu itibariyle görevsiz olması
nedeni ile HUMK. 7, IYUK. 3. ve 9. maddeleri gereğince davanın reddine
karar verilmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiş, Yargıtay 4. Hukuk
Dairesi’nin 25.06.2009 gün ve 2009/7174 Esas, 2009/8557 Karar sayılı kararı
ile onanmış, karara şerh edildiği üzere 15.09.2009 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle, 30.000 TL tazminatın 09.03.2005 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemi ile idari yargıda dava açmıştır. Balıkesir
İdare Mahkemesi; 13.10.2011 gün ve 2009/1096 Esas, 2011/1298 Karar sayılı
kararında; “Olayda, davacı tarafça; taşınmazın mülkiyetlerinden çıkmasının
ve Hazine adına tescil edilmesinin sorumluluğunun devlete ait olduğu, bu
nedenle uğranılan zararın devletçe karşılanması gerektiği ileri sürülmüş
ise de, taşınmazın mahkeme kararı üzerine tescilinin iptal edildiği, bu
kararın ise yargısal bir nitelik taşıdığı için idari bir işlem veya eylem
olarak kabul edilemeyeceği, öte yandan davalı idarenin taşınmazın
tescilinin iptaline ilişkin herhangi bir işleminin de bulunmadığı
görülmektedir. Belirtilen
duruma göre. Asliye Hukuk Mahkemesinin ilâmı sonucu olarak tapu kaydının
iptal edilmesi dolayısıyla uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini
istemiyle açılan davada; davacı tarafından davaya konu olan taşınmazın tapu
kaydına güvenilerek üçüncü bir kişiden satın alınmış olması nedeniyle
yukarıda hükümlülerine yer verilen Medeni Kanun'un 1007'nci maddesi hükmü
uyarınca, tazminat istemine esas olan işlemin dayanağı kararı veren mahkemenin
dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim,
benzer bir olayda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilmiş ve 24.07.2009 tarihli
Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 02.02.2009 gün ve E:2008/88 K:2009/12
sayılı kararda bu yöndedir.” denilmek sureti ile davada adli yargının
görevli olduğu belirtilerek, görevsizlik kararı verilmiştir. Karar davacı
vekiline 14.11.2011, davalı vekiline 04.11.2011 tarihinde tebliğ edilmiş, süresinde
kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Bunun
üzerine davacı vekili, aynı istemle tekrar Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nde
dava açmış, Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Hakimler Savcılar Yüksek
Kurulu’nun 11.06.2012 gün ve 347 karar sayılı kararı ile kapatılması
üzerine, yargılamaya Burhaniye Asliye Hukuk Mahkemesi’nde devam edilmiştir. Burhaniye Asliye Hukuk Mahkemesi; 23.10.2012 gün ve
2012/383 Esas, 2012/484 Karar sayılı kararında;
“Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından; davacı vekili tarafından ikame
edilen dava dilekçesi ile müvekkili tarafından Balıkesir İli Gömeç İlçesi
Akçalar Mevkii Ulubeyler Köyü 242 ada 79 parsel sayılı taşınmazın tapu
kayıtlarına güvenilerek iktisap edilmiş olması ve taşınmazın tapu iptali
yolu ile hiç bir bedel ödenmeksizin Hazine tarafından geri alınması
sebebiyle müvekkilinin uğradığı zararın tazmini talep edilmiş ise de, aynı
taleple ilgili olarak Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi ile Balıkesir İdare
Mahkemesine dava açıldığı ve her iki mahkeme tarafından birbirlerinin
görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verildiği ve her iki
görevsizlik kararının da kesinleştiği, böylelikle dava konusu hakkında
Gömeç ( Kapatılan ) Asliye Hukuk Mahkemesi ile Balıkesir İdari Mahkemesi
tarafından verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması
nedeniyle görev yönünden uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın
çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine dair takdiren
aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.”şeklindeki gerekçesi ile uyuşmazlığın
çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş,
karar davacı vekiline 30.04.2013 tarihinde, davalı vekiline 07.05.2013
tarihinde tebliğ edilmiş, taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı vekili, Burhaniye Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 23.10.2013 tarihli kararında dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verdiğini belirterek; adli ve idari yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
davacının ilk olarak Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nde, 4721 sayılı Kanun’un
1007 ve 1023. maddeleri gereğince uğradığı zararın davalıdan tazmini istemi
ile dava açtığı, davanın Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve
2008/145 Esas, 2008/159 Karar sayılı kararı ile davada idari yargının
görevli olduğuna karar verildiği ve bu kararın kesinleşmesi üzerine
davacının aynı istemlerle bu kez idari yargıda dava açtığı, Balıkesir İdare
Mahkemesi’nin 13.10.2011 gün ve 2009/1096 Esas, 2011/1298 Karar sayılı
kararı ile davada adli yargının görevli olduğu gerekçesi ile karşı
görevsizlik kararı verdiği ve kararın kesinleştiği, bunun üzerine davacı
tarafından tekrar Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açıldığı, Gömeç
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin, Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’nun 11.06.2012
gün ve 347 karar sayılı kararı ile kapatılması üzerine dosyanın Burhaniye
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/383 esasına kaydedildiği, Mahkemenin
23.10.2012 gün ve 2012/383 Esas, 2012/484 Karar sayılı kararı ile, daha
önce aynı taraflar arasında aynı konuya ilişkin olarak Gömeç Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve 2008/145 Esas, 2008/159 Karar sayılı kararı
ve Balıkesir İdare Mahkemesi’nin 13.10.2011 gün ve 2009/1096 Esas,
2011/1298 Karar sayılı kararı nedeni ile oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi gerektiğini belirterek; dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verdiği ve dava dosyasının bu şekilde davacı vekilinin
03.05.2013 tarihli talep dilekçesi ile olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemi ile mahkememize geldiği anlaşılmakla; Burhaniye
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.10.2012 gün ve 2012/383 Esas, 2012/484 Karar
sayılı kararının bir görevsizlik kararı olmayıp, Gömeç Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve 2008/145 Esas, 2008/159 Karar sayılı kararı
ve Balıkesir İdare Mahkemesi’nin 13.10.2011 gün ve 2009/1096 Esas,
2011/1298 Karar sayılı kararı nedeni ile oluşan görev uyuşmazlığının
giderilmesi talebi olduğu, bu nedenle görev uyuşmazlığına konu istemin
Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve 2008/145 Esas, 2008/159
Karar sayılı kararı ve Balıkesir İdare Mahkemesi’nin 13.10.2011 gün ve
2009/1096 Esas, 2011/1298 Karar sayılı kararı yönünde değerlendirilmesi
gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Bu
itibarla adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davacının tapu kayındaki tescile güvenerek satın aldığı Ulubeyler Köyü 242
Ada 79 parsel sayılı taşınmazın, Maliye Hazinesi’nin talebi üzerine Gömeç
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2004/10 Esas, 2004/49 Karar sayılı kararı ile
tapusunun iptal edilerek Maliye Hazinesi adına tescil edilmesi sonucu
uğradığı zararın tazmini istemine ilişkindir. 3402
sayılı Kadastro Kanunu’nun ‘Amaç’ başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı, ülke koordinat sistemine göre
memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak
taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukukî durumlarını
tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu
sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısını oluşturmaktır.”
şeklindeki düzenleme ile kadastro çalışmaları ile ülkenin kadastro ve
topoğrafik haritasının belirlenmesinin amaçlandığı ortaya konulmuştur. 3402
sayılı Kadastro Kanunu’nun ‘ Kadastro Tutanaklarının Kesinleşmesi ve Hak
Düşürücü Süre” başlıklı 12. maddesinde; “30
günlük ilan süresi geçtikten sonra, dava açılmayan kadastro tutanaklarına
ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir. Kadastro müdürü tarafından onaylanarak kesinleşen tutanaklar
ile kadastro mahkemesinin kesinleşmiş kararları; kesinleşme tarihleri
tescil tarihi olarak gösterilmek suretiyle en geç 3 ay içinde tapu
kütüklerine kaydedilir. Bu tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve
tespitlere ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten
sonra, kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamaz ve
dava açılamaz. ( iptal cümle: Anayasa Mah.12.5.2011 Tarih ve 2009/31 E.
2011/77 K. s.k.) Kadastrosu tamamlanan çalışma alanı içerisinde kalan eski
tapu kayıtları, işleme tabi kayıt niteliğini kaybederler. Bu kayıtlara
dayanılarak kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinde işlem yapılamaz. Kesinleşmemiş tutanaklar herhangi bir nedenle tapuya tescil
edilmişse, iddia ve taşınmazın niteliğine bakılmaksızın, taşınmazı tescil
tarihinden itibaren 20 yıl müddetle malik sıfatıyla zilyetliğinde
bulunduranlar ile bunların akdi ve kanuni halefleri açılmış ve açılacak
olan davalarda medeni kanunun tapuya itimat prensibinden yararlanırlar.”
denilmek sureti ile kadastro ekiplerince, ülkenin kadastro ve topoğrafik
sınırlarının belirlenmesi amacı ile oluşturulan tespitlerin askıya
çıkartılacağı ve 30 günlük askı süresince dava açılmaması durumunda bu
tespitlerin kesinleşeceği ve tapu siciline kaydedilecekleri belirtilmiştir. 3402
sayılı Kadastro Kanunu’nun ‘Zaman Bakımından Görev ve Yetki” başlıklı 26.
maddesinde;” Kadastro Mahkemesi; A) 10 uncu maddeye göre kadastro komisyonu tarafından gönderilen
tutanaklara ait davaları, B) 11 inci maddede belirtilen askı ilanı içinde açılan
davaları C) Mahalli hukuk Mahkemelerinden 27 nci madde uyarınca
Kadastro Mahkemesine devredilen dava ve dosyaları, D) Kadastro Mahkemelerine dava açıldıktan sonra, tesbitten
önceki haklara dayanarak, asli müdahil olarak katılanların iddialarına dair
uyuşmazlıkları, İnceler ve karara bağlar. Değişik fıkra: 22/02/2005 - 5304 S.K./7.mad) *1* Kadastro
mahkemelerinde görülen davalarda, 3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi
Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı
Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Aid Daire ve Müesseseler
Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolile Halli Hakkında Kanun hükümleri
uygulanmaz. Kadastro mahkemesinde görülmekte olan bir dava konusu
taşınmaz mal, 40 ıncı madde uyarınca başkasına devredildiği takdirde,
davaya devralan devam eder. Kadastro mahkemesinin yetkisi her taşınmaz mal hakkında
kadastro tutanağının düzenlendiği günde başlar. Bu yetkiyi bölgenin idari
sınırları belli eder. Yeni ilçe kurulup, teşkilatlanarak faaliyete geçmesi
hali hariç, idari kuruluşta yapılan değişiklik sebebiyle daha sonra başka
bir bölgeye bağlanan taşınmaz mallara ilişkin uyuşmazlıklar, kadastroya
başlama gününde yetkili olan kadastro mahkemesi tarafından karara
bağlanır.” şeklindeki düzenleme ile, kadastro tespit tutanaklarının askı
ilanı içinde açılan davalarına Kadastro Mahkemesi’nde bakılacağı, bunların
kesinleşmesinden sonra açılacak davaların ise Kadastro Mahkemesi’nin görev
alanı dışında olduğu açıkça belirtilmiştir. Aynı Kanunun “Kamu
Malları” başlıklı 16. maddesinde; “Kamunun
ortak kullanılmasına veya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerlerle
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlerden: A) Kamu hizmetinde
kullanılan, bütçelerinden ayrılan ödenek veya yardımlarla yapılan resmi
bina ve tesisler, (Hükümet, belediye, karakol, okul binaları, köy odası,
hastane veya diğer sağlık tesisleri, kütüphane, kitaplık, namazgah, cami
genel mezarlık, çeşme, kuyular, yunak ile kapanmış olan yollar, meydanlar,
pazar yerleri, parklar ve bahçeler ve boşluklar ve benzeri hizmet malları)
kayıt, belge veya özel kanunlarına göre Hazine, kamu kurum ve kuruluşları,
il, belediye köy veya mahalli idare birlikleri tüzelkişiliği, adlarına
tespit olunur. B) Mera, yaylak,
kışlak, otlak, harman ve panayır yerleri gibi paralı veya parasız kamunun
yararlanmasına tahsis edildiği veya kamunun kadimden beri yararlandığı
belgelerle veya bilirkişi veya tanık beyanı ile ispat edilen orta malı
taşınmaz mallar sınırlandırılır, parsel numarası verilerek yüzölçümü
hesaplanır ve bu gibi taşınmaz mallar özel siciline yazılır. Bu sınırlandırma
tescil mahiyetinde olmadığı gibi bu suretle belirlenen taşınmaz mallar,
özel kanunlarında yazılı hükümler saklı kalmak kaydıyla özel mülkiyete konu
teşkil etmezler. Yol, meydan, köprü
gibi orta malları ise haritasında gösterilmekle yetinilir. C) Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan kayalar, tepeler, dağlar (bunlardan çıkan
kaynaklar) gibi, tarıma elverişli olmayan sahipsiz yerler ile deniz, göl,
nehir gibi genel sular tescil ve sınırlandırmaya tabi değildir, istisnalar
saklıdır. D) Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan ormanlar, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde,
özel kanunları hükümlerine tabidir.” denilmek sureti ile kadastro tespiti
sırasında sınırlandırmaya tabi tutulacak kamu malları hakkında özel
düzenlemeler yapılmıştır. Aynı Kanunun “Hazine
Adına Tespit ” başlıklı 18. maddesinde; “Yukarıdaki maddelerin hükümleri
dışında kalan ve tescile tabi bulunan taşınmaz mallar ile tarım alanına
dönüştürülmesi veya ekonomik yarar sağlanması mümkün olan yerler Hazine
adına tespit olunur. Orta malları, hizmet
malları, ormanlar ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup da bir kamu
hizmetine tahsis edilen yerler ile kanunları uyarınca Devlete kalan
taşınmaz mallar, tapuda kayıtlı olsun olmasın kazandırıcı zamanaşımı yolu
ile iktisap edilemez.” şeklindeki düzenleme ile hazine adına tescili
gereken malların kazandırıcı zaman aşımı yolu ile iktisap edilmeyeceği
açıkça belirtilmiştir. Diğer taraftan, 4721
sayılı Türk Medeni Kanunun, Tapu Sicili ile ilgili hususların gösterildiği
bölüme ilişkin 997.maddesinde; “Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek
üzere tapu sicili tutulur. Tapu sicili, tapu
kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve
belgeler ile plânlardan oluşur. Sicilin örneği, nasıl
tutulacağı ve yardımcı siciller tüzükle belirlenir.”hükmüne, Aynı Kanunun
“Sorumluluk” başlıklı 1007.maddesinde,“Tapu sicilinin tutulmasından doğan
bütün zararlardan Devlet sorumludur. Devlet, zararın
doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder. Devletin sorumluluğuna
ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür.”
hükmüne yer verilmiş; Tescilin koşullarının
gösterildiği 1013.maddesinde ise, “ Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin
yazılı beyanı üzerine yapılır. Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme
kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.
Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli
belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir.” hükmü yer almıştır. İyi niyetli üçüncü
kişiler yönünden tescilin etkilerini düzenleyen 1023. maddesinde ise; “Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle
dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu
kazanımı korunur.” denilmek sureti ile de istisnai bir düzenlemeye yer
verilmiştir. Yine aynı kanunun 1027. maddesinde; “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru,
tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir. Düzeltme,
eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir. Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük
kuralları uyarınca re'sen düzeltir.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2
nci maddesinin 1'inci bendinde de; idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları dava muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava
türleri olarak sayılmıştır. Tüm bu
yasal mevzuat çerçevesinde dava dosyası içeriği incelendiğinde, davaya konu
taşınmazın, Balıkesir İli Gömeç İlçesi Ulubeyler Köyü kadastro tespiti
çalışmaları sırasında dava dışı E.Ç. adına, zilyetlik sebebine dayalı
olarak tespit edildiği, buna ilişkin kadastro tespit tutanağının 02.03.1999
ile 01.04.1999 tarihleri arasında 1 ay süre ile askı ilanına çıkartıldığı,
belirtilen süre içinde kadastro ilanına karşı itiraz edilmediği ve dava
açılmadığı, bu nedenle dava konusu taşınmazın 02.04.1999 tarihinde
kesinleştiği kabul edilerek Tapu Kütüğünün 2366 numaralı sayfasında E.Ç.
adına tescil edildiği, E.Ç.’nin 18.12.2000 tarihinde söz konusu taşınmazı
H. kızı D.H.Ş.’e sattığı, dava konusu alanda yapılan kadastro çalışmaları
sırasında hazine arazilerinin usulsüz olarak kişiler adına tespit edilip,
3. kişilere satıldığı yönündeki ihbar üzerine dava konusu taşınmaz da dahil
bir kısım taşınmazlar hakkında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Tapu Kadastro
Genel Müdürlüğü müfettişlerince inceleme başlatıldığı, Maliye Hazinesi
tarafından da dava konusu taşınmaz hakkında tapu iptal ve tescil davası
açıldığı, Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.04.2004 gün ve 2004/10 Esas,
2004/49 Karar sayılı kararı ile Maliye Hazinesi’nin isteminin kabul
edildiği ve dava konusu 242 Ada 79 parsel sayılı taşınmazın tapusunun
iptali ile Maliye Hazinesi adına tesciline karar verildiği, bu kararın
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 27.12.2004 gün ve 2004/14079 Esas, 2004/14481
Karar sayılı kararı ile onandığı ve taraflarca süresinde karar düzeltme
yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, bunun üzerinde taşınmaz uhdesinden
çıkan davacı tarafından, tapu sicilindeki kayda güvenerek iktisap ettiği
taşınmazın mahkeme kararı üzerine maliye hazinesi adına tescil edilmesi
nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemi ile dava açıldığı anlaşılmıştır. Görüldüğü üzere dava konusu olayda, kadastro tespiti
sırasında 3402 sayılı Kanununun 16/C maddesi ve 18. maddesi uyarınca Maliye
Hazinesi adına tespit edilmesi gereken dava konusu taşınmazın, nizasız
fasılasız zilyetlik nedeni ile kişi adına tescil edildiği ve tapu
sicilindeki kaydın bu şekilde oluştuğu, daha sonra davacının tapu kaydındaki
bu tescile güvenerek dava konusu taşınmazı satın aldığı, durumun fark
edilmesi üzerine açılan dava neticesinde taşınmazın maliye hazinesi adına
tescilinin sağlandığı, davacının bu şekilde uğradığı zararın tazminini
istediği anlaşılmakla; her ne kadar
olayda, kamu kurumunun kamu görevinin ifası sırasında bu görevden doğan bir
zararın ve bu zararın tazmini söz konusu ise de; Kanunların öngördüğü bazı
durumlarda kamu hizmetinin özelliği ve gerekleri gözetilerek yine
Kanunlarla istisnalar getirilmiş ve Devlete bu gibi durumlarda da özel
hukuk ilkeleri gereğince sorumluluk yüklenmiştir. 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1007. maddesi de bu istisnalardan birini
oluşturmaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin 31.1.1979 gün ve E:1978/32,K:1979/5; 28.9.1992 gün ve
E:1992/13, K:1992/30 sayılı kararlarında da; -aynı nitelikte hükmün yer
aldığı ve yürürlükten kaldırılan- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin 917.
maddenin istisna maddesi olduğuna değinilerek tapu sicilinin tutulmasından
doğan zarardan Devletin özel hukuk ilkeleriyle sorumlu olduğu
belirtilmiştir. Bu
itibarla, dava konusu zararın tapu kadastro işlemlerinin gereği gibi yerine
getirilmemesinden kaynakladığı, Devletin kusursuz sorumluluğundan
kaynaklanan bir zararın oluştuğu ve bu zararın tazmininin Devletten
istenebileceği, kadastro uygulamasından kaynaklanan sorumluluğun da 4721
sayılı Kanun'un 1007. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu
nedenle bu davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır. Açıklanan
bu nedenlerle Gömeç Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve 2008/145
Esas, 2008/159 Karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gömeç Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 12.11.2008 gün ve 2008/145 Esas, 2008/159 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. . ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 28-ESAS NO : 2014/737 KARAR NO : 2014/792 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
E. Sigorta A.Ş. Vekilleri
: Av. A.H. & Av. A.B.K. Davalılar
: 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. N.K. 2-
Avcılar Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. O.T. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davacı şirket tarafından sigortası
yapılan 34…. plakalı aracın 28.09.2011 tarihinde sürücü H.D.sevk ve
idaresinde iken, Üniversite Mahallesi E-5 Yanyol üzerinde asfalt çalışması
nedeniyle yol ortasında yüksekte bırakılmış rögar kapağına çarpması sonucu
maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kaza sonunda yapılan
ekspertiz incelemesinde araçta tespit edilen 11.044,00 TL bedelin
sigortalıya ödendiğini, söz konusu kazanın oluşumunda davalı idarenin
kusurlu olduğunu belirterek, ödenen zarar miktarı olan 11.044,00 TL.nin,
04.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. İstanbul
16. Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.08.2012 gün, E:2012/166, K:2012/325 sayı ile
özetle; dava konusu uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesi
gerektiğinden bahisle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir. Bu
aşamadan sonra yargılamaya İstanbul 43.Asliye Ticaret Mahkemesinde devam
edilmiştir. İstanbul
43. Asliye Ticaret Mahkemesi: 18.03.2013 gün ve E:2012/285, 2013/68 sayılı
kararı ile özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini
belirterek, görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. İstanbul
9. İdare Mahkemesi: 03.07.2013 gün ve E:2013/1416,K:2013/1274 sayılı kararı
ile özetle;2918 sayılı yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi gözetildiğinde,meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini belirterek davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi
13.11.2013 gün ve E:2013/19908, K:2013/16981 sayılı kararı ile itirazın
reddine ve kararın onanmasına karar vermiş,bunun üzerine yapılan karar düzeltme
başvurusu üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü Kurulu 11.03.2014
gün ve E:2014/2941, 2014/3935 sayılı kararı ile tarafların karar düzeltme
istemlerinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu,davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşılmakla, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacı
şirket tarafından sigortalı olan 34……. plakalı aracın, 28.09.2011 tarihinde
sürücü H.D. sevk ve idaresinde iken Üniversite Mahallesi E-5 Yanyol
üzerinde asfalt çalışması nedeniyle yol ortasında yüksekte bırakılmış rögar
kapağına çarpması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında,
davalı idarenin kusurlu olduğu iddiasıyla, davacı tarafından sigortalıya
ödenen 11.044,00 TL’nin 04.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında
da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve
vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak
idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren
konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev
alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması
halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu
kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,
aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren
bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden İstanbul 43. Asliye Ticaret
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 43.
Asliye Ticaret Mahkemesinin 18.03.2013 gün ve E:2012/285, 2013/68 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı KTK'nm 10.md.
"Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollan, trafik düzen
ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve
üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli"
olduğuna işaret edilmiş, 3030 Sayılı Yasa'nın 6.md.
"Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma,
yaptırma, bakım ve onanmmı sağlama..." Büyükşehir Belediyesinin
görevleri arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda belediye sınırları içindeki
yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan zararın
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallanna ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçlann işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında
çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kararjannı, karara dayanak
almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında,
Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red
kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının
153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu
hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez."
hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul
edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa
koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini
önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer
mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması
itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe
yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Özbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı verilen
bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara
uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken
yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun
maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri
Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa
edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını
benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında
yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun kararı
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta
uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya
olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün
üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta idari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nm 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 29-ESAS NO : 2014/738 KARAR NO : 2014/793 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Milli Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışmakta iken, 19.02.2001
tarihinde kılık kıyafet kurallarına uymadığı gerekçesi ile memuriyetten
çıkartıldıktan sonra 22.06.2006 tarihli ve 5525 sayılı Memurlar ile Diğer
Kamu Görevlilerinin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun uyarınca
2006 yılında öğretmenlik görevine iade edilen ve boşta geçen süreleri için
hizmet borçlanması yaparak karşılığında 22.860,00 TL ödeme yapan davacı
tarafından, 5510 sayılı Kanunun geçici 44. maddesi uyarınca emeklilik
keseneği kurum karşılığı olarak ödemiş olduğu 22.860,00 TL’nin iadesi
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödediği
22.860,00 TL’lik prim tahsilatının yasal faizi ile birlikte iadesi
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği HK. K A R A R
Davacı :
A.A. Vekilleri
: Av. M.Y. & Av. B.G. Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vekilleri
: Av. E.İ. (İdari Yargıda) Av. G.T.
(Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı A.A.’un, Milli Eğitim
Bakanlığında öğretmen olarak çalışmakta iken 19.02.2001 tarihinde kılık
kıyafet kurallarına uymadığı gerekçesi ile memuriyetten çıkartıldığını, 22
Haziran 2006 tarihli ve 5525 sayılı Memurlar İle Diğer Kamu Görevlilerinin
Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanunun 1.maddesi uyarınca
davacının geçmişte aldığı cezanın tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırıldığını,
davacının anılan kanun hükmünce tanınan haktan yararlanarak öğretmenlik
mesleğine dönmek istediğini, bu talebi kabul edilerek 20.10.2006 tarihinde
görevine iade edildiğini, davacının 5510 S.K. 5754 S.K ile değiştirilen
geçici 4.m. nin son fıkrası uyarınca boşta geçen 5 yıl 7 ay 5 günlük süre
için hizmet borçlanması talebinde bulunduğunu, bu talebinin davalı idare
tarafından kabul edildiğini, hesaplanan 22.860,00 TL’nin 18.10.2011 günü
davalı idare hesabına defaten yatırıldığını, anılan sürenin davacının fiili
hizmet süresine eklendiğini, davacı tarafından süresi içinde davalı idareye
13.08.2012 tarihli dilekçe ile başvurulduğunu, boşta geçen süreler için
hesaplanacak primin çalıştığı kurumca ödenmesi gerektiğinden, borçlanma
suretiyle ödediği davaya konu bedelin kendisine iadesini talep ettiğini,
davalı idarece verilen cevap yazısı ile davacının talebinin reddedildiğini
belirterek, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 28.08.2012 tarih
ve 70.321.540 sayılı işleminin iptali ile, 5510 sayılı kanunun tanıdığı hak
gereği, davacı A.A.’un ödediği 22.860,00 TL’lik prim tahsilatının talep
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
11. İdare Mahkemesi: 22.10.2012 gün, E:2012/1595, K:2012/1821 sayı ile
özetle; davanın 5510 sayılı Kanun’un uygulanmasından kaynaklı olduğu
belirtilerek, aynı Kanun’un 101.maddesi gereği uyuşmazlığın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğundan bahisle davanın, görev yönünden reddine
karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi
1.Kurulu 06.02.2013 gün ve E:2013/188, K:2013/1836 sayılı kararı ile itirazın
reddine ve hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
8. İş Mahkemesi: 27.12.2013 gün ve E:2012/1077, K:2013/1969 sayı ile
özetle;davacının görevden ayrıldığı 19.02.2001 tarihinden, tekrar göreve
başladığı 20.10.2006 tarihine kadar olan süre için ödediği prim borcunun
yasal faizi ile birlikte iade edilmesini talep ettiği davanın idari yargı
yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu,davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının,
idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Milli Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışmakta iken, 19.02.2001
tarihinde kılık kıyafet kurallarına uymadığı gerekçesi ile memuriyetten
çıkartıldıktan sonra 22.06.2006 tarihli ve 5525 sayılı Memurlar ile Diğer
Kamu Görevlilerinin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun uyarınca
2006 yılında öğretmenlik görevine iade edilen ve boşta geçen süreleri için
hizmet borçlanması yaparak karşılığında 22.860,00 TL ödeme yapan davacı
tarafından, 5510 sayılı Kanunun geçici 44. maddesi uyarınca emeklilik
keseneği kurum karşılığı olarak ödemiş olduğu 22.860,00 TL’nin iadesi
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 28.08.2012 tarih ve 70.321.540
sayılı işlemin iptali ile ödediği 22.860,00 TL’lik prim tahsilatının yasal
faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılmıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Yasasının 101. maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde görüleceği; 104. maddesinde,
(Değişik fıkra:17.04.2008-5754 S.K./62.mad) Bu Kanunla yürürlükten
kaldırılmayan hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 17/7/1964 tarihli ve 506
sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı,
17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı
kanunlara yapılan atıflar ile ilgili mevzuatında emeklilik, malûllük,
vazife malûllüğü ve sosyal sigorta haklarına, yardımlarına ve
yükümlülüklerine, iştirakçiliğe ve sigortalılığa, dul, yetim ve hak
sahipliği şartlarına, emekli ikramiyesine, ek ödemelere, sağlık hizmetleri
veya tedavi bedellerinin ödenmesine ilişkin yapılan atıflar bu Kanunun
ilgili maddelerine yapılmış sayılır. 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı
Kuvvetleri Personel Kanununda kadrosuzluk tazminatının ödenmesine ilişkin
T.C. Emekli Sandığına yapılmış olan atıf ile diğer kanunlarda T.C. Emekli
Sandığına, Sosyal Sigortalar Kurumuna, Bağ-Kur'a yapılmış atıflar Kuruma
yapılmış sayılır.’’ hükmü, Geçici 4. maddenin 4 ve 5.fıkrasında; “ Bu Kanunda
aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılır. Bu madde kapsamına
girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi,
yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları,
diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun
hükümleri ayrıca dikkate alınır.” hükmü, Yine
aynı Geçici Maddenin son fıkrasında; ‘’ Personel mevzuatına göre almış
oldukları disiplin cezası sonucu 23/4/1999 tarihi ile 14/2/2005 tarihleri
arasında memuriyetleri sona erenlerden, 22/6/2006 tarihli ve 5525 sayılı
Kanun uyarınca haklarında verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları ile
ortadan kaldırılanların, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren (Değişik
ibare:13.02.2011 - 6111 S.K./47.mad) 30/6/2011 tarihine kadar Kuruma
müracaatları halinde, görevlerinden ayrıldıkları tarih ile göreve
başladıkları tarih arasındaki prim veya kesenek ödenmemiş süreleri,
istekleri halinde, görevlerinden ayrıldıkları derece ve kademelerine prim
veya kesenek ödenmemiş veya borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına
bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları
itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki
yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece, kademe
ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm
unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı ile
çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek
ve karşılık oranları borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan
doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren
(Değişik ibare:13.02.2011 - 6111 S.K./47.mad) 31/12/2014 tarihine kadar
kendileri tarafından eşit taksitlerle veya defaten ödenir.” hükmü, Geçici
44.maddesinde; (Ek madde: 04/07/2012 -
6353 S.K./40. md.) ‘’ 23/4/1999 ile 14/2/2005 tarihleri
arasında tabi oldukları personel mevzuatına göre almış oldukları disiplin
cezası sonucu memuriyetleri sona erip, 22/6/2006 tarihli ve 5525 sayılı
Kanun uyarınca haklarında verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları ile
ortadan kaldırılanların bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 3 ay
içinde Kuruma müracaat etmeleri halinde ve yaş haddine ilişkin hükümler
saklı kalmak kaydıyla; memuriyetlerinin sona erdiği tarih ile 22/6/2006
tarihi arasındaki dönem içinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak
sigorta primi ödenmemiş veya emekli keseneği yatırılmamış sürelerine
ilişkin kesenek ve kurum karşılığı toplamları, görevden ayrıldıkları
tarihteki derece ve kademelerine hizmet olarak sayılacak sürenin her üç
yılına bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları
itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki
yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece ve
kademeleriyle başvuru tarihinde uygulanmakta olan katsayılar esas alınarak
belirlenecek emekli keseneğine esas aylık tutarları üzerinden Kurum
tarafından hesaplanarak halen çalıştıkları veya kamu görevlisi olarak en
son çalışmış oldukları kamu idarelerine bildirilir ve söz konusu tutarlar
bu idareler tarafından üç ay içerisinde Kuruma defaten ödenir. Haklarında verilmiş disiplin cezaları
bütün sonuçları ile 5525 sayılı Kanun uyarınca ortadan kaldırılmış olanlardan
memuriyetten çıkarılmış oldukları kuruma yeniden atanmak üzere
başvuranların,bu başvurularının ilgili kurumların kayıtlarına geçtiği
tarihten başlayarak bu kurumlarda yapılan ilk atamalarının kendilerine
tebliği tarihine kadar olan dönem içerisindeki uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olarak sigorta primi ödenmemiş veya emekli keseneği yatırılmamış
süreleri hakkında ise, birinci fıkra uyarınca yapılmış olan derece
yükselmesi ve kademe ilerlemeleri saklı kalmak kaydıyla, yukarıdaki fıkra
hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.Ancak, bu fıkra kapsamına girenlerden
ataması bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılmış olanların bu fıkra
hükümlerinden yararlanabilmesi için, bu maddenin yürürlük tarihinden
itibaren altı ay içerisinde, bu maddenin yürürlük tarihinden önce atama
talebinde bulunduğu halde atama işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten sonra tamamlanacakların ise, atamalarını izleyen altı ay
içerisinde Kuruma başvuruda bulunmaları zorunludur. Bu madde uyarınca ilgililer adına
kesenek ve kurum karşılığı ödenmiş olması; birinci fıkrada belirtilen dönem
içerisinde ödenmiş olan emeklilik veya malullük aylıkları ya da dul ve
yetim aylıkları için kendilerine borç çıkarılmasını, emekli ikramiyesi
farkı ve geriye dönük olarak aylık farkı ödenmesini gerektirmez.’’ hükmü
yer almaktadır. 31.5.2006 tarih ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,
2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem
sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli
bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar
ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır. Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır. Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan davacının memuriyetten çıkartıldıktan sonra
22.06.2006 tarihli ve 5525 sayılı Memurlar ile Diğer Kamu Görevlilerinin
Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun uyarınca 2006 yılında
öğretmenlik görevine iade edilmesi üzerine boşta geçen süreleri için hizmet
borçlanması yaparak karşılığında ödediği 22.860,00 TL.nin iadesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödediği prim
tahsilatının yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açtığı davanın,
görüm ve çözümünün idari yargı yeri olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
11.İdare Mahkemesinin 22.10.2012 gün, E:2012/1595, K:2012/1821 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 30-ESAS NO : 2014/741 KARAR NO : 2014/796 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : İcra ve İflas
Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Adli Yargıda Davacı : F.Ş.’ü temsilen Memursen Konfederasyonu
Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası Bem Birsen Vekili :
Av.G.G. İdari Yargıda Davacı : F.Ş. Vekili : Av. G.B. Davalı : Tatvan Belediye Başkanlığı Vekili : Av. M.Ö. O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle,
davalının Tatvan İcra Müdürlüğünün E:2010/669 esas sayılı asıl alacak,
gecikme bedeli, işlemiş faiz, vekalet ücreti, icra masrafı olmak üzere
toplam 7.872,79 TL (Takip tarihi itibariyle) ve (bu alacağa işleyecek faiz,
yargılama ve icra giderleri, vekalet ücreti ile birlikte hüküm altına
alınmasına) ve (fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak
kaydı ile) alacağa dayalı takibe vaki haksız ve kötü niyetli bütün
itirazlarının iptali ile, takibin devamı %40 dan aşağı olmamak üzere icra
inkar tazminatı istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. TATVAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.9.2011 gün ve
E:2010/494, K:2011/689 sayı ile, meydana geldiği öne sürülen zararın
ödetilmesi isteminin bir idari işlem ile reddedildiği anlaşıldığından ve
2577 sayılı İYUK md.2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından, ilgili
idareye karşı açılan tam yargı davalarının idari yargı yerinde görülmesi
gerekeceğinden; öncelikle kamu düzenine ilişkin olan görev bakımından dava
dilekçesinin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle, dava konusu
uyuşmazlığın, idari yargının görev alanında kaldığı anlaşıldığından
Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez davalı idarenin, Tatvan İcra
Müdürlüğünün 2010/669 Esas sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve bunlara
ait nemaların ödenmesine dair göndermiş olduğu ödeme emrine karşı yapmış
olduğu 14.10.2010 tarihli itiraz (ret) işleminin iptaline, tasarruf
kesintisi ve nemalarının müvekkilin davalıya ilk yazılı başvuru tarihi olan
17.7.2006 tarihinden itibaren aksi halde ödeme emrinin tebliği tarihinden
itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ödeme tarihindeki nema oranı
üzerinden hesap edilerek davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. VAN 2.İDARE
MAHKEMESİ: 21.3.2013 gün ve E:2013/143, K:2013/253 sayı ile, 2004 sayılı
Yasa’nın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur.” denilmekte olduğu, 67.
maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi
bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna
özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesinin görev alanına
girdiği, davanın, icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkin kısmı
yönünden görev yönünden reddi gerektiği; dava dosyası ile Van İdare
Mahkemesinin E:2006/3725 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden,
davacının bakılan davadaki istemlerle aynı yönde yaptığı başvurunun cevap
verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Van İdare
Mahkemesinin E:2006/3725 esasına kayden açtığı dava sonucunda, 13.04.2007
tarih ve K:2007/848 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptali ile kesinti
ve katkı paylarıyla bunlara yönelik nemanın toplamının yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verildiği, söz konusu kararın temyizi sonucu
onama kararı üzerine kesinleştiği, bakılan davanın da, davacının, yukarıda
belirtilen Mahkemeleri kararındaki istem doğrultusunda aynı istemle
açıldığı anlaşıldığından, yukarıda anılan ödenmeyen alacaklarının
ödenmesine yönelik kısmı yönünden davanın kesin hüküm nedeniyle
incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun 15. maddesi gereğince, davanın, icra takibine itiraz
işleminin iptali istemine ilişkin kısmı yönünden görev yönünden reddine,
ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintileri, idare katkıları ve bunların
nemalarının idareye başvuru tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile
birlikte ödenmesine ilişkin kısmı yönünden davanın kesin hüküm nedeniyle
incelenmeksizin reddine karar vermiş, bu karara davacı vekilince itiraz
edilmiştir. Van Bölge İdare Mahkemesi 20.2.2014 gün ve E:2013/486,
K:2014/234 sayı ile, dilekçede ileri sürülen itiraz nedenleri kararın
bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden itiraz isteminin reddi
ile kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili
adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluştuğunu ileri sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre başvuruda
bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında davalı Tatvan
Belediyesi aleyhine açılan davalarda, icra takibine yapılan itirazın iptali
yönünden görev uyuşmazlığının doğduğu, idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle
açılmıştır. 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda
yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi
üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde
itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi
içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır. İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır. Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir. (Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü
fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır. Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır. Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Tatvan Asliye Hukuk Mahkemesinin ”itirazın iptali” kısmına
ilişkin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Tatvan Asliye Hukuk Mahkemesinin ”itirazın iptali” kısmına
ilişkin 6.9.2011 gün ve E:2010/494, K:2011/689 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU
ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta; Adli Yargıda açılan davanın İ.İ.K 67
vd. maddelerinde öngörülen İtirazın İptali davası olduğu konusunda bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı Adli Yargının “Yargı Yolu
yönünden dava dilekçesinin reddi” karan üzerine bu kez İdari Yargıda “İcra
Dosyasında tasarruf teşvik ve bunlara ait nemaların ödenmesine dair
göndermiş olduğu ödeme emrine karşı davalı İdarenin itirazının, İdari İşlem
niteliğinde değerlendirerek İşlemin İptali ile tasarruf kesintisi ve
nemalarının İdareye başvuru aksi halde ödeme emrinin tebliği tarihinden
itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmesi istemi ile dava açmış, İdare mahkemesince, dava,
İtirazın İptali davası olarak kabul edilerek, davanın Adli Yargının görev
alanına girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince, İdari Yargıda idari
işlemin iptali ve ödenmeyen nema alacağının yasal faizi ile tahsili istenmiş
olup dava, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunun 2/1- b maddesinde
düzenlenen İdari Dava niteliğindedir. Adli Yargıdaki Davanın İtirazın İptali,
İdari Yargıdaki davanın da İdari Dava niteliğinde bulunması karşısında her
iki davanın konusu aynı olmadığından 2247 sayılı yasanın 14. maddesinde
öngörülen koşullann gerçekleşmemesi nedeniyle başvurunun reddi gerektiği
düşüncesiyle sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 31-ESAS NO : 2014/754 KARAR NO : 2014/808 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 1) Davanın çözümünde,
aralarında uyuşmazlık çıkan yargı yerleri dışında kalan üçüncü yargı düzenine
dahil yargı yerinin görevli olduğunun saptanması halinde de, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin, görevli yargı yerini belirleme yetkisine sahip bulunduğu, 2)
Asker kişi olan davacının, ikamet etmiş olduğu askeri lojmanlarda tüketilen
yakıta ilişkin olarak; toplam yakıt bedelinin, konutta oturanlardan tahsil
edilen bedelden fazla olan kısmının konut yüzölçümleri dikkate alınarak
davacıdan tahsiline ilişkin tesis olunan işlemin iptali istemiyle açılan
davanın GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
T.K. Davalı :
Milli Savunma Bakanlığı Vekili :
Av. A.M.G. ( Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı subay, dava dilekçesinde özetle; Milli Savunma Bakanlığına tahsis
edilen ve dağıtım sorumluluğu Topçu ve Füze Okulu’nda verilen lojmana
girmek istediğinde sitenin yıllık 47 ton yakıt giderinin de lojman kirası
ile birlikte olduğunu öğrenerek lojmana girdiğini; ancak lojmandaki ısınma
sorunu nedeniyle yakıtın yetmediği ve bu nedenle bazı mesai arkadaşlarının
ısınma sorunu nedeniyle lojmanı terk ettiğini; yakıtın ne zaman alındığı ya
da ne kadarının ne zaman kullanıldığının Site yönetim Kuruluna
bırakıldığını; 10 Ocak 2012 tarihinden sonra alınan yakıtın bir kısmının
ısınmak maksadıyla tüketilmeyerek depoda gelecek kışa ilk yakıt olarak
muhafaza edildiğini; aradan geçen zaman içerisinde Maliye Bakanlığının
yetkisi dahilinde bir tebliğ ile lojmanda kira düzenlemesi yapıldığını;
ancak bu durumun kendisine bildirilmeden uygulamaya başlandığını; ilgili
tebliğin doğru olmadığı fark edilerek dokuz ay sonra farklı bir tebliği ile
yürürlükten kaldırıldığını; Topçu ve Füze Okulu’nun 05. Ağustos 2013
tarihinde kendisine imza karşılığı yaptığı tebligat ile, geçen seneden lojman
kirası olarak ödediği miktarın o tarihte yürürlüğe konan bir kanuna göre
eksik hesaplandığı, bu kanun maddesinin yine geçen sene iptal edilmesine
rağmen eksik tahsil edilen miktar tebliğ edildikten sonra derhal ödemesinin
gerektiği aksi takdirde yasal işlemlerin başlatılacağının bildirilmesinin
haksız olduğunu belirterek; davalı idarenin talep ettiği, 10 Ocak 2012 – 10
Ekim 2012 tarihleri arasında ödenen yakıt miktarı haricindeki haksız olarak
fazladan talep edilen 270.60 TL’nin ve doğacak tüm faizleriyle birlikte
iptal edilmesi istemiyle askeri idari yargı yerinde dava açmıştır. ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ ÜÇÜNCÜ DAİRESİ: 18.09.2013 gün ve E:2013/973
K:2013/1133 sayılı kararında “…2946 sayılı Kamu Konutları Kanununa
dayanılarak çıkartılan Kamu Konutları Yönetmeliğinin
(RG.23.09.1984,S.18524) “Konutların Yönetimine Dair Esaslar” başlıklı
35’inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının 634
sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa tabi yapılardaki konutların müşterek hizmet
ve giderleriyle ilgili işleri, mezkur Kanun hükümleri ile bu yönetmelikle
tespit edilen esaslara göre yürütülür.” hükmü yer almakta; aynı
yönetmeliğin 36’ncı maddesinin üçüncü ve son fıkralarında da “Tamamı ilgili
Kamu Kurum ve Kuruluşların mülkiyetinde bulunan konut blok veya grupların
da, (a) bendinde belirtilen müşterek hizmet veya ihtiyaçların konut tahsis
edilenler tarafından karşılanması esastır..." “Konut blok veya
gruplarının müşterek hizmet ve giderlerinin karşılanması ile ilgili olarak
bu yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu
hükümleri uygulanır.” denilmektedir. Bilindiği
üzere idari yargı yerleri, idare hukuku alanında, idarece tesis edilen,
kamu hukuku alanında oluşturulan işlemlerin iptali istemiyle açılan
davalara bakmaktadırlar. Yukarıda da belirtildiği üzere, işlem idare
tarafından tesis edilen bir işlem olmayıp, konusunu da oturulan konutların,
devletçe verilen yakıt bedeli değil, sakinlerin kendilerince belirlenen
yakıt ihtiyacına göre saptanan yakıt gideri oluşturmaktadır. Dava konusu
uyuşmazlık Lojman Yönetim Kurulunun kararının uygulanmasına yöneliktir. 634
sayılı Kanunun EK-1 ’inci maddesi uyarınca kat sakinleri ile yönetim
arasında bu kanundan doğan ihtilafların Sulh Mahkemesinde çözümlenmesi
gerekmektedir.…” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve verilen karar kesinleşmiştir. Davacı
bu kez aynı istemle adli yargıda dava açmıştır. POLATLI
SULH HUKUK MAHKEMESİ : 31.03.2014 gün ve E: 2013/731 K:2014/353 sayılı
kararında “ …Polatlı Topçu ve Füze Okulu Komutanlığı lojmanlarının yönetimi
için 2946 sayılı Yasa gereğince oluşturulmuş bir üst yönetim kurulu
bulunduğu ve lojman sakinleri ile yönetim arasındaki ihtilaflarda 634
sayılı Kat Mülkiyete Kanunu hükümleri uyarınca Mahkememizin görevli ve
yetkili olduğu tartışmasız ise de ; davacının dava dilekçesinde ayrıntılı
olarak belirttiği ihtilafın lojman yönetim kurulunun tasarrufu ile
gerçekleştirilen bir işlemden değil, tamamen idarenin gerçekleştirdiği
işlemden doğduğu, yani Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 2013/973 Esas
2013/1133 sayılı kararında belirtildiğinin aksine uyuşmazlığın site sakini
ve yönetim arasında 634 sayılı Kanundan doğan bir uyuşmazlık olmadığı,
uyuşmazlığın idarenin eylem ve işlemlerinin denetim yeri olan idare
mahkemesinde yapılacak yargılama neticesinde çözümleneceği…” gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş ve verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Mehmet AKBULUT ve Metin ULUKANLIGİL’in
katılımlarıyla yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve askeri idari yargı
yerleri arasında 14.maddede öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
askeri idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde genel idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada Genel İdari Yargı’nın
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları ile AYİM Savcısı Halit
ÜNKAZAN’ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki yazılı ve sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Topçu Füze Okulu Komutanlığı Lojistik Destek Komutanlığı bünyesinde görev
yapan ve asker kişi olan davacının, ikamet etmekte olduğu Ankara İli,
Polatlı İlçesi, Topçu Füze Okulu Komutanlığı lojmanında 15 Ocak 2012 ile 10
Ekim 2012 tarihleri arasında tüketilen yakıta ilişkin toplam bedelin
konutta oturanlardan tahsil edilen bedelden fazla olan kısmının konut
yüzölçümleri dikkate alınarak davacıdan tahsiline ilişkin işlemin hukuka
aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının
aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin
birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına;
askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve
diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir. Buna
göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava
konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri
hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602
sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır. Belirtilen
duruma göre, olayda subay statüsünde bulunan davacının asker kişi olması
karşısında, Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde
öngörülen, idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi koşulunun gerçekleştiği
anlaşılmaktadır. Öte
yandan; dava konusu uyuşmazlık, kamu konutuna fazla tahsis edilen yakıtın
fazlaya ilişkin kısmının bedelinin oturanlar tarafından iadesine ilişkin
olup, asker kişi olan davacının ikamet ettiği lojmanın kamu konutu statüsünde
olduğuna dair bir tereddüt bulunmamaktadır. Kamu Konutları ile ilgili
düzenlemeler, Kamu konutlarına yakıt tahsis edilmesi ve tahsis edilecek
yakıtın nasıl hesaplanacağına dair hususlar 2946 sayılı Kamu Konutları
Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkartılan Kamu Konutları Yönetmeliğinde
(RG 23.09.1984) yer almaktadır. Buna
göre, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun Amaç başlıklı 1.maddesinde: ‘’Bu
Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım,
onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.’’ hükmü, Kapsam başlıklı 2.maddesinde: ‘’Bu Kanun; a) Genel bütçeye giren daireler, katma bütçeli kurumlar, il
özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları
birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, b) İktisadi devlet teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları,
sermayesinin tamamı bu kamu teşebbüslerine ait müesseseler, sermayesinin
yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi
kuruluşlarına ait olan bağlı ortaklıklar, c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç olmak
üzere, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak
kurulan bankalar ile kamu kurum ve kuruluşları, d) Kanunlarla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, beden
terbiyesi bölge müdürlükleri, Tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa
ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve
kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutlarını kapsar.
Ancak kiralama zaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabilir. Bunun uygulaması
yönetmelikte belirtilir.’’ hükmü yer almaktadır. Ayrıca, 23.09.1984 gün ve
18524 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları Yönetmeliği’nin
Amaç başlıklı 1.maddesinde: ‘’Bu
Yönetmeliğin amacı, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesinde
belirtilen kurum personeline kamu konutlarının tahsis şekli, oturma süresi,
kira, bakım, onarım ve yönetimine ait usul, esas ve şartlar ile uygulamaya
dair diğer hususları tesbit etmektir.’’ hükmü, Kapsam
başlıklı 2.maddesinde: ‘’Bu Yönetmelik, 2946 sayılı Kamu Konutları
Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşları personelinin
yararlanması için yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma ve
kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarını kapsar. Kurum ve
kuruluşlarınca bir bölümü kamu konutuna tahsis edilen hizmet binalarındaki
konutlar hakkında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.’’ hükmü yer
almaktadır. Bununla birlikte; Yönetmeliğin Görev Tahsisli
Konutların Tahsis Şekli başlıklı 8.maddesinde: ‘’Görev tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (2)
sayılı cetvelde belirtilenlere, cetveldeki sıraya göre, yetkili konut
dağıtım komisyonu tarafından tahsis edilir. Ancak (3) sayılı cetvelde
gösterilen makam ve rütbe sahiplerine tahsiste ayrıca tahsis kararı
alınmaz, atama kararı aynı zamanda tahsis kararını da kapsar. Merkezde
görevli personele merkez konut dağıtım komisyonunca, görev tahsisli konut
tahsisi yapılır. Kamu
kurum ve kuruluşlarında, ataması merkezden yapılan personele, merkezde
kurulan yetkili konut dağıtım komisyonunca görev tahsisli konut tahsis
edilebilir. Türk
Silahlı Kuvvetlerine ait görev tahsisli konutların tahsisi, konutun
kullanımına verildiği askeri birlik, karargah ve kurumların komutanları,
kurmay başkanları veya yetki verecekleri amirler tarafından yapılır. Devlet
güvenlik mahkemelerinin askeri yargıya mensup üyeleri ile Cumhuriyet savcı
yardımcıları, sıraya tabi olmaksızın Türk Silahlı Kuvvetlerine ait
konutlardan da yararlanabilirler. Yeteri
kadar görev tahsisli konutun olmaması halinde konut tahsisi talebinde
bulunanlar (2) sayılı cetvelde belirtilen sıra esas alınarak Yönetmeliğin
ekli (4) sayılı cetvelindeki esaslara göre, kendi aralarında puanlamaya
tabi tutulur. Görev
tahsisli konutta oturmakta iken görev unvanı değişen personelin yeni
görevi, Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde gösterilmiş ise, kendisi için
tekrar tahsis kararı alınmaz. Atanma kararı, son duruma göre konut tahsis
kararı yerine geçer. Boşalan
görev tahsisli konutların, fiilen boşaltılması tarihinden itibaren en geç
(30) gün içinde, Yönetmelik hükümlerine göre hak sahiplerine tahsisi
gerekir. Ancak, önceden belli bir görev için ayrıldığı halde, bu göreve
atama yapılmadığından boş bulunan görev tahsisli konutlar hakkında bu hüküm
uygulanmaz.’’ hükmü, Sıra Tahsisli Konutların Tahsis Şekli başlıklı
9.maddesinde: ‘’Sıra tahsisli
konutlar, Yönetmeliğe ekli (4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konut
dağıtım komisyonunca hak sahiplerine tahsis edilir. Hak sahiplerinin
puanlarının eşit olması halinde, hizmet süresi fazla olana, hizmet süresi
de eşit ise, yetkili ev dağıtım komisyonunca ad çekme yoluyla, konut tahsis
edilir. Türk
Silahlı Kuvvetlerine ait sıra tahsisli konutların hak sahiplerine tahsisi,
konutun kullanımına verildiği askeri birlik, karargah ve kurumların
komutanları, kurmay başkanları veya yetki verecekleri amirler tarafından
görev ve unvanlarına bakılmaksızın puan sırasına göre yapılır. Konutların
herhangi bir nedenle boşalması halinde fiilen boşaltıldığı tarihten
itibaren en geç (30) gün içinde Yönetmelik hükümlerine göre hak sahiplerine
tahsis edilmesi gerekir. Türk
Silahlı Kuvvetleri personeli hariç, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca
hak kazananlardan, bulunduğu ülke, merkez, bölge, il veya ilçe ayrımı
yapılmaksızın daha önce Yönetmelikte belirtilen oturma süresince veya daha
fazla süre konutta oturanlara, konut tahsis edilemez. Bu durumda olanlara
tekrar konut tahsisi, mevcut talepler karşılandıktan sonra, kalan boş konut
olursa Yönetmelik esaslarına göre yapılır. Sıra
tahsisli konutların hak sahiplerine tahsisi, merkezde kurulan yetkili konut
dağıtım komisyonunca da yapılabilir. Merkezde
kurulan yetkili konut dağıtım komisyonunun tahsis edeceği görev ve sıra
tahsisli konutlar kurum ve kuruluşların yetkili makamlarınca konutların
türlerine göre tesbiti ile birlikte, hazırlanacak genelge ile taşra
teşkilatına bildirilir.’’ hükmü, Konut Tahsis Edilenler Tarafından Karşılanacak
Giderler başlıklı 28.maddenin e bendinde: ‘’… Yönetmeliğin 29 uncu maddesine göre, tesbit edilen
yakıt ihtiyacından fazla kullanılan yakıt giderleri konut tahsis edilenler
tarafından karşılanır.’’ hükmü yer almaktadır. Hal
böyle iken, yukarıda zikredilen Kamu Konutları Yönetmeliği’nin 8.maddesinde
Türk Silahlı Kuvvetlerine ait görev tahsisli konutların ilgilisine ne
şekilde tahsis edileceği, 9.maddesinde ise yine Türk Silahlı Kuvvetlerine
ait sıra tahsisli konutların hak sahiplerine ne şekilde tahsis edileceği
ifade edilmiş olmakla, bu yasal düzenlemeler yapılırken Türk Silahlı
Kuvvetleri mensuplarının ayrı tutulmadığı, dolayısıyla mevzuatın asker veya
sivil, kamu konutunda ikamet eden bütün kamu görevlilerini kapsadığı
anlaşılmış bulunmaktadır. Buradan
hareketle; uyuşmazlığa konu olayda, asker kişinin askeri yeterlilik ve
yetenekleri, tutum ve davranışları, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve
ödevleri, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri
gibi askeri hizmete ilişkin hususlar önem arz etmemekte olup, böylece dava
konusu uyuşmazlıkta askeri hizmete ilişkinlik şartının gerçekleşmediği
anlaşılmakla, askeri hizmete ilişkinlik şartı oluşmadığından dava konusu
uyuşmazlığın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde değil, genel idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmış bulunmaktadır. Her ne kadar, askeri idari yargı ve adli yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları üzerine, davacı tarafından, 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına karşılık; açıklanan gerekçelerle görevin genel idari yargı
yerine ait olması nedeniyle; Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yetki alanının belirlenmesi
üzerinde durulması gerekmiştir: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun 1. maddesi hükmüne göre, Uyuşmazlık
Mahkemesi davaların çözümünde adli, idari ve askeri yargı yerleri arasında
meydana gelen görev ve hüküm uyuşmazlıklarında görevli yargı yerini tayin
etmekle yükümlü kılınmış olduğuna göre, aralarında görev uyuşmazlığı çıkan
yargı yerlerinin dışında kalsa bile, Uyuşmazlık Mahkemesi bu durumda
görevli yargı yerini belli etme yetkisine sahiptir. Çünkü Uyuşmazlık
Mahkemesinin kuruluş amacı, mahkemelerin görevini tayin eden yasa
kurallarının, yargılama usulüne ve kamu düzenine ilişkin bulunması
nedeniyle, davaya görevli olmayan mahkemelerce bakılmasını önlemektir. Açıklanan nedenlerle, davanın çözümü genel idari yargıya ait
olduğundan; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ile Polatlı Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin görevsizlik kararları sonucu itibariyle yerinde olmaktadır. Bu nedenle, davanın Genel İdare Yargıda görülmesi
gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevli olduğuna, 14.07.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 32-ESAS NO : 2014/756 KARAR NO : 2014/809 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, soruşturma konusu eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.K. Vekili : Av. G.T. Davalı : Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük ve
Muhafaza Başmüdürlüğü Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü O L A Y : M.E.isimli kişinin yetkilisi olduğu, İ.
Otomotiv ve Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı firma adına işleme
konulan ve gümrük müşaviri olarak görev yapan davacı M.K.’in hazırlamış
olduğu, Gümrük Kanunu’nun 60,61. maddeleri ile gümrük yönetmeliğinin 113.
maddesi uyarınca içeriğinden sorumlu oldukları 31.3.2010 tarih ve IM 040308
sayılı serbest giriş beyannamesi ile ithali istenen ve “300 adet stor perde
uzaktan kumandası” olarak beyan edilen eşyanın bulunduğu E.Ö. isimli şahsın
sorumlu olduğu Ulusal Lojistik Anreposunda yapılan sayım ve tespitte,
eşyanın, ithali dış ticaret müsteşarlığı izni gerektiren, üzerinde bir
marka bulunmayan “47 adet stor perde tubiler motoru, 109 adet stor perde
uzaktan kumandası ve 250 adet perde plastik aksamı” olduğu anlaşılmış,
böylece M.E.ile davacı M.K.’in, “yurda ithali uygun görülmeyen eşyayı
aldatıcı işlem ve davranışlar ile ithal etmek”, E.Ö.’ın da sorumlusu olduğu
Ulusal Anrepo ve Lojistik Hizmetleri firmasına teslim edilen “eşyayı gümrük
idaresinin izni olmadan değiştirmek” fiillerini gerçekleştirdiklerinden
bahisle, Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü
Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce yapılan
ihbar üzerine, Büyükçekmece Cumhu-riyet Başsavcılığı Kabahat
Bürosu’nun,16.8.2011gün ve Kabahat Defteri No:2011/191, Karar No:2011/1712
sayılı kararı ile, davacı M.K.’in firma yetkilisi, M.E.isimli kişinin
gümrük müşaviri olduğu belirtilerek, “ithali bazı şartlara ve belgelere
tabi bulunan eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” ile
“antrepo yerlerinde serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı gümrük idaresinin
izni olmadan çıkarmak ve değiştirmek” eylemlerinin kabahat olduğu
değerlendirilerek, E.Ö.’ın, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin sekizinci fıkrası, M.E.ve M.K.’in aynı Kanun’un 3.maddesinin
on birinci fıkrası uyarınca 8.978,82TL idari para cezası ile ayrı ayrı
cezalandırılmalarına karar verilmiş, davacının itirazı üzerine, aynı
savcılığın 14.9.2011 gün ve aynı sayılı kararı ile “düzeltme kararı”
başlığı altında “ İ. Otomotiv ve Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı
firmanın yetkilisinin M.E.isimli kişi olduğu, davacı M.K.’in gümrük
müşaviri olarak görev yapan kişi olduğu” şeklinde önceki kararda yapılan
yanlışlık düzeltilerek yeniden karar verilmiştir. Davacı
vekili, 13.9.2011 tarihinde 16.8.2011 tarihli idari yaptırım kararı ile
kendisine verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuş, daha sonra ek dilekçe ile 14.9.2011 tarihli
düzeltme kararı başlığı altında verilen kararın da kendisi ile ilgili
kısmının iptali isteminde bulunmuştur. BÜYÜKÇEKMECE 3. SULH CEZA MAHKEMESİ;15.7.2013 gün ve D.İş:2011/1307 sayı ile; 5607 sayılı Kanunda yapılan
değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük
Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare
mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, yapılan itiraz Büyükçekmece 9. Asliye Ceza
Mahkemesince kesin olarak redde-dilmiştir. Davacı
vekili, bu kez, her iki tarihli idari yaptırım kararlarının kendisi ile
ilgili kısım-larının kaldırılması istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır. İstanbul 10. Vergi Mahkemesi, davanın çözümünün idare
mahkemesinin görev alanında bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, dava dosyası nöbetçi idare mahkemesine gönderilmiştir. İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ; 10.12.2013 gün ve
E:2013/2334, K:2013/2005 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa’nın 23. maddesi uyarınca verildiği, bu
karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca
sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği açıklanarak, açılan davanın
görüm ve çözüm görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır. 5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa,
şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya
yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde; “ 1. Serbest dolaşıma
giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir. b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir. c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir. 2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir. 3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır. 4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur. 5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde
28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir. 2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. 3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. 4. İtirazın reddi
kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine
başvurulabilir ” hükmü yer almıştır. 30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir. (2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir. (3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş; 5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ”
başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise, “ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden, Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı
Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü Kaçakçılık ve Narkotik Gümrük Muhafaza
Müdürlüğü’nce, 5607 sayılı Kaçak-çılıkla Mücadele Kanunu uyarınca yapılan
soruşturma sırasında, M.E.isimli kişinin yetkilisi olduğu, İ. Otomotiv ve
Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı firma adına işleme konulan ve
gümrük müşaviri olarak görev yapan davacı Muammer Koçyiğit’in hazırlamış
olduğu, 31.3.2010 tarih ve IM 040308 sayılı serbest giriş beyannamesi ile
ithali istenen eşyanın “300 adet stor perde uzaktan kumandası” olarak beyan
edilmesine rağmen yapılan tespitte ithali dış ticaret müsteşarlığı izni
gerektiren “47 adet stor perde tubiler motoru, 109 adet stor perde uzaktan
kumandası ve 250 adet perde plastik aksamı” olduğunun anlaşıldığından
bahisle yapılan ihbar üzerine, “İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya
veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi
olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” ile “antrepo
yerlerinde serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı gümrük idaresinin izni
olmadan çıkarmak ve değiştirmek” eylemlerinin kabahat olduğu
değerlendirilerek, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nca,
16.8.2011 gün ve Kabahat Defteri No:2011/191, Karar No:2011/1712 sayılı
karar ile, firma yetkilisi, antrepo sorumlusu ve davacı adına 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin sekizinci ve on birinci
fıkraları uyarınca ayrı ayrı 8.978,82 TL idari para cezası verilmiş, aynı
savcılığın 14.9.2011 gün ve aynı sayılı kararı ile olay bölümünde ne
şekilde yapıldığı anlatılan yanlışlık nedeniyle ayrıca düzeltme kararı
verildiği de anlaşılmıştır. 30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde yürürlükte bulunan ilgili
maddesi uyarınca, yapılan soruşturma sırasında soruşturma konusunun kabahat
olduğu değerlendirilerek, 5326 sayılı Kanun gereğince, Cumhuriyet Savcısı
tarafından davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler
Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,
idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate
alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve
aynı maddenin altıncı fıkrasında,
soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım
kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idari yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz
merciinde inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un
28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8.
maddesinin ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen
bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün
5252 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmüne göre yapılacağı düzenlendiğinden,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece
3. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece 3. Sulh Ceza Mahkemesinin 15.7.2013 gün ve D.İş:2011/1307
sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 33-ESAS NO : 2014/761 KARAR NO : 2014/813 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Ankara
Etimesgut İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma Başçavuş olarak görev
yapmakta iken Önleyici Kolluk Devriyesi olarak devriye kolluk görevini
yürüttüğü sırada ekip içerisindeki bir er tarafından ateş açılması sonucu
yaralanan davacının maddi ve manevi zararının davalı idareden tazmini
istemiyle açılan davanın ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk. K A R A R
Davacı :
J. Bçvş. D.B. Vekilleri
: Av. C.K. & Av. Dr. K.G. Davalı :
Jandarma Genel Komutanlığı Vekili :
Av. E.A. O L A Y
: Davacı vekili 19.12.2012 tarihli dilekçesi ile özetle; davacının,
Etimesgut İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevliyken 21.07.2011
tarihinde 18:00 ila 24:00 saatleri arasında araçtan hırsızlık olaylarını
önlemek amacıyla Önleyici Kolluk Devriyesi olarak görevlendirildiğini, olay
günü davacıyla beraber 706487 plakalı araçla J.Ulş.Er A.A., J.Er F.Ş. ve
J.Er R.B.’ün de asayiş görevine çıktıklarını, önleyici kolluk devriyesi
sırasında araçta bulunan J. Er R.B.’ün, J. Er F.Ş.’ye zimmetli 47500 seri
numaralı MP-5 Makineli Tabancayı alarak devriye ve araç komutanı olan
davacı ve J.Ulş.Er A.A.’ı yaraladığını, akabinde davacıya ait tabancayı da
alarak firar ettiğini, davacının olaydan hemen sonra ağır yaralı olarak
Sağlık Bakanlığı Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine kaldırıldığını
ve ameliyata alındığını, bu süreçte davacıya Ankara Atatürk Eğitim ve
Araştırma Hastanesi ve GATA’da çeşitli tedavilerin uygulandığını, GATA’nın
30.07.2012 tarihli Sağlık Raporu ile davacı hakkında; “16/A/2, 51/A/1,
69/B/1, 45/B/10, 45/B/14, 58/B/1, 11/B/1 sınıfının kıta komutanlığı olmayan
uygun kadro görev yerlerinde görevlendirilmesi uygundur” kararının
verildiğini, raporun 18.09.2012 tarihinde onaylandığını ve davacıya
04.12.2012 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının ayrıca GATA hastanesinden
10.08.2012 tarihli ve 7085 numaralı Özürlü Sağlık Kurulu Raporu aldığını,
bu rapora göre özür oranının %68 olduğunu, Maliye Bakanlığı tarafından
incelenen bu rapor sonrasında Merkez Sağlık Kurulunca davacının çalışma
gücünün %73’ünü kaybettiğine karar verildiğini, önleyici kolluk görevi (devriyesi)
sırasında meydana gelen silahla yaralama sonucunda davacının birçok
organında fonksiyon kaybının olduğunu, davacıya Jandarma Genel Komutanlığı
Nakdi Tazminat Komisyonunca 13.601,91 TL nakdi tazminat ödendiğini fakat bu
rakamın davacının maddi ve manevi kayıplarını karşılayacak miktarda
olmadığını, davacının olayda herhangi bir kusurunun da bulunmadığını
belirterek, görev sırasında oluşan vücut fonksiyon kaybı nedeniyle uğradığı
maddi ve manevi zararların karşılanması amacıyla fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 650.000 TL maddi ve 150.000 TL de manevi
tazminat bedellerinin olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemiyle askeri idari yargı yerinde dava
açmıştır. Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi: 15.05.2013 gün, E:2013/630,
K:2013/600 sayı ile özetle, “...zararın bir askeri hizmetin ifası sırasında
meydana gelmediği,dolayısıyla da dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin
bulunma şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, iş bu davanın çözümünün
Mahkememizin görevi dışında kaldığı ve davanın görüm ve çözüm yerinin Genel
İdari Yargı olduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili, aynı istemle bu kez genel idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
2.İdare Mahkemesi: 13.12.2013 gün, E:2013/951, K:2013/1904 sayı ile özetle;
“...davacının asker kişi olduğu dönemde, askeri görev sırasında başka bir
asker tarafından yaralandığı ve bu olay nedeniyle maddi manevi tazminat
ödenmesini talep ettiği, davalı idarenin başvurunun reddine ilişkin
işleminin,askeri hizmetinin özellikleri ve kuralları göz önünde
bulundurularak tesis edildiği, dolayısıyla asker kişiye ve askeri hizmete
ilişkin bulunan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; askeri idari yargı ve genel
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine,
idari yargı dosyasının, askeri yargı dosyası da temin edilerek, son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği anlaşılmakla,
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde askeri idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ile AYİM Savcısı Halit
ÜNKAZAN’ın davada askeri idari yargının görevli olduğu yolundaki yazılı ve
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
olay tarihinde Ankara Etimesgut İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma
Başçavuş olarak görev yapmakta iken Önleyici Kolluk Devriyesi olarak
devriye kolluk görevini yürüttüğü sırada ekip içerisindeki bir er
tarafından ateş açılması sonucu yaralanan davacının maddi ve manevi
zararının davalı idareden tazmini istemiyle açılmıştır. Dosyada
mevcut Jandarma Genel Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nin 28.12.2012 tarih ve
E:2012/251, K:2012/475 sayılı gerekçeli kararındaki anlatıma göre; sanık
jandarma eri Ramazan BÜLBÜL’ün Etimesgut İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde
vatani görevini ifa ettiği sırada, olay tarihi olan 21.07.2011 günü davacı
J.Astsb.Bşçvş. D.B.’ın yanına giderek, psikolojik açıdan kendini iyi
hissetmediğini, bölükte kaldığında bunaldığını, devriyeye çıkarsa kendisini
iyi hissedeceğini söylediği, bunun üzerine davacının kendi inisiyatifi ile
sanığı o günkü devriye görevine dahil ettiği, sanığın önce 11:00-17:00
devriyesine, akabinde de davacı ile birlikte 18:00-24:00 devriyesine
çıktığı, saat 21:00 sıralarında bir uyuşturucu ihbarı üzerine bu devriye
ekibinin olay mahalline intikal ettiği, davacı ve araçta bulunan iki erin
araçtan inmesini takiben sanığın araç içindeki bir başka ere ait MP 5 marka
silaha dolu şarjör taktığı ve atışa hazır hale getirdiği, olay mahallinde
gerekli incelemeyi yapan davacı ve iki erin araca gelmelerinden bir müddet
sonra, davacının önce aracı hareket ettirdiği, ancak bilahare aracı
durdurarak olay yeri krokisini çizmeye başladığı, bu esnada sanığın aracın
arka koltuğunda otururken davacının sırtına bu silahla ateş açtığı, vurulan
davacının can havliyle bağırarak kendini araçtan dışarı attığı, araçtaki diğer
iki erin sanığı durdurmaya çalıştıkları, boğuşma esnasında sanığın bu
erlerden birini de vurduğu, akabinde askeri aracı da ele geçirerek firar
ettiği ve Aksaray iline gittiği, akabinde de ertesi gün güvenlik
kuvvetlerince yakalandığı, sanığın mahkemede yapılan sorgusunda, içinde
bulunduğu ruhsal durumun etkisiyle bu olayın meydana geldiğini, uzun
süredir uyuşturucu kullandığını, kendisi ile davacı astsubay arasında ne
olay öncesinde ne de olay esnasında herhangi bir husumetin bulunmadığını,
düşüncesinin ya kendisini vurmak ya da davacıyı vurmak ve memleketine
gitmek olduğunu beyan ettiği, yapılan yargılama sonunda sanığın davacı
astsubaya karşı ifa ettiği fiilin “vücutta tahribatı mucip şekilde üste
fiilen taarruz” suçuna sebebiyet verdiği kabul edilerek, eylemine uyan
Askeri Ceza Kanununun 91/4 üncü maddesi uyarınca neticeten 15 yıl 5 ay
hapis cezasıyla tecziyesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Anayasa’nın
157. maddesinde,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının
aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin
birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına;
askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve
diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir. Buna
göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava
konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri
hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602
sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının
1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu ve bu
nedenle dava konusu eylemin asker kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır. Olayda,
eylemden dolayı zarar görenin asker kişi olduğunda tartışma yok ise de,
tazminatın konusunu oluşturan zararın jandarmanın mülki görevi esnasında
olması nedeniyle, yürütülen hizmetin niteliğinin incelenmesi gerekmektedir. 2803
sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun, 3. maddesinde, jandarma
“silahlı askeri bir güvenlik ve kolluk kuvveti” olarak tanımlanmış, 7.
maddesinde, görevleri: a)Mülki, b)Adli, c)Askeri ve d)Diğer görevler
başlıkları altında tasnif edilmiş; “Askeri görevleri”, askeri kanun ve
nizamların gereği görevlerle Genel Kurmay Başkanlığınca verilen görevleri
yapmak olarak belirtilmiş; “Mülki görevleri” ise, emniyet ve asayiş ile
kamu düzenini sağlamak, korumak, kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik
etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak,
ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak olarak
sayılmıştır. Dava
konusu eylemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdari
eylemin “askeri hizmete ilişkin bulunması”, eylemin kanun ve nizamların
Türk Silahlı Kuvvetlerine tanıdığı yetki ve görevlerin yerine getirilmesi
amacına yönelik olması anlamını taşımaktadır. Askeri nitelikteki idari eylemi
de, askeri kural ve gerekler çerçevesinde yürütülen askeri hizmet
sırasındaki bir hareket, tutum veya meydana gelen ya da getirilen bir olay
olarak tanımlamak olanaklıdır. Bir
idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi koşuluna üç değişik anlam vermek
mümkündür: Bunlar, “davacının asker kişi olması”, “idari eylemin asker
kişilerce tesis edilmiş olması” ve “idari eylemin bir asker kişiye yönelmiş
bulunması”dır. Dosyanın
incelenmesinden, davacının yaralanması sonucunu doğuran olayın Jandarmanın
mülki görevinin ifası sırasında cereyan ettiği anlaşılmaktaysa da; mülki
görev devriyesi komutanı olan davacının, bu devriye görevlileri arasında
bulunan bir jandarma erinin silahla ateş açması sonucu vurularak
yaralanması şeklinde tecelli eden idari eylemin, mülki görevin sebep ve
tesiriyle meydana geldiğini kabul etmeye imkan yoktur. Yukarıda özetlenen
olayda idari eylemin bir asker kişiye yöneldiği sabit olduğu gibi, eylemin
“ast” konumundaki idare ajanının (sanık jandarma erinin) “amir” konumundaki
davacı astsubaya karşı Askeri Ceza Kanununun 91 inci maddesi kapsamındaki
“silahlı üste fiilen taarruz” suçuna sebebiyet verdiği de maddi bir vakıadır.
