|
İçişleri Bakanlığından:
İNSAN
TİCARETİYLE MÜCADELE VE MAĞDURLARIN
KORUNMASI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak, Tanımlar ve Temel İlke
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; insan
ticareti suçunun önlenmesi, insan ticaretiyle mücadele, insan hakları
kapsamında Türk vatandaşı ve yabancı ayrımı gözetilmeksizin insan ticareti
mağdurlarının korunması, yabancı mağdura ikamet izni verilmesi ve mağdurlara
sunulacak destek hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, Türk vatandaşı veya yabancı
ayrımı gözetmeksizin insan ticaretine konu olmuş gerçek kişileri kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 121 inci maddesine ve 30/1/2016
tarihli ve 6667 sayılı Kanunla uygun bulunan Avrupa Konseyi İnsan
Ticaretine Karşı Eylem Sözleşmesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: İçişleri Bakanını,
b) Bakanlık: İçişleri Bakanlığını,
c) Çocuk: 18 yaşını doldurmamış ve ergin olmamış
kişiyi,
ç) Daire Başkanlığı: İnsan Ticareti Mağdurlarını
Koruma Dairesi Başkanlığını,
d) Değerlendirme raporu: İnsan ticareti mağduru
ikamet izninin uzatılmasına veya iptaline, destek programının
sonlandırılmasına ilişkin değerlendirmeleri içeren raporu,
e) Düşünme süresi: Mağdurun, suçun sebep olduğu
olumsuz etkilerden kurtulması ve yetkililerle işbirliği yapıp yapmayacağına
serbest iradesiyle karar verebilmesi için tanınan otuz günlük süreyi,
f) Genel Müdür: Göç İdaresi Genel Müdürünü,
g) Genel Müdürlük: Göç İdaresi Genel Müdürlüğünü,
ğ) Gönüllü ve güvenli geri dönüş programı: Yabancı
mağdurun tanımlama işlemi sonrasında, destek programının uygulandığı sırada
veya program bitiminde destek programından yararlanmak istemediğini beyan
veya talep etmesi hâlinde Genel Müdürlüğün koordinasyonu dâhilinde Müdürlük
tarafından kendi ülkesine veya güvenli üçüncü ülkeye gönderilmesini,
h) İkamet izni: İnsan ticareti mağduru ikamet
iznini,
ı) İl Komisyonu: İl İnsan Ticaretiyle Mücadele
Koordinasyon Komisyonunu,
i) İnsan ticareti: 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 80 inci maddesinde yaptırıma bağlanan fiilleri,
j) İnsan ticareti mağduru tanımlama belgesi: Uzman
personel tarafından hazırlanan uzman raporuna istinaden Müdürlük tarafından
düzenlenen ve onaylanan formu,
k) Kanun: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası
Koruma Kanununu,
l) Kolluk: Jandarma, polis, sahil güvenlik ve
gümrük muhafaza görevlilerini,
m) Komisyon: İnsan Ticaretiyle Mücadele
Koordinasyon Komisyonunu,
n) Mağdur: İnsan ticareti suçuna maruz kalan veya
kaldığı yönünde kuvvetli şüphe duyulan gerçek kişiyi,
o) Mağdur destek hizmetleri: Düşünme süresinde ve
sonrasında mağdurun güvenliği, sağlığı ve özel durumu gözetilerek,
bilgilendirme ve rıza esasına dayalı olarak verilen mağdur destek programı
ile gönüllü ve güvenli geri dönüş programını,
ö) Mağdur destek programı: İnsan ticareti mağduruna
düşünme süresi boyunca, mağdurun güvenliği, sağlığı ve özel durumu
gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına dayalı olarak verilen barınma,
sağlık hizmetlerinden yararlanma, eğitim-öğretim, psiko-sosyal, hukuki ve
sosyal hizmetler ile iş gücü piyasasına erişim, maddi-manevi destek ve
tercümanlık hizmeti sağlanması ve buna benzer hizmetleri içeren program ile
yargılama sürecinde Adalet Bakanlığı ile koordineli olarak verilecek destek
programını,
p) Müdür: İl veya ilçe Göç İdaresi Müdürlerini,
r) Müdürlük: İl veya ilçe Göç İdaresi
Müdürlüklerini,
s) Sığınmaevi: Mağdurun güvenli şekilde