Diğer bir deyişle, ortada ast konumundaki bir erin üst ve amiri konumundaki
bir astsubaya karşı işlediği askeri bir suç teşkil eden bir eylemi mevcut
bulunmaktadır. Bu eylemde ifa edilen mülki görevle uygun bir illiyet bağı
kurulamadığından, eylemin mülki görev nedeniyle meydana geldiğini söyleme
imkanı yoktur ve mevcut uygun illiyet bağı karşısında eylemin askeri
hizmete ilişkinlik unsuru barındırdığının kabulü gerekmektedir. Belirtilen
durumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.
maddelerinde öngörülen, idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri
hizmete ilişkin bulunması koşulları birlikte gerçekleştiğinden, davanın
görüm ve çözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevine girmektedir. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü askeri
idari yargı yerinin görevine girdiğinden Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2.
Dairesi Başkanlığınca verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ASKERİ İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi 2. Dairesinin 15.05.2013 gün, E:2013/630, K:2013/600
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 34-ESAS NO : 2014/766 KARAR NO : 2014/818 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : N.Y. Vekili : Av. N.P. İdari Yargıda Davalı :
Türk Telekom A.Ş. Vekili :
Av. M.D. Adli
Yargıda 1- Türk
Telekom A.Ş. İhbar
olunan : 2- Maliye Bakanlığı Vekili :
Av. K.İ.T. O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
5.10.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır. Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.262,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 2.3.2011 gün ve E:2011/370,
K:2011/613 sayı ile, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında
iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı
istemle adli yargı yerinde dava açmıştır. MALATYA 1. İŞ MAHKEMESİ: 06.12.2013 gün ve E:2011/682,
K:2013/804 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali OĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği
ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Malatya 1. İş Mahkemesinin
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, Malatya 1. İş
Mahkemesinin davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden verilen 06.12.2013
gün ve E:2011/682, K:2013/804 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.07.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 35-ESAS NO : 2014/767 KARAR NO : 2014/819 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
B.D. Vekili :
Av. N.P. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.D. (Adli Yargıda) İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı Vekili :
Av. K.İ.T. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı kurumun Malatya
İl Müdürlüğünde teknik uzman olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirme
kapsamına alınması üzerine, 4046
sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesi Hakkında Kanunu’nun
22.maddesi ve (5809 sayılı Kanunla mülga) 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 29. maddesi hükümlerine dayanılarak adının Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiğini ve 01.04.2010 tarihinde davalı kurumla ilişiği
kesilerek Malatya Milli Eğitim Müdürlüğü’nde görevlendirildiğini, davalı
kurum tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim yapılırken
düzenlenen Aylık Bildirim Formunda yanlışlık yapıldığını, aylıklara
yansıtılması gereken ek ödeme tutarlarına yer verilmediğini belirterek; söz
konusu maaş nakil bildiriminin iptali ile, davacıya ödenmesi gereken ek
tazminat alacağının faizi ile birlikte tahsili ile, davalının yanlış işlem
ve eylemi sonucu davacının bu güne kadar almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı toplamı olan 10.448,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte
tazmin ve tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır. MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 17.03.2011 gün ve E:2011/794 K:2011/707 sayılı kararında,
“… 2576 sayılı Kanun'un "İdare Mahkemelerinin Görevleri"
başlığını taşıyan 5. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargının görev alanı idari işlem ve eylemler
ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan
davalara bakmakla sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 2577
sayılı Yasa'nın 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde; dava
dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı, 15.
maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise; adli ve idari yargının görevli
olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmü amirdir. Öte
yandan; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i Bakanlar Kurulu'nun
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000. USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmıştır. Bu
durumda davalı idarenin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğunda da söz etmek
mümkün olmadığından iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli
mahkemeler adli yargı mahkemeleri olduğundan davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir...” şeklindeki gerekçe ile davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yününden
reddine karar vermiş ve verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır. MALATYA
1. İŞ MAHKEMESİ: 06.12.2013 gün ve E:2011/708 K:2013/802 sayılı kararında;
“… görevin kamu düzenine ilişkin olduğu ve yargılamanın her aşamasında
resen dikkate alınması gerektiği, kapsam dışı nakle tabi personel ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu, davanın HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine
karar verilmesi gerektiği…” gerekçesiyle yargı yolu yönünden davanın
reddine karar vermiştir. Görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir. Davacı
vekilinin talebi üzerine dosya mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekom’da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde teknik uzman olarak görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Malatya 1. İş Mahkemesinin 06.12.2013 gün ve E:2011/708 K:2013/802 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Malatya 1. İş
Mahkemesinin 06.12.2013 gün ve E:2011/708 K:2013/802 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 36-ESAS NO : 2014/768 KARAR NO : 2014/820 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka
kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
O.T. Vekili :
Av. N.P. Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.D. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının, davalı kurumun Malatya
İl Müdürlüğünde mühendis olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirme
kapsamına alınması üzerine, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının
Düzenlenmesi Hakkında Kanunu’nun 22.maddesi ve (5809 sayılı Kanunla mülga)
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 29. maddesi hükümlerine
dayanılarak adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini ve
24.09.2010 tarihinde davalı kurumla ilişiği kesilerek Malatya İl Sağlık
Müdürlüğü’nde görevlendirildiğini, davalı kurum tarafından Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim yapılırken düzenlenen Aylık Bildirim Formunda
yanlışlık yapıldığını, aylıklara yansıtılması gereken ek ödeme tutarlarına
yer verilmediğini belirterek, söz konusu maaş nakil bildiriminin iptali
ile, davacıya ödenmesi gereken ek tazminat alacağının faizi ile birlikte
tahsili ile, davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu davacının bu güne
kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı olan 11.663
TL’nin yasal faiziyle birlikte tazmin ve tahsiline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Malatya
İdare Mahkemesi: 09.02.2011 gün, E:2011/482, K:2011/493 sayılı kararında
özetle davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Malatya
1. İş Mahkemesi; 06.12.2013 gün, E:2011/696, K:2013/805 sayılı kararında
özetle davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro
unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Malatya 1.İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya 1.İş
Mahkemesinin 06.12.2013 gün, E:2011/696, K:2013/805 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 37-ESAS NO : 2014/769 KARAR NO : 2014/821 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının
idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :
A. Sigorta A.Ş. Vekili :
Av. F.P. Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. M.B. (Adli Yargıda) Av. A.K.
(İdari Yargıda) O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
davacı şirkete 0001-0210-03992030 nolu Tüm Oto Kasko Sigorta Poliçesi ile
sigortalı olan P.Otomotiv ve Ticaret A.Ş.’ye ait F.S.’in sevk ve
idaresindeki 34… plakalı aracın 14.02.2012 tarihinde, İstanbul Avcılar
D-100 karayolu istikametinde seyir halinde iken yolun sol kısmındaki çukura
girmesi nedeni ile tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana
geldiğini; kazanın yolun gerekli bakım ve onarımından sorumlu olan davalı
idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığını; davacı şirkete vaki hasar
ihbarına müteakip yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 19.04.2012
tarihli ekspertiz raporuna istinaden sigortalıya 1.392,16 TL hasar
tazminatının 30.04.2012 tarihinde ödendiğini; 1.392,16 TL’lik rücu alacağı
için davalı idareye başvuruda bulunduğunu, davalı idare tarafından bu
talebinin 04.06.2012 reddedildiğini belirterek; 1.392,16 TL’nin ödeme günü
olan 30.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı
idareden tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır. İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ: 25.09.2012 gün ve
E:2012/1169 K:2012/1352 sayılı kararında “… 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 19.01.2011 tarihinde yürürlüğü giren 6099 sayılı Kanunu’nun 14.
maddesi ile değişik 110. maddesinde, bu Kanundan doğan sorumluluk
davalarının, (işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil) adli yargıda
görüleceği hükmü getirilmiştir. Anılan mevzuat hükmü uyarınca 2918 sayılı Kanundan
doğan sorumluluk davalarının, hizmet kusuru veya kişisel kusur ayrımı
yapılmaksızın, adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir. Dava dosyasının incelenmesinde; bakılmakta olan
davanın davalı idarenin yol bakım görevini yerine getirmemesine bağlı
hizmet kusuru nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açıldığı
görülmekte olup, 2918 sayılı Kanun ile davalı idareye getirilen sorumluluğun
yerine getirilmediği iddiasından kaynaklanan davanın yukarıda yer verilen
mevzuat hükmü uyarınca adli yargı mercilerinde çözümlenmesi…” gerekçesi ile
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir. Verilen karara davalı vekilince
itiraz edilmesi üzerine; İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 06.02.2013 gün ve
E:2013/187 K:2013/1839 sayılı ilamı ile itirazın reddi ile görevsizlik
kararının onanmasına karar vermiş ve onama kararına karşı yapılan karar
düzeltme talebinin de aynı mahkemece 04.09.2013 gün ve E:2013/11201
K:2013/11057 sayılı kararı ile reddedilmesi ile görevsizlik kararı
kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargıda dava
açmıştır. İSTANBUL 25. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.04.2014 gün
ve E:2013/511 K:2014/191 sayılı kararında ; “… Yargıtay 17. Hukuk
Dairesinin 06.05.2013 gün E:2013/2277 K:2013/6380 sayılı kararı ve yine
aynı dairenin 18/04/2013 gün E:2013/2089 K:2013/5786 sayılı ilamlarında
olduğu gibi 2577 sayılı idari yargılama usulü yasasının 2/b maddesine göre
idari yargıda tam yargı davası olarak açılması gerekir. 2918 sayılı yasanın
110. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı bu nedenle
adli yargının görevli olmadığı…” gerekçesiyle dava dilekçesinin görev
yönünden reddine, dava konusu miktar dikkate alınarak kesin olarak karar
vermiştir. Davacı vekilinin talebi üzerine dosya mahkememize
gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dosyaların incelenmesinden; şirkete sigortalı vasıtanın
14.02.2012 tarihinde İstanbul Avcılar D-100 karayolu istikametinde seyir
halinde iken, tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası gerçekleştiği,
meydana gelen hasarın davacı sigorta şirketince sigortalıya ödendiği,
trafik kazası tespit tutanağına göre yolun bakımından sorumlu olan davalı
idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek 1.392,16TL rücuen tazminatın ödeme
tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle
davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.
Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde
adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
İstanbul 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.04.2014 gün ve E:2013/511
K:2014/191 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 25.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.04.2014 gün ve E:2013/511 K:2014/191 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı KTK'nm lO.md.
"Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollan, trafik düzen
ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve üzerinde
yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli" olduğuna
işaret edilmiş, 3030 Sayılı Yasa'nın 6.md.
"Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma,
yaptırma, bakım ve onanmmı sağlama..."Büyükşehir Belediyesinin
görevleri arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md.
"idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda belediye sınırları içindeki
yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan zararın
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallanna ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçlann işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında
çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kararjannı, karara dayanak
almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya
iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir
işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa
Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir
hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Özbudun.Sh.440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst
mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu
empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu
red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı
T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri
bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen
T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa
Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev
uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün
tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta idari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nm 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 38-ESAS NO : 2014/772 KARAR NO : 2014/824 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.J.Sigorta A.Ş. Vekilleri
: Av. A.T.A. & Av. B.I. Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili :
Av. Z.Ö. (İdari Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 26.08.2012 tarihinde davacı
şirket tarafından sigortalanan 34…… plakalı araç ile 75…... plakalı aracın
Ardahan İlini Göle İlçesine bağlayan karayolunda çarpışması sonucu ölümlü
ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza raporunda hem
34...... plaka sayılı araç sürücüsünün, hem de yol çalışması yapan ve
gerekli önlem ve tedbirleri almayan yol yapım şirketinin müterafik
kusurunun bulunduğunu, kasko sigortalı araç üzerinde eksper vasıtasıyla
yapılan inceleme sonucu hasar bedeli olarak neticeten 25.411,00 TL ödeme
yapıldığını belirterek, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup 12.700,00
TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır. Ankara 8.
Asliye Hukuk Mahkemesi; 03.06.2013 gün ve E:2013/288, K:2013/299 sayı ile
özetle davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır. Erzurum
1. İdare Mahkemesi; 06.08.2013 gün ve E:2013/923, K:2013/835 sayı ile
özetle davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi
08.01.2014 gün ve E:2013/747, K:2014/9 sayılı kararı ile ileri sürülen
iddiaların sözü edilen kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte
görülmediğinden bahisle itirazın reddine ve hükmün onanmasına karar
vermiştir. Bu
aşamadan sonra davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekilinin karar düzeltme
istemi üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 27.03.2014 gün ve E:2014/284,
K:2014/261 sayılı ilamı ile karar düzeltme isteminin reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşılmakla, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davacı şirket tarafından sigortalı olan 34 EJ 5319 plakalı araç ile 75 AH
424 plakalı aracın Ardahan İlini Göle İlçesine bağlayan karayolunda
çarpışması sonucu ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini,
kaza raporunda hem 34 EJ 5319 plaka sayılı araç sürücüsünün, hem de yol
çalışması yapan ve gerekli önlem ve tedbirleri almayan yol yapım şirketinin
müterafik kusurunun bulunduğunu, kasko sigortalı araç üzerinde eksper
vasıtasıyla yapılan inceleme sonucu hasar bedeli olarak neticeten 25.411,00
TL ödeme yapıldığını belirterek, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup
12.700,00 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır.
İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz
konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket
eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı
yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz
konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir.
İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,
K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da
adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.06.2013 gün ve E:2013/288, K:2013/299 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarım sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14. maddesi ile 2918 Sayılı
KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet
ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçlann işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan görev
uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmekte Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında , Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal
talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret
yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir
kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal
ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun
kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından
bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun
koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu
red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur.(Türk Anayasa Hukuku Prof.Dr.Ergun Özbudun.Sh.440
vd) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte
kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o
maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da
Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa
Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer
mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına
onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir.
Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına
göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün
değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden
doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda
görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa
hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 39-ESAS NO : 2014/775 KARAR NO : 2014/825 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
T.Ö. Vekili :
Av. A.Y. Davalı :
Karayolları Antalya 13. Bölge Müdürlüğü Nezdinde Karayolları Genel
Müdürlüğü Vekilleri
: Av. G.H. & Av. A.A.M. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 07….. plaka sayılı aracın
24.10.2012 tarihinde davacının sevk ve idaresinde, Antalya İli, Merkez,
Çubuk Beli Geçidinde seyretmekte iken, aracının bir sebep yokken kaymaya
başladığını, sağa sola savrulduğunu ve sonrasında da refüjlere çarpması
sebebiyle maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen
kazada idarenin bakım ve onarımda gerekli tedbir ve önlemi almayarak hizmet
kusurunun bulunduğunu belirterek, idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak
uğranıldığı ileri sürülen hasar nedeniyle 19.350 TL ve araçtaki değer
kaybından dolayı da 3.650,00 TL olmak üzere toplam 23.000,00 TL maddi
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Antalya
1. İdare Mahkemesi: 30.05.2013 gün ve E:2013/669, 2013/822 sayılı kararı
ile özetle; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek,
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. Antalya
5. Asliye Hukuk Mahkemesi: 03.04.2014 gün ve E:2013/414, K:2014/107 sayılı
kararı ile özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini
belirterek, görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan
sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son görevsizlik
kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasına ilişkin evrak da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşılmakla, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davacının sevk ve idaresinde bulunan 07…… plakalı aracın yolda kayarak
refüjlere çarpması sonucu meydana geldiği iddia olunan trafik kazasında,
araçta meydana gelen hasar nedeniyle 19.350 TL ve araçtaki değer kaybından
dolayı da 3.650,00 TL olmak üzere toplam 23.000,00 TL maddi tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında
da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve
vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak
idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren
konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev
alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması
halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu
kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,
aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren
bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 5.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.04.2014 gün ve E:2013/414, K:2014/107 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarım sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14. maddesi ile 2918 Sayılı
KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet
ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçlann işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan görev
uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmekte Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında , Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal
talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret
yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir
kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal
ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun
kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından
bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun
koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu
red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Özbudun. Sh.
440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte
kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o
maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da
Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa
Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer
mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına
onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir.
Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına
göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün
değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza , Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 40-ESAS NO : 2014/777 KARAR NO : 2014/827 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : İcra
ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Adli Yargıda Davacı : F.Ş.’ü temsilen Memursen Konfederasyonu
Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası Bem Birsen Vekili :
Av. G.G. İdari Yargıda Davacı : F.Ş. Vekili : Av. G.B. Davalı :Tatvan Belediye Başkanlığı Vekili : Av. M.Ö. O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının, davalı Tatvan Belediye Başkanlığı’nda çalıştıktan sonra emekli
olduğunu, memuriyeti sırasında ödenmeyen tasarruf teşvik ve bunlara ait
nemaların ödenmesi istemiyle Tatvan İcra Müdürlüğü’nün 2010/671 Esas sayılı
dosyası nedeniyle icra takibi yapıldığını, bu takibe davalı tarafından
itiraz edilmesi üzerine iş bu itirazın iptali davasını açma gereğinin
doğduğunu belirterek, davalının Tatvan İcra Müdürlüğünün E:2010/671 Esas
sayılı asıl alacak, gecikme bedeli, işlemiş faiz, vekalet ücreti, icra
masrafı olmak üzere toplam 8.980,90 TL alacağa dayalı takibe vaki haksız ve
kötü niyetli bütün itirazlarının iptali ile, takibin devamı %40 dan aşağı
olmamak üzere icra inkar tazminatı istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. Tatvan
Asliye Hukuk Mahkemesi: 06.09.2011 gün ve E:2010/492, K:2011/697 sayı ile
özetle; Dava konusu olayda, meydana geldiği ileri sürülen zararın ödetilmesi
isteminin bir idari işlem ile reddedildiği anlaşıldığından ve 2577 sayılı
İYUK md 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından, ilgili idareye karşı açılan
tam yargı davalarının idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez davalı idarenin, Tatvan İcra
Müdürlüğünün 2010/671 Esas sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve bunlara
ait nemaların ödenmesine dair göndermiş olduğu ödeme emrine karşı yapmış
olduğu 14.10.2010 tarihli itiraz (ret) işleminin iptaline,tasarruf
kesintisi ve nemalarının müvekkilin davalıya ilk yazılı başvuru tarihi olan
17.7.2006 tarihinden itibaren aksi halde ödeme emrinin tebliği tarihinden
itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ödeme tarihindeki nema oranı
üzerinden hesap edilerek davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Van 2.İdare
Mahkemesi: 21.03.2013 gün ve E:2013/144, K:2013/254 sayı ile özetle;
‘’...2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü
Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58.
maddesinde, takip talebinin icra memuruna, yazı ile veya sözlü olarak ya da
elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre
takip talebi üzerine icra müdürünce düzenlenen ödeme emrinin, değişik 61.
maddede öngörülen şekilde takip borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65.
maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66.
maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala
bağlanmıştır. İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın
iptali için Yasa’da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan
birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68., ek 68/a
ve ek 68/b. maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasın
istemektir. Söz konusu değişik 67. madde “Takip talebine itiraz edilen
alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye
başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle
itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının
haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli
görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna,
davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın
yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat
hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır. Birinci fıkrada yazılı
itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde
alacağını dava etmek hakkı saklıdır.” hükmü yer almaktadır. Yukarıda
bahsedilen 2004 sayılı Yasa’nın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında
“Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi
bulunur.” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen
“mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı
olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinin görev alanına girdiği açık
olup, davanın, icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkin kısmı
yönünden görev yönünden reddi gerekmektedir. Davanın ödenmeyen tasarrufu teşvik
kesintileri, idare katkıları ve bunların nemalarının idareye başvuru
tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesine yönelik
kısmına gelince; Dava dosyası ile Van idare Mahkemesinin E:2006/3737 sayılı
dosyasının birlikte incelenmesinden, davacının bakılan davadaki istemlerle
aynı yönde yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle Van İdare Mahkemesinin E:2006/3737 esasına kayden
açtığı dava sonucunda, 16.04.2007 tarih ve K:2007/864 sayılı kararıyla dava
konusu işlemin iptali ile kesinti ve katkı paylarıyla bunlara yönelik
nemanın toplamının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiği, söz
konusu kararın temyizi sonucu onama kararı üzerine kesinleştiği, bakılan
davanın da, davacının, yukarıda belirtilen Mahkememiz kararındaki istem
doğrultusunda aynı istemle açıldığı anlaşıldığından, yukarıda anılan
ödenmeyen alacaklarının ödenmesine yönelik kısmı yönünden davanın kesin
hüküm nedeniyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesi gereğince,
davanın, icra takibine itiraz işleminin iptali istemine ilişkin kısmı
yönünden görev yönünden reddine,ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintileri,
idare katkıları ve bunların nemalarının idareye başvuru tarihinden itibaren
uygulanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesine ilişkin kısmı yönünden
davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine” şeklinde karar
vermiştir. İş bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Van Bölge
İdare Mahkemesi 20.02.2014 gün ve E:2013/487, K:2014/220 sayılı ilamı ile
özetle hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE
GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında;davalı idarenin, Tatvan İcra Müdürlüğünün 2010/671 Esas
sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve bunlara ait nemaların ödenmesine dair
göndermiş olduğu ödeme emrine karşı yapmış olduğu 14.10.2010 tarihli
itirazın iptaline karar verilmesi talebine ilişkin olarak, 2247 sayılı
yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Uyuşmazlığa
konu olayda; A-Davalı
idarece ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintileri, idare katkıları ve bunların
nemalarının ödenmesi amacıyla, davacı tarafından başlatılan ilamsız icra
takibine davalı idare tarafından yapılan itirazın iptaline karar verilmesi
istemiyle adli yargıda, B-İcra
Müdürlüğüne 14.10.2010 tarihinde yapılan icra takibine itiraz işleminin
iptali ile ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintilerinin ödenmesine karar
verilmesi istemiyle ise idari yargıda dava açılmıştır. Dosyanın
incelenmesinden;davacı tarafından, davalı idarece tasarrufu teşvik
kesintileri, idare katkıları ve bunların nemalarının ödenmediğinden
bahisle, yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle Van İdare Mahkemesinin E:2006/3737 esasına kayden
açtığı dava sonucunda, 16.04.2007 tarih ve K:2007/864 sayılı kararıyla dava
konusu işlemin iptali ile kesinti ve katkı paylarıyla bunlara yönelik
nemanın toplamının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
üzerine, ilamsız icra takibi yoluyla icra takibine başlandığı, davalı
idarece icra takibine itiraz edildiği, itirazın kaldırılması amacıyla
İcra-İflas Kanunu hükümleri uyarınca açılan itirazın iptali davasında
Tatvan Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2010/492, K:2011/697 sayılı kararı ile
davanın görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine, bu kez, davalı
idarece, Tatvan İcra Müdürlüğüne 14.10.2010 tarihinde yapılan icra takibine
itiraz işleminin iptali ile ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintilerinin
ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı
anlaşılmaktadır. 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda
yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi
üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde
itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi
içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır. İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır. Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir. (Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü
fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır. Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır. Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Tatvan Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tatvan Asliye
Hukuk Mahkemesinin 06.09.2011 gün ve E:2010/492, K:2011/697 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta; Adli Yargıda açılan davanın İ.İ.K 67
md. maddelerinde öngörülen İtirazın İptali davası olduğu konusunda bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı Adli Yargının “Yargı Yolu
yönünden dava dilekçesinin reddi” karan üzerine bu kez İdari Yargıda “İcra
Dosyasında tasarruf teşvik ve bunlara ait nemaların ödenmesine dair
göndermiş olduğu ödeme emrine karşı davalı İdarenin itirazının, İdari İşlem
niteliğinde değerlendirerek İşlemin İptali ile tasarruf kesintisi ve
nemalarının İdareye başvuru aksi halde ödeme emrinin tebliği tarihinden
itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmesi istemi ile dava açmış, İdare mahkemesince, dava, İtirazın
İptali davası olarak kabul edilerek, davanın Adli Yargının görev alanına
girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince, İdari Yargıda idari
işlemin iptali ve ödenmeyen nema alacağının yasal faizi ile tahsili istenmiş
olup dava, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunun 2/1- b maddesinde
düzenlenen İdari Dava niteliğindedir. Adli Yargıdaki Davanın İtirazın İptali,
İdari Yargıdaki davanın da İdari Dava niteliğinde bulunması karşısında her
iki davanın konusu aynı olmadığından 2247 sayılı yasanın 14. maddesinde
öngörülen koşulların gerçekleşmemesi nedeniyle başvurunun reddi gerektiği
düşüncesiyle sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 41-ESAS NO : 2014/778 KARAR NO : 2014/828 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
A.Ç. Vekili :
Av. N.P. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.D. İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda) Vekili :
Av. İ.T. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı kurumun Malatya
İl Müdürlüğünde teknisyen yardımcısı olarak çalışmakta iken, kurumun
özelleştirme kapsamına alınması üzerine, 4046 sayılı Özelleştirme
Uygulamalarının Düzenlenmesi Hakkında Kanunu’nun 22.maddesi ve (5809 sayılı
Kanunla mülga) 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 29. maddesi
hükümlerine dayanılarak adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini
ve 01.04.2010 tarihinde davalı kurumla ilişiği kesilerek Hekimhan İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğü Teknik Eğitim Merkezi’nde görevlendirildiğini,
davalı kurum tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim yapılırken
düzenlenen Aylık Bildirim Formunda yanlışlık yapıldığını, aylıklara
yansıtılması gereken ek ödeme tutarlarına yer verilmediğini, bu şekilde
davacının hem mevcut ek ödemelerden, hem yeni işyerinde ise başlamasına
kadar geçen süre içinde ödenmesi gereken denge tazminatlarından mahrum
kaldığını, davalının yanlış işlemleri nedeni ile yeni işyerinde de bu ek
ödemelerin yapılmadığını, bu şekilde zarara uğradığını belirterek; söz
konusu maaş nakil bildiriminin iptali ile, davacıya ödenmesi gereken ek
tazminat alacağının faizi ile birlikte tahsili ile, davalının yanlış işlem
ve eylemi sonucu davacının bu güne kadar almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı toplamı olan 10.337,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte
tazmin ve tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır. Malatya
İdare Mahkemesi: 23.03.2011 gün ve 2011/793 Esas, 2011/772 Karar sayılı
kararında, “… 2576 sayılı Kanun'un "İdare Mahkemelerinin
Görevleri" başlığını taşıyan 5. maddesi ile 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargının görev alanı idari
işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan
idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan
davalara bakmakla sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. 2577
sayılı Yasa'nın 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde; dava
dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı, 15.
maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise; adli ve idari yargının görevli
olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmü amirdir. Öte
yandan; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i Bakanlar Kurulu'nun
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000. USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmıştır. Bu
durumda davalı idarenin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğunda da söz etmek
mümkün olmadığından iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli
mahkemeler adli yargı mahkemeleri olduğundan davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir...” şeklindeki gerekçe ile davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yününden
reddine karar vermiş, verilen karar davacı vekiline 19.04.2014 tarihinde,
davalı vekiline 09.04.2014 tarihinde tefhim edilmiş, 2577 sayılı Kanun’un
46.maddesinde düzenlenen 30 günlük yasal süresi içinde kanun yollarına
başvurulmadığından kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez; bahse konu maaş nakil bildiriminin eksik olduğunun ve bu ek
ödemenin yeni başladığı işyerinde de müvekkile ödenmesi gerektiğinin
tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacının davalı
kurumda çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı ek tazminat
alacağı tutarı olan 9.360 TL’nin yasal faiziyle birlikte tazminine karar
verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır. Malatya
1. İş Mahkemesi: 06.09.2013 gün ve 2011/710 Esas, 2013/724 Karar sayılı
kararında; “… görevin kamu düzenine ilişkin olduğu ve yargılamanın her
aşamasında resen dikkate alınması gerektiği, kapsam dışı nakle tabi
personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin,
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargının görevinde bulunduğu, davanın HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca
“yargı yolunun caiz olmaması” nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi
uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerektiği…” şeklindeki gerekçesi
ile davanın 6100 sayılı HMK nın 114/1-b maddesi uyarınca 115/2 maddesine
uygun şekilde yargı yolu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, verilen
karar tarafların temyiz etmemeleri üzerine karara şerh edildiği üzere
11.12.2013 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı
yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının
15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği,
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi ve yargılama sonrasında da davaya dahil
edildiğine dair dosyasında bir bilgi ve belge olmaması nedenleri ile; bu
davalı yönünden oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce
değerlendirme yapılmamıştır. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde teknisyen
yardımcısı olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka
kuruma atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile
uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, yanlış
maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle;
Malatya İdare Mahkemesi’ne dava açıldığı, Malatya İdare Mahkemesi’nin
23.03.2011 gün ve 2011/793 Esas, 2011/772 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verdiği ve kararın kesinleştiği, davacı
vekilinin aynı taleple Malatya 1.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Malatya 1.İş
Mahkemesi’nin 06.09.2013 gün ve 2011/710 Esas, 2013/724 Karar sayılı kararı
ile davanın görev yönünden reddine karar verdiği, kararın tarafların temyiz
etmemesi üzerine kesinleştiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın
14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli
mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır. Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle, Malatya 1.İş
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Malatya 1.İş
Mahkemesi’nin 06.09.2013 gün ve 2011/710 Esas, 2013/724 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— IV- 2247 SAYILI KANUN’UN
19.MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 1-ESAS NO : 2014/428 KARAR NO : 2014/717 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
O.K. Vekilleri
: Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö. Davalı : Türk Telekom A.Ş. Vekili : Av. M.A.P. O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde kapsam dışı personel olarak
çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra
başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29.maddesine
uygun düzenlenmemesi ve 5473 sayılı Kanun ile getirilen ek ödemelerin
maaşına yansıtılmaması nedenleri ile zarara uğradığını belirterek; maaş
nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz
alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde
hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır. Ankara 2. İş Mahkemesi: 22.03.2013 gün ve
2011/274 Esas, 2013/309 Karar sayılı kararında aynen; “Yargıtay 9.Hukuk Dairesi, daha önceki tarihlerde
nakle tabi işçilerde davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş arasındaki uyuşmazlıklarda
esasa yönelik kararlar vermiş ise de, Danıştay idari Dava Dairelerinin
07/04/2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın Adli
Yargı yerinde görüleceğine dair görüşünü değiştirmiş, 01/10/2012 gün ve
2012/27071 -32336 E ve K nolu kararında da görüleceği üzere uyuşmazlığın
İdari Yargı yerinde görülmesi gerektiğini kabul etmiştir. Ayrıca Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 26/12/2012 gün ve 2012/9-1518 E, 2012/1388 K nolu
kararı da nazara alındığında HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca
davanın usulden reddi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm tesis
edilmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile açılan davada görevsizlik kararı
vermiştir. Görevsizlik
kararı taraflara 22.03.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı
vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin iptal
edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi
ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır. Ankara 13. İdare Mahkemesi: 26.02.2014 gün ve 2013/677 Esas sayılı ara
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin kamu
kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün
adli yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir olaya
ilişkin olarak verdiği 04.07.2011 tarih ve E:2011/147, K:2011/178 sayılı
kararı ile davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar
verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde şef
mühendis olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 2.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
22.03.2013 gün ve 2011/274 Esas, 2013/309 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği, kararın temyiz edilmeksizin
kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 13. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin 2247 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen
nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
2. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 22.03.2013 gün ve 2011/274 Esas, 2013/309
Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 2-ESAS NO : 2014/610 KARAR NO : 2014/727 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle kamu kurumuna
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : O.Y. Vekili :
Av. Ö.E. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.A.P. O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 29.3.2010 tarihinde Ankara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Dekanlığı
emrine atanmıştır. Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin,
denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatı
alacağından, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 2.000 TL.nin
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 24.5.2011 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
3.İş Mahkemesi; 25.12.2012 gün ve E:2011/542, K:2012/1139 sayı ile,
Mahkemelerinin yetkisizliğine, 4688 sayılı yasanın 30.maddesi uyarınca
mahkemelerinin görevsizliğine, HMK nın 114/1 -b maddesi uyarınca yargı
yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın görev yönünden HMK nın 115/2
maddesi uyarınca usulden reddine, İdari Yargı Mahkemesinin görevli
olduğuna; dosya kapsamının HMK 20.maddesi gereği taraflardan birinin bu
kararın süresi içerisinde temyiz yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi
halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuş ise bu
başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde kararı
veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini
talep etmesine, süresi içerisinde talep halinde dosya kapsamının görevli
İdari Yargı Mahkemesine gönderilmesine; 2 nolu ara kararı uyarınca işlem
yapılmaması halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta sonra
dosyanın resen ele alınarak HMK.nın 20/l-son hükmü uyarınca işlem
yapılmasına; sair hususların HMK.nın 331/2 maddesi gereği görevli mahkemede
değerlendirilmesine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 7.Hukuk
Dairesi; 8.4.2013 gün ve E:2013/10377, K:2013/5889 sayı ile, Mahkeme
kararını bozmuştur. ANKARA
3.İŞ MAHKEMESİ; 12.12.2013 gün ve E:2013/993, K.2013/1582 sayı ile aynen; “
Davacı vekili tarafından mahkememize verilen dava dilekçesi üzerine, Ankara
3. İş Mahkemesinde sürdürülen yargılama sonucunda, gereği düşünüldü; İNCELEME
VE GEREKÇE: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde davacının
maaş nakli ilmühaberinin, denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı
ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin
tespitine, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesine karar verilmesini talep
etmiştir. Davalı
vekili, haksız ve yersiz açılan davanın reddini talep etmiştir. Taraflarca
ibraz olunan tüm belgeler dosyaya konulmuş, bilirkişi incelemesi
yaptırılmıştır. Uyuşmazlık
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.
29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer
alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır. Somut
uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406 sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi, 375
sayılı KHK.’un Ek 3. maddesi, 399 sayılı KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun
hükmünde kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında
taraflar arasındaki sözleşme hükümleridir. 406
sayılı Kanunun 29. Maddesinin 3. Fıkrasının birinci cümlesine göre “399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam
dışı personel statüsünde çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanunun 22 nci
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında, Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki ünvanları esas alınarak
Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu ünvana göre belirlenmiş
olan ücret ve diğer mali haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim
tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine yapılacak artış oran
ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır.
Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerin
15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin belirlenmemiş
olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak bu tarih
için ücret ve diğer malî hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu yetkilidir”. Davalı
ile nakle tabi kapsamdışı personel arasından imzalanan TİP 2 sözleşmenin 7.
Maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi
kapsam dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır( Diğer
taraftan özelleştirme uygulamaları nedeni ile nakilleri düzenleyen 4046
sayılı Özelleştirme Kanununun 22/5 maddesinde özelleştirme nedeniyle kamu
kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve
pozisyonlarına göre almakta oldukları ücret yanında, bildirim tarihi
itibarı ile almakta oldukları ikramiye, ek ödeme gibi vs ek ödemelerin de
sabit bir değer olarak bildirileceği hükmünü içermektedir. Gerek
yasal düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında,
davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı
KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme
sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde
çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak, nakil
edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsamdışı
olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır. Yukarıda
belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar vermiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün
ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde
görüleceği konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan
karara göre “yasal düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi
sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız
personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden
aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak
sağlandığı, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu
personeli statülerinin devam ettiği, İmtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklendiği, 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon
Kurumu ile Türk Telekom arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin
Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini
yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde
bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü
ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere sahip olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel
hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu
durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu” kabul edilmiştir. Danıştay
İdari dava Dairelerinin gerekçeleri benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir. Bu nedenlerle aşağıdaki şekilde
hüküm kurulmuş ise de; 7. Hukuk Dairesinin 08/04/2013 tarihli 2013/10377
Esas ve 2013/5889 Karar sayılı ilamıyla "idari yargıda görülmesi
halinde mahkemece dava dilekçesinin yargı yolu yönünden reddine karar
verilmelidir. Mahkemenin yetkisizliğine ilişkin karar verebilmesi ancak
aynı yargı yolundaki mahkemeler arasında mümkündür. Mahkemenin bir yandan
yetkisizlik kararı vermesi bir yandan da idari yargı yönünden görevsizlik
kararı vermesi hatalıdır. Ayrıca
görevsizlik aynı yargı yoluna tabi mahkemeler arasında geçerli olup, dava
dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar verilmesi halinde dosyanın
talep halinde İdare Mahkemesine gönderilmesi de mümkün değildir. Mahkemenin
6100 sayılı HMK 20 ve 321.maddelerini uygulaması da bu yönüyle hatalıdır.