barındırıldığı yeri,
ş) Tanımlama: İnsan ticareti suçuna maruz kalan
veya kaldığı yönünde kuvvetli şüphe duyulan gerçek kişinin insan ticareti
mağduru olarak belirlenmesini,
t) Ulusal eylem planı: İnsan ticaretinin önlenmesi,
bu suçla mücadele ve insan ticaretinin süreçlerine ilişkin oluşturulan ve
stratejileri belirleyen belgeyi,
u) Uzman personel: İl göç uzmanı, il göç uzman
yardımcısı, psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog gibi alanında çalışan
uzman personeli,
ü) Uzman raporu: Uzman personelin, insan ticareti
suçunun göstergelerine yönelik detaylı inceleme ve yapılan mülakat
sonrasında, kişi ile ilgili olarak insan ticareti mağduru olduğu veya
olmadığı yönünde verilen kararı içeren raporu,
v) Vaka yöneticisi: Uzman raporunu ve risk
analizini yapan vakanın tüm süreçlerini takip eden müdürlükte görevli uzman
personeli,
y) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile
vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
ifade eder.
Temel
ilke
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; insan
haklarına dayalı, toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde, sosyal devlet
ilkesine uygun, adil, etkili ve süratli bir usul izlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Önleme,
Mücadele, Koordinasyon ve İşbirliği
Komisyon
MADDE 5 – (1) İnsan ticareti suçunu önleme ve bu suçla
mücadeleye ilişkin politika ve stratejilerin oluşturulması konusunda
çalışmalar yürütmek, eylem planı hazırlamak, kamu kurum ve kuruluşları,
uluslararası kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyonu
sağlamak amacıyla Kanunun 117 nci maddesine istinaden Komisyon oluşturulur.
(2) Komisyon; Bakanlık Müsteşarı veya
görevlendireceği Müsteşar yardımcısının başkanlığında Yargıtay Başkanlığı
veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı temsilcisi, Adalet, Aile ve Sosyal
Politikalar, Avrupa Birliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Milli Eğitim,
Kültür ve Turizm, Dışişleri, Sağlık, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları ile Türkiye
İnsan Hakları Kurumu, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Milli İstihbarat Teşkilatı
Müsteşarlığı, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü, Emniyet
Genel Müdürlüğü, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Türkiye Barolar Birliğinin üst
düzey temsilcileri ve Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.
(3) Komisyon toplantılarına, ilgili diğer
bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra birimlerinin
temsilcileri ile konuyla ilgili akademisyenler, uzmanlar ve sivil toplum
kuruluşları çağrılabilir. Uluslararası veya hükümetler arası kuruluş
temsilcileri de gözlemci olarak davet edilebilir.
(4) Komisyon, insan ticaretiyle mücadele ulusal
koordinatörlük görevini de yerine getirir ve başkanı ulusal koordinatördür.
(5) Komisyon alt çalışma grupları oluşturmaya
yetkilidir.
(6) Komisyon, insan ticareti konusunda yıllık
olarak durum analizi yapmak amacıyla uzman görevlendirebilir veya
akademisyen görevlendirilmesini yetkili kurum ve kuruluşlardan talep
edebilir.
Toplantı
ve gündem
MADDE 6 – (1) Komisyon, şubat ayında olağan olarak toplanır.
Komisyon, gerekli görüldüğü hallerde Başkanın çağrısı üzerine olağanüstü
toplanabilir. Üyeler, Komisyonun olağanüstü toplanmasına ilişkin Başkana
öneride bulunabilir.
(2) Komisyon toplantıları, Genel Müdürlükte veya
Komisyon Başkanının uygun göreceği yerde yapılır ve toplantı gündemi, yeri
ve zamanı üyelere yazılı olarak bildirilir.
(3) Komisyon üyeleri gündeme alınmasını önerdikleri
konuları Genel Müdürlüğe bildirirler.
(4) Komisyon, üyelerinin salt çoğunluğuyla
toplanır. Toplantıya katılanların oy çokluğuyla karar alır. Komisyon
kararları toplantı esnasında yazılır ve katılanlar tarafından imzalanır.
Komisyonun
görevleri
MADDE 7 – (1) Komisyonun görevleri şunlardır:
a) İnsan ticaretiyle mücadele alanında politika ve
stratejilerin oluşturulması konusunda çalışmalar yürütmek,
b) Ulusal eylem planlarına ilişkin konularda görüş
ve önerilerde bulunmak,
c) İnsan ticaretiyle mücadelede ilgili bakanlık,
kamu kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ile sivil toplum
kuruluşları arasında koordinasyona ilişkin konuları görüşmek,
ç) İnsan ticareti suçunun önlenmesi amacıyla ilgili
kurum ve kuruluşlarca alınması gereken tedbirleri tespit etmek ve tespit
edilen tedbirleri ilgili kurum ve kuruluşlara bildirmek,
d) Mağdurların korunması, barındırılması ve
desteklenmesi ile ilgili önerilerde bulunmak,
e)
İnsan ticaretine ilişkin ulusal ve uluslararası düzeyde verilerin
toplanması, karşılaştırılması, uyumlaştırılması ve analizinin yapılması
konusunda koordinasyonu sağlamak,
f) Genel Müdürlük tarafından hazırlanan yıllık
raporu görüşmek,
g) İnsan ticaretiyle ilgili mevzuatın
geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunmak,
ğ) İnsan ticaretiyle mücadele ve mağdurların
korunması alanında iş ve işlemlerin yürütülmesine katkı sağlamak.
(2) Komisyonun sekretarya ve destek hizmetleri,
Daire Başkanlığı tarafından yerine getirilir.
Yıllık
rapor
MADDE 8 – (1) Genel Müdürlük; kamu kurum ve kuruluşları,
sivil toplum kuruluşları ile yerel ya da ulusal düzeyde mağdurlara hizmet
sunan diğer kuruluşlar tarafından temin edilen bilgileri ve verileri analiz
ederek ülke genelinde insan ticaretinin durumu hakkında yıllık rapor
düzenler.
İl
Komisyonu
MADDE 9 – (1) Genel Müdürlük tarafından uygun görülen
illerde, insan ticaretiyle mücadele ve mağdurların korunmasına ilişkin iş
ve işlemleri takip etmek ve koordinasyonu sağlamak üzere İl Komisyonu
kurulur.
(2) İl Komisyonu, ilde Valinin veya Vali
Yardımcısının başkanlığında, Belediye Başkanı, Cumhuriyet Başsavcısı, Aile
ve Sosyal Politikalar İl Müdürü, Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürü, İl Milli
Eğitim Müdürü, İl Kültür ve Turizm Müdürü, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürü,
İl Sağlık Müdürü, İl Emniyet Müdürü, İl Jandarma Komutanı, İl Göç İdaresi
Müdürü veya temsilcileri ile varsa Sahil Güvenlik Komutanlığı, Gümrük
Muhafaza Teşkilatı ve İldeki Baro temsilcisinden oluşur.
(3) İl Komisyonu toplantılarına ilgili diğer kamu
kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları ve sivil toplum kuruluş
temsilcileri davet edilebilir.
(4) İl Komisyonlarının görev ve çalışmasına ilişkin
usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(5) İl Komisyonunun sekretarya ve destek
hizmetleri, Müdürlük tarafından yerine getirilir.
Acil
yardım ve ihbar hattı
MADDE 10
– (1) Genel Müdürlük tarafından
Acil Yardım ve İhbar Hattı kurulur, işletilir veya işlettirilir. Bu amaçla
Genel Müdürlük tarafından kurulan çağrı merkezleri, Acil Yardım ve İhbar
Hattı olarak da kullanılabilir.
(2) Acil Yardım ve İhbar Hattına yapılan
bildirimlerle ilgili olarak, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 158 inci maddesi çerçevesinde işlem yapılır.