İdari yargıda görülecek dava bu davanın devamı niteliğinde değildir. Bu
nedenle dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar verilmesi
halinde mahkemenin yargılama giderlerini bu arada avukatlık ücretini de
hüküm altına alması gerekir." şeklinde bozulmuştur. Yargıtay
Bozma ilamı doğrultusunda yeniden yargılama yapılarak Bozma ilamına
uyulmuştur. Avukatlık
Asgari Ücret Tarifesinin 12. Maddesi hükmü de nazara alınarak 440TL vekalet
ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki
şekilde hüküm kurulmuştur. KARAR:
Yukarıda açıklanan nedenlere dayanılarak, Yargı
yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/1 -b ve 115/2 maddesi uyarınca dava
dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine,(…)” demek suretiyle görevsizlik
kararı vermiş; bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin her
türlü dava ve talep haklarını saklı tutarak ve net miktarlar üzerinden
olmak üzere; maaş nakil ilmühaberinin, denge tazminatının, enflasyon
farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle hukuka aykırı
düzenlenerek yapılan ödememe işleminin iptaline, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 2.494,32 TL’nin
tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA
4.İDARE MAHKEMESİ: 10.4.2014 gün ve E:2013/46 sayı ile, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne
satıldığı; dava dosyasının incelenmesinden; Türk Telekom A.Ş.'nin hisse
devri (14.11.2005) tarihinde görev yapmakta iken 406 sayılı Kanunun Ek 29.
maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bir başka kuruma naklen ataması yapılan davacı tarafından,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile yoksun kaldığı zamlar, denge tazminatı
ve ek ödemelerin toplamı olan 2.494,32 TL'nin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2577 sayılı Kanun'un 2.
maddesinde idari dava türleri sayılmış olup, kural olarak, idari yargıda
ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılmakta
olduğu; buna göre; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adlı yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 24.12.2012 günlü, E:2012/494,
K:2012/416 sayılı kararıyla, Mahkemelerinin 30.05.2012 tarih ve E:2011/424
sayılı dosyasında verilen "görevlilik" kararının kaldırılmasına
karar verilmiş olduğu, aksi yöndeki yorumun aynı uyuşmazlığın esasının iki
farklı yargı yerince denetlenmesi sorununu gündeme getireceğinin de tabii
olduğu gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve işin incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR,
Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen durumun aksine, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı dava
dosyasının Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar
verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken,
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu
emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden mahrum kaldığı bir kısım
parasal tutarların ödenmesi istemiyle açılmıştır. 1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden mahrum kaldığı parasal
ödemelerin tazmini istemiyle 24.5.2011 tarihinde dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Ankara 4.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 3.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Ankara 3.İş Mahkemesi’nin 12.12.2013 gün ve E:2013/993, K.2013/1582 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 3-ESAS NO : 2014/669 KARAR NO : 2014/734 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca verilen idari para
cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
T.B. Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili :
Av. R.Ü. Davalı :
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı O L A Y : Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 7.5.2013 gün ve 12315
sayılı işlemi ile, Muğla İli, Milas İlçesi sınırları içerisinde, davacı
uhdesinde bulunan sicil:52413 sayılı II (b) grubu maden (mermer) işletme
ruhsat sahasının, Maden İşleri Genel Müdürlüğünce yapılan incelemesi
sırasında, teknik nezaretçi defterinin heyet üyelerine ibraz edilmediğinden
bahisle, davacı adına, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 10. maddesinin altıncı
fıkrası uyarınca 4.656,60 TL idari para cezası verilmesine, ayrıca 2010
yılına ait çevre uyum teminatının süresi içerisinde yatırılmadığının tespit
edildiğinden bahisle, teminatın irad kaydedilmesine de karar verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptaline ve irad kaydedilen teminatın iadesine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur. ANKARA 21. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.9.2013 gün ve
D.İş:2013/21 sayı ile, idari para cezası ile birlikte aynı işlemle ayrıca
2010 yılına ait çevre uyum teminatının irad kaydedilmesine de karar
verildiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari
para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmış, Ankara 14. İdare Mahkemesi’nce, aralarında maddi veya hukuki
yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmayan her iki işleme (para
cezası ve teminatın irat kaydedilmesi) karşı ayrı ayrı düzenlenecek
dilekçeler ile dava açılması gerekirken aynı dilekçe ile dava açıldığı
belirtilerek, 2577 sayılı Yasa hükümlerine uygun olmayan dava dilekçesinin
yukarıda belirtildiği şekilde ayrı ayrı dilekçeler ile yeniden dava açılmak
üzere reddine karar verilmesi üzerine, davacı vekili idari para cezasının
iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmış, Ankara 14. İdare Mahkemesi
bu kez, davanın çözümünün taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olan Muğla
İdare Mahkemesi’nin yetkisinde olduğu gerekçesiyle davanın yetkisizlik
nedeniyle reddine, dava dosyasının yetkili Muğla İdare Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, itiraz edilmeyen karar kesinleşmiştir. MUĞLA 2. İDARE MAHKEMESİ: 8.4.2014 gün ve E:2014/180
sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi ile amaçlananın,
aynı maddi olaydan kaynaklanan hem yaptırım kararı, hem de para cezası
bulunması halinde, bunların yargı yolunun ayrı olması durumunda farklı
uygulama ve kararların doğabileceğinden, bunun da hukuk devletine olan
güveni zedeleyeceği açık olduğundan dolayı, bu sakıncanın giderilmesi
olduğu, öyleyse bu madde ile anlaşılması gerekenin faklı yargı kollarının
görevine giren idari işlemlerin aynı maddi olaydan doğmasının (maddi
birliktelik koşulu) gerektiği, çünkü farklı yargı kollarının aynı maddi
olayı farklı farklı yorumlamasının farklı sonuçlar doğurabileceği nedeniyle
bu maddenin düzenlendiği, nitekim, 3194 sayılı Yasanın 42.maddesinde yargı
yeri düzenlen-mediği halde,Uyuşmazlık Mahkemesinin bu maddeden kaynaklanan
para cezası uyuş-mazlıklarında, ayrıca yıkım kararı olmasa bile temelinde
yapı tatil tutanağının bulunması (maddi olayın aynı olması) sebebiyle idari
yargıyı görevli gördüğü, yine trafik para cezası ile sürücü belgesinin geri
alınması durumunda da, işlemlerin tarih ve sayıları farklı olduğu halde,
yüksek mahkemenin aynı maddi olaydan kaynaklanması sebebiyle bu tür
uyuşmazlıkları da idari yargının görevinde gördüğü açıklanarak, olayda, her
ne kadar aynı inceleme içerisinde yer alsa bile, nezaretçi defterinin ibraz
edilmemesinin ayrı bir maddi olay, çevre uyum teminatının yatırılmaması
sebebiyle teminatın gelir kaydedilmesinin ayrı bir maddi olay olduğu,
nezaretçi defterini ibraz etmemek fiili, hem para cezasına, hem de
teminatın irat kaydedilmesine sebep olsa idi, maddi olayda birliktelik
koşulunun gerçekleşmiş olabileceğini, ancak böyle bir durumun bulunmadığı,
olayda iki ayrı fiil, dolayısıyla iki ayrı yaptırım kararının bulunduğu, bu
durumda iki ayrı fiil ve iki ayrı yaptırımın salt aynı idari işlemde yer
almasının, 27/8. madde kapsamında değerlendirilemeyeceği ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun, 3 ve 27. maddeleri uyarınca, Maden Kanununda bu Kanun
uyarınca verilen idari para cezalarına karşı itiraz mercii hususunda bir
hüküm bulunmaması nedeniyle Kabahatler Kanunu uygulanacağından, dava konusu
idari para cezasının görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görev alanında
bulunduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirtilmesi için Uyuş-mazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve Uyuşmazlık
Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin
ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
3213 sayılı Kanun’un 10. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. 4/6/1985
gün ve 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Amaç” başlığını taşıyan 1.
madde-sinde, “Bu Kanun madenlerin aranması, işletilmesi, üzerinde hak
sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler”
denilmiş; “Beyan usulü” başlığı
altında düzenlenen 10.maddesinin altıncı fıkrasında ise, “Teknik
nezaretçinin atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde
denetleyerek tespit ve önerilerini teknik nezaretçi defterine kaydetmesi
zorunludur. Aksi takdirde teknik nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat
ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda teknik
nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Teknik nezaretçi
defterini, teknik nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin
ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması halinde, ruhsat sahibine on yıl
süreli işletme ruhsatları için belirlenen yıllık işletme ruhsat harcı
tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almıştır. “Harç,teminat, cezalar ve diğer
yaptırımlar” başlığı altında
düzenlenen 13. madde-sinde, “(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/7 md.)
Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın yatırılması
zorunludur. Ruhsat teminatı, ruhsat aşamasına ve ruhsat süresine bağlı
olarak hektar başına yıllık ruhsat harcının % İrad
kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından
üç ay içinde yatırılması gerekir. Bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci
bir üç aylık süre verilir. Verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise
faaliyetler durdurulur. Teminat, takip eden altı ay içinde de tamamlanmaz
ise ruhsat iptal edilir. Bu Kanuna göre irad kaydedilen ve tamamlanması
gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır. Süresi içerisinde yatırılmayan teminatlar her
defasında ikiye katlanır. (Değişik beşinci fıkra:
10/6/2010-5995/7 md.) Teminatlar,
bir ay içinde muhasebe birimi emanet hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın
belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. Bu Kanuna göre
irad kaydedilen teminatlar genel bütçeye gelir kaydedilir. I.Grup (a) bendi madenlerin teminatları ile irad kaydedilen
teminatları il özel idaresi hesabına yatırılır. (Değişik yedinci fıkra:
10/6/2010-5995/7 md.) Bakanlık, mülki
idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen
idarî para cezaları 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa
göre tahsil edilir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları ile ruhsat
harçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine
bildirilir ” denilmiştir. 3213 sayılı
Maden Kanunu’nun 2, 3, 7, 9, 10, 12, 13, 14, 16, 17, 27, 29, 30, 31, 32,
47; ek 7, 8; geçici 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19. maddelerinde 10.6.2010 gün
ve 5995 sayılı Kanun, geçici 20. maddesinde 12.7.2012 gün ve 6353 sayılı
Kanun ile değişiklik yapılmış ise de; Maden Kanunu’nda, idari para cezasına
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1)
Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır" ; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı
27. maddesinin 1. fıkrasında, "idari para cezası ve mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği
veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak;
idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,
görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle,
yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3213 sayılı
Maden Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, görev uyuşmaz-lığının esasını oluşturan idari para cezasına konu işlem(teknik nezaretçi
defterinin heyet üyelerine ibraz edilmemesi nedeniyle davacı adına 3213
sayılı Maden Kanunu’nun 10. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca idari para
cezası verilmesine ilişkin ) kapsamında
aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa
hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın
görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Muğla 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 21. Sulh
Ceza Mahkemesince idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava
yönünden verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Muğla 2. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ
ile, idari
para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden, Ankara 21. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 26.9.2013 gün ve D.İş:2013/21 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA
14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 4-ESAS NO : 2014/676 KARAR NO : 2014/736 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
E. İsviçre Sigorta A.Ş. Vekili :
Av. H.C.A. Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. D.B.G. O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; 30/5/2009 tarihinde Kazan Keresteciler Sitesi nizamiye
girişinde davacıya kasko poliçesi ile sigortalı 06…… plakalı aracın yol
kusuru nedeniyle devrilerek tek taraflı maddi hasarlı kaza yaptığını, 06…..
plakalı artça kaza sonucu 11.377,76 TL maddi zarar meydana geldiğini,
8/6/2009 tarihli ekspertiz raporu ile bu durumun tespit edildiğini, Nail
Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti’nin aracı 9.000,00 TL’ye onarmaya taahhüt
ettiğini, bu nedenle sigorta tazminatına esas olarak servisin vermiş olduğu
fiyatın esas alındığını, aracın serviste onarıldığını ve 9.000,00 TL
ödendiğini ileri sürerek, 9.000,00TL’nin %75 kusur oranına göre karşılığı
olan 6.750,00 TL’nin idareye başvuru tarihi olan 31/8/2009 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 3. İDARE MAHKEMESİ : 28.12.2012 gün ve
E:2011/2344, K:2012/2254 sayı ile, Uyuşmazlıkta 2918 sayılı Kanunun 110.
maddesinin 6099 sayılı Kanunun 14. maddesiyle değiştirilmesi sonrasında
karayolundaki sorumluluk davalarının adli yargı yerinde görüleceği kurala
bağlandığından, bakılan davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde
dava açmıştır. ANKARA 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 5.3.2014 gün ve
E:2013/341, K:2014/101 sayı ile, davaya bakmakla Mahkemelerinin görevli
olmadığı, İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanunun 2. maddesi hükmü
uyarınca İdare mahkemesinin görevli olduğu, Ankara 3. İdare Mahkemesi ile
Mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığı, bu nedenle kararın
temyiz edilmeksizin kesinleşmesi halinde dosyanın görev yerinin
belirlenmesi için mercii tayini yapmakla görevli Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı
gerekçesiyle davaya bakmakla idare mahkemesinin görevli olduğu,
mahkemelerinin görevi dışında olduğu anlaşıldığından davanın yargı yolu
yönünden ve usulden reddine, dosyanın daha önce Ankara 3. İdare
Mahkemesinin 2011/2344 E ve 2012/2254 K sayılı kesinleşmiş görevsizlik
kararı nedeni ile mahkemelerine gönderilmesi, böylece her iki mahkeme
arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkması nedeni ile, kararın temyiz
edilmeksizin kesinleşmesi halinde, dosyanın görevli yargı yerinin
belirlenmesi için uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali OĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki
“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”
hükmüne göre, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik
kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar
ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar
ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir. Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk
alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince
işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına
bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını
amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden
sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır. Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Asliye Hukuk Mahkemesi’nce re’sen yapılan
başvurunun 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç
kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez
veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer
mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanın geçirdiği
trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde
vasıtada maddi hasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin
sigortalı vasıta sahibine ödendiği, olayın meydana gelişinde davalı
idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasar nedeniyle
sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetine göre faiziyle
birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu, bu nedenle, Ankara 16. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamında görülen
başvurusunun reddi ile aynı mahkemece verilen 5.3.2014 gün ve E: 2013/341,
K: 2014/101 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesi kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile aynı
mahkemece verilen 5.3.2014 gün ve E:2013/341, K:2014/101 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın
KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı KTK'nın lO.md.
"Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollan, trafik düzen
ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve
üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli"
olduğuna işaret edilmiş, 3030 Sayılı Yasa'nın 6.md.
"Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma,
yaptırma, bakım ve onanmmı sağlama..." Büyükşehir Belediyesinin
görevleri arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md.
"idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davalan, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda belediye sınırları içindeki
yolun yapım, bakım ve onanmının yapılmadığı nedeniyle doğan zarann
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alınan
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davalan Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçlann işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada
bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan
görev uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannın verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan,
sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile
Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red ,kararlannı,
karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir.
/ Zira; "T.C. Anayasasında,
Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Özbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı
verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut
olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani
nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu
uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı
verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir
kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve
Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun karan
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta
uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya
olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün
üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 5-ESAS NO : 2014/686 KARAR NO : 2014/745 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : S.A. Vekili :
Av. B.Y. Davalı :
Türk Telekom A.Ş. Vekili :
Av. K.S. O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 16.12.2008 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır. Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek yasal
faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/341,
K:2012/1125 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davalı vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
: 6.5.2013 gün ve E: 2013/9897, K: 2013/9877 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 10. İDARE MAHKEMESİ: 17.4.2014 gün ve E:2013/1727
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali OĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Ankara 10. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 10. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile
Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/341, K:2012/1125
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 6-ESAS NO : 2014/688 KARAR NO : 2014/747 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.G. Vekili :
Av. B.S. Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 15.10.2013 tarihinde, H.Ç.’in
sevk ve idaresinde olup, davacıya ait olan 44…... plaka sayılı aracın,
Malatya-Sivas Devlet Karayolunda Malatya
2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 20.02.2014 gün, E:2013/611, K:2014/105 sayı ile
özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Malatya
İdare Mahkemesi: 15.05.2014 gün ve E:2014/514 sayı ile özetle; davanın adli
yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247
sayılı Kanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Kanunun 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
H.Ç.’in sevk ve idaresinde bulunup, davacıya ait olan 44……. plakalı aracın
kaza yapması sonucu meydana geldiği iddia olunan maddi zararın yasal faizi
ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen
kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı
bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Malatya İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Malatya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Malatya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 20.02.2014 gün, E:2013/611, K:2014/105 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’IN KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarım sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14. maddesi ile 2918 Sayılı
KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet
ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçlann işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan görev
uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmekte Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında , Anayasa
Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri,
idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit
pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe yoktur.(Türk Anayasa
Hukuku Prof.Dr.Ergun Özbudun.Sh.440 vd) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir
kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara
uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken
yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun
maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri
Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa
edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine
bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar
diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının
bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa
Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk
Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 7-ESAS NO : 2014/689 KARAR NO : 2014/748 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın 36. maddesinin üçüncü fıkrası (a) bendi uyarınca verilen idari para
cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk. K A R A R
Davacı : S.B. Davalı : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü O L A Y : İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan denetim sırasında, tescilsiz motosiklet sürücüsü Emre Karabıçak
isimli şahsın sürücü belgesiz araç kullandığının tespit edildiğinden
bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesinin üçüncü
fıkrası (a) bendi uyarınca adına, 29.8.2013 tarih ve GU-068949 seri-sıra,
araç sahibi davacı adına 29.8.2013 tarih ve GU-68950 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı 1.407,00
TL idari para cezası verilmiş, ayrıca aynı Kanun’un 25. maddesi uyarınca
araç trafikten men tutanağı düzenlenmiştir. Davacı, adına verilen idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur. İZMİR 14. SULH CEZA MAHKEMESİ: 9.1.2014 gün ve D.İş
No:2013/661 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır. İstanbul 5. İdare Mahkemesi, davanın yetki yönünden
reddine dava dosyasının yetkili İzmir İdare Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir. İZMİR 3. İDARE MAHKEMESİ: 29.4.2014 gün ve E:2014/371
sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu uyarınca idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın adli yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye
kadar incelemenin geri bırakılmasına karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen biçimde önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve
idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2918 sayılı
Kanun’un 36. maddesinin üçüncü
fıkrası (a) bendi uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Sürücü belgesi alma zorunluluğu”
başlığı altında düzenlenen 36. maddesinde, “Motorlu araçların, sürücü
belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve
sürülmesine izin verilmesi yasaktır. Araçlar,
Yönetmelikte sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile
çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli
uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir. Buna
göre; a)
Sürücü belgesi olmayanların, b)
Mahkemelerce veya Cumhuriyet savcılıklarınca ya da bu Kanunda belirtilen
yetkililerce sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alınanların, c)
Sürücü belgesi iptal edilenlerin, araç
kullanarak trafiğe çıktıklarının tespiti hâlinde, bu kişilere 1.407 Türk
Lirası idari para cezası verilir. Ayrıca, aracın sürücü belgesiz kişilerce
sürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı
miktarda idari para cezası verilir ” denilmiş; “Geçici trafik belgeleri ile
geçici tescil plakaları” başlığı altında düzenlenen 25. maddesinde,
“Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara mali
mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili tescil bürosundan
geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası alınması zorunludur. Geçici
trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarının çeşitleri,verilme
şartları,geçerlilik süreleri, nicelik ve nitelikleri, yurt dışından
getirilecek veya yurt dışına götürülecek olan araçlara geçici tescil
plakası verilmesi şartları ile diğer esaslar yönetmelikte belirtilir. (Yeniden
Düzenleme : 21/5/1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 3 600
000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, trafik zabıtasınca bu
geçici belge ve plakalar iptal edilerek, araçlar trafikten men edilir.”
hükmü yer almıştır. Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür. Öte
yandan, 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde," (1)
Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu
süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, İzmir 3. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, İzmir 14. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 3. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İzmir 14. Sulh Ceza
Mahkemesinin 9.1.2014 gün ve D.İş No:2013/661 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 8-ESAS NO : 2014/690 KARAR NO : 2014/749 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET
:
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının
idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : G. Sigorta A.Ş. Vekili : Av. F.K. ( Adli Yargıda) Av. M.H.G. (İdari Yargıda) Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. M.Ş.A. (Adli Yargıda) O L A Y : Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacı şirket tarafından kasko sigortalı 34…… plakalı aracın,
01.01.2013 tarihinde davalı kurumun 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluğunda
bulunan Diyarbakır-Siverek karayolunda seyir halinde iken, bulunduğu sol
şerit üzerindeki hayvan leşine (eşek) çarpması sonucu, yolun solundan karşı
şeride geçtiğini, taklalar atarak yoldan çıkması nedeniyle yaralamalı ve
maddi hasarlı tek taraflı kaza yaptığını, kaza sonucu meydana gelen hasar
nedeniyle 12.02.2013 tarihinde sigortalıya 75.000,00 TL tazminat
ödendiğini; bu kazanın oluşumunda davalı idarenin kusurlu olarak kazaya
sebebiyet verdiği gerekçesiyle 30.000,00TL zararın, hasar ödeme tarihinden
itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsili istemiyle adli yargıda
dava açılmıştır. ANKARA 23. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.07.2013 gün ve
E:2013/251 K:2013/416 sayılı kararında “…Davada davalının hizmet kusuruna
dayanılmıştır. Söz konusu zararın tazminine yönelik bulunan davanın 2577
sayılı Kanunun 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı
davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden davanın
yargı yolu yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir…” gerekçesiyle
“Yargı yolu nedeniyle davanın reddine” karar vermiştir. Adli yargıda verilen görevsizlik kararı temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır. DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 12.05.2014 gün ve E:2014/285 sayılı gönderme kararında
“…davanın, 2918 sayılı Kanun’da yapım ve bakımından sorumlu olduğu
karayolunu can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla
görevli kılınan Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, söz konusu trafik
kazasının oluşumunda sorumluluğunun bulunup bulunmadığının tesbitine
yönelik olduğu, dolayısıyla davanın 2918 sayılı Kanun’dan doğan bir
sorumluluk davası niteliğini taşıdığından,yukarıda değinilen mevzuat
uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonuç
ve kanaatine varılmıştır. Bu
durumda; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2013/251 sayılı dosyasında görülen davada, anılan
Mahkemenin 16.07.2013 tarih ve K:2013/416 sayılı kararıyla, davanın idari
yargıda çözümlenmesi gerektiğinden görevsizlik nedeniyle reddedildiği,
ardından aynı istemle Mahkememizin E.2014/285 sayılı dosyasında açılan
davada, adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu kanısına varıldığından,
görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesi gerekmiştir…” gerekçesiyle dava dosyasının adli yargı dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyanın
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilene kadar ertelenmesine
karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve
yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer
işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda; şirkete sigortalı vasıtanın 01.01.2013 tarihinde
Diyarbakır-Siverek yolunda seyir halinde iken, tek taraflı maddi hasarlı
trafik kazası gerçekleştiği, meydana gelen hasarın davacı sigorta şirketince
sigortalıya ödendiği, trafik kazası tespit tutanağına göre yolun bakımından
sorumlu olan davalı idarenin % 50 kusurlu olduğu ileri sürülerek
30.000,00TL rücuen tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle
birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu
anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün E:2013/251 K:2013/416
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Diyarbakır 3.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün E:2013/251 K:2013/416 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarım sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14. maddesi ile 2918 Sayılı
KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet
ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken
sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen motorlu
araçlann işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin
hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan görev
uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmekte Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında , Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal
talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret
yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir
kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal
ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun
kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından
bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun
koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu
red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur.(Türk Anayasa Hukuku Prof.Dr.Ergun Özbudun.Sh.440
vd) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte
kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o
maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da
Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa
Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri
bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu
uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa
Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu
yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün
değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda,
Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz.
Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm
fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh.
444) Keza , Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer
yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması
halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17
Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın
anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 9-ESAS NO : 2014/691 KARAR NO : 2014/750 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Ö.Ö. Vekili : Av. B.Y. Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. K.S. O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden
tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda
zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 700,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle adli yargıda
dava açmıştır. ANKARA
12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün
E:2011/333 K:2012/1117 sayılı kararında “…Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin
01.10.2012 tarih 2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı bozma ilamı ile;
davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı
KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme
sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde
çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak nakil
edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısacası davacı kapsam
dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır. Dairemizce yukarıda
belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar verilmiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün
ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği
konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre
406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan
personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idare işlem
niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargının görevinde bulunduğu kabul edilmiştir. Danıştay
İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri dairemizce de benimsenmiştir. İdari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerekir” gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkememizdeki aynı konudaki işbu dosyada Yargıtay’ın bozma ilamı nazara
alınarak, davada İdare Mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakla …”
şeklindeki gerekçe ile dilekçenin görevsizlik nedeniyle reddine karar
vermiştir. Verilen
karar davacı vekili ile davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir. YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 06.05.2013
gün ve E:2013/9862 K:2013/9842 sayılı ilamında özetle; “… 1- davacı vekili
kararı temyiz etmiş ise de 25.04.2013 havale tarihli dilekçesi ile temyiz
isteminden feragat etmiş olup, dosyada mevcut vekaletnameden temyizden
feragat yetkisinin bulunduğu anlaşıldığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan Mülga 1086
sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4. maddesi uyarınca davacı
vekilinin temyiz isteminin reddine, 2-Davalı
vekilinin temyizine gelince; dosyadaki yazılara, kararın dayandığı
delillerle kanunu gerektirici sebeplere ve özellikler delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz
itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına…”
şeklinde karar verilmesinin ardından karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır. ANKARA
10. İDARE MAHKEMESİ : 17.04.2014 gün E:2013/1728 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)”
tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde sözleşmeli personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin
yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni
görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen
ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi,maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
12. İş Mahkemesinin 27.12.2012 gün E:2011/333 K:2012/1117 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Ankara 10.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, Ankara 12. İş Mahkemesinin
27.12.2012 gün E:2011/333 K:2012/1117 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 10-ESAS NO : 2014/692 KARAR NO : 2014/751 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Davalı
Belediye tarafından Encümen kararı ile davacı hakkında; atık su bedeli
tahakkuk ettirilmesine, söz konusu bedelin ödenmesine, ödenmemesi halinde,
davacıya ait su aboneliklerinin bulunduğu yerde çöp ve atık su hizmetlerinin
yapılmayacağına dair kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : R.A. Vekili : Av. R.Y. Davalı :
Hacıbektaş Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. M.Y. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı Hacıbektaş Belediye
Başkanlığı Encümeni tarafından 25.10.2011 tarihinde alınan karar ile,
davacı R.A. hakkında 08.10.2008 - 25.10.2011 tarihlerini kapsayacak şekilde
toplam 9.363,24 TL atık su çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirildiği, söz
konusu bedelin 04.11.2011 tarihine kadar ödenmesi gerektiği,ödeme yapılmaz
ise Ramazan Akalın’ın Hacıbektaş İlçesi, Savat Mahallesi, Çilehane Caddesi
No:… ve No:… deki su aboneliklerinin bulunduğu yerde çöp ve atık su
hizmetlerinin yapılmayacağı hususlarının belirtildiğini ifade ederek, söz
konusu encümen kararının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır. Hacıbektaş
Sulh Ceza Mahkemesi: 16.11.2011 tarih ve 2011/137 Değişik İş No sayı ile
özetle; “5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/1. maddesinde idari para
cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına
karşı Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabileceği, 27/8. maddesinde ise idari
yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde
idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin
iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
belirtilmiştir...” demek suretiyle, davanın idari yargı yerinde görülmesi
gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesi
22.03.2012 gün ve E:2012/1540, K:2012/2568 sayılı ilamı ile özetle;
“...CMK’nın 5/2. maddesine ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28/1-b maddesine
göre idari yaptırım kararına karşı Sulh Ceza Mahkemesine başvuru üzerine,
sulh ceza mahkemesinin başvuruyu görev yönünden reddi veya görevsizlik
kararları itiraza tabi kararlardan olup, itiraz konusunda merciinde bir
karar verilmemiş olması nedeniyle Hacıbektaş Sulh Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararının henüz kesinleşmediği ve dolayısıyla ortada çözümü
gereken bir görev uyuşmazlığı oluşmadığı anlaşıldığından,vaki itiraz
konusunda merciince karar verilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline
gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığı’na tevdiine’’ karar vermiştir. Hacıbektaş
Asliye Ceza Mahkemesi: Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 22.03.2012 gün ve
E:2012/1540, K:2012/2568 sayılı ilamı gereğince yaptığı inceleme sonucu,
24.05.2012 gün ve 2012/24 Değişik İş No ile davacı Ramazan Yıldız’ın
itirazının reddine karar vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Kayseri
1. İdare Mahkemesi; 28.04.2014 gün, E:2013/618 sayı ile “...2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu’nun ‘’Ücrete Tabi İşler” başlıklı 97.maddesinde;
‘’Belediyeler bu Kanunda hA. veya katılma payı konusu yapılmayan ve
ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...)
için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya
yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine
tabidir.” hükmü yer almakta olup, kanuna 15.7.1993 günlü Resmi Gazetede
yayımlanan 3914 sayılı Kanunla eklenen ve "Çevre Temizlik
Vergisi" başlığını taşıyan mükerrer 44.maddesinde de; belediye
sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık
toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer
şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, çevre
temizlik vergisinin katı atıklar için maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı,
belediyelerin, atık su ile ilgili olarak da, katı atıklarla ilgili tarifede
yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle su
tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince belirlenecek miktarda çevre
temizlik vergisi alacakları, atık su ile ilgili çevre temizlik vergisinin
su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu
bedel ile birlikte tahsil edileceği, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir
kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise atık su bedellerinin
tahsiline ilişkin uygulamanın kendi kanunlarındaki hükme bağlı olduğu
hükmüne yer verilmiştir. Belediye,
belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,
idari ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade etmektedir. Böyle
olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlem ve
eylemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek
için, işlem ya da eylemin özel hukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin
kullanılmasından doğup doğmadığına bakmak gerekir. Atık su
bedeli, kullanılmış suların uzaklaştırılması karşılığında yapılacak bir
tarifeye ve abonman sözleşmesine göre alınmaktadır. Başka bir deyişle,
idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak- borç ilişkisi doğmakta, ödenecek
miktar abonman sözleşmesiyle özel hukuk ilişkisi kurulmasından sonra
yapılan hizmet karşılığında maliyet- kâr esasına göre belirlenmektedir.
Ödemenin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil, tarifeye ve iki taraf
arasında yapılan abonman sözleşmesine dayanmaktadır. Abonman sözleşmesi,
daha çok “tip” sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin,
sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı (iltihakı) söz
konusudur. Ancak bu durum, idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk
ilişkisini, kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok durumda
hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin,
çoğunlukla, tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini
olanaklı kılmaktadır. Atık su
bedelinin, vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında
abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet
karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak
alman bir ücret olduğundan abonman sözleşmesine dayanan bir alacak- borç
ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise
adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmekte olduğu iş bu dava konusu
atık su bedelinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girmektedir.” demek suretiyle 2247
sayılı Kanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Hacıbektaş Belediyesi tarafından 27.10.2011 tarih ve 106 sayılı Encümen
kararı ile davacı hakkında alınan 9.363,24 TL atık su bedeli tahakkuk
ettirilmesine, söz konusu bedelin 04.11.2011 günü mesai bitimine kadar
ödenmesine, ödenmemesi halinde, Hacıbektaş İlçesi,Savat Mahallesi, Çilehane
Caddesi no:49 ve no:51 adreslerindeki su aboneliklerinin bulunduğu yerde
çöp ve atık su hizmetlerinin yapılmayacağına dair kararın iptali istemiyle
açılmıştır. 03/07/2005
gün ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin
(d) bendinde,özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç,
katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi,
resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal
gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya
yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. 2464
sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ‘’Ücrete Tabi İşler’’ başlıklı
97.maddesinde; ‘’Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu
yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü
hizmet (...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret
almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel
hükümlerine tabidir.’’ hükmü yer almakta olup, kanuna 15.7.1993 günlü Resmi
Gazetede yayımlanan 3914 sayılı Kanunla eklenen ve "Çevre Temizlik
Vergisi" başlığını taşıyan mükerrer 44.maddesinde de;belediye
sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık
toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer
şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, çevre
temizlik vergisinin katı atıklar için maddedeki tarifeye göre
hesaplanacağı, belediyelerin, atık su ile ilgili olarak da, katı atıklarla
ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate
almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince
belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atık su ile ilgili
çevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk
etmiş sayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde
ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanın kendi kanunlarındaki
hükme bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir. Belediye,
belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,
idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade etmektedir. Böyle
olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlem ve
eylemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek
için, işlem ya da eylemin özel hukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin
kullanılmasından doğup doğmadığına bakmak gerekir. Dosyanın
incelenmesinden, davalı Hacıbektaş Belediyesi’nin 27.10.2011 gün, 106 karar
sayılı Encümen Kararı ile, davacı R.A. adına su aboneliği bulunan
Hacıbektaş İlçesi, Savat Mahallesi, Çilehane Caddesi No:… ve No:… deki
tesislerin Atık Su ve Çevre Temizlik Vergilerinin ödenmediğinden bahisle
davacı adına 9.363,24 TL tutarında atık su çevre temizlik vergisinin
tahakkuk ettirildiği ve dahi söz konusu bedelin 04.11.2011 günü mesai
bitimine kadar belediyeye yatırılmasına, yatırılmadığı takdirde belediyece
çöp ve atık su hizmetlerinin yapılmayacağına karar verildiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlığın
çözüme kavuşturulabilmesi için iptali istenilen katı atık, toplama taşıma
ve bertaraf ücretinin vergi, resim, harç ve
benzeri mali yükümlülük olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Su
abonesi olmayan kişi hakkında İSKİ Tarifeler Yönetmeliği hükümlerine göre
tahakkuk ettirilen atık su bedeline ilişkin faturanın iptali istemiyle
açılan bir davada; İSTANBUL 3. VERGİ MAHKEMESİ’nce, dava konusu bedelin
vergi, resim, harç benzeri mali yüküm olduğu kabul edilmek suretiyle işin
esası hakkında verilen kararı temyizen incelemekte olan DANIŞTAY DOKUZUNCU
DAİRESİ tarafından, iş yerinde yer altı suyunun kullanılması nedeniyle İSKİ
tarafından istenen atık su bedelinin vergi, resim, harç benzeri mali
yükümlülük olmayıp, akdi nitelik taşıdığı kanaatine varıldığından bahisle
temyiz incelemesi ertelenerek, 2247 sayılı Yasa’nın 20. maddesine göre görevli
yargı yerinin belirlenmesi için başvuruda bulunulması üzerine, UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ; 14.10.1991 gün ve E:1991/29, K:1991/29 sayı ile,
gerek 2560 sayılı Yasa’nın 23. maddesi gerekse buna dayanılarak çıkarılan
İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin 5,16 ve 17. maddelerinde, İSKİ’ye ait
kanalizasyonu kullananlardan atık su bedelinin tarifeye göre alınacağının
açıkça belirtildiği ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeye dayandırılacağının
hükme bağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmün sözleşme yapılmaksızın
atık su üretenleri de sözleşme yapmakla yükümlü kıldığı, bu hükme
uymayanların sözleşme yapma durumunda olmaları nedeniyle atık su bedeli ödemekten
kaçınmalarına olanak bulunmadığı, sözleşmeden kaçınmanın söz konusu bedelin
ödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı ve bunların da sözleşmeli
sayılmalarının gerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ile öngörülen usul
ve esaslara göre İSKİ tarafından düzenlenen tarifelerle tespit edilen atık
su bedelinin Anayasa’nın 73. maddesinde öngörüldüğü biçimde kanunla konulan
vergi, resim, harç ve benzeri bir mali yükümlülük olduğundan söz
edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli, vergi, resim, harç ve benzeri
mali yükümlülük olmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borç ilişkisini
içeren abonman sözleşmesine dayalı ve idarece düzenlenen bir tarife
uyarınca alınan bir bedel olduğundan, bu konuyla ilgili anlaşmazlığın
çözümünün adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle ve Anayasa
Mahkemesi’nin 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında yazılı
gerekçede de bu görüşün kabul edildiğinden bahisle, Danıştay Dokuzuncu
Dairesi’nce yapılan başvurunun KABULÜ ile uyuşmazlık konusu davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. (Bu karar
26.11.1991 tarih ve 21063 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.) Anılan
Uyuşmazlık Mahkemesi kararında atıfta bulunulan ANAYASA MAHKEMESİ’nin
8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve
E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında, atık sular karşılığı alınacak bedelin
niteliği sorunu ayrı bir başlık altında ele alınmış ve aynen “Vergi benzeri
mali yükümlülüklerin en belirgin özellikleri (...) genellikle, bir kamu
hizmeti karşılığında kamu gücüne dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri,
harç ve resme göre, daha çok ücret görünümünde olmalarıdır. Atık su
bedeli, kullanılmış suların uzaklaştırılması karşılığında yapılacak bir
tarifeye ve abonman sözleşmesine göre alınmaktadır. Başka bir deyişle,
idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak- borç ilişkisi doğmakta, ödenecek
miktar İSKİ ile kişi arasında abonman sözleşmesiyle özel hukuk ilişkisi
kurulmasından sonra yapılan hizmet karşılığında maliyet- kâr esasına göre
belirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil, tarifeye
ve iki taraf arasında yapılan abonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim,
ödemelerin yapılmaması durumunda İSKİ alacağını, Amme Alacaklarının Tahsili
Hakkındaki Yasa’ya göre değil, özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa’ya
göre alacaktır. Abone ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ)
arasında yapılan abonman sözleşmesi, daha çok “tip” sözleşme
görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte
düzenlemesi yerine katılımı (iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum,
idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamu hukuku
ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve
çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla, tip sözleşmelerle ve
kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır. (...)” “Açıklanan nedenlerle, atık suların uzaklaştırılması karşılığında
alınan ücretlerin vergi, resim, harç benzeri mali yükümlülük olarak kabul
edilmemesi gerekir” denilmiştir. Uyuşmazlık Mahkemesinin Konya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi
ile Konya Vergi Mahkemesi arasında çıkmış olan bir hüküm uyuşmazlığı ile
ilgili olarak 16.6.2003 gün, E:2002/57,K: 2003/34 sayılı kararı ve İzmir
3.Vergi Mahkemesi ile İzmir 11.Asliye Hukuk Mahkemesi arasında çıkmış olan
bir hüküm uyuşmazlığı ile ilgili olarak 02.04.2007 gün,
E:2004/127,K:2007/31 sayılı kararı ile vermiş olduğu kararında, su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir
belediyeleri bakımından, atık su bedelinin tahsiline ilişkin davaların
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin, Tarifeler Yönetmeliği ile buna
dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminde idare mahkemelerinin
görevli bulunduğuna karar vermiştir. Mahkememizin 13.05.2013 gün,
E:2012/145, K:2013/622 ve 02.06.2014 gün, E:2014/392, K:2014/629 sayılı
kararları da bu doğrultudadır. Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık
Mahkemesi kararlarındaki “atık su bedelinin, vergi benzeri mali yükümlülük
olmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk
ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre
idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu” yolundaki
kabulün sonuçları itibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak
yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarının yargısal
denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman sözleşmesine
dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin tahsiline
ilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmekte
olup, uygulama bu doğrultuda istikrar kazanmıştır. Hal böyle iken, 15.7.1993 tarih ve 3914 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1. maddesiyle 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu’na eklenen Mükerrer 44.madde ile, katı atık ve atık su ile ilgili
“çevre temizlik vergisi” ihdas edilmesi ve yasal süreç tamamlandıktan sonra
da 1.1.1994 tarihinden itibaren uygulamaya geçilmesi üzerine katı atık ve
atık su ile ilgili uyuşmazlıkların, belediye ayrımı gözetilmeksizin vergi
kapsamına alındığı gerekçesiyle vergi mahkemelerinde bakılarak
sonuçlandırılması ve diğer taraftan tahsilata ilişkin uyuşmazlıkların da
ücret kapsamında adli yargı yerinde çözümlenmesine devam edilmesi
nedeniyle, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için anılan Yasanın mükerrer 44.