(3) Acil Yardım ve İhbar Hattı görevlileri,
kendilerine intikal eden kişisel bilgileri yasalarla yetkilendirilen
merciler ile görevleri gereği bilgi sahibi olması gerekenler dışında hiçbir
kişi ya da kurumla paylaşamazlar.
(4) Acil Yardım ve İhbar Hattına yapılan
bildirimler, kayıt altına alınır ve beş yıl süreyle saklanır.
(5) Acil Yardım ve İhbar Hattı görevlileri, yapılan
ihbar, şikâyet ve bildirimleri olayın olduğu yer kolluk birimine ve Müdürlüğe
bildirir.
(6) Kolluk, Acil Yardım ve İhbar Hattından
kendisine yönlendirilen ihbar, şikâyet ve bildirimlerle ilgili Müdürlüğe
bilgi vermek ve yapılan işlem sonucu hakkında geri bildirim yapmakla
yükümlüdür.
Talebin
azaltılmasına yönelik faaliyetler
MADDE 11
– (1) Genel Müdürlük, insan
ticaretine yol açan, kadın ve çocuklar başta olmak üzere, kişilerin her
türlü istismarına sebep olan talebi engellemek için eğitici, sosyal ve
kültürel alanlarda bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri yürütür.
(2) Bu faaliyetler, ilgili Bakanlık, kamu kurum ve
kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile Genel Müdürlük arasında
işbirliği halinde yürütülür.
Eğitim ve
farkındalık faaliyetleri
MADDE 12
– (1) Genel Müdürlük; kolluk
personeline, mağdurlar ile karşılaşma ihtimali yüksek olan kamu kurum ve
kuruluşlarının görevlilerine ve sivil toplum kuruluşlarının çalışanlarına
yönelik eğitim çalışmaları düzenler.
(2) Genel
Müdürlük, yükseköğretim kurumları da dâhil olmak üzere insan ticaretinin
önlenmesine yönelik araştırmaları teşvik eder.
(3) Genel Müdürlük, kamu kurum ve kuruluşları,
uluslararası kuruluşlar, mahalli idareler, yükseköğretim kurumları ve sivil
toplum kuruluşlarıyla iş birliği içerisinde, bireylerin insan ticareti
suçuna maruz kalmalarını engellemek amacıyla uygun olan yazılı, görsel
iletişim araçları ve materyalleri aracılığıyla farkındalık faaliyetleri ve
eğitim programları düzenler.
(4) Genel
Müdürlüğün talebiyle Milli Eğitim Bakanlığı, Adalet Bakanlığı Türkiye
Adalet Akademisi Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi kurum ve kuruluşların merkez
ve taşra teşkilatı eğitim müfredatında insan ticareti suçu konusuna yer
verebilir.
Tüzel
kişilerin sorumluluğu
MADDE 13
– (1) Tüzel kişilerin sorumluluğuna
ilişkin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesi hükmü uygulanır.
Veri
tabanı oluşturulması, kişisel verilerin gizliliği ve paylaşımı
MADDE 14
– (1) Genel Müdürlük, mağdurlara, insan
tacirlerine, insan ticareti sürecine ve adli makamlar tarafından yapılan
işlemlere ilişkin toplanan verileri ilgili kurum ve kuruluşlardan talep
eder. İlgili kurumlar talep edilen verileri ivedilikle Genel Müdürlüğe
iletir.
(2) Genel Müdürlük, bu Yönetmelik kapsamındaki iş
ve işlemlerin yürütülmesi sırasında ilgili Bakanlık, kamu kurum ve
kuruluşlarından bilgi, belge ve istatistik talep edebilir. Bu talepler
geciktirilmeksizin yerine getirilir.
(3) Toplanan kişisel veriler konusunda gizlilik
esastır.
(4) İnsan ticaretine ilişkin terimlerin, tanımların
ve insan ticaretine maruz kalmış kişilerin tespitinde kullanılan ölçütlerin
ulusal düzeyde standartlaştırılması sağlanır.