maddesinin incelenmesi gerekmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la
eklenen Mükerrer 44. maddesinin birinci fıkrasında, “Belediye sınırları ve
mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut,
iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar, çevre temizlik vergisine
tabidir.” hükmü yer almış; aynı maddenin on ikinci fıkrasında,
“Belediyeler, atık su ile ilgili olarak da; katı atıklarla ilgili tarifede
yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle ve
su tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince belirlenecek miktarda çevre
temizlik vergisi alırlar. Atık su ile ilgili çevre temizlik vergisi, su
tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmiş sayılır ve bu bedel ile
birlikte tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla
düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise, atık su bedellerinin tahsiline
ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabidir.” denilmiş ve son
fıkrasında da, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların,
İçişleri ve Çevre Bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle Maliye
Bakanlığı tarafından belirleneceğine işaret edilmiştir. Anılan Yasa maddesine ilişkin “Belediye Gelirleri
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı” Genel Gerekçesinde
(Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü; 10.6.1993-Sayı:
B.02.0.KKG/101-530/04937), çevre temizlik vergisinin, belediyelerin içinde
bulunduğu mali sıkıntılara acil ve kısa vadeli bir çözüm olmak üzere
getirildiği belirtilmiş; madde gerekçelerinde ise on ikinci fıkra hakkında,
“Belediyeler, belediye meclislerince yapılacak tarifeler üzerinden su
tüketim bedelini aşmamak üzere, kanalizasyon hizmetlerinden yararlananlardan
belirlenecek miktarlarda ayrıca çevre temizlik vergisi alacaklar, su
tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilecek bu vergi su bedeli
ile birlikte tahsil olunacaktır. Ancak su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı
bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde, atık su bedellerinin
tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabi olacaktır.”
denilmiştir. Buna göre, yasa koyucu tarafından, mali sıkıntı içinde
bulunan belediyelere, katı atıkların toplanması ve atık suların
uzaklaştırılması hizmetleri karşılığında gelir sağlamak amacıyla, acil ve
pratik bir çözüm olarak çevre temizlik vergisi ihdas edilmiştir. Buraya
kadar yapılan açıklamalar ışığında; su ve kanalizasyon hizmetleri 2560
sayılı İSKİ Kanunu ile düzenlenen büyükşehir belediyelerinin, atık su
bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 3914
sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile getirilen çevre temizlik
vergisi düzenlemesinin dışında kaldığı, buna karşın su ve kanalizasyon
hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen belediyelerin ise atık su
bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 3914
sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile getirilen çevre temizlik
vergisi düzenlemesi kapsamında kaldığı, bu hususun yukarıda bahsedilen
gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında da
açıkça vurgulandığı, bununla birlikte taraflar arasında şayet abonelik
ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık su bedelinin vergi benzeri mali
yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan
özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına
göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu
hususuna da vurgu yapıldığı anlaşılmakla, bu bağlamda su ve kanalizasyon
hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen belediyeler bakımından katı
atık ve/veya atık su bedelinin vergi benzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa
özel hukuk ilişkisine dayalı bir ücret mi olduğu hususunun belirlenmesinde
ABONELİK İLİŞKİSİNİN belirleyici olduğu anlaşılmıştır. 27.10.2010 gün, 27742 sayılı Atıksu Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin
Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ''Tanımlar''
başlıklı 4.maddesinin 1-a fıkrasında ''Abone'' tanımı yapılmış olup, buna
göre, Abone: Su ve atık su ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya
faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmekte, ''Abonelik'' başlıklı
10.maddesinde ise, ''Atık su altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü
olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur'' hükmü yer
almaktadır. Belirtilen
yasal düzenlemeler ve ilgili mahkeme kararları da dikkate alındığında,
davalı Hacıbektaş Belediyesi tarafından alınan 27.10.2011 gün, 106 sayılı
Encümen Kararı ile ilgili olarak, davacı adına tahakkuk ettirilen 9.363,24
TL tutarındaki bedel ile, bu bedelin ödenmemesi halinde çöp ve atık su
hizmetlerinin yapılmayacağına dair kararın, gerek su ve kanalizasyon
hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen Hacıbektaş Belediyesince tesis
edilmiş olması, gerekse de encümen kararında Hacıbektaş İlçesi, Savat
Mahallesi, Çilehane Caddesi No:… ve No:… deki adreslerin su aboneliklerinin
olduğunun ifade edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu
ücretin idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk
ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece
belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır. Belirtilen
durumlar karşısında,davalı Hacıbektaş Belediyesi tarafından 27.10.2011 gün,
106 sayılı Encümen Kararına istinaden, Hacıbektaş İlçesi, Savat Mahallesi,
Çilehane Caddesi No:49 ve No:51 deki adresle ilgili olarak, davacı adına
tahakkuk ettirilen toplam 9.363,24 TL tutarındaki çöp ve atık su bedeline
ilişkin karar ve bu kararın devamı niteliğini taşıyan, bedelin ödenmemesi
halinde belirtilen adresle ilgili olarak çöp ve atık su hizmetlerinin yapılmayacağına
dair verilmiş olan kararın bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup,
bahse konu kararın iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde
görülmesi gerekmektedir. Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine
girdiğinden, Kayseri 1.İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Hacıbektaş Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 1.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Hacıbektaş Sulh Ceza
Mahkemesinin 16.11.2011 tarih ve 2011/137 Değişik İş sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 11-ESAS NO : 2014/693 KARAR NO : 2014/752 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle kamu kurumuna
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : M.S. Vekilleri
: Av. Ö.Ş.-Av. İ.Y.Ş. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. M.A.P. O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 20.9.2010 tarihinde Ulaştırma Bakanlığı, Personel Dairesi Başkanlığı
emrine atanmıştır. Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesi ile davalı
Türk Telekomünikasyon A.Ş. de çalışmaya başladığı 22 Mart 2006 tarihinden,
ayrıldığı 20.09.2010 tarihine kadar geçen sürede, kamu görevlilerinin
almakta olduğu maaşlarına uygulanmış olup da, müvekkilinin ücretine
yansıtılmamış olan her türlü maaş artışı ve ek ödemelerin ay ay hesap
edilerek, gecikme faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkiline
ödenmesine, bu istemlerinin fazlaya dair tüm hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00.TL olarak nazara alınmasına; müvekkilinin, davalı
tarafından Personel Daire Başkanlığına nakli bildirilirken hesapladığı
nakil ücretinin tam olarak hesaplanmasına ve maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle 6.4.2011 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır. ANKARA
4.İŞ MAHKEMESİ; 11.3.2013 gün ve E:2011/540, K:2013/331 sayı ile, taraflar
arasındaki uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek. 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’nın Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’nın Ek
II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı; normatif dayanağının 406 sayılı
Kanunun Ek. 29. maddesi, 375 sayılı KHK.’un Ek 3. maddesi, 399 sayılı
KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere dayanılarak
çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki sözleşme
hükümleri olduğu; dosya içeriğine göre gerek yasal düzenleme ve gerekse
sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı kurumda özelleştirme
öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı KHK hükümlerine tabi olarak
ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra
nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar için getirilen
özlük haklarından yararlandırılarak, nakil edildiklerinde haklarının
korunmasının amaçlandığı; kısaca davacının kapsam dışı olarak kamuda çalışmış
gibi sayıldığı; özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği;
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında”
olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının
görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve
ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları;
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği, gerekçesi ile yargı yolunun caiz
olmadığına ilişkin hüküm kurulmuş olduğu; (Emsal Yargıtay 9. Hukuk D.nin
01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas, 2012/32336-Karar sayılı ilamı) yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle idari yargı yerinin görevli olduğuna dair
verilen kararın, HMK 331/2. Maddesinde düzenlenen görevsizlik kararından
mahiyet ve sonuç itibariyle farklılık arz etmediği, adli yargı ile idari
yargı yerleri arasındaki görev uyuşmazlığının isminin yargı yolu
uyuşmazlığı olmasının sonucu değiştirmeyeceği; son tahlilde bu durumun bir
görev sorunu olduğu; diğer yandan somut uyuşmazlık ile ilgili bugüne kadar
adli ve idari yargı yerlerince hatta Uyuşmazlık Mahkemesince görevli
mahkemenin belirlenmesi konusunda değişik kararlar verildiği; yargı
birimlerinin içtihat farklılığından kaynaklanan hukuki sonuçtan davacı
tarafın sorumlu tutulmasının adil ve hukuki olmayacağı gerekçesiyle; yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle HMK 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca
davanın usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmesi üzerine Yargıtay
22.H.D.nin 3.6.2013 gün ve E:2013/15042, K:2013/13400 sayılı kararıyla
onanmış ve kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin iş
sözleşmesi ile davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de çalışmaya başladığı 22
Mart 2006 tarihinden, ayrıldığı 20.09.2010 tarihine kadar geçen sürede,
kamu görevlilerinin almakta olduğu maaşlarına uygulanmış olup da,
müvekkilinin ücretine yansıtılmamış olan her türlü maaş artışı ve ek
ödemelerin ay ay hesap edilerek, gecikme faiziyle birlikte davalıdan
alınarak müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin, davalı Türk Telekomünikasyon
A.Ş. tarafından Personel Daire Başkanlığına nakli bildirilirken hesapladığı
nakil ücretinin tam olarak hesaplanmasına ve maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA
9.İDARE MAHKEMESİ: 29.4.2014 gün ve E:2014/733 sayı ile, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin, Bakanlar Kurulunun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Kararı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne
satılmış olduğu; 406 sayılı Yasanın ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398
sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22.maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 300 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakil için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personelin
kamu personeli sayıldığı; bu durumda, davalının özel hukuk tüzel kişisi
olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde
bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği
05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157 sayılı ve 08.04.2013 tarih ve
E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da, uyuşmazlığın görüm ve çözüm
yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği gerekçesiyle; uyuşmazlığın
görüm ve çözümü adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve işleyişi
Hakkında Kanunun 15. ve 19. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren Ankara 4. İş Mahkemesinin
2011/540 esasına kayıtlı dava dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından esasının incelenmesine oybirliği ile karar
verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; iş
sözleşmesi ile davalı kuruluşta çalışmaya başladığı 22.3.2006 tarihinden,
ayrıldığı 20.09.2010 tarihine kadar geçen sürede, kamu görevlilerinin
almakta olduğu maaşlarına uygulanmış olup da, kendi ücretine yansıtılmamış
olan her türlü maaş artışı ve ek ödemelerin ay ay hesap edilerek, gecikme
faiziyle birlikte tazmini, nakil ücretinin tam olarak hesaplanması ve maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptaliyle yeniden düzenlenmesi ve bu yüzden
yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle
6.4.2011 tarihinde dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Ankara 9.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 4.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Ankara 4.İş Mahkemesi’nin 11.3.2013 gün ve E:2011/540, K:2013/331 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 12-ESAS NO : 2014/697 KARAR NO : 2014/756 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
Ö.K.S. Vekilleri
: Av. Ö.Ş. & Av. İ.Y.Ş. & Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de mühendis olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı 22.03.2006 tarihinden, ayrıldığı 16.07.2010 tarihine kadar geçen
sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/537, K:2013/328 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15033, K:2013/13391 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
9. İdare Mahkemesi: 29.04.2014 gün ve E:2014/734 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia
olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik
1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 9. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş Mahkemesinin
11.03.2013 gün, E:2011/537, K:2013/328 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 13-ESAS NO : 2014/699 KARAR NO : 2014/758 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
A.İ. Vekilleri
: Av. T.A.K. & Av. L.K. & Av. Y.Y. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekilleri
: Av. İ.K.C. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı (2. Tip İş Sözleşmesi ile) müdür
yardımcısı unvanı ile çalışmakta iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu Eylül 2009 tarihli yazı ile iş
sözleşmesinin feshedildiğini, 04.01.2010 tarihli yazı ile davacının adının,
davalı şirketçe Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini, 09.03.2010
tarihinde de Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı İzmir Bölge Müdürlüğü
emrine memur olarak atandığını, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin
lehine uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin
4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkını kapsayacak şekilde,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır. Karşıyaka
3. İş Mahkemesi: 20.06.2013 gün, E:2011/143, K:2013/335 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. İzmir 3.
İdare Mahkemesi: 27.02.2014 gün ve E:2014/244 sayı ile özetle; davanın adli
yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan İzmir 3. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Karşıyaka 3. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 3. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Karşıyaka 3.İş Mahkemesinin
20.06.2013 gün, E:2011/143, K:2013/335 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 14-ESAS NO : 2014/702 KARAR NO : 2014/760 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının
iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk. K A R A R
Davacı : C.A. Davalı : Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
XIII. Bölge Müdürlüğü O L A Y : Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
XIII. Bölge Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, davacı adına kayıtlı
71…… plaka sayılı aracın yetki belgesiz yük/eşya taşımacılığı faaliyetinde
bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, davacı adına 4925 sayılı Karayolu
Taşıma Kanunu’nun 26/a. maddesi uyarınca 29.6.2013 gün ve UBK-A 404715
seri-sıra sayılı işlem ile 2.615,00 TL idari para cezası verilmiştir. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur. Bolu 2. Sulh Ceza Mahkemesi, olay yeri itibariyle
yetkisizlik kararı ile dava dosyasının yetkili Karabük Sulh Ceza
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir. KARABÜK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 31.1.2014 gün ve
D.İş:2013/642 sayı ile, davacı adına verilen idari para cezasının
kesinleştiği, bu nedenle görevli mahkemenin vergi mahkemesi olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir. Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır. Zonguldak İdare Mahkemesi, davanın yetki yönünden
reddine ve dava dosyasının yetkili Kastamonu İdare Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar kesinleş-miştir. KASTAMONU İDARE MAHKEMESİ; 6.5.2014 gün ve E:2014/422
sayı ile, davacıya 4925 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası verildiği
ve bu Kanun’da da idari para cezalarına karşı kanun yolu düzenlemesi
bulunmadığından, Kabahatler Kanunu uyarınca davanın çözümünün adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine
karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre: Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
4925 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır. 4925
sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 5. maddesinde, taşımacılık, acentelik ve
taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu,
idari para cezaları başlıklı 26. maddesinde, bu Kanun’un 5 inci maddesine
göre yetki belgesi almadan taşıma işinde faaliyette bulunanlara ikibin Türk
lirası idari para cezası verileceği düzenlenmiş; 30. maddesinde, para
cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yetkili
idare mahkemesine itiraz edilebileceği, itiraz üzerine verilen kararların
kesin olduğu öngörülmüşken, bu madde, önce 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı
Kanun’un 520. maddesiyle, “Bu Kanunda belirtilen idarî para cezasını
gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde aynı
nitelikteki fiili üç defa işlediği tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere,
işlediği fiillerin cezalarının toplamının on katı idarî para cezası verilir
ve taşıt şoförünün yurt içi ve yurt dışı taşımalarda sürücü mesleki
yeterlilik belgesi ile varsa uluslararası sürücü sertifikası bir yıl
süreyle askıya alınır” şeklinde değiştirilmiş; daha
sonra 25.6.2009 gün ve 5917 sayılı Kanun’un 47. maddesi ile yürürlükten
kaldırılmıştır. 5917 sayılı Kanun hükümleri 10.7.2009 tarihinde yürürlüğe
girmiştir. 4925
sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nda 12.7.2013 gün ve 6495 sayılı Kanun’un 32.
maddesiyle ve son olarak 6.2.2014 gün ve 6518 sayılı Kanun’un 60.
maddesiyle değişiklikler yapılmış, bu haliyle de idari para cezasına karşı
kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde," (1)
Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı
27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği
veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza
mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı
Karayolu Taşıma Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Kastamonu İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Karabük 2. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kastamonu
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Karabük 2. Sulh Ceza
Mahkemesinin 31.1.2014 gün ve D.İş:2013/642 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 15-ESAS NO : 2014/704 KARAR NO : 2014/762 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davacının yakınlarının hemzemin geçitte meydana gelen trafik kazasında
hayatını kaybetmesinden dolayı uğradığı maddi ve manevi zararın yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
K.A.vasisi B.A. Vekili :
Av. T.G. Adli
Yargıda Davalılar
: 1- Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. M.H. 2- T.C.D.D. Genel Müdürlüğü Vekili : Av. M.F. 3- G. Sigorta A.Ş. Vekili : Av. B.E.Y. İdari Yargıda Davalı : Konya Büyükşehir Belediye
Başkanlığı O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
davacının vasisi olduğu K.A.’ın babasının idaresindeki özel oto ile
27.06.2003 tarihinde, içinde K.A., annesi ve iki kardeşi bulunduğu halde
saat 18.00 sıralarında Yeni Otogar- Aksaray Yolu kavşağında bulunan Dr.
Sadık Ahmet Cad. hemzemin geçidinde T.C.D.D 71319 Nolu Eskişehir istikametine
gitmekte olan trenin kendilerine çarpması sonucu kaza yaptığını; kazada
Kübra Akın’ın ağır yaralandığını; babası, annesi ve kardeşlerinin ise
hayatını kaybettiğini; kazanın meydana gelmesinde davalıların kusuru
olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin haklarını saklı kalmak kaydıyla
22.500.000.000 TL maddi, 23.000.000.000 TL manevi tazminatın kaza
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 10.03.2004 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır. Davalılardan TCDD Genel Müdürlüğü vekili ile Konya
Büyükşehir Belediyesi vekili süresi içerisinde, davanın hizmet kusuru
nedeniyle açıldığı gerekçesiyle görev itirazında bulunmuşlardır. KONYA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 18.05.2004 gün ve
E:2004/103 sayılı kararı ile, davalıların görev itirazının reddine karar
vermiştir. Davalılardan TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunması üzerine;
Danıştay Başsavcısı tarafından TCDD Genel Müdürlüğü yönünden uyuşmazlık
çıkarılmıştır. UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİ: 04.10.2004 gün ve E:2004/77 K:2004/69 sayılı kararda
“…28.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Türkiye
Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ( TCDD ) Ana
Statüsü’nün “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. maddesi “ Bu Ana Statünün amacı;
8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak söz konusu Kanun Hükmünde
Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet
Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu
İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve
teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar
arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektir...” hükmünü
taşımakta; “Hukuki Bünye” başlıklı 3. maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil
olunan TCDD İşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe
sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir “ Kamu
İktisadi Kuruluşu” olduğuna ve 233 sayılı KHK. ile bu Ana Statü hükümleri
saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte;
4.maddesinde, sayılan Kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına
yakınının “tekel” kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi
ve denetimi konularında 233 sayılı KHK. Hükümlerine paralel düzenlemelere
yer verilmektedir. Buna
göre, TCDD İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel
kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır. 233 sayılı KHK. ve
Ana Statü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık
ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, İşletmenin
iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmış
olması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel
teşkil etmemektedir. Dava
dilekçesinin incelenmesinden, davacı vekilince olayda davalı işletmenin
kusur ve sorumluluğunun bulunduğu ileri sürüldüğüne göre, uğranılan zararın
tazmini istemine ilişkin davanın, zararın hizmetin kuruluşu ve işleyişindeki
aksaklıklardan doğduğu ve bu nedenle idarenin hizmet kusuru esasına göre
sorumlu olduğu nedenine dayanılarak açıldığı anlaşılmaktadır. Anayasa’nın
125.maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari
dava türleri arasında sayılmıştır. Buna
göre ve idare personelinin dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu oluşan
kişisel kusura değil de, zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında
doğduğu nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması karşısında,
tekel niteliğinde kamu hizmeti yürüten TCDD İşletmesinin bu hizmeti
yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava,
olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu
bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların
saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı
Yasa’nın 2/1-b. maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve
çözümünde idari yargı yerleri görevlidir. Buna
karşın, dava konusu zararın, karayolunun demiryolu ile kesiştiği hemzemin
geçitte meydana gelen kaza sonucunda oluştuğu nedeniyle ortada bir trafik olayı
bulunduğu düşüncesinden hareketle, davanın 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 85., 90. ve 106. maddeleri hükümleri uyarınca, işletenin hukuki
sorumluluğu kapsamında çözümlenmesi gerekeceği ileri sürülebilir ise de;
anılan Yasa’da gerek hemzemin geçitin karayolunun uzantısı olduğunu
belirten bir tanım ve düzenlemeye yer verilmemesi ve gerekse trenin bu Yasa
kapsamına giren bir motorlu taşıt olarak sayılmamış olması karşısında, bu
iddiayı kabule olanak bulunmamaktadır. Nitekim
TCDD Ana Statüsü’ne, Yüksek Planlama Kurulunun 27.4.1992 tarih ve 92/T. 29
sayılı kararıyla ilâve edilen Ek 2. maddede, “ Demiryolunun karayolu, köy
yolu ve benzeri yollar ile yaptığı kesişmelerde demiryolu ana yol sayılır. Bu
kesişmelerde yapılan yeni yolun bağlı olduğu kurum veya kuruluş, alt ve üst
geçit yapmak ve diğer emniyet tedbirlerini almakla yükümlüdür. Demiryolu
trafik düzeninin gerektirdiği hallerde söz konusu yollara ait geçitler ile
görüşe engel teşkil eden tesisler kime ait olursa olsun kaldırtılır. Demiryolu
üstünde seyreden araçların karayolu, köy yolu ve benzeri yollardaki
araçlara göre geçiş üstünlüğü vardır.”denilmek suretiyle, demiryolunun
farklı bir hukuki statüye tabi bulunduğu açıklanmaktadır. Belirtilen
nedenlerle, hemzemin geçitte trenin otomobile çarpması sonucunda doğan
zararın TCDD İşletmesince tazminine yönelik olarak açılan davanın, idarenin
hizmet kusuru esasına göre görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli
olduğundan,…” gerekçesiyle Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile
TCDD İşletmesi vekilinin görev itirazının Konya 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce
verilen kararın ardından; 25.01.20005 tarihinde, dosyanın tefriki ile TCDD
açısından görevsizlik kararı verilerek diğer davalılar hakkında yargılamaya
devam edilmiştir. KONYA 3.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 22.02.2010 gün ve E:2004/103 K:2010/14 sayılı
kararı ile, davalılardan Konya Büyükşehir Belediyesi ile G. Sigorta A.Ş.ye
yönelik davanın reddine, diğer davalı TCDD Genel Müdürlüğü’ne yönelik
davanın ise daha önceden tefrik edilerek idari yargı yerinin görevli olması
nedeniyle görevsizlik kararı verilmekle bu davalı hakkında da bir karar
verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Adli
yargıda verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir. YARGITAY
17. HUKUK DAİRESİ: 26.06.2012 gün ve E:2011/13026 K:2012/8223 sayılı
kararında özetle; davalı Konya Büyükşehir Belediyesi’ne karşı hizmet
kusuruna dayanılarak açılan davanın idari yargı yerinde açılması
gerektiğinden hükmün bu davalı yönünden görev yönünden, diğer davalı Genel
Sigorta A.Ş.ne karşı açılan davanın ise araştırmaya yönelik olarak esastan
bozulmasına karar vermiş; davacı vekilinin karar düzeltme talebi de aynı
Dairece 13.12.2012 gün E:2012/14486 K:2012/14038 sayılı karar ile
reddedilmiştir. KONYA 3.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.06.2013 gün ve E:2013/624 K:2013/920 sayılı
kararı ile, Konya Büyükşehir Belediyesi yönünden davanın tefriki ile bu
davalı yönünden uyuşmazlık İdare Mahkemelerinin görev alanına girdiğinden
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş ve verilen karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı
vekili, bu kez aynı gerekçelerle toplam 214.748,58 TL maddi ve manevi
tazminat istemi ile idari yargıda dava açmıştır. KONYA 2.
İDARE MAHKEMESİ: 11.04.2014 gün ve E.2014/434 sayılı gönderme kararında
özetle; uyuşmazlığın ölümlü trafik kazasının meydana geldiği hemzemin
geçidin bakım ve onarım sorumluluğuna ilişkin olması ve 2918 sayılı Yasa
hükümlerinin uygulanması suretiyle çözümlenebilecek mahiyette olması
nedeniyle, 2918 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlığın
görüm ve çözümünde aynı Yasa’nın 110. Maddesi hükmü uyarınca adli yargı
yerleri görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Nurdane TOPUZ,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
hemzemin geçitte meydana gelen trafik kazası nedeniyle anne, baba ve
kardeşlerini kaybeden davacının maddi ve manevi tazminat istemine
ilişkindir 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni
veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyanın incelenmesinden; davaya neden olan kazanın
27.06.2003 tarihinde saat 18.00 sıralarında Horozluhan- Pınarbaşı
İstasyonları arasında bulunan otomatik bariyerli hemzemin geçitte 71319
nolu Meram Ekspresinin davacının ve annesi ile iki kardeşinin de içerisinde
bulunduğu, babası D.A.’ın sevk ve idaresindeki 06…… plakalı araçla
çarpışması sonucu, otomobil içinde bulunan davacının annesi, babası ve iki
kardeşinin hayatını yitirdiği; kazanın meydana geldiği tren yolu üzerinde
kontrollü- bariyerli hemzemin geçit düzenlemesi yapılmadan, gerek tren
trafiğine gerekse motorlu araç trafiğine geçiş sağlanması sebebi ile kazanın
meydana gelmesinde davalı idarenin kusurlu olduğu açıklanarak maddi ve
manevi tazminat istemiyle önce adli yargıda ve sonrasında da idari yargıda
Konya Büyükşehir Belediyesi hakkında dava açıldığı anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Her ne kadar uyuşmazlık konusu olay nedeniyle, adli
yargıda yapılan yargılama sırasında davalılardan TCDD İşletmesi Genel
Müdürlüğü hakkında 2247 sayılı Yasa’nın 10. Maddesine göre çıkarılan
uyuşmazlık nedeniyle, Mahkememizce 04.10.2004 gün ve E:2004/77 K: 2004/69
sayılı karar ile “ Hemzemin geçitte karayolu taşıtı ile trenin çarpışması
sonucunda doğan zararın idarenin hizmet kusuru esasına göre tazmini
istemiyle açılan davanın, idari Yargıda çözümlenmesi gerektiği” şeklinde
karar verilmiş ise de; idari yargıdaki dava 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 110. maddesinin yürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihinden sonra
07.04.2014 tarihinde açılmıştır. İdari yargıda açılan dava tarihine göre,
olayımızda 2918 sayılı Geçici 21. Maddesinde açıklanan; “110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin
hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” hükmünün de uygulanması
söz konusu olmayacaktır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,
görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle,
yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği;
ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden
sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı
halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. Bu durumda, eldeki davada adli yargının görevli
olduğu konusunda tereddüt bulunmadığından, davanın görüm ve çözümünde adli
yargının görevli olduğu dolayısıyla, Konya 2. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.02.2010 gün
ve E:2004/103 K:2010/14 sayılı davalı Konya Büyükşehir Belediyesi hakkında
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
11.06.2013 gün ve E:2013/624 K:2013/920 sayılı davalı Konya Büyükşehir
Belediyesi hakkında verilen GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 16-ESAS NO : 2014/709 KARAR NO : 2014/765 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
E.İ. Vekilleri
: Av. Ö.Ş.& Av. İ.Y.Ş.& Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de şef mühendis olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı 22 Mart 2006 tarihinden, ayrıldığı 25.11.2010 tarihine kadar
geçen sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/545, K:2013/336 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15047, K:2013/13405 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
12. İdare Mahkemesi: 02.06.2014 gün ve E:2014/692 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini
atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala
bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 12. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
12.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş
Mahkemesinin 11.03.2013 gün, E:2011/545, K:2013/336 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 17-ESAS NO : 2014/710 KARAR NO : 2014/766 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.Ç. Vekili :
Av. Y.Ü. Davalı :
Niğde Belediye Başkanlığı Vekilleri
: Av. K.Y.B. & Av. R.A. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 19.12.2012 tarihinde, sürücü
A.K.’ün sevk ve idaresindeki davacıya ait 38…… plakalı araç ile, Niğde ili,
İlhanlı Mahallesi 76. Sokak girişinde refüje gerekli işaretlendirmenin
yapılmaması sonucu maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, meydana
gelen kazada idarenin bakım ve onarımda gerekli tedbir ve önlemi almayarak
hizmet kusurunun bulunduğunu, fakat kusur oranı ve zarar miktarının tam
olarak belli olmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 500,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır. Niğde 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.02.2014 gün, E:2013/716, K:2014/124 sayı ile
özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Aksaray
İdare Mahkemesi: 23.05.2014 gün ve E:2014/577 sayı ile özetle; davanın adli
yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247
sayılı Kanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Kanunun 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyasına ilişkin evrak da temin edilmek suretiyle, son görevsizlik
kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
sürücü Ali Kütük’ün sevk ve idaresindeki davacıya ait 38 RH 623 plakalı
aracın kaza yapması sonucu meydana geldiği iddia olunan maddi tazminatın
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülen
kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve
yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin
bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine
bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu
yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Aksaray İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Aksaray İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Niğde 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 13.02.2014 gün, E:2013/716, K:2014/124 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’IN KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut
uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş, TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davalan, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda belediye sınırlan içindeki
yolun yapım, bakım ve onaranının yapılmadığı nedeniyle doğan zarann
tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu
hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik
bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçlann işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçlann işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında
çıkan görev uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlannın verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kaçarlannı, karara dayanak
almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında,
Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red
kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının
153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu
hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin
kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek
ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk
anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun
Ozbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı verilen
bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara
uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken
yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun
maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri
Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa
edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını
benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında
yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444) Keza, Sayın çoğunluğun karan
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta
uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu veya
olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün
üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik karannın bulunmaması, diğer yargı kolları ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla
Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının
görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K
2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 18-ESAS NO : 2014/711 KARAR NO : 2014/767 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.A. Vekilleri
: Av. Ö.Ş.& Av. İ.Y.Ş.& Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de şef mühendis olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı Mart 2006 tarihinden, ayrıldığı 18.01.2011 tarihine kadar geçen
sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/536, K:2013/327 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15028, K:2013/13386 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
15. İdare Mahkemesi: 24.04.2014 gün ve E:2014/681 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 15. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
15.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş
Mahkemesinin 11.03.2013 gün, E:2011/536, K:2013/327 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 19-ESAS NO : 2014/717 KARAR NO : 2014/772 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Davalı idare
tarafından düzenlenen BELMEK kurslarında imzaladığı taahhütnameye istinaden
usta öğretici olarak çalışmakta iken emeklilik nedeniyle görevinden ayrılan
davacının; ödenmediğini iddia ettiği kıdem tazminatının / iş sonu
tazminatının ve izin ücreti alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle
açtığı davanın; davacının statüsü ve iş mevzuatından kaynaklanan talepleri
gözetildiğinde, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk. K A R A R Davacı :
D.A. Vekilleri
: Av. R.Ç. - Av. H.Y.Ç. Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :
Av. Ö.E. O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin,
davalı Belediyeye bağlı Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı Meslek
Edindirme Şube Müdürlüğünde usta öğretici olarak 01.10.2003’ten 25.07.2012
tarihine kadar çalıştığını; emeklilik hakkını elde ettiği için SGK’dan
emekli olduğunu, ancak işveren tarafından kıdem tazminatının ödenmediğini;
yıllık izinleri kullandırılmadığı gibi, izin ücretlerinin de ödenmediğini
ifade ederek; fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere; 1.000 TL kıdem
tazminatının fesih tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat
faizi ile birlikte, 1.000 TL yıllık izin ücreti alacağının yasal faizi ile
birlikte, alacaklarının tespiti ve davalıdan alınmasına karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA
19. İŞ MAHKEMESİ: 3.5.2013 gün ve E:2012/1007, K:2013/376 sayı ile, “(…)
Uyuşmazlık taraflar arasındaki ilişkinin İş Kanunu kapsamında
değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin
görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun
1. maddesinin 2. fıkrası ve 4. maddesinde belirtilen ayrık durumlar dışında
kalan bütün işyerlerinde, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma
şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanun’un uygulanacağı belirtilmiştir.
Sorun daha çok statü hukukuna tabi kamu çalışanları ile yine kamuda çalışan
işçiler arasındaki ayrım noktasında ortaya çıkmaktadır. Uyuşmazlığın
dayanağını oluşturan; 657 sayılı yasanın 89. maddesindeki düzenlemeye göre;
“ Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi
(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda
ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde
öğretilenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan
atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders
saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar
ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur.” Anılan
yasanın 176.maddesinde; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders
görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve
yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar
günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150
gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile
çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir Bu madde
kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından
görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek
ders ücreti ödenir. Konferans ücreti her yıl bütçe kanunlarında
gösterilir.” hükmünü içermektedir. Yargıtay
9. Hukuk Dairesinin ilke kararlarında, 657 sayılı yasanın 89. maddesine
uygun olarak Bakanlar Kurulu kararnamesi doğrultusunda ve sınavla işe alman
halk eğitim merkezi kurs öğretmeninin işçi olmadığını kabul edilmiştir
(Yargıtay 9.HD. 14.2.2000 gün 1999/19571 E, 2000/1395 K.). Yine, çıraklık
eğitim merkezinde görev alan usta öğretici için aynı sonuca varılmıştır
(Yargıtay 9. HD.28.4.2003 gün 2002/23990 E, 2003/7205 K.). 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki
Ve Sorumluluklarını düzenleyen 7/ v) maddesinde “ meslek ve beceri
kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri
yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları
ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.” düzenlemesi yer
almaktadır. Somut
uyuşmazlıkta davacının; davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve
Kültür Daire Başkanlığının düzenlediği Belmek kurslarında 657 sayılı
yasanın 89 ve 176. maddeleri uyarınca ek ders ücreti karşılığı Usta
Öğretici olarak çalıştığı, her eğitim dönemi başında Belediye Encümeninden
karar alındığı ayrıca başkanlık makamının oluru ile işe başlatıldıkları
davacının kabulünde olup uyuşmazlık konusu değildir. Netice
itibarıyla yukarıda belirtilen 657 sayılı yasanın 89 ve 176 maddeleri ve Yargıtay'ın
usta öğreticiler konusunda verdiği ilkesel kararlar bir değerlendirmeye
tabi tutulduğunda davacının statü hukukuna tabi olduğu, uyuşmazlığın çözüm
yerinin idari yargı olduğu sonuç ve kanaati ile yargı yolunun caiz olmadığı
anlaşıldığından davanın görev yönünden reddine karar vermek gerektiği
kanaatine varılmakla; HÜKÜM: Davacının
davasının yargı yolu caiz olmadığından görev yönünden reddi ile
mahkememizin görevsizliğine, davacının idare mahkemesinde dava açmakta
muhtariyetine,(…)” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş; bu karara yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi, 5.9.2013 gün ve E:2013/22594, K:2013/18294 karar sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar vermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez; müvekkilinin, davalı Belediyede statü hukukuna göre
çalıştığının takdir edilmesi halinde, 15.000-TL kıdem tazminatının (iş sonu
tazminatının) emekliye ayrıldığı tarihten itibaren işleyecek en yüksek
banka mevduat faizi ile birlikte, 10.000- TL izin ücreti alacağının 19.İş
Mahkemesinde dava açtıkları 8.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalı idareden alınmasına, karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA
13.İDARE MAHKEMESİ; 20.5.2014 gün ve E:2014/25 sayı ile, “(…) 506 Sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir
veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı
sayılırlar...'’ denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri'” Başlıklı
134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili
iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”
hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde
yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun
3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına
prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı
olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere
ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür” hükmü yer almaktadır. Öte
yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler
ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları
ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu
belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş
Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında,
kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük
ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yer
verilmiştir. Diğer
taraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler:...B)
İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak
sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde
görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu
kanundaki esas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukuki imkansızlıklar
dolayısiyle iş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığı hallerde de
yukarki fıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden
fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan
davaların görüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
tarafından belirlenebilir.'’ hükmü yer almaktadır. Dosyanın
incelenmesinden; davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflı olarak
imzaladığı bir taahütnameye istinaden, Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim
ve Kültür Dairesi Başkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek Edindirme
Kurslarında 01/10/2003 ile 25/07/2012 tarihleri arasında, usta öğretici
sıfatıyla çalıştığı; çalıştığı süre zarfından ödenmediğini iddia ettiği
15.000,00 TL kıdem tazminatı ve 10.000,00 TL yıllık izin ücreti olmak üzere
toplam 25.000,00 TL tazminatın, kıdem tazminatı için emekliye ayrıldığı
itibaren işleyecek en yüksek banka mevduatı faiziyle, izin ücreti
alacağının ise Ankara 19. İş Mahkemesi'nde davanın açıldığı 08.10.2012
tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta
olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Olayda
davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,
memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi kapsamında bulunmadığı;
idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında bir hizmet
ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretinin hesaplanmasında 657
sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmiş olunmasının, davacının kamu
personeli statüsünde değerlendirilmesi için yeterli olamayacağı gibi,
taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği; dolayısıyla,
taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar Kanununda
tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde zorunluluk
bulunmaktadır. Buna
göre; davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır Nitekim;
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 30.09.2013 tarih ve E:2013/851 K:2013/
1277 sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanan
nedenlerle; adli yargının görev alanına giren davada Mahkememizin görevli
olmadığına,(…)” demek suretiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve
dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen
BELMEK kurslarında imzaladığı taahhütnameye istinaden usta öğretici olarak
çalışmakta iken emeklilik nedeniyle görevinden ayrılan davacının;
ödenmediğini iddia ettiği kıdem tazminatının / iş sonu tazminatının ve izin
ücreti alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 506 Sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir
veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı
sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri” Başlıklı
134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili
iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”
hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde
yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun
3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına
prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı
olarak tanımlanmış; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir. Öte
yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler
ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları
ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu
belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş
Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında;
kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük
ve haklara ilişkin hususlara ise, Kanunun değişik maddelerinde yer
verilmiştir. Diğer
taraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu
mahkemeler: A)
(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçi
Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri
arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar. İş
mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek
mahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve
usullere göre bakılır. Fiili ve
hukuki imkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak görevini
yapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. (Ek
fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde,
sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davaların görüleceği iş mahkemeleri,
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir. Dosyanın
incelenmesinden; davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflı olarak
imzaladığı bir taahhütnameye istinaden, Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim
ve Kültür Dairesi Başkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek Edindirme
Kurslarında 01/10/2003 ile 25/07/2012 tarihleri arasında usta öğretici
sıfatıyla çalıştığı, emeklilik nedeniyle görevinden ayrıldığı; çalıştığı
süre zarfında ödenmediğini iddia ettiği kıdem tazminatı /iş sonu
tazminatının ve izin ücreti alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle
bakılmakta olan davayı açtığı anlaşılmaktadır. Somut
durum dikkate alındığında, davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda
tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi
kapsamında bulunmadığı; idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden,
idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders
ücretinin hesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmiş
olunmasının, davacının kamu personeli statüsünde değerlendirilmesi için
yeterli olamayacağı gibi, taahhütnameyi de idari sözleşme haline
getirmeyeceği; dolayısıyla, taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade
Türk Borçlar Kanununda tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde
olduğunun kabulünde zorunluluk bulunmaktadır. Buna
göre; davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır Açıklanan nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 19. İş Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Ankara 19.İş Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve E:2012/1007, K:2013/376 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 20-ESAS NO : 2014/721 KARAR NO : 2014/776 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Z.Ş. Vekilleri
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö. Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili : Av. M.A.P. O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde memur
olarak çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden
sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek
29.maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek;
maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz
alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde
hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava
açmıştır. Davacı
vekili 12.10.2011 tarihli dilekçesi ile; yapılan bilirkişi incelemesi ile
müvekkil alacağının tespit edildiğini belirterek, yeniden ve fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 875,56 TL’nin dava değerine eklenerek
davasının ıslahına, ıslah tarihinden itibaren alacaklarına faiz
uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir. Ankara 2. İş Mahkemesi: 09.04.2013 gün ve 2011/265 Esas, 2013/421 Karar sayılı
kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27071
Esas, 2012/32336 Karar sayılı bozma ilamına göre davacı durumunda olanlar
hakkında yapılan işlemin idari işlem olması nedeni ile uyuşmazlığın idari
yargıda çözülmesi gerektiğini belirterek yargı yolu caiz olmaması nedeni
ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı
kararının da bu yönde olduğunu belirterek, HMK’nın 115/2 madde hükmüne
göre, davanın usulden reddine karar vermiştir. Görevsizlik
kararı taraflara 09.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı
vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin iptal
edilerek, dava konusu artış ve zamların eklenerek düzenleme tarihi
itibariyle yeniden tespitine, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı
maaş bildirimi nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğu tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve
denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari
yargıda dava açmıştır. Davalı
vekili süresi içinde verdiği dilekçesi ile özetle; görev itirazında
bulunmuştur. Ankara 10. İdare Mahkemesi: 08.11.2013 gün ve 2013/764 Esas sayılı ara kararında özetle;
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğunu belirterek, görevi itirazının reddine karar vermiştir. Davacı
vekili 16.12.2013 tarihli dilekçesi ile; 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10.maddesi uyarınca
dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilerek, görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nden istenmesine karar verilmesini
talep etmiştir. Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı; 29.01.2014 gün ve 2014/29442 sayılı kararı ile;
İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararından önce, Ankara 2.İş Mahkemesi’nin
Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nce görev yönünden bozulan kararı ile, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik
kararının bulunması karşısında, idari yargı yerince adli yargının görev
alanına müdahalede bulunulduğundan söz etmenin olanaksız olduğuna, 2247
sayılı Kanun’un 10 ve 13 maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Ankara
10.İdare Mahkemesi: 12.03.2014 gün ve 2013/764 Esas sayılı kararı ile
özetle; Uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin kamu kuruluşu
niteliği taşımaması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli
yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir olaya
ilişkin olarak verdiği 11.11.2013 tarih ve E:2013/1590, K:2013/1741 sayılı
kararı ile davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verildiğini
gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde memur olarak çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle
esas düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların
eklenmesi sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava
konusu hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek faizi ile
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde memur
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 09.04.2013 gün ve
2011/265 Esas, 2013/421 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davacının
bu kez aynı istemle Ankara 10. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, davalı
vekilinin görev itirazında bulunduğu, Ankara 10.İdare Mahkemesi’nin
08.11.2013 gün ve 2013/764 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine
karar verdiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun’un 10.maddesi uyarınca
dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesini talep ettiği,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 29.01.2014 gün ve 2014/29442 sayılı
kararı ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına yer olmadığına karar
verdiği, bunun üzerine Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 2247 sayılı kanunun
19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen
nedenlerle, Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
2. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 10.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 09.04.2013 gün ve 2011/265 Esas,
2013/421 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 21-ESAS NO : 2014/722 KARAR NO : 2014/777 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davacıya ait işyerine ilişkin olarak davalı idarece re’sen düzenlenen aylık
prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden prim, işsizlik ve bunlara
ait gecikme zammının iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Yasa’nın
86. ve 101. maddeleri uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk. K A R A R Davacı : M.K. Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı(Kastamonu İl Müdürlüğü) Vekili : Av.
O.K. O L A Y : 1-
Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanlığı Kastamonu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün
12.7.2013 tarihli, 4 no.lu karar ve esas sayılı Komisyon Kararında aynen; “İTİRAZIN
KONUSU:2012/Kasım ayına ait re’sen düzenlenen aylık prim ve hizmet
belgesinden dolayı tahakkuk eden prim, işsizlik ve bunlara ait gecikme
zammına yukarıda ünvanı yazılı işverenin komisyonumuza itirazı nazar-ı
dikkate alınarak Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğümüzce tahakkuk ettirilen
12.84.-TL prim borcunun iptali talebinden ibarettir. KARARIN
GEREKÇESİ VE HÜKÜM: 5510
Sayılı Kanunun 86.maddesin 4.fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi
içinde yerine getirmediğinin tespit edilmesi karşısında, söz konusu
belgeler aynı maddenin 5.fıkrası uyarınca re'sen düzenlenmiş, söz konusu
işlemlerle ilgili 10,82.- TL prim, 0,99.- TL gecikme zammı ve
0,94.-TL.işsizlik sigortası 0,09.-TL G/Zammı olmak üzere 12,84.-TL borç
02.07.2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Adı
geçen işverenin süresi içinde Kurumumuza intikal ettirdiği 09.07.2013
tarihli dilekçesi incelenmiş: işveren 12.11.2012 tarihli İhsangazi Jandarma
Komutanlığınca düzenlenen tutanakta, yabancı uyruklu şahısların misafir olduğu
işyerinde çalışmadıkları, tutanakta ne kadının ne de eşinin çalıştığına
dair bir beyan bulunmadığı tespitin bir varsayımdan ibaret olduğu, yabancı
uyruklu vatandaş dahil hiçbir şekilde işçi çalıştırmadığını evinde misafir
olarak kaldığı beyan edilerek tahakkuk ettirilen prim borcunun kaldırılması
talep edilmiştir. İşveren
itirazı üzerine işyeri dosyasından yapılan incelemede, Sosyal Sigorta
İşlemleri Yönetmeliğinin 32. Maddesi gereği İhsangazi Jandarma
Komutanlığınca yapılan tespit neticesi tanzim olunan 04.12.2012 tarih, 12
sayılı yazıları eki 12.11.2012 tarihli tutanakta Allahdad Sorkaby adlı
şahsın çalıştığı tespit edildiği belirtildiğinden 12.11.2012 tarih
itibariyle 2 0142 01 01 1026133 037 13 66 sicil sayılı işyeri dosyası resen
5510 Sayılı Yasa Kapsamına alınmış sigortalı tescilinin sağlanması için
işverene 08.01.2013 tarih, 73850 sayılı tebligat çekilmiştir. Ancak
istenilen belgeler Kurumumuza intikal ettirilmediğinden 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 86 ıncı maddesine istinaden
2012/Kasım ayına ait aylık sigorta prim bildirgesi Müdürlüğümüzce re’sen
düzenlenmiş olup 19.06.2013 tarih, 2301263 sayılı yazımız ile 1 gün
karşılığı 10,82.- TL prim, 0,99.- TL gecikme zammı ve 0,94.-TL.işsizlik
sigortası 0,09.-TL G/Zammı olmak üzere 12,84.-TL borç 02.07.2013 tarihinde
tebliğ edilmiştir. Bu
nedenle, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde tahakkuk ettirilen prim
borcu usul ve yasaya uygun bulunduğundan işveren itirazının REDDİNE, iş bu
kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili İş Mahkemesine
dava yolu açık olmak üzere, Komisyonumuzca
oy birliği ile karar verilmiştir.” denilmiştir. 2-
Davacı, 2.0142.01.01.1026133.037.13-66 dosya numarası ile işlem gören
işyeriyle ilgili 12.11.2012 tarihli İhsangazi İlçe Jandarma Komutanlığınca
düzenlenen tutanağa istinaden 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi 4. fıkrasına
istinaden süresi içinde verilmeyen bildirgenin 5.fıkrası uyarınca re’sen
düzenlenmesi sonucu 10,82.TL prim ve 0,99.TL gecikme zammı, 0.94 işsizlik
primi, 0,09.TL gecikme zammı olmak üzere toplam: 12,84.TL borç tahakkuk
ettirildiğini, 2012 Kasım ayına ait pirim borcunun tarafına 02.07.2013
tarihinde tebliğ edildiğini, 09.07.2013 tarihide yaptığı itirazın
12.07.2013 tarih ve 4 numaralı komisyon kararı ile kurumca reddedildiğini,
kararın kendisine 24.7.2013 tarihinde tebliğ edildiğini ifade ederek; resen
düzenlenen bildirgelerin ve bu bildirgelere ait tahakkuk ettirilen pirim
tutarlarının ve tahakkukla doğabilecek yükümlülüklerin iptali istemiyle
adli yargıda dava açmıştır. KASTAMONU
İŞ MAHKEMESİ:12.12.2013 gün ve E:2013/178, K:2013/182 sayı ile, yapılan
yargılama sonucunda; İhsangazi ilçe Jandarma Komutanlığınca düzenlenen
aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden prim işsizlik ve bunlara
ait gecikme zammı borcunun 02.07.2013 tarihinde davacıya tebliğ edildiği,
davacının 09.07.2013 tarihli dilekçesinde borca itiraz ettiği, SGK'nun
12.07.2013 tarihli komisyon kararı ile itirazın reddedildiği; Kurumca
itirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30
gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri; bu süre içinde
başvurunun yapılmamış olması halinde idari para cezasının kesinleşeceği
şeklinde düzenlemenin bulunduğu; böylelikle idari para cezalarının iptaline
ilişkin davaların idari yargının görev alanında olduğunun anlaşıldığı ve
idari nitelikteki bir davanın hukuk mahkemesine açılması durumunda
izlenecek sürece ilişkin 2577 sayılı Kanun'un "Görevli Olmayan Yerlere
Başvurma" başlığını taşıyan 9. maddesinde; çözümlenmesi Danıştay'ın,
idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girmesine karşın, adli yargı
yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi durumunda, bu
konudaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde
görevli mahkemede dava açılabileceği, görevsiz yargı makamına başvuru
tarihinin, Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak
kabul edileceği, adli yargı yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle
reddedilen davalarda, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra, anılan
otuz günlük süre geçirilmiş olsa da, idari dava açılması için öngörülen
süre henüz dolmamış ise bu süre içinde idari dava açılabileceğinin
bildirilmiş olduğu; hukuk mahkemesince verilecek görevsizlik kararı üzerine
yapılacak işlemler söz konusu 9. maddede düzenlendiğinden, bu aşamada 6100
sayılı Kanunun 20 madde hükmünün uygulama alanının bulunmadığı; adli
ve/veya idari yargı yerlerine açılan davalarda yargı yolu yanlışlığına
ilişkin olarak, taraflarca yargılama sonuna kadar itiraz ileri
sürülebileceği gibi, bu hususun mahkemelerce de kendiliğinden
gözetilmesinin zorunlu olduğu; 6100 sayılı Kanunun 1. maddesinde;
"Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin
kurallar, kamu düzenindendir" maddesinde; diğer bir mahkeme veya idari
makam ya da yargı merciinin görevine giren bir dava veya iş kendisine arz
olunan mahkeme tarafından, davanın her aşamasında kendiliğinden görevli
olmadığı yönünde karar verilebileceğinin belirtildiği; 5510 sayılı yasanın
102 maddesinde de idari para cezasına karşı izlenecek idari aşama ve yargı
aşaması ve süresi belirtildiğinden mahkemelerinin görevsizliğine, ancak
buradaki görevsizliğin klasik aynı yargı yolu içindeki manadaki görevsizlik
olmayıp farklı yargı yolları arasındaki görevsizlik olduğu gözetilerek
HMK'nın 20 maddesi uygulanmayarak ve HMK'nın 114 maddesi kapsamındaki yargı
yolunun söz konusu olduğu gerekçesiyle; açılan davanın görev nedeniyle
reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir. Davacı, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde
dava açmıştır. KASTAMONU
İDARE MAHKEMESİ:21.4.2014 gün ve E:2014/531 sayı ile, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun 19.
Maddesinde; "Adli, İdari, askeri yargı mercilerden birisinin kesin
veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmalık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler. Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmünün yer aldığı;
öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu'nun 101. maddesinde " Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmüne yer verildiği,
anılan Kanunun 102. Maddesinde ise ancak idari para cezalarına karşı idari
yargı yerlerinde dava açılacağının hükme bağlandığı; dava dosyası ile
Kastamonu İş Mahkemesi'nin 2013/178, esas nolu dava dosyası ve 2013/182
sayılı kararının birlikte değerlendirilmesinden; Kastamonu İhsangazi
Jandarma Komutanlığı'nca düzenlenen tutanağa dayanılarak davalı idarece
davacıya 5510 sayılı Kanunun 86.maddesi uyarınca re'sen aylık pirim ve
işsizlik pirimi ve bunlara uygulanan gecikme zammının tanzimine ilişkin
kararın kaldırılması amacıyla davacı tarafından Kastamonu İş Mahkemesinde
dava açıldığı, anılan Mahkemece davanın görev yönünden reddi kararı üzerine
aynı istemle Mahkemeleri nezdinde bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; yukarıda belirtilen 5510 sayılı Kanunun 101. Maddesi uyarınca
bu kanunun uygulamasında meydana gelen uyuşmazlıkların (para cezaları
hariç) görüm ve çözümünün İş Mahkemelerinde yapılmasının gerektiği
gerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca, görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı
dosyası ile birlikte adli yargı dosyası da gönderilmek suretiyle 2247
sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davacıya ait işyerine ilişkin olarak davalı idarece re’sen düzenlenen aylık
prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden prim, işsizlik ve bunlara
ait gecikme zammının iptali istemiyle açılmıştır. 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prim
belgeleri ve işyeri kayıtları” başlıklı 86.maddesinde; “İşveren bir ay
içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal
güvenlik destek primine tâbi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C.
kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas
kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını, gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer
sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek
günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı
takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,
onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve
belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on
yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi
memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol
ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz
etmek zorundadır. İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7
nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek
üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş
ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre
içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte
müteselsilen sorumludur. Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve
ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden az çalıştıklarını
ispatlayan belgelerin işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet
belgesine eklenmesi şarttır. (Değişik ikinci cümle: 13/2/2011-6111/40 md.) Kurumca belirlenen işyerlerinde bu şart aranmaz. Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren
bilgi ve belgelerin aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre
içinde Kuruma verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurumca geçerli
sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve
hizmet belgesi Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanun
hükümlerine göre tahsil olunur. (Mülga altıncı fıkra: 13/2/2011-6111/40 md.) (Değişik
yedinci fıkra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun
denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan
denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da
kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince
yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum
ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan
bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca
Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde
verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen
düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene
tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz
edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine
başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve
tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci
ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır. (Ek
fıkra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim ve
kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden ve
kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince
yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere
dayanmaksızın çalıştığı belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas
kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği
tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas
kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir
yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır. Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından
verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar,
çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl
içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile
ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları
ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır. Sigortalının çalıştığı bir veya birden fazla işte,
bu Kanunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasına rağmen, kendisi için
verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin işveren tarafından
verilmediği veya verilen aylık prim ve hizmet belgesinde kazançların veya
prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilirse,
hastalık ve analık sigortalarından gerekli ödemeler yapılır. Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine
getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır. Kamu idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle prim
belgelerinin farklı sürelerde verilme zamanını belirlemeye, Kurum
yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile
belgelerin içerik ve şekli, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.” hükmüne; aynı Kanunun “Uyuşmazlıkların çözüm yeri” başlıklı
101.maddesinde ise; “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde
görülür.” hükmüne yer verilmiştir. Dava dosyasının incelenmesinden; İhsangazi İlçe
Jandarma Komutanlığının 04/12/2012 tarih ve 2271/12 sayılı yazıları ve bu
yazı ekindeki tutanak dikkate alınarak; Allahdad SORKABY isimli yabancı
(Afgan) uyruklu kişinin davacının yanında çalıştığı varsayımıyla ve bu
yazıya istinaden, İdarece; davacı işverenden işe giriş/çıkış bildirgeleri
ile aylık prim ve hizmet belgelerinin istenildiği, davacı tarafça Kuruma
verilen 31/01/2013 tarihli dilekçe ile istenilen bildirgelere itiraz
edildiği; bu belgelerin kuruma verilmeyeceğinin belirtildiği; bunun üzerine
5510 sayılı Yasa uyarınca ilgili belgelerin( işe giriş bildirgesi ile aylık
prim ve hizmet belgesi) kurum tarafından res’en düzenlendiği; bu belgelerden
dolayı da davacı işveren adına 2012/Kasım ayına ait 10,82 TL prim, 0,99 TL
gecikme zammı, 0,94 TL işsizlik sigortası ile 0,09 TL gecikme zammı olmak
üzere toplam 12,84 TL tutarında borç tahakkuk ettirildiği; bu borcun davacı
işverene 19/06/2013 tarih ve 23012263 sayılı yazı ile 02/07/2013 tarihinde
tebliğ edildiği; davacı işverenin 09/07/2013 tarihli dilekçesi ile tarafına
tebliğ edilen 12.84 TL tutarında ki borca itiraz ettiği, bu itirazının
12/07/2013 tarih ve 4 sayılı komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan
davanın açıldığı anlaşılmıştır. Olayda,
5510 Sayılı Kanunun 86.maddesin 4.fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal
süresi içinde yerine getirmediğinden bahisle, aynı maddenin 5.fıkrası
uyarınca re'sen düzenlenen belgelere ilişkin borçtan kaynaklanan uyuşmazlığa
bakmakla 5510 sayılı Yasa’nın 86. ve 101. maddeleri uyarınca iş mahkemesi
görevli bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle Kastamonu İdare Mahkemesinin
Başvurusunun kabulü ile, Kastamonu İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Kastamonu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Kastamonu İş Mahkemesi’nin 12.12.2013 gün ve E:2013/178, K:2013/182 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 22-ESAS NO : 2014/739 KARAR NO : 2014/794 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
Z.K. Vekilleri
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. C.S. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi
imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna nakil olduğu, 11.11.2008 tarihine kadar aylık ücretinin
davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. Ankara
16. İş Mahkemesi: 07.05.2013 gün, E:2011/907, K:2013/304 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 08.07.2013 gün ve E:2013/18918, K:2013/16912 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
1. İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2014/99 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 1. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 16.İş Mahkemesinin 07.05.2013
gün, E:2011/907, K:2013/304 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 23-ESAS NO : 2014/740 KARAR NO : 2014/795 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
N.T. Davalı :
Ankara Valiliği O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi T.Y. adına 26.6.2013 tarih ve GY-027255 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 2.102,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen
26.6.2013 tarih ve 023070 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60
gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır. Araç sahibi davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 27.6.2013 gün ve E:2013/1028,
K:2013/1108 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir. Davacı, bu kez aynı istemle adli
yargı yerine başvuruda bulunmuştur. ANKARA 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 17.4.2014 gün ve
D.İş:2013/2819, K:2013/2819 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine ve
dosyanın görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Olay
kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. 1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir. Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir. 2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el
çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır. Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak
uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır. Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır. Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince: 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için; a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b)
İşyerinin kapatılması, c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir. Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır. Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin
adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin
çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında: 30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır"
denilmiştir. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur. Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Ankara 8. Sulh Ceza Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde
kapsamında kabulü ile, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8. Sulh Ceza
Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara
8. İdare Mahkemesinin 27.6.2013 gün ve E:2013/1028, K:2013/1108 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 24-ESAS NO : 2014/742 KARAR NO : 2014/797 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
İcra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :
G.G. Vekili : Av. H.G. Davalılar : 1.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. M.A. 2.İl Özel İdaresi’ne İzafeten Ankara Valiliği Vekili : Av. D.S. O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Ankara ili, Keçiören ilçesi,
Bağlum Mahallesi 1248 Ada 1 Parsel, Bağlum Mahallesi 1271 Ada 1 Parsel,
Bağlum Mahallesi 1274 Ada 1 Parsel ve Bağlum Mahallesi 1775 Ada 1 Parsel
sayılı taşınmazlarda müvekkilinin hisselerinin bulunduğunu, davalıların
dava konusu parsellerin tamamına fiilen ve hukuken el atmak suretiyle
müvekkilinin taşınmazlardan yararlanma imkanını ortadan kaldırdıklarını,
kamulaştırmasız el atma bedelinin ödenmesi için davalılar aleyhine Ankara
17.İcra Müdürlüğü’nün 2013/9009 Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi
yapıldığını, ancak davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu, bu
nedenle davalıların haksız itirazlarının iptali ile takibin devamına, %40
icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır. Ankara
13.Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.11.2013 gün ve 2013/191 Esas, 2013/617 Karar
sayılı kararıyla “…her ne kadar davacı, davaya konu taşınmazın imar
planında İlkokul Alanı olarak ayrıldığı ve aradan geçen süreye rağmen
kamulaştırılmamış olduğundan bahisle davalılar aleyhine kamulaştırmasız el
atmadan kaynaklı 5.000,00 TL alacağın tahsili amacıyla Ankara 17.İcra
Müdürlüğü’nün 2013/9009 Takip sayılı dosyasından icra takibi yapmış ve
davalıların itirazı üzerine takibin durduğundan bahisle itirazın iptali
davası açılmış ise de; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığından ve
hukuki el atmanın sabit olduğu anlaşıldığından, 5487 sayılı yasanın 21
maddesi gereğince Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın reddine …”
şeklindeki gerekçesiyle davada idari yargının görevli olduğunu
belirtilerek, görevsizlik kararı vermiştir. Mahkemenin karar örneğine şerh
edildiği üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin 22.01.2014 tarihinde
kesinleşmiştir. Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara 1.İdare Mahkemesi: 04.03.2014 gün ve 2014/295 Esas sayılı kararı ile, “… Ankara
17.İcra Müdürlüğü’nün 2013/9009 sayılı dosyasına, davalılar tarafından
yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, borçlular aleyhine %40 icra
inkar tazminatı hükmedilmesi talebiyle açılmış İcra İflas Kanunu’nda
düzenlenen itirazın iptali davası niteliğinde bir dava olduğundan ve davaya
bakmakla adli yargı düzeninde yer alan mahkemeler görevli kılındığından
ortada görüm ve çözümü idari yargının görevinde bulunan bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.” şeklindeki gerekçesi ile davada adli
yargının görevli olduğunu belirterek mahkemenin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vermiş ve bu şekilde dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile İl Özel İdaresine İzafeten
Ankara Valiliği aleyhine açılan davalarda, icra takibine yapılan itirazın
iptali yönünden görev uyuşmazlığın doğduğu, idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde Ankara 13.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kesinleşme
şerhli karar örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalılar tarafından icra takibine yapılan itirazın iptali ile, takibin
devamına, borçlular aleyhine %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesine
karar verilmesi istemi ile açılmıştır. 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret edilmiş;
değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince düzenlenen
ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip borçlusuna tebliğ
edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup,
değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı
kurala bağlanmıştır. İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır. Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir. (Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü
fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır. Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır. Olayda,
davacının kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı 5.000.000 TL tutarındaki
alacağının davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile İl Özel
İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği’nden tahsili için Ankara 17.İcra Dairesi’nde
icra takibi başlattığı, davalıların takibe yaptığı itiraz sonucu takibin
durdurulmasına karar verilmesi üzerine; icra işlemine yapılan itirazın
iptali için önce adli yargıda, yapılan itirazın görevsizlik nedeniyle reddedilmesinin
ardından idari yargıya başvurulduğu anlaşılmaktadır. Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara
13.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.11.2013 gün ve 2013/191 Esas, 2013/617
Karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Ankara
1.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara 13.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.11.2013 gün ve 2013/191 Esas, 2013/617 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 25-ESAS NO : 2014/744 KARAR NO : 2014/799 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : A.Ö. Vekilleri
: Av. Ö.Ş. & Av. İ.Y.Ş. & Av.
K.F. Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili : Av. M.A.P. O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
mühendis olarak çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde
özelleştirilmesinden sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil
sırasında maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın Ek 29.maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara
uğradığını belirterek; 5473 sayılı kanunla getirilen ek ödemenin 01.01.2006
tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi ve davacı müvekkilin, davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na 26.03.2010
tarihinde bildirildiğini, 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere verilen
aylık 40,00 TL, 01.07.2006 tarihinden itibaren verilen ve 15.09.2006 gün ve
2006/10971 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre aylık 82,50 TL ye
yükseltilen, 2007 tarihinden itibaren ek ödeme haline dönüştürülen ve her
yıl hesaplanarak ödenmeye başlanan ödemenin davacının maaşına yansıtılıp
ödenmesi gerekirken, davalı tarafından haksız ve yersiz olarak bu ödemenin
yapılmadığını belirterek; davacının iş sözleşmesi ile davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışmaya başladığı 21 Mart 2006 tarihinden,
ayrıldığı 26.03.2010 tarihine kadar geçen sürede, kamu görevlilerinin
almakta olduğu maaşlarına uygulanmış olup da, davacının ücretine yansıtılmamış
olan her türlü maaş artışı ve ek ödemelerin ay ay hesap edilerek, fazlaya
dair tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL olarak nazara
alınarak, gecikme faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
davacının davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından Personel Daire
Başkanlığı’na nakli bildirilirken hesapladığı nakil ücretinin tam olarak
hesaplanmasına ve maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesine karar verilmesi
istemi ile adli yargıda dava açmıştır. Ankara 4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün ve 2011/526 Esas, 2013/317 Karar sayılı kararı
ile: “..Taraflar arasındaki uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek D. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi
devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan
davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile
bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek. 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme
ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399
sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli
personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre
düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Normatif
dayanağı 406 sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi, 375 sayılı KHK.’un Ek 3.
maddesi, 399 sayılı KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun hükmünde
kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar
arasındaki sözleşme hükümleridir. Dosya
içeriğine göre gerek yasal düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler
dikkate alındığında, davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak
çalışan ve 399 sayılı KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen
davacının özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar
kamuda aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük haklarından
yararlandırılarak, nakil edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır.
Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır. Özelleştirmeden
önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel,
özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim
ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir. Gerekçesi ile yargı yolunun caiz
olmadığına ilişkin hüküm kurulmuştur. ( Emsal Yargıtay 9. Hukuk D.nin
01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas, 2012/32336-Karar sayılı ilamı) Yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle idari yargı yerinin görevli olduğuna dair
verilen karar HMK 331/2. Maddesinde düzenlenen görevsizlik kararından
mahiyet ve sonuç itibariyle farklılık arz etmemektedir. Adli yargı ile
idari yargı yerleri arasındaki görev uyuşmazlığının isminin yargı yolu
uyuşmazlığı olması sonucu değiştirmeyecektir. Son tahlilde bu durum bir
görev sorunudur. Diğer yandan somut uyuşmazlık ile ilgili bugüne kadar adli
ve idari yargı yerlerince hatta uyuşmazlık mahkemesince görevli mahkemenin
belirlenmesi konusunda değişik kararlar verilmiştir. Yargı birimlerinin
içtihat farklılığından kaynaklanan hukuki sonuçtan davacı tarafın sorumlu
tutulması adil ve hukuki olmayacaktır..” şeklindeki gerekçesi ile yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle HMK 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca
davanın usulden reddine karar vermiş, karar taraf vekilleri tarafından
temyiz edilmiştir. Yargıtay
22.Hukuk Dairesi; 03.06.2013 gün ve 2013/15037 Esas, 2013/13395 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; bu şekilde karar, 1086
sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi
gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince
03.06.2013 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargıda dava açmıştır. Ankara 7. İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve 2014/728 Esas sayılı kararı ile özetle;
iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğini, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu, benzer bir davada
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 04.07.2011 tarihli ve E:2011/147, K:2011/178
sayılı kararı ile Mahkemelerinin 27.10.2010 tarihli görevlilik kararının
kaldırıldığını, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğunun kesin
hükme bağlandığını gerekçe göstererek, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde mühendis olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların gecikme faizi ile davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde mühendis
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 4.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 4. İş Mahkemesi’nin 11.03.2013 gün ve
2011/526 Esas, 2013/317 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine
Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve 2013/15037 Esas, 2013/13395
Karar sayılı kararı ile onama kararı verdiği, davacının bu kez aynı istemle
Ankara 7. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 7.İdare Mahkemesi’nin
2247 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Belirtilen
nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 4.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş Mahkemesi’nin 11.03.2013 gün ve 2011/526 Esas,
2013/317 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 26-ESAS NO : 2014/746 KARAR NO : 2014/801 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Ö.T. Vekili : Av. A.H.S. Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekili :
Av. S.A. İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı Vekili :
Av. A.D. O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının davalı nezdinde görev
yapmakta iken 4046 sayılı Kanun’un 22. maddesi gereğince hizmet sözleşmesi
ile, sözleşme tarihi itibariyle İzmir İl Telekom Müdürlüğü Pazarlama
Müdürlüğü’nde müdür yardımcısı, 04.06.2008 tarihi itibariyle de uzman
olarak çalıştığını, 04.01.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiğini, bu tarihteki net ücretinin 3.960,10 TL olduğunun
belirtildiğini ve naklen atandığı kurumda maaş ücretlerde yapılacak artış
oranının kamudaki memur artış oranında olacağını, memurlara tanınan tüm
maaş artışlarının kendisine aynen yansıtılacağına güvenerek statü hukukundaki
haklarından feragat edip iş sözleşmesi imzaladığını, 5473 sayılı Kanun ile
kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışan personele 2006/Ocak-Haziran döneminde
geçerli olmak üzere 40,00 TL denge tazminatının, yine 01.07.2006 tarihinden
itibaren 80,00 TL ek ödemenin 82.50 TL olarak öngörüldüğünü, 31.07.2007 T.,
2007/Türk Telekomünikasyon A.Ş.-17 sayılı Planlama Kurulu kararının 7.
maddesiyle 2007 yalında her ay 1850 gösterge rakamının kat sayısıyla
çarpımı sonucu bulunacak meblağın 2008/ilk altı ay için (2260 x katsayı);
Temmuz 2008 de (2660 x katsayı) olarak değiştirildiğini, 15.08.2008 tarihinden
itibaren 9500 gösterge rakamının katsayısıyla çarpımı sonucunda bulunacak
rakamın kadro ve görev unvanına göre belirlenen oranlarla yansıtılmak üzere
ek ödeme yap0ılmasına karar verildiğini, ek ödemelerin kendisine ödenmediğini,
01.01.2006 tarihinden başlamak üzere hak kazanılan denge tazminatının ilk
maaş öneme tarihi olan 15.06.2006 tarihinde ödenmesi gerektiğini,
15.09.2009 dan sonraki dönemde ücretlerin ait olduğu ayın 1. günü ödenmesine
karar verildiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak
kaydıyla, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek ödeme
alacağına mahsuben 8.064,00 TL’nin hüküm altına alınması istemiyle adli
yargıda dava açmıştır. İZMİR 5.