(5) İnsan ticareti ile mücadele ve mağdurların
korunması süreci kapsamındaki yetkililer ve görevliler; edindikleri
gizlilik taşıyan her tür bilgi ve belge ile kişisel sırları yetkililerden
başkasına açıklayamaz, kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına
kullanamaz.
(6) Mağdurun kimliğine ve güvenliğine ilişkin
kişisel veriler, aile üyelerinin tespiti ve bulunmasına yönelik işlemler
dışında hiçbir surette kimseye açıklanamaz.
(7) İnsan ticareti mağdurlarının korunmasına
yönelik Genel Müdürlükçe yürütülen iş ve işlemler konusunda, araştırma,
alan taraması ve anket çalışması Genel Müdürlüğün iznine tabidir. Özel
kanunlarda yer verilen ilgili hükümler saklıdır.
İşbirliği
MADDE 15
– (1) Genel Müdürlük, insan
ticaretinin önlenmesi, mücadele edilmesi, mağdur tanımlama süreci,
mağdurların korunması, barındırılması ve geri dönüş işlemleri alanında,
ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler, sivil
toplum kuruluşları, yükseköğretim kurumları, akademisyenler, yerli ve
yabancı uzmanlar ile suçun sınır aşan özelliğini göz önünde bulundurarak
ilgili ülkeler, uluslararası ve hükümetler arası kuruluşlarla işbirliği
yapabilir.
(2) Genel Müdürlük, kaynak ülkelerle, insan
ticaretinin önlenmesi, mağdurların korunması ve desteklenmesi alanında
işbirliği yapabilir.
(3) İnsan ticaretiyle mücadele ve mağdurların
korunması alanında bu Yönetmelikte düzenlenmeyen hâllerde Genel Müdürlük,
ilgili kurum ve kuruluşlardan her türlü destek talebinde bulunabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mağdur
Tanımlaması ve İkamet İzni
İhbar,
şikâyet ve bildirim
MADDE 16
– (1) Mağdur olduğunu beyan eden
veya insan ticareti suçundan haberdar olan herkes durumu yazılı, sözlü veya
elektronik olarak, acil yardım ve ihbar hattına, Cumhuriyet Başsavcılığına
veya kolluğa ihbar eder.
(2) Genel
Müdürlüğe, Müdürlüklere, acil yardım ve ihbar hattına yapılan ihbar ve
şikâyetler derhal Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa bildirilir.
(3) Valilik veya Kaymakamlığa yapılan ihbar veya
şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
(4) Sivil toplum kuruluşları kendilerine yapılan
insan ticareti suçu ile ilgili ihbarları, Müdürlüğe, kolluğa veya
Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
(5) Sözlü yapılan şikâyet ve ihbarlar hakkında
tutanak düzenlenir ve tutanak Cumhuriyet Başsavcılığına en seri vasıtalarla
iletilir.
(6) Kolluk, insan ticareti suçu kapsamında
soruşturma başlatılan kamu görevlileri hakkında Cumhuriyet Savcılığının
izniyle Genel Müdürlüğe derhal bilgi verir.
(7) İnsan ticareti mağduru ile karşılaşma ihtimali
yüksek olan Aile ve Sosyal Politikalar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik ve
Sağlık Bakanlığı gibi kurum ve kuruluşlar mağdur olduklarından
şüphelendikleri kişiyi Acil Yardım ve İhbar Hattına ve ayrıca ivedilikle
Müdürlüğe, kolluğa veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
Mağdur
tanımlaması
MADDE 17
– (1) Kolluk, yapılan
operasyonlarda kişilerin zorla çalıştırılması, fuhşa konu olmaları, zorla
hizmet ettirme, zorla evlendirme, organ ve dokularından yararlanma, çocuk
işçiliği, çocukların suçta kullanılmaları ve çocukların dilendirilmesi,
evlatlık verilmesi gibi insan ticareti suçu kapsamında
değerlendirilebilecek vakalarda Müdürlükle irtibata geçer.