İŞ MAHKEMESİ: 17.07.2012 gün
E:2011/252 K:2012/534 sayılı kararında “…davalı nezdinde sözleşmeli
personel statüsünde çalışmakta iken özelleştirme sürecinde 22.03.2006
tarihli iş sözleşmesine istinaden işçi sıfatıyla çalışmasını sürdüren
davacının nakle tabi tutulduğu, davaya konu 5473 sayılı Kanun’la getirilen
ek ödemenin tüm kamu personelini kapsayan genel bir ödeme olmadığı,
düzenlemede tek tek sayılanlar açısından öngörüldüğü, Yüksek Planlama
Kurulu kararlarının da bu çerçevede verildiği, yine bu gerekçeyle iş
sözleşmesi ve 03.04.2006 T., 10303 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda ifade
edilen kamu görevlililerine yapılan artış oran ve/veya miktarları, kamudaki
memur artış oranı ibaresini de karşılamadığı, bu durum karşısında dava
konusu denge tazminatı (ek ödeme) alacağının bulunmadığı anlaşılmakla …”
şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar vermiştir. Davanın
reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiştir. YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 17.06.2013
gün ve E:2012/21906 K:2013/14536 sayılı ilamında; “… Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 07.04.2001 tarih ve 2011/55-205 sayılı kararına göre;
davalı kurumun özelleşmesi sonucu asli ve sürekli işlerde veya 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname gereğince sözleşmeli veya kadrolu görevlerde
çalışan personelin kamuya nakillerine kadar geçen süreye ilişkin olarak
maaş nakil hakkı düzenlenmesi, ilişiğinin kesilmesi gibi bazı görevler
kanunla yüklenmiştir. Bu işlemler idare hukuku açısından sonuçlar
doğurmakta ve ilgili personelin nakledileceği kurumdaki statülerini, özlük
ve parasal haklarını belirlemektedir. Böyle olunca bir imtiyaz sözleşmesi
ile kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer
özel hukuk kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan 406 sayılı Kanun hükümleri ile kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personelle ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemler
idari işlemi niteliğinde olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmiştir. Bu
karara göre uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıdır. Yargı yolu nedeniyle
davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek
davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup bu husus bozmayı
gerektirmiştir…” şeklindeki gerekçe ile davanın reddine ilişkin hükmün
bozulmasına karar vermiştir. İZMİR 5.
İŞ MAHKEMESİ: 06.11.2013 gün
E:2013/618 K:2013/636 sayılı kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyarak
davada idari yargının görevli olması ve yargı yolunun caiz olmaması
nedeniyle HMK 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın
usulden reddine karar vermiştir. Davanın
usulden reddine dair verilen karar tekrar davacı vekili tarafından temyiz
edilmiş olup, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 18.02.2014 gün ve E:2013/37391
K:2014/2786 sayılı ilamı ile; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun
geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438/7. maddesi uyarınca temyiz olunan
kararın hüküm kısmındaki yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın
usulden reddine ifadesinden sonra gelen ve vekalet ücreti ile diğer
yargılama giderinin yer aldığı 2.3.4. bentlerin hükümden çıkarılmasına,
hükmün bu şekilde düzeltilerek onanmasına karar verilmesinin ardından adli
yargı kararı kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır. İZMİR 2.
İDARE MAHKEMESİ : 30.04.2014 gün E:2014/725 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında”… Türk Telekom’un %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışına
ilişkin ilahe yapılarak, ihale 25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanmış ve 02/08/2005 tarih ve 25894 sayılı
Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Türk Telekom’un
özelleştirmesine yönelik Hissedarlar Sözleşmesi ve Hisse Rehni Sözleşmesi
ve İmtiyaz Sözleşmesi ise 14.11.2005 tarihinde imzalanmıştır. Bu
sözleşmelerin imzalanmasından sonra, Türk Telekom’un %55 oranındaki hissesi
Oger Telekomünikasyon A.Ş.’ne devredilmiş ve Türk Telekom bir kamu şirketi
olmaktan çıkmıştır. Bakılan
davada, davacının çalıştığı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirilmesi
sonucu sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düştüğü, bu anlamda kamu
kuruluşu niteliğini kaybettiği, davacının maaş nakil bildiriminin
düzenlendiği tarihte, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olduğu anlaşıldığından davacının maaş nakil
ilmühaberesinin yanlış düzenlenmesine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın
çözümü adli yargı yerine ait bulunmaktadır…” şeklindeki gerekçe ile 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 15.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir. 1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır. Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi,maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile İzmir 5. İş
Mahkemesinin 06.11.2013 gün E:2013/618 K:2013/636 sayılı görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İzmir 2.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, İzmir 5. İş Mahkemesinin
06.11.2013 gün E:2013/618 K:2013/636 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 27-ESAS NO : 2014/749 KARAR NO : 2014/804 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali
davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :
M.H.K. Vekili : Av. G.B. Davalı : Tatvan Belediye Başkanlığı Vekili : Av. D.D. O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı Tatvan
Belediye Başkanlığı’nda yıllarca memur olarak çalıştıktan sonra emekliye
ayrıldığını, ancak memuriyeti sırasında ödenmeyen tasarruf teşvik ve
bunlara ait nemaların ödenmesi istemiyle Tatvan İcra Müdürlüğü’nün 2011/412
Esas sayılı dosyası nedeniyle icra takibi yapıldığını, bu takibe davalı
tarafından 11.7.2011 tarihinde itiraz edilmesi üzerine, anılan Müdürlük
tarafından 12.7.2011 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiğini,
yapılan itirazın müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu ifade ederek;
tüm talep, dava ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile;
davalının Tatvan İcra Müdürlüğünün 2011/412 Esas sayılı dosyasına ilişkin
takibe yaptığı, itirazın iptaline, takibin devamına; davalının itirazının
haksız olması nedeni ile alacağın %40'ından az olmamak üzere icra inkar
tazminatı ödemeye mahkum edilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. TATVAN
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 28.5.2012 gün ve E:2011/303, K:2012/97 sayı ile,
davanın safahatına ilişkin geniş açıklamalar yaptıktan sonra; Yargıtay 4.
Hukuk Dairesinin 2010/4700 2011/4443 Karar sayılı ilamı ve Uyuşmazlık
Mahkemesinin 2010/186 Esas, 2010/256 Karar sayılı ilamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; dava konusu olayda, meydana geldiği ileri sürülen
zararın ödetilmesi isteminin bir idari işlem ile reddedildiği anlaşıldığından
ve 2577 sayılı İYUK md.2/l-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından, ilgili
idareye karşı dava açılmasının gerektiği, bu davaların idari yargının görev
alanı içine girdiği; görev konusu kamu düzenine ilişkin olduğundan
yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi, mahkemelerce de
re'sen gözönünde bulundurulması gereken bir husus olduğu gerekçesiyle;
uyuşmazlığın idari vargının görev alanında kaldığı anlaşıldığından
mahkemelerinin yargı kolu bakımından GÖREVSİZLİĞİNE; bu nedenle davacı
tarafın davasının REDDİNE karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir. Davacı
vekili bu kez; davalı idarenin, Tatvan İcra Müdürlüğünün 2011/412 Esas
sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve bunlara ait nemaların ödenmesine dair
göndermiş oldukları ödeme emrine karşı yapmış olduğu 11.07.2011 tarihli
itiraz (ret) işleminin İptali'ne, tasarruf kesintisi ve nema alacağının
müvekkilinin emeklilik tarihinden itibaren, aksi halde ödeme emrinin
tebliği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ödeme tarihindeki
nema oranı üzerinden hesap edilerek davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. VAN 1.
İDARE MAHKEMESİ: 7.4.2014 gün ve E:2012/1983 sayı ile, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un yargı
mercilerinin “Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları” başlıklı 19., 2576
sayılı Kanunun idare Mahkemelerinin Görevleri başlıklı 5. ve 2577 İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesine yer verdikten sonra; 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanununun 4. Maddesinde; "İcra ve iflas dairelerinin
muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların incelenmesi icra
mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan
hakim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra
mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesi
daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan
yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hakimi, kendisine Adli Yargı
Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflas
dairelerinin muamelelerine yönelik şikayetleri ve itirazları inceler, bu
dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idari işlerine bakar. İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin hakimidir." hükmüne yer
verilmiş, aynı Kanunun alacak takiplerinde ödeme emrine itirazın hükmünün
düzenlendiği 66. maddesinde, müddeti içinde yapılan itirazın takibi
durduracağı, 67. maddesinde ise; takip talebine itiraz edilen alacaklının,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebileceğinin kurala bağlanmış olduğu; dava dilekçesinin
incelenmesinden, davacının nema alacağının davalı Tatvan Belediyesinden
tahsili için Tatvan İcra Dairesi tarafından ödeme emri düzenlendiği, bu
ödeme emrine davalı idarece itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu,
davacının itirazın iptali için Tatvan Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açtığı,
anılan davada verilen görevsizlik kararı üzerine bu defa Mahkemelerinde
bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı; olayda, 2004 sayılı İcra
ve İflas Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerinin birlikte
değerlendirilmesinden, İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı
yapılan şikayetlerle itirazlara ilişkin incelemenin icra mahkemesi hakimi
yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından
yapılacağı, icra mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu itirazların icra
yetkisini haiz sulh mahkemeleri tarafından inceleneceği anlaşılmakta olup,
uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna
varıldığı gerekçesiyle; adli yargının görev alanına giren davada
Mahkemelerinin görevli olmaması ve Tatvan Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından
görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca adı
geçen Mahkemenin E:2011/303 sayılı dava dosyası temin edildikten sonra
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari
yargı yerleri arasında davalı Tatvan Belediyesi aleyhine açılan davalarda,
icra takibine yapılan itirazın iptali istemi yönünden
görev uyuşmazlığın doğduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, adli yargıda icra takibine yapılan itirazın
iptali, takibin devamı, alacağın %40'ından az olmamak üzere icra inkar
tazminatı ödenmesi istemiyle açılmış; görevsizlik kararının ardından, idari
yargıda icra takibine yapılan itirazın iptali ile birlikte alacak talebinde
bulunulmuştur. 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret
edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince
düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip
borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere
yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın
takibi durduracağı kurala bağlanmıştır. İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır. Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir. (Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer
tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin
tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü
fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır. Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır. Olayda,
davacının 4.000,00 TL tutarındaki nema alacağının davalı Tatvan
Belediyesi’nden tahsili için Tatvan İcra Dairesi’nde ilamsız takip başlattığı,
davalı belediyenin takibe yaptığı itiraz sonucu takibin durdurulmasına
karar verilmesi üzerine; icra işlemine yapılan itirazın iptali için önce
adli yargıda, yapılan itirazın görevsizlik nedeniyle reddedilmesinin
ardından idari yargı yerinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Van 1. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun “itirazın iptali” kısmına ilişkin bölümünün kabulü ile, Tatvan
Sulh Hukuk Mahkemesinin 28.5.2012 gün ve E:2011/303 K:2012/97 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Van 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun “İTİRAZIN
İPTALİ” KISMINA İLİŞKİN BÖLÜMÜNÜN KABULÜ ile, Tatvan Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 28.5.2012 gün ve E:2011/303, K:2012/97 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut
uyuşmazlıkta; Adli
Yargıda açılan davanın İ.İ.K 67 vd. maddelerinde öngörülen İtirazın İptali
davası olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı
Adli Yargının “Yargı Yolu yönünden dava dilekçesinin reddi” karan üzerine
bu kez İdari Yargıda “İcra Dosyasında tasarruf teşvik ve bunlara ait
nemaların ödenmesine dair göndermiş olduğu ödeme emrine karşı davalı
İdarenin itirazının, İdari İşlem niteliğinde değerlendirerek İşlemin İptali
ile tasarruf kesintisi ve nemalarının İdareye başvuru aksi halde ödeme
emrinin tebliği tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar
verilmesi istemi ile dava açmış, İdare
mahkemesince, dava, İtirazın İptali davası olarak kabul edilerek, davanın
Adli Yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine
karar verilmiştir. Davacı
vekilince, İdari Yargıda idari işlemin iptali ve ödenmeyen nema alacağının
yasal faizi ile tahsili istenmiş olup dava, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usul Kanunun 2/1- b maddesinde düzenlenen İdari Dava niteliğindedir. Adli
Yargıdaki Davanın İtirazın İptali, İdari Yargıdaki davanın da İdari Dava
niteliğinde bulunması karşısında her iki davanın konusu aynı olmadığından
2247 sayılı yasanın 14. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmemesi
nedeniyle başvurunun reddi gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun
uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 28-ESAS NO : 2014/750 KARAR NO : 2014/805 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K
A R A R
Davacı :
E.K. Vekilleri
: Av. Ö.Ş. & Av. İ.Y.Ş. & Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de teknik uzman olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı 23 Mart 2006 tarihinden, ayrıldığı 20.12.2010 tarihine kadar
geçen sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/538, K:2013/329 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15043, K:2013/13401 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
8. İdare Mahkemesi: 04.06.2014 gün ve E:2014/704 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş Mahkemesinin
11.03.2013 gün, E:2011/538, K:2013/329 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 29-ESAS NO : 2014/751 KARAR NO : 2014/806 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.G. Vekilleri
: Av. Ö.Ş.& Av. İ.Y.Ş.& Av. K.F. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.A.P. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de müdür olarak çalışmakta iken,davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu kamuya
nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, davalı idarede çalışmaya
başladığı 23 Mart 2006 tarihinden, ayrıldığı 12.04.2010 tarihine kadar
geçen sürede, maaşına esas net ücretine söz konusu ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İş Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2011/532, K:2013/323 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. hukuk
Dairesi’nin 03.06.2013 gün ve E:2013/15032, K:2013/13390 sayılı ilamı ile
hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı vekili
aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İdare Mahkemesi: 05.06.2014 gün ve E:2014/735 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 4. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş Mahkemesinin
11.03.2013 gün, E:2011/532, K:2013/323 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 30-ESAS NO : 2014/752 KARAR NO : 2014/807 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.Ç. Vekilleri
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. M.E. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi
imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna nakil olduğu, 27.09.2010 tarihine kadar aylık ücretinin
davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. Ankara
6. İş Mahkemesi: 10.04.2013 gün, E:2011/170, K:2013/410 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiş karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
10. İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2013/766 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 10. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
10.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6.İş
Mahkemesinin 10.04.2013 gün, E:2011/170, K:2013/410 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 31-ESAS NO : 2014/757 KARAR NO : 2014/810 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Davacının davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen
kaza nedeniyle oluştuğunu öne sürdüğü maddi ve manevi zararın giderilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :
F.Y. kendisine asaleten çocukları Ş.Y. ve Ş.Y.’a velayeten Vekili :
Av. M.C. Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili :
Av. N.B.B. O L A Y :
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisi A.Y.’ın
11/11/2011 tarihinde davalı sigorta şirketinde sigortalı araçta sürücü olarak
bulunduğu sırada H.A.'ün sürücüsü olduğu aracın müvekkili aracına çarpması
neticesinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, konu ile
ilgili Turhal Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatıldığını, kazanın
meydana geldiği yerin şehirlerarası karayolu olduğunu, bu karayolunun
bakımının, onarımının, denetiminin davalı kuruma ait olduğunu, gereğini
yapmadığı için davalı kurumun kusurlu ve sorumlu olduğunu, müvekkillerinin
murisinin kazada kusurunun bulunmadığını, müvekkili ve çocuklarının eş ve
babaları olan A.'ı kaybetmeleri nedeni ile onun maddi desteğini
kaybettiklerini ve manen de yıkıldıklarını, bu nedenle davacı anne ve eş
için şimdilik 10.000,00 TL maddi, 40.000,00 TL manevi, davacı çocuklar için
ayrı ayrı 10.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere
toplam 30.000,00 TL maddi, 90.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. TURHAL
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 11.2.2013 gün ve E:2012/671, K:2013/70 sayı ile,
davacı vekili tarafından mahkemelerinde açılan davanın, idarenin hizmet
kusuruna dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, kamu
görevlilerinin veya bunların kullandıkları araç ve gereçlerin kusur, ihmal
ve hatalarından dolayı kamu hizmetinin yerine getirildiği sırada kişilerin
zarar görmesi halinde meydana gelecek kusurun kamu kurumunun hizmet
kusurunu oluşturduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Her türlü
idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol
açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin
ölümüne bağlı maddî ve manevî zararların tazminine ilişkin davalara asliye
hukuk mahkemeleri bakar. İdarenin sorumluluğu dışında kalan sebeplerden
doğan aynı tür zararların tazminine ilişkin davalarda dahi bu hüküm
uygulanır." hükmünün düzenlendiği 3.maddesinin Anayasa Mahkemesinin
16/02/2012 tarih ve 2011/35 Esas-2012/23 sayılı kararıyla iptal edildiği,
dolayısıyla eldeki davaya bakma görevinin idare mahkemelerine ait olduğu
anlaşıldığından davacı tarafından davalı kurum aleyhine açılan davanın
mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle reddine, talep halinde dosyanın
görevli ve yetkili Tokat İdare Mahkemesine gönderilmesine, davalı vekili
olduğunu beyan eden avukatın hernekadar cevap dilekçesi ibraz etmiş ise de
dosyaya vekaletname ibraz etmemiş olduğu ve duruşmaya da katılmadığı
anlaşıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmemesine karar
vermiş, bu karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Yargıtay
17. Hukuk Dairesi : 11.11.2013 gün ve E:2013/17244, K:2013/15492 sayı ile,
dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının
gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve
yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı
vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz
itirazlarının reddi gerektiği, mahkemece, görevsizlik kararı verildiğine
göre, yargılamada kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına
A.A.Ü.T.'nin 7. maddesi uyarınca vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken,
davalı taraf lehine vekalet ücreti takdir edilmesine yer olmadığına karar
verilmiş olması doğru değil, bozma nedeni ise de; bu yanılgının giderilmesi
yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, hükmün, 6100
sayılı HMK.'nin geçici 3/2.maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK.'nin 438/7.
maddesi uyarınca düzeltilerek onanması gerektiği gerekçesiyle, davacı
vekilinin temyiz nedenlerinin reddi ile, davalı vekilinin vekalet ücreti
talebi yönünden kararın düzeltilerek onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacılar
vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. TOKAT
İDARE MAHKEMESİ : 13.5.2014 gün ve E:2014/179 sayı ile, 2918 sayılı Kanun'un
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla
oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğu; Tokat- Turhal Devlet Karayolu'nda
meydana gelen trafik kazası sonucunda davalı idarenin kusuru nedeniyle
meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın
görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine
varıldığı gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Turhal Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E: 2012/ 671 esas sayılı
dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali OĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza
nedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi ve manevi zararın tazminine
hükmedilmesi istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve
yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer
işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde
de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin
birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce
idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz” denilmiştir. Dosyanın
incelenmesinden, davacıların murisi A.Y.'ın, 11.11.2011 tarihinde Tokat-
Turhal Devlet Karayolu'nda meydana gelen trafik kazası sonucu yaşamını
yitirdiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık fazlaya
ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla maddi ve manevi tazminatın olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi
istemiyle bakılan bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı,
bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu
davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu
yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da
tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini
istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Turhal Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile
Turhal Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 11.2.2013 gün ve E:2012/671,
K:2013/70 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde
Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları
Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md.
"Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu
Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın" idarenin görev ve
yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel
Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki kanunun 4.md.
"Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak, yaptırmak,
emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında
bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımmı yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md.
"idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan
tam yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel
Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul
eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini
esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14.
maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile
"işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan
sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu
araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu
idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda
yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında
çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü
getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde
yapılan yasa değişikliğime ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni
hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir. Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918
sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise
de bu görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında ,
Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur.(Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.) Hakkında yorumlu red kararı
verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut
olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani
nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu
uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı
verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir
kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve
Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri
kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere
kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarım benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza , Sayın çoğunluğun kararı
dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta
uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini
düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı
üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kollan arasında olumlu veya olumsuz
görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün
tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin
görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması, diğer yargı kollan ile
arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün
değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta
idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli
olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlanyla Içtihad
edildiği gibi Danıştay kararlannda da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli
olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı,
E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki
sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına
almasına,Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre, Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 32-ESAS NO : 2014/759 KARAR NO : 2014/811 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
H.Ç. Vekilleri
: Av. H.Y. & Av. S.Y. Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü Vekilleri
: Av. V.Y. & Av. S.A. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;19…... plaka sayılı aracın
06.07.2013 tarihinde davacı-sürücü H.Ç.’in sevk ve idaresinde, Çamaş İlçesi
istikametinden Fatsa İlçesi istikametine doğru giderken, Tepeli Mahallesi
52-54 nolu il yolunun Fatsa 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.01.2014 gün ve E:2013/364, 2014/32 sayılı kararı
ile özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek,
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ordu
İdare Mahkemesi: 16.05.2014 gün ve E:2014/595 sayılı kararı ile özetle;
davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247
sayılı Kanun’un 19. maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Kanun’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Kanunun 19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
davacının sevk ve idaresinde bulunan 19 LC 337 plakalı aracın kaza yapması
sonucu meydana geldiği iddia olunan trafik kazası sebebiyle, maddi ve
manevi tazminat ile bilirkişiler tarafından belirlenecek değer kaybının
kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır. 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir. 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.) Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir. Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Ordu İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Fatsa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Fatsa 2.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 28.01.2014 gün ve E:2013/364, 2014/32 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’IN KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir. 2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel
Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna
işaret edilmiş, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve
görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca
karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarım sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımım
yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri
arasında gösterilmiş, TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları,
idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır. Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk
alanındaki yolun yapım, bakım ve onanmınm yapılmadığı nedeniyle doğan
zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki
ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki
dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır. 11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nm 14. maddesi ile 2918 Sayılı
KTK 110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet
ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir. Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa
hükmü kapsamında kalmamaktadır. Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi
yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin
hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi
gereken sorumluluk davalan, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen
motorlu araçlann işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç
işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır. Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi
yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme
bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organlan arasında çıkan görev
uyuşmazlıklannı sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlannm verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir. 2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmekte Diğer taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110.
maddesi hükmünün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava
sonucunda verilen yorumlu red kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu
görüşe de itibar edilmesi mümkün değildir. Zira; "T.C. Anayasasında , Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal
talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret
yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir
kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal
ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun
kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından
bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun
koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu
red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur.(Türk Anayasa Hukuku Prof.Dr.Ergun Özbudun.Sh.440
vd) Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte
kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o
maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da
Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa
Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer
mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına
onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir.
Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına
göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün
değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının
kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin
Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa
hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444) Keza , Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının
158. madde hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının
158. maddesi açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile
diğer yargı kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının
doğması halinde Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin
düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik
kararının bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev
ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir. Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup,
benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk
Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay
kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir.
(Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K.
2013/670 Sayı, vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına, 2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına, Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına, Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre, Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 33-ESAS NO : 2014/760 KARAR NO : 2014/812 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5, 44/1-b ve 23. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, sürücü belgesi
geri alma tutanağı hakkında ayrıca dava açılmış olsa dahi, aynı Kanun’un
112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : M.Y. Vekili : Av. R.Ç. Davalı : Konya Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü O L A Y
: Konya Valiliği Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’nce
yapılan denetim sırasında, davacı adına ikinci kez alkollü araç kullandığı,
trafik belgesini bulundurmadan trafiğe çıktığı ve sürücü belgesini
göstermediğinden bahisle, 9.12.2013 gün ve GY-747273 seri-sıra sayılı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzen-lenerek, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5, 44/1-b ve 23. maddeleri uyarınca toplam
olarak 1120,00 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafından sürücü
belgesi geri alma tutanağı düzenlenmiştir. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur. KONYA 9. SULH CEZA MAHKEMESİ: 18.4.2014 gün ve
D.İş:2013/1311 sayı ile; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5.
maddesini ikinci kez ihlal ettiği nedeniyle davacı hakkında sürücü belgesi
geri alma tutanağı da düzenlendiğinden, ikinci kez alkollü araç kullandığı
nedeniyle verilen idari para cezasının iptali istemiyle yapılan başvuru
konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir. Bu kez, davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. KONYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 22.5.2014 gün ve E:2014/528
sayı ile; davanın sadece idari para cezasına karşı açıldığı ve 2918 sayılı
Yasa’da davacıya verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu
gösterilmediğinden davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine karar
vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının onaylı bir
suretinin, Mahkemece ekinde adli yargı dosyası onaylı sureti de temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve “idari para
cezası” yönünden oluşan görev uyuşmazlığında, usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5, 44/1-b ve 23. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. 13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik ile belirtilen
miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin,
suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; birinci
defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve haklarında 265 300
000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü belgeleri iki yıl
süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para cezası uygulanır ve
bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve İçişleri
Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını
geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla tamamlayanların
belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten fazlasında ise, sürücü
belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan aşağı olmamak üzere
hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif para cezası
uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı
muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun
görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir.
Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına
dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken, maddenin
beşinci fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü
olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç
oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi
altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü
olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin
bitiminde başlar ”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiş, maddeye aynı Kanunla; “Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır ” denilmek
suretiyle onikinci fıkra eklenmiştir. Anılan Kanun’un, “Trafik zabıtasının görev ve yetki
sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi”
başlığı altında düzenlenen 6. maddesinde ise, “Trafik zabıtası ve genel
zabıtanın görev ve yetki sınırı; a)Trafik
zabıtası: Trafik
zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel
zabıta görevi yapmakla da yetkilidir. Mülki
idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller
dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve
özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz. b)Genel
Zabıta: Trafik
zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve
trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik
eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte
belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik
suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir” denilmiş; “Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü
belgelerinin taşınması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 44.
maddesinde, “Sürücü belgesi sahipleri: a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren
kuruluşa otuz gün içinde bildirmek, b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarını
bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek, Zorundadırlar”; “Belge ve plakaların araçlar üzerinde
bulundurulması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 23. maddesinde ise,
“Araçlar, tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakaları araç üzerinde
ve uygun durumda bulundurulmadan trafiğe çıkarılamaz” hükümleri yer
almıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür. 1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde,
idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına
karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
“(1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır.” denilmiştir. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak;
idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların
Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak
mahkemeler ve yetkileri ” başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk
paragrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi
dışında tutulmuş iken;12.7.1013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle
yapılan değişiklik ile, maddenin başlığı, “Sürücü belgelerinin geri
alınmasında ve iptalinde yetki”; şeklinde, madde ise, “Bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil
kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü
belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118
inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını
doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,
sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik
birimlerine gönderilir. Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer
kanunlara göre görülen davalarla birleştiri-lemez. ……. ”
denilerek yeniden düzenlenmiştir. 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için; a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b)
İşyerinin kapatılması, c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına
ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı
Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla
ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112.
maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin
davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine
ait olduğu kuş-kusuzdur. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, idari para
cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya
içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin
anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının
kaldırılmasına karar verilmiştir. Somut
olayda, adli yargı yerince idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma
tutanağı da düzenlendiği bu nedenle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu ileri
sürülmüş ise de, dava dilekçesinin incelenmesinden, davacının sadece idari
para cezasına karşı dava açmış olduğu ancak, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, …..
ehliyetin geri alınması, …….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen
istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan “ehliyetin geri
alınması”na ilişkin hükmün, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde
yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve
bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde,
aksi takdirde dahi, oluşacak olan
olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde, sürücü belgesi geri alma
tutanağının iptali istemiyle açılan davanın da adli yargı yerinde
görüleceği açıktır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda son olarak 12.7.2013 gün ve 6495 sayılı
Kanun’la değişiklik yapıldığı, bu haliyle de idari para cezasına karşı
kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşıl-mıştır. Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Konya 2. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Konya 9. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Konya 2.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Konya 9. Sulh Ceza
Mahkemesinin 18.4.2014 gün ve D.İş:2013/1311 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 34-ESAS NO : 2014/762 KARAR NO : 2014/814 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
H.C.K. Vekili :
Av. M.S. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekilleri
: Av. A.K. (Adli Yargıda) Av. A.O.
(İdari Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı kurumda memur
olarak çalışırken 5473 sayılı yasayla 01.01.2006 tarihinden itibaren
uygulanan denge tazminatının (40+40) davacıya ödenmediğini, 5473 sayılı
yasa ile kamu personelinin 01.01.2006 - 30.06.2006 arası geçerli olmak
üzere 40.00 TL denge tazminatının ve 01.07.2006 tarihinden itibaren de 80.00
TL ek ödeme yapılmasının öngörüldüğünü ve bu yasaya istinaden 08.05.2006
tarih ve 2006/T-17 sayılı yüksek planlama kurulu kararının 9.maddesinde yer
alan 80.00 TL ek ödemenin,82.50 TL'ye yükseltildiğini, ek ödemenin
01.01.2006-30.06.2006 arası 40.00 TL ve 01.07.2006-31.12.2006 arası 82.50
TL belirlendiğini belirterek, ek ödeme, ikramiye farkı ve ilave tediye
farkından olmak üzere toplam 1.000 TL.nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi için adli yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
1. İş Mahkemesi; 23.09.2011 gün, E:2010/618, K:2011/464 sayı ile özetle,
davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiş olup, bu karara karşı
yapılan temyiz başvuru üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 27.02.2012 gün,
E:2011/49865, K:2012/5855 sayı ile özetle, “…davacı ile davalı işyerinde
tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm
işletmesel kararlar getirtilmeli, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak
çalıştığı dönemde 406 sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7 nci Maddeleri
uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’nın Ek II.
cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp
yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle
getirilen artışların altında kalıp kalmadığı, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir. Eksik inceleme sonucu karar verilmesi hatalı olup bozmayı
gerektirmiştir.” demek suretiyle kararın bozulmasına karar vermiştir. Ankara
1.İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama
neticesinde, 21.05.2013 gün, E:2012/438, K:2013/332 sayı ile özetle, ‘’…406
sayılı yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak
üzere, memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmekle, bu işlemlerin idare hukuku
alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili
uyuşmalığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğinden davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.’’ demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
2. İdare Mahkemesi: 02.05.2014 gün, E:2013/925 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyasına ilişkin
evrak da temin edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece,
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 2. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 2.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 1.İş Mahkemesinin
21.05.2013 gün, E:2012/438, K:2013/332 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 35-ESAS NO : 2014/763 KARAR NO : 2014/815 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
M.D. Vekili :
Av. B.Y. Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Vekilleri
: Av. M.A.P. & Av. M.A.Y. (Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı statüde teknisyen olarak çalışmakta
iken,davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi
üzerine nakil süresinin başladığını ve 19.01.2010 tarihinde emekliye
ayrıldığını, davalı ile sözleşmenin imzalandığı 01.01.2006 tarihi ile
davacının emekliye ayrıldığı 19.01.2010 tarihi arasında verilmesi gereken
ancak ödenmeyen ek ödemelerin tahsilini ve davalı nezdinde çalışmaktayken
5473 sayılı yasa gereği 01.01.2006 tarihinden itibaren verilmeye başlanılan
ve seneler içerisindeki artık gösteren ek ödemenin, davacının ayrıldığı
tarih itibariyle ulaştığı değerinin 01.01.2006 – 19.01.2010 tarihleri
arasında davacının maaşına yansıtılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla öncelikle 5473 sayılı yasa gereği 01.01.2006
tarihinde verilmeye başlanılan ek ödemenin YPK’nun mütebaki kararları
uyarınca ek ödemenin arttırıldığı gözetilerek 01.01.2006-19.01.2010
tarihleri arasında doğan ancak ödenmeyen 6.625,00 TL ek ödeme alacağının en
yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ayrıca davacının ayrılış
tarihi itibari ile verilmesi gereken 370,25 TL ek ödemenin dikkate
alınmadan emekli maaşı belirlendiğinden bu ek ödemenin maaşa eklenerek
emeklilik maaşının belirlenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır. Ankara
11. İş Mahkemesi: 20.02.2013 gün, E:2012/758, K:2013/169 sayı ile özetle;
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
4. İdare Mahkemesi: 10.06.2014 gün, E:2013/490 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,19.01.2010
tarihinde Türk Telekomünikasyon A.Ş.’den emekliye ayrılan davacı tarafından
adına düzenlenen nakil ilmühaberinde belirtilen ücreti üzerine ayrılış
tarihi itibari ile ödenmesi gerektiği iddia edilen 6.625,00 TL tutarın
ödenmesi ve bu tutarın emekli maaşından ödenmesinde hesaba alınması
istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 4. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 11. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 11.İş Mahkemesinin
20.02.2013 gün, E:2012/758, K:2013/169 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 36-ESAS NO : 2014/764 KARAR NO : 2014/816 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9, 44/1-b. maddeleri uyarınca
verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, sürücü belgesi geri
alma tutanağı hakkında ayrıca dava açılmış olsa dahi, aynı Kanun’un 112.
maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk. K A R A R
Davacı : A.D. Vekili : Av. Ö.D. Davalı : Mersin Valiliği Emniyet Müdürlüğü Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü O L A Y : Mersin Valiliği Emniyet Müdürlüğü Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü’nce yapılan denetimler sırasında 33…… plaka sayılı
araç sürücüsü davacı hakkında, 9.11.2013 gün ve HA-541426 seri-sıra sayılı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, alkol cihazına
üflemeyi kabul etmediği ve sürücü belgesini yanında bulundurmadığından
bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9, 44/1-b. maddeleri
uyarınca toplam olarak 2.166,00 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim
tarafından sürücü belgesi geri alma tutanağı düzenlenmiştir. Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur. MERSİN 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 17.1.2014 gün ve
D.İş:2013/447,K:2013/447 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiş, davacı vekilinin istemi üzerine dava dosyası Mersin
Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiştir. Mersin
1. İdare Mahkemesi, idare mahkemesine hitaben yazılmış bir dava dilekçesi
ile dava açılmadığından, dava dilekçesinin (dosyanın idare mahkemesine
gönderilmesini içeren dilekçenin) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 3. maddesinde öngörülen koşullara uygun şekilde düzenlenerek
yeniden dava açılmak üzere reddine karar vermiştir. Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır. MERSİN 1. İDARE MAHKEMESİ: 9.6.2014 gün ve E:2014/721
sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili
davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki
verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında,
idari para cezasına yönelik davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine karar
vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,
Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/9, 44/1-b. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. 13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun “Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin
taşınması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 44. maddesinde, “Sürücü
belgesi sahipleri: a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren
kuruluşa otuz gün içinde bildirmek, b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarını
bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek, Zorundadırlar” denilmiş; “Alkol, uyuşturucu veya
uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı” başlığı altında
düzenlenen 48. maddesi, 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenerek maddeye; “Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp
kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik
cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2.000 Türk Lirası idari
para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır” denilmek
suretiyle dokuzuncu fıkra; “Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır ” denilmek
suretiyle de onikinci fıkra eklenmiştir. Anılan Kanun’un, “Trafik zabıtasının görev ve yetki
sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi”
başlığı altında düzenlenen 6. maddesinde ise, “Trafik zabıtası ve genel
zabıtanın görev ve yetki sınırı; a)Trafik
zabıtası: Trafik
zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel
zabıta görevi yapmakla da yetkilidir. Mülki
idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller
dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve
özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz. b)Genel
Zabıta: Trafik
zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve
trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik
eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte
belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik
suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir” denilmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür. 1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
“(1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır.” denilmiştir. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak;
idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların
Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak
mahkemeler ve yetkileri ” başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk
paragrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi
dışında tutulmuş iken;12.7.1013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle
yapılan değişiklik ile, maddenin başlığı, “Sürücü belgelerinin geri
alınmasında ve iptalinde yetki”; şeklinde, madde ise, “Bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil
kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü
belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118
inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını
doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,
sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik
birimlerine gönderilir. Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer
kanunlara göre görülen davalarla birleştiri-lemez. ……. ”
denilerek yeniden düzenlenmiştir. 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için; a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b)
İşyerinin kapatılması, c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına
ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı
Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla
ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112.
maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin
davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine
ait olduğu kuş-kusuzdur. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, idari para
cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya
içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin
anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının
kaldırılmasına karar verilmiştir. Somut
olayda, adli yargı yerince idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma
tutanağı da düzenlendiği bu nedenle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu ileri
sürülmüş ise de, dava dilekçesinin incelenmesinden, davacının sadece idari
para cezasına karşı dava açmış olduğu ancak, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde,
“diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, …..
ehliyetin geri alınması, …….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen
istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan “ehliyetin geri
alınması”na ilişkin hükmün, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde
yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve
bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde,
aksi takdirde dahi, oluşacak olan
olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde, sürücü belgesi geri alma tutanağının
iptali istemiyle açılan davanın da adli yargı yerinde görüleceği açıktır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda son olarak 12.7.2013 gün ve 6495 sayılı
Kanun’la değişiklik yapıldığı, bu haliyle de idari para cezasına karşı
kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşıl-mıştır. Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Mersin 1. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Mersin 8. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Mersin 1.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Mersin 8. Sulh Ceza
Mahkemesinin 17.1.2014 gün ve D.İş:2013/447, K:2013/447 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 37-ESAS NO : 2014/770 KARAR NO : 2014/822 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali
davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
H.T. Vekili : Av. G.G. (Adli Yargıda) Av. G.B. (İdari Yargıda) Davalı : Tatvan Belediye Başkanlığı O L A Y
: Davacı vekili, dava
dilekçesinde özetle; davalı kuruma nema alacağının ödenmesi konusunda yapılan
başvurunun reddi üzerine Van İdare Mahkemesi’ne dava açtıklarını, yapılan
yargılama sonucu Van İdare Mahkemesi’nin 13.04.2007 gün ve E:2006/3746
K:20007/849 sayılı kararı ile, “dava konusu işlemin iptaline, davacının
maaşından yapılan ancak daha önce bankaya yatırılmayan tasarruf
kesintilerinin, idare katkısının ve idareye başvuru tarihi itibariyle
hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine” karar verdiğini
ve kararın kesinleştiğini; davacının nema alacağını tahsil etmek için
Tatvan İcra Müdürlüğü’nün E.2010/672 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi
başlattığını; davalı kurumun icra takibine yaptığı itiraz sonucu icra
takibinin durduğunu; icra takibine yapılan itirazın hukuki dayanaktan
yoksun, kötü niyetli ve zaman kazanmak amacına yönelik olduğunu belirterek;
itirazın iptaline, davalı borçlunun %40 tan aşağı olmamak üzere icra inkar
tazminatına mahkum edilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır. TATVAN
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 09.04.2012 gün ve E:2010/384 K:2012/63 sayılı
kararıyla “…dava konusu olayda, meydana geldiği ileri sürülen zararın
ödetilmesi isteminin bir idari işlem ile reddedildiği anlaşıldığından ve
2577 sayılı İYUK md.2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından, ilgili
idareye karşı açılması gerekir ve bu davalar idari yargının görev alanı
içine girmektedir…” gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş ve verilen bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez,aynı
istemle idari yargıda dava açmıştır. VAN 1.
İDARE MAHKEMESİ: 07.04.2014 gün ve E:2014/315 sayılı gönderme kararında
“…2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve işleyişi Hakkında
Kanun’un yargı mercilerinin “Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları” başlıklı
19. maddesinde, "Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin
kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir
davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler. Yargı
merciince, önceki görevsizlik kararma ilişkin dava dosyası da temin
edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilir" hükmüne yer verilmiştir. 2576
sayılı Kanunun İdare Mahkemelerinin Görevleri başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında, İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren
davalar ile ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal
davaları ile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birinin
yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve diğer kanunlarla verilen işleri
çözümleyeceği hükme bağlanmıştır. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin 3/a bendinde; dava
dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; aynı
Kanununun 15 nci maddesinin 1/a bendinde ise; adli ve askeri yargının
görevli olduğu konularda açılan davaların görev yönünden reddine karar
verileceği belirtilmiştir. Öte yandan,
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 4. Maddesinde; "icra ve iflas
dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların
incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine
verilmiş olan hakim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı
yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet
Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda
icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla
dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hakimi, kendisine
Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve
iflas dairelerinin muamelelerine yönelik şikayetleri ve itirazları inceler,
bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idari işlerine bakar. İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin hakimidir." Hükmüne yer verilmiş,
aynı Kanunun alacak takiplerinde ödeme emrine itirazın hükmünün
düzenlendiği 66. maddesinde, müddeti içinde yapılan itirazın takibi
durduracağı, 67. maddesinde ise; takip talebine itiraz edilen alacaklının,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebileceği kurala bağlanmıştır. Dava
dilekçesinin incelenmesinden, davacının 6.594,63 TL tutarındaki nema
alacağının davalı Tatvan Belediyesinden tahsili için Tatvan İcra Dairesi
tarafından ödeme emri düzenlendiği, bu ödeme emrine davalı idarece itiraz
edilmesi üzerine takibin durduğu, davacının itirazın iptali için Tatvan
Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açtığı, anılan davada verilen görevsizlik
kararı üzerine bu defa Mahkememizde bakılmakta olan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır. Olayda,
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerinin
birlikte değerlendirilmesinden, İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine
kargı yapılan şikayetlerle itirazlara ilişkin incelemenin icra mahkemesi
hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim
tarafından yapılacağı, icra mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu
itirazların icra yetkisini haiz sulh mahkemeleri tarafından inceleneceği
anlaşılmakta olup, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır…” şeklindeki gerekçe ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, icra takibine yapılan itirazın iptaline
ilişkindir. 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret
edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince
düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip
borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere
yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın
takibi durduracağı kurala bağlanmıştır. İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır. Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir. (Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü
fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır. Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır. Olayda,
davacının 6.598,04 TL tutarındaki nema alacağının davalı Tatvan
Belediyesi’nden tahsili için Tatvan İcra Dairesi’nde ilamsız takip
başlattığı, davalı belediyenin takibe yaptığı itiraz sonucu takibin
durdurulmasına karar verilmesi üzerine; icra işlemine yapılan itirazın
iptali için önce adli yargıda, yapılan itirazın görevsizlik nedeniyle
reddedilmesinin ardından idari yargıya başvurulduğu anlaşılmaktadır. Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan
nedenlerle, Van 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Tatvan Sulh
Hukuk Mahkemesinin 09.04.2012 gün ve E:2010/384 K:2012/63 sayılı
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Van 1. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, Tatvan Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
09.04.2012 gün ve E:2010/384 K:2012/63 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 14.07.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. KARŞI OY Somut uyuşmazlıkta; Adli Yargıda açılan davanın İ.İ.K 67
md. maddelerinde öngörülen İtirazın İptali davası olduğu konusunda bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı Adli Yargının “Yargı Yolu
yönünden dava dilekçesinin reddi” karan üzerine bu kez İdari Yargıda “İcra
Dosyasında tasarruf teşvik ve bunlara ait nemaların ödenmesine dair
göndermiş olduğu ödeme emrine karşı davalı İdarenin itirazının, İdari İşlem
niteliğinde değerlendirerek İşlemin İptali ile tasarruf kesintisi ve
nemalarının İdareye başvuru aksi halde ödeme emrinin tebliği tarihinden
itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmesi istemi ile dava açmış, İdare mahkemesince, dava, İtirazın
İptali davası olarak kabul edilerek, davanın Adli Yargının görev alanına
girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince, İdari Yargıda idari
işlemin iptali ve ödenmeyen nema alacağının yasal faizi ile tahsili istenmiş
olup dava, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunun 2/1- b maddesinde
düzenlenen İdari Dava niteliğindedir. Adli Yargıdaki Davanın İtirazın İptali,
İdari Yargıdaki davanın da İdari Dava niteliğinde bulunması karşısında her
iki davanın konusu aynı olmadığından 2247 sayılı yasanın 14. maddesinde
öngörülen koşulların gerçekleşmemesi nedeniyle başvurunun reddi gerektiği
düşüncesiyle sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşüne katılamıyorum.
——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 38-ESAS NO : 2014/771 KARAR NO : 2014/823 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :
S.T. Vekilleri
: Av. B.Y.& Av. A.Ö.Ö. Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ. Vekili :
Av. C.S. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını,
sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka bir kamu
kurumuna nakil olduğu, 03.02.2011 tarihine kadar aylık ücretinin davalı
şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır. Ankara
16. İş Mahkemesi: 07.05.2013 gün, E:2011/915, K:2013/312 sayı ile özetle;
davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev
yönünden reddine karar vermiştir. İşbu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
08.07.2013 gün ve E:2013/18930, K:2013/16924 sayılı ilamı ile özetle hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara
10. İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2014/86 sayı ile özetle; davanın
adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir. Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır. Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır. Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır. Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde: Türk Telekom
A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır. 406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur. Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur. Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir. Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 10. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 16. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
10.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 16.İş
Mahkemesinin 07.05.2013 gün, E:2011/915, K:2013/312 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 39-ESAS NO : 2014/779 KARAR NO : 2014/829 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET : Davacı tarafından 01.01.1987 – 31.12.1995
tarihleri arasında işçi olarak çalıştığı işyerince, tahakkuk ettirilen KEY
ödemelerinin ödenmediği iddiasıyla açılan Konut Edindirme Yardımı ve Neması
alacağının tahsiline ilişkin davanın, söz konusu işlemin idarenin
tek yanlı ve kamu gücünü kullanarak gerçekleştirmiş olduğu bir işlem olması
karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : B.D. Vekilleri : Av.
İ.H.G. & Av. O.G. Davalılar : 1. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
(İdari Yargıda) Vekilleri : Av.
Ö.B. 2. İstanbul Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Müdürlüğü (Adli Yargıda) Av. E.T.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle, davacının Büyük Kulüp adlı işyerinde
01.01.1987-31.12.1995 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını,
çalıştığı döneme ilişkin olarak adına kayıtlı konut yardımının yatırılıp
yatırılmadığı konusunda Büyük Kulüp’ten bilgi istendiğini, bu talebe henüz
bir cevap verilmediğini, ancak 5664 sayılı Yasa’nın 5.maddesine istinaden
konut edindirme yardımından yararlandırılması istemi ile yapılan başvurunun
davalı idarenin bila tarih ve B13.2.SGK.4.34.07.0VIII.309.KEY sayılı yazı
cevabı ile “1987-1995 yılları arasında bölgemize bağlı işyerlerinde geçen
çalışmalarınızdan adınıza kayıtlı konut yardımı yatırılmadığı tespit
edilmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile reddedildiğini, söz konusu işlemin
hem Konut Edindirme Yardımı Hak sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanun
hem de ilgili kanuna tabi olarak yürürlüğe konan yönetmelik hükümlerine
göre hukuka aykırı olduğunu belirterek; söz konusu işlemin iptali ile konut
edindirme yardımı kesintileri de dahil olmak üzere tüm maddi zararlarının
ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır. İstanbul 2. İdare Mahkemesi: 20.06.2011 gün ve 2010/1801
Esas, 2011/1373 Karar sayılı kararı ile özetle; davacının kamu personeli sıfatı
bulunmadığını, özel sektörde işçi statüsünde çalıştığını, bu nedenle görev
yaptığı döneme ilişkin konut edindirme yardımlarının eksik tahakkuk
ettirilmesi niteliğindeki işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek; 2577 sayılı
Kanunun 15/1 maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
karara karşı davacı vekili tarafından itiraz edilmiş, İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi 29.12.2011 gün ve 2011/16529 Esas, 2011/20654 Karar sayılı kararı
ile itirazın reddine ve kararın onanmasına hükmetmiş, karar
davacı vekiline 12.01.2012, davalı vekiline 11.01.2012 tarihinde tebliğ
edilmiş, süresinde kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Davacı vekili aynı konuya ilişkin olarak, davacıya eksik
ödendiği ifade edilen Konut Edindirme Yardımı ve Neması alacağına mahsuben
şimdilik 1000 TL nin faizi ile birlikte tahsili istemiyle bu kez adli yargı
yerinde dava açmıştır. İstanbul 13. İş Mahkemesi; 26.02.2014 gün ve 2012/239
Esas, 2014/123 Karar sayılı kararında özetle; “Resmi Gazetenin
14.10.2011 tarih ve 28084 mükerrer sayısında yayımlanan Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin 20.12.2010 tarih, 156-328 sayılı kararında da tasarruf teşvik
kesintisi, kurum katkısı ve nemaların tahsili ile ilgili davaların İdare
Mahkemesine açılması gerektiğini belirtildiği göz önünde bulundurulduğunda;
idarenin kamu gücü kullanılarak yapılan konut edindirme yardımı alacağı
kamu hukuku alanına ilişkin olması göz önünde bulundurulduğunda konut
edindirme yardımı alacağının tahsili istemiyle yapılan davaların çözüm
yerinin idari yargı yeri olduğu, görev konusunun HMK'nun 114/1-c maddesi
uyarınca dava şartı ve kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece re'sen ve her
aşamada nazara alınacağından, açılan davanın yargı yolu yanlışlığı
sebebiyle reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılmıştır” şeklindeki
gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve İstanbul 2.
İdare Mahkemesi’nce de dosyada görevsizlik kararı verilmiş olması nedeni
ile görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş, verilen karar tarafların temyiz
etmemeleri üzerine karara şerh edildiği üzere 07.04.2014 tarihinde
kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU , Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan
davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle
verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun
üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu
seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması
gerekmektedir. 1- 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir. Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir. 2- 2247
sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el
çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır. Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir. Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamakta ise
de, İstanbul 13.İş Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne
gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun
olacağından ve sonuçta usule
ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,
01.01.1987-31.12.1995 tarihleri arasında Büyük Kulüp adlı işyerinde işçi
olarak çalışan davacının ödenmeyen konut edindirme yardımı ve neması
alacağının yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır. 26/11/1999 tarih ve 588
sayılı Konut Edindirme Yardımı Hesaplarının Tasfiyesine Dair Kanun Hükmünde
Kararname'nin 4'üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmış
olan 22/11/1986 tarih, 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların
Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun'un ''Kapsam''
başlıklı 1.maddesinin b bendine göre, işçilere bu kanunda belirtilen esas
ve usuller dahilinde Konut Edindirme Yardımı yapılacağı belirtilmiş olup,
mülga kanunun ''Yardımın Ödenme Şekli'' başlıklı 4.maddesinin b bendinde,
yardıma müstahak işçilerin konut edindirme yardımlarının işverenlerce
tahakkuk ettirilerek Sosyal Sigortalar Kurumuna yatırılacağı, 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin ödenmesine ilişkin hükümleri
dairesince kurumca tahsil edilen miktarın tahsilatın yapıldığı ayı takip
eden bir ay zarfında topluca Türkiye Emlak Kredi Bankasında Toplu Konut ve
Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı adına açılacak ''İşçiler ve Emeklileri
Konut Edindirme Yardımı Hesabına'' yatırılacağı, 8.maddesinde de, İşveren
tarafından Sosyal Sigortalar Kurumuna zamanında ödenmeyen konut edindirme
yardımlarının resen veya ilgililerin başvurusu üzerine Sosyal Sigortalar
Kurumunun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunacağı
belirtilmiştir. 30.5.2007
tarih ve 26537 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5664 sayılı “Konut
Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanun”un “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinde, “(1) Bu
Kanunun amacı, mülga 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların
Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hak
sahibi olanlara nakit veya hisse senedi olarak ödeme yapılmasına ilişkin
usûl ve esasları düzenlemektir.”; “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin c
bendinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; (…) c) Hak sahibi: Mülga 3320
sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme
Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca; 1/1/1987 ila 31/12/1995
tarihleri arasında adlarına konut edindirme yardımı yatırılan ve yardım
tutarları gerekli bildirimler yapılarak Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketi hesaplarına intikal etmiş olan kişiler veya bunların kanunî
mirasçıları ile 1/1/1987 ila 31/12/1995 tarihleri arasında adlarına
düzenlenen bildirim formu, konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
kurum ve kuruluşlara verilmiş ve yardım tutarı tahsil edilmiş, ancak
Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi hesaplarına intikal ettirilmemiş olan
kişiler (SSK tarafından yardım tutarları kısmen Bankaya aktarılmış olan
işçi emeklileri dahil) veya bunların kanunî mirasçılarını,(…) ifade eder.”; ''Hak
sahiplerinin belirlenmesi'' başlıklı 3.maddesinin 2.bendinde, ''Bu süre içinde
hak sahiplerine ilişkin listelerin bildirilmemesi, mükerrer veya yanlış
bildirilmesi halinde hak sahiplerine karşı sorumluluk ilgili kurum veya
kuruluşlara aittir.'' “Hak sahiplerinin alacaklarının
nemalandırılması ve ödeme” başlıklı 4.maddesinde;“(1) Hak sahiplerinin konut
edindirme yardımı ana para tutarlarının nemalandırılmasında; 1/1/1987 ilâ
29/12/1999 tarihleri arasındaki dönem için Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketinin 6 aylık vadeli mevduat faizi bileşik usûlde uygulanır.
29/12/1999 tarihinden sonraki dönem için 3 üncü maddenin birinci fıkrasında
belirtilen süre sonundaki EGYO'nun net aktif değerinin % 60,96'sının bu
Kanunla mülga 588 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Türkiye Emlak
Bankası Anonim Şirketi tarafından aynî sermaye olarak EGYO'ya devredilen
taşınmaz karşılığı 395.751.717,17 YTL'ye oranı esas alınarak nema
hesaplanır. (2) EGYO, 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen
süre sonundaki net aktif değerini Sermaye Piyasası Kurulunun gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına ilişkin düzenlemelerindeki usûl ve esaslara göre
belirler ve sonuçları Bankaya bildirir. (3) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya bildirilir. Bu
kişilere talep etmeleri halinde ödemeler, nemasıyla birlikte nakit veya
payları oranında EGYO hisse senedi verilmek suretiyle yapılır. Her bir hak
sahibinin EGYO'nun sermayesinin % 60,96'sı içindeki payı; hak sahibinin
konut edindirme yardımının 29/12/1999 itibarıyla nemalandırılmış toplam
değerinin, tüm hak sahiplerinin konut edindirme yardımlarının 29/12/1999
tarihi itibarıyla nemalandırılmış toplam değeri içindeki payı esas alınarak
belirlenir. Hak sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılmak üzere
gerektiğinde Hazine Müsteşarlığı tarafından EGYO'ya, ikrazen Devlet iç
borçlanma senedi ihraç edilebilir.
(Ek cümle: 13/2/2011-6111/139 md.) Bu fıkrada tanımlanan hak
sahiplerine EGYO tarafından ödenen kâr paylarının EGYO’nun yükümlülüğünü
aşan kısmı, Hazine Müsteşarlığınca incelenmesini müteakip düzenlenecek
rapora istinaden Hazine tarafından EGYO’ya ödenir. (4) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya bildirilir ve
hak sahiplerince talep edilmesi halinde, karşılığının Hazine tarafından
EGYO'ya aktarılmasını müteakip EGYO tarafından nemasıyla birlikte nakit
olarak ödeme yapılır. (5) Konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
kurum ve kuruluşlar nezdinde bulunan ve Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerine ilişkin konut edindirme yardımı
tutarlarının tamamı, fer'ilerinin tahsili beklenilmeksizin, Hazine
Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı
hesabına aktarılır. Bu kişilere ait konut edindirme yardımı tutarları
gecikme zamları ile birlikte, ilgili kurumlarca tahsil edilmesini müteakip
tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar Hazine
Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı
hesabına aktarılır. (Ek cümle:
8/12/2009-5939/1 md.) Bu fıkra uyarınca ana para ve fer'ilerinin
ayrımı yapılmaksızın 410 numaralı hesaba aktarılan tutarlar bütçeye gelir
kaydedilir. (6) Bu Kanunun uygulanmasında, SSK tarafından
işverenlerden gecikme zammı ve faizi ile birlikte tahsil edilen konut
edindirme yardımı tutarlarının ilişkin olduğu ayı takip eden ayın sonunda
tahsil edilmiş olduğu kabul edilerek işlem yapılır. (7) Hak sahiplerine yapılacak nakit ödemeler EGYO
tarafından belirlenecek ödeme planı ve süresine göre yapılır. (8) Nakit olarak yapılacak ödemeler için EGYO ile
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi arasında protokol
düzenlenir. (9) 3 üncü maddede belirtilen sürenin bitiminden
itibaren hak sahiplerinin alacakları nemalandırılmaz.”; “İlan ve hak sahipliğinin sona ermesi”
başlıklı 5. maddesinde;“(1) Hak sahiplerine ilişkin olarak 4 üncü
madde uyarınca Bankaca EGYO'ya bildirilen listeler hak sahipliğinin
tespitine esas olmak üzere Resmî Gazetede ilan edilir. (2) Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine iletilen
listelerde isimleri yer almadığı halde, konut edindirme yardımına müstahak
olduğunu ileri sürenlerin, ilanın yapıldığı tarihten itibaren 3 ay
içerisinde mülga 3320 sayılı Kanuna göre konut edindirme yardımı
hesaplarını tahakkuk ettirmek ve ilgili bankaya devretmekle yükümlü olan
kurum ve kuruluşlara başvurmaları halinde, adlarına daha önce konut
edindirme yardımı yapıldığı hususunun her zaman düzenlenmesi mümkün olmayan
nitelikteki belgelerle kanıtlanması veya bu durumun ilgili kurumların
kayıtları ile anlaşılması kaydıyla, konut edindirme yardımı tutarları
ilgili kurum veya kuruluşlarca hesaplanarak ilgililerin başvurusunu izleyen
8 aylık süre içinde 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen formatta
ve şekilde Bankaya bildirilir. (Mülga
ikinci cümle: 8/12/2009-5939/2 md.) Bu fıkrada belirtilen başvuru
süresi geçirildikten sonra yapılan talepler ilgili kurum ve kuruluşlarca
dikkate alınmaz. (3) (Mülga :
8/12/2009-5939/2 md.) (4) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) İkinci fıkrada belirlenen sürenin sonuna kadar
ilgili kurum ve kuruluşlarca Bankaya gönderilen listelerde belirlenen
hatalı bildirimler, Banka tarafından azami 3 ay içinde ilgili kurumlara düzeltme
işlemleri için iade edilir. Hatalı bildirimlerin düzeltilmesi ile ilgili
süre 31/12/2010 tarihinde sona erer. Ancak kurum ve kuruluşlar süre sonunu
beklemeden düzeltmesi tamamlanan listeleri üçer aylık dönemler halinde
Bankaya gönderir. Bu düzeltme sırasında, 30/6/2010 tarihinden sonra yeni
hak sahibi bildirimi yapılamaz. Banka, ikinci fıkrada belirlenen sürenin
sonuna kadar yapılacak bildirimlerden hatasız olanlara göre hazırlanacak
listeleri 31/3/2010 tarihine kadar, kurum ve kuruluşlarca düzeltme
işlemleri yapılarak gönderilen listeleri ise üçer aylık dönemler halinde
EGYO’ya gönderir. Düzeltmeler neticesinde hazırlanacak son liste 31/3/2011
tarihine kadar EGYO’ya gönderilir. Bankaca EGYO’ya bildirilen listeler hak
sahipliğinin tespitine esas olmak üzere EGYO tarafından Resmî Gazete’de
ilan edilir. (5) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Dördüncü fıkraya göre Resmî Gazete’de ilan
edilen ilk listede yer alan hak sahipleri için 4 üncü maddeye göre yapılan nema
hesaplaması neticesinde oluşan yardım tutarına ilk ilanın yapılacağı tarihe
kadarki dönem için % 10 artış uygulanır. İlk ilan tarihinden sonraki
listelerde isimleri yer alan hak sahiplerine ise her ilan dönemi için
başlangıçtaki % 10 artışa ilave olarak basit usulde % 1,25 artış uygulanır. (6) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Deprem, sel, yangın gibi sebeplerle konut
edindirme yardımı hak sahiplerinin bildirimlerini bu Kanuna ekli (1) sayılı
cetvele uygun şekilde yapamayan kurum ve kuruluşların, bu bilgilerin
yukarıda belirtilen sebeplerle zayi olduğuna ilişkin mahkeme kararını
ekleyerek hak sahiplerinin kurum ve kuruluşlarında çalıştıkları tarihleri
30/6/2010 tarihine kadar bu Kanuna ekli (2) sayılı cetveldeki formatta ve
elektronik ortamda Bankaya bildirmeleri halinde, hak sahiplerinin bu kurum
ve kuruluşlarda çalıştıkları tarihlere isabet eden kanuni yardım dilimleri
dikkate alınmak suretiyle beşinci fıkra çerçevesinde nema hesaplaması
yapılır. (7) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî Gazete’de ilan
edilen listelerde yer aldığı halde hatalı bildirimler nedeniyle yardım
tutarını alamayanların bilgileri de dördüncü fıkrada belirtilen usul ve
esaslar doğrultusunda işleme alınarak Resmî Gazete’de iptal ve düzeltme
listesi olarak ilan edilir. Bu listelerdeki hak sahiplerinin alacakları da
beşinci fıkra çerçevesinde nemalandırılır. (8) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî Gazete’de ilan
edilen listelerde yer aldığı halde, yardım tutarını eksik alan hak
sahiplerinin alacakları ile Resmî Gazete’de ilan edilen listelerde yer
almayıp hak sahibi oldukları ilgili kurum ve kuruluşlarca bildirilen
kişilerin alacakları ile ilgili olarak; düzeltme, nemalandırma ve ilan
işlemleri dördüncü ve beşinci fıkrada belirtilen esaslar uyarınca yapılır. (9) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Belediyeler, bu Kanunda belirlenen kriterlere
ve nema hesaplama yöntemine göre nemalandıracakları tutarı kendi
kaynaklarından çalışanlarına ödeyebilir. (10) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Bu madde uyarınca yapılan ilan tarihlerinden
itibaren beş yıl içinde talep edilmeyen alacaklar Hazineye irad kaydedilir. (11) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Bu maddede yapılan düzenlemeler uyarınca ilan
edilen listelerde yer alan; a) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ve bu
maddenin ikinci ve altıncı fıkralarında tanımlanan gruptaki hak sahiplerine
4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ve 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu
Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun geçici 18 inci
maddesi uyarınca, b) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
tanımlanan gruptaki hak sahiplerine 4 üncü maddenin dördüncü fıkrası
uyarınca, ödenmek üzere Hazine
Müsteşarlığı tarafından EGYO’ya kaynak aktarılır.” denilmiştir. Uyuşmazlığa
ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; davacının
mezkur kanun maddelerinden kaynaklanan Konut Edindirme Yardımı ödemelerinin
idarece yatırılmadığı iddiasıyla iş bu davayı açtığı anlaşılmıştır. Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl edilenler tarafından açılacak tam
yargı davalarının görüm ve çözümünün idari yargı yerlerinin görevine
girdiği tartışmasızdır. Bununla
birlikte, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "idari dava
türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin
1'inci bendinde de; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak
sayılmıştır. Olayda,
davacının 01.01.1987-31.12.1995 tarihleri arasında işçi olarak çalıştığı
Büyük Kulüp adlı işyeri tarafından, çalıştığı döneme ilişkin olarak
tahakkuk ettirilen Konut Edindirme Yardımı ödemelerine ilişkin kesintilerin
kendisine ödenmediği iddiası ile ödenmeyen Konut Edindirme Yardımı ve
Neması alacağının tahsiline ilişkin olan davanın, söz konusu işlemin
idarenin tek yanlı ve kamu gücünü kullanarak gerçekleştirmiş olduğu bir
işlem olması karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir. Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olmakla,
İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 20.06.2011 gün ve 2010/1801
Esas, 2011/1373 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından: 40-ESAS NO : 2014/780 KARAR NO : 2014/830 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
1608 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan
itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : B. İnş. Taah. Doğalgaz Alt Yapı İşleri Nak. San. ve
Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. S.D. Davalı : Karasu Belediye Başkanlığı O L A Y : Davacı şirket adına, İlçede yapılan
doğalgaz çalışmaları sırasında, ana su hattına ve kanalizasyon hattına, su
ve kanalizasyon borularına zarar verdiği, böylece Belediye Zabıta
Talimatnamesine aykırı hareket ettiğinden bahisle, 1608 sayılı Kanun’un 1.
maddesi uyarınca, Sakarya/Karasu Belediye Başkanlığı Encümeni’nin 6.8.2013
gün ve 275 sayılı kararı ile 11.000 TL, 31.7.2013 gün ve 276 sayılı kararı
ile 3000 TL, 31.7.2013 gün ve 277 sayılı kararı ile 1000 TL para cezası
uygulanmasına karar verilmiş, davacı tarafından yapılan itiraz aynı Kurumun
5.9.2013 gün ve 333 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Davacı vekili, idari para cezalarının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur. KARASU
SULH CEZA MAHKEMESİ; 31.1.2014 gün ve D. İş No: 2013/413 sayı ile, davacı şirketten istenen paranın verilen zararların
bedeline yönelik olduğu, herhangi bir idari yaptırıma ilişkin idari para
cezasının uygulanmadığı, bu nedenle Encümen kararına karşı yapılacak
itirazın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ; 5.6.2014 gün ve E:
2014/484 sayı ile, davacıya 1608 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi uyarınca idari para cezası verildiğinden ve bu Yasa’da
idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme
bulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 3,16 ve 27. maddeleri uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 1608 sayılı Yasa’nın 1. maddesi uyarınca
verilen para cezalarının kaldırılması istemiyle açılmıştır. Umuru
Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve
486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil 15.5.1930 tarih ve 1608
sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764 sayılı Kanun’la değişik 1.
maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve
talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri
kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin
men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara elli liraya kadar
hafif para cezası tertibine ve üç günden onbeş güne kadar ticaret ve sanat
icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun 536,538,557,559 ve 577. maddeleriyle
553. maddesinin birinci fıkrasında yazılı cezaları tayine belediye
encümenleri salahiyettardır. Şubelere ayrılan belediyelerde bu cezaları
encümen namına ve yerine şube müdürleri tayin ederler”; 5.7.1934 tarih ve
2575 sayılı Yasa ile değişik 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Ceza
kararlarına tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve
bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz
olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir”
denilmekte; 6. maddesinde de, itiraz üzerine tetkikatın evrak üstünde
yapılacağı, itirazlar varit ise hakimin ceza kararını iptal ve para cezası
alınmış ise belediyenin geri vermesine hükmedeceği, itiraz varit görülmezse
kararın tasdik olunacağı, itirazın otuz gün içinde neticelendirilmesinin
mecburi olduğu, Hakimin izahat almak üzere lüzum görürse muterizi veya
vekilini celbederek dinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile, yazılı
emir ile bozma yolu saklı kalmak kaydıyla, itiraz sonucunda hakim
tarafından verilecek kararların kesin olduğuna ve temyiz edilemeyeceğine
işaret edilmekte iken Uyuşmazlık Mahkemesi, Yasada sözü edilen “mahsus
hakim” ibaresinden, sadece belediye işleriyle ilgili cezalara yapılan
itirazları çözümlemekle görevli olacak özel hakimlerin amaçlandığı; ancak,
mahsus hakimin bulunmadığı yerlerde sulh hakimliğine başvurulacağının
açıkça belirtilmiş olması karşısında, bu tür cezalara karşı yapılan
itirazın görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girdiği sonucuna
varmıştır. 1608
sayılı Yasa’nın, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün
ve 5728 sayılı Kanun’un 66. maddesi ile değişik 1. maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,
nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz
ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi
hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar
verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre
zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi
tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte
tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde
hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır”
denilmiş; 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930
tarihli ve 1608 sayılı Kanun’un 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1 ve ek 2 nci
maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu
haliyle, 1608 sayılı Yasa’da idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin
bir düzenleme yer almamaktadır. 1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanunun diğer kanunlarda
düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin
görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate
alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen
koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari
yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak
itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu
nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli
bulunduğuna karar verilmiştir. Daha
sonra, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3.
maddesi, Anayasa Mahkemesi’nin 1.3.2006 gün ve E:2005/108, K:2006/35 sayılı
kararıyla iptal edilmiş ve gerekçeli kararı 22.7.2006 gün ve 26236 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün, kararın Resmi Gazetede
yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar
verilmiş; Yasama organı tarafından iptal hükmü doğrultusunda yasal düzenleme
yapılmaması sürecinde, anılan madde hükmünün yürürlükte bulunduğu
düşüncesiyle, aynı doğrultuda karar verilmeye devam edilmiş; Yasama organı
tarafından, Anayasa Mahkemesi’nce verilen altı aylık süre içinde iptal
hükmü doğrultusunda yasal düzenleme yapılması halinde ise, işaret edilen
yargı yerinin yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren görevli
olacağı belirtilmiştir. Son
olarak, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
“ (1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır” denilmiştir. 19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca verilen para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 1608 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri
dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve
çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Karasu Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 2.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Karasu Sulh Ceza Mahkemesinin
31.1.2014 gün ve D. İş No: 2013/413 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. ——
• —— Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından: 41-ESAS NO : 2014/782 KARAR NO : 2014/831 KARAR TR : 14.07.2014 (Hukuk Bölümü) ÖZET :
1608 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan
itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : B. İnş. Taah. Doğalgaz Alt Yapı İşleri Nak. San. ve
Tic. Ltd. Şti. Vekilleri : Av. S.D. Davalı : Karasu Belediye Başkanlığı O L A Y : Davacı şirket adına, yapılan yol
çalışmaları sırasında, su borusuna, parke taşlarına zarar verdiği, böylece
Belediye Zabıta Talimatnamesine aykırı hareket ettiğinden bahisle, 1608
sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, Sakarya/Karasu Belediye Başkanlığı
Encümeni’nin 20.9.2013 gün ve 345 sayılı kararı ile 3000 TL para cezası
verilmiştir. Davacı vekili, idari para cezasına konu idari
işlemin kaldırılması istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur. KARASU
SULH CEZA MAHKEMESİ; 31.1.2014 gün ve D. İş No: 2013/474 sayı ile, davacı şirketten istenen paranın verilen
zararların bedeline yönelik olduğu, herhangi bir idari yaptırıma ilişkin
idari para cezasının uygulanmadığı, bu nedenle Encümen kararına karşı
yapılacak itirazın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ; 5.6.2014 gün ve E:
2014/483 sayı ile, davacıya 1608 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi uyarınca idari para cezası verildiğinden ve bu Yasa’da
idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme
bulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 3,16 ve 27. maddeleri uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane
TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca
verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. Umuru
Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve
486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil 15.5.1930 tarih ve 1608
sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764 sayılı Kanun’la değişik 1.
maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve
talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri
kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin
men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara elli liraya kadar
hafif para cezası tertibine ve üç günden onbeş güne kadar ticaret ve sanat
icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun 536,538,557,559 ve 577. maddeleriyle
553. maddesinin birinci fıkrasında yazılı cezaları tayine belediye
encümenleri salahiyettardır. Şubelere ayrılan belediyelerde bu cezaları
encümen namına ve yerine şube müdürleri tayin ederler”; 5.7.1934 tarih ve
2575 sayılı Yasa ile değişik 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Ceza
kararlarına tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve
bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz
olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir”
denilmekte; 6. maddesinde de, itiraz üzerine tetkikatın evrak üstünde
yapılacağı, itirazlar varit ise hakimin ceza kararını iptal ve para cezası
alınmış ise belediyenin geri vermesine hükmedeceği, itiraz varit görülmezse
kararın tasdik olunacağı, itirazın otuz gün içinde neticelendirilmesinin
mecburi olduğu, Hakimin izahat almak üzere lüzum görürse muterizi veya
vekilini celbederek dinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile, yazılı
emir ile bozma yolu saklı kalmak kaydıyla, itiraz sonucunda hakim
tarafından verilecek kararların kesin olduğuna ve temyiz edilemeyeceğine
işaret edilmekte iken Uyuşmazlık Mahkemesi, Yasada sözü edilen “mahsus
hakim” ibaresinden, sadece belediye işleriyle ilgili cezalara yapılan
itirazları çözümlemekle görevli olacak özel hakimlerin amaçlandığı; ancak,
mahsus hakimin bulunmadığı yerlerde sulh hakimliğine başvurulacağının
açıkça belirtilmiş olması karşısında, bu tür cezalara karşı yapılan
itirazın görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girdiği sonucuna
varmıştır. 1608
sayılı Yasa’nın, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün
ve 5728 sayılı Kanun’un 66. maddesi ile değişik 1. maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,
nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz
ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi
hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar
verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre
zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi
tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte
tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde
hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır”
denilmiş; 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930
tarihli ve 1608 sayılı Kanun’un 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1 ve ek 2 nci
maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu
haliyle, 1608 sayılı Yasa’da idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin
bir düzenleme yer almamaktadır. 1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanunun diğer kanunlarda
düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin
görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate
alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen
koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari
yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak
itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu
nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli
bulunduğuna karar verilmiştir. Daha
sonra, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3.
maddesi, Anayasa Mahkemesi’nin 1.3.2006 gün ve E:2005/108, K:2006/35 sayılı
kararıyla iptal edilmiş ve gerekçeli kararı 22.7.2006 gün ve 26236 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün, kararın Resmi Gazetede
yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar
verilmiş; Yasama organı tarafından iptal hükmü doğrultusunda yasal düzenleme
yapılmaması sürecinde, anılan madde hükmünün yürürlükte bulunduğu
düşüncesiyle, aynı doğrultuda karar verilmeye devam edilmiş; Yasama organı
tarafından, Anayasa Mahkemesi’nce verilen altı aylık süre içinde iptal
hükmü doğrultusunda yasal düzenleme yapılması halinde ise, işaret edilen
yargı yerinin yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren görevli
olacağı belirtilmiştir. Son
olarak, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
“ (1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır” denilmiştir. 19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır. Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir. Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır. Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen
uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca verilen para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 1608 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa
hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın
görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Karasu Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 2.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Karasu Sulh Ceza Mahkemesinin
31.1.2014 gün ve D. İş No: 2013/474 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi. |