(2) Fuhuşla mücadele kapsamında yapılan
operasyonlar sırasında tespit edilen veya fuhşa sürüklenen kişilerin insan
ticareti mağduru olabileceği değerlendirilerek, ön tespitin titizlikle
yapılması sağlanır ve kamu sağlığı açısından tehdit oluşturabilecek
hastalık taşıma riski olduğundan, öncelikle işlemleri tamamlanır.
(3) Kollukta, görüşme sırasında muhtemel
mağdurlardan 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununun
234 üncü maddesi kapsamında olanlara baro tarafından avukat
görevlendirilir.
(4) Mağdur olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli
şüphe duyulan kişilerle ilgili olarak, genel adli muayene raporu ve ilgili
belgelerle birlikte mağdurun Müdürlüğe sevki kolluk tarafından sağlanır.
(5) Kolluk birimlerinin talebi hâlinde Müdürlükte
görevli uzman personelden en az biri, insan ticareti suçunun göstergelerine
yönelik detaylı inceleme yapmak ve görüşme sırasında hazır bulunmak üzere
görevlendirilir.
(6) Müdürlük tarafından görevlendirilen uzman
personel, mağdurun içinde bulunduğu psikolojik durumu göz önünde
bulundurarak uygun bir ortamda veya mağdurun bulunduğu yerde Ek-1’de yer
alan tutanağa göre mülakat yapar.
(7) Müdürlük personeli tarafından muhtemel insan
ticareti mağdurları ile gerçekleştirilen mülakatlar esnasında, kolluk
birimleri tarafından alınan ifadede yer almayan ve suç soruşturmasına ışık
tutacak bilgiler elde edilmesi hâlinde bu bilgiler kolluk veya Cumhuriyet
Başsavcılığına bildirilir.
(8) Müdürlük uzman personeli tarafından,
soruşturmanın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde insan ticareti suçunun
göstergelerine yönelik detaylı inceleme ve kişi ile yapılan mülakat
sonrasında, kişinin mağdur olup olmadığı yönünde rapor tanzim edilir.
(9) Uzman personel tarafından hazırlanan rapora
istinaden düzenlenen ve Ek-2’de yer alan insan ticareti mağduru tanımlama
belgesi Müdürlük tarafından onaylanır.
(10) İnsan ticareti mağduru tanımlama belgesi
onaylanan kişiyle ilgili olarak Müdürlük tarafından kayıt işlemi yapılır.
(11) Mağdurlara yönelik iş ve işlemler sırasında
mağdurun güvenliği için gerek görülmesi hâlinde Müdürlük tarafından kolluk
refakati talep edilebilir.
(12) Mağdur olarak tanımlanan yabancıya, kendi
dilinde veya anlayacağı bir dilde, sunulacak destek hizmetleri anlatılır,
sığınmaevine sevk işleminin ardından mağdur yabancı ise ikamet izni
işlemlerine başlanır.
(13) Mağdurun ruhen veya bedenen engelli olduğu
yönünde kanaat oluşması halinde,
durumu tutanakla tespit edilerek gerekli destek ve yardım
hizmetlerine yönlendirilir.
Mağdur
tanımlamasındaki esaslar
MADDE 18
– (1) İnsan ticareti suçunun
mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan kişiler
şikâyetçi olup olmadığına bakılmaksızın, soruşturma veya kovuşturmanın
sonucu beklenmeden yapılacak idari işlem ile mağdur olarak tanımlanır.
(2) İhtiyaç
durumunda tanımlama sürecindeki mağdura, Müdürlükçe psiko-sosyal destek
sağlanır.
(3) Mağdurun, ruhsal yönden tedaviye veya gözetime
ihtiyacı olduğu doktor raporuyla anlaşıldığı takdirde; mağdur, psikiyatrik
tedavisi için ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı bulunan hastanelere genel
hükümlere göre sevk edilir.
(4) Mağdur olarak tanımlanan yabancı, ülkesine
gönüllü ve güvenli geri dönüşü sağlandıktan sonra ülkemizde tekrar insan
ticareti suçundan mağdur olduğu takdirde, mağdur tanımlaması Genel
Müdürlüğün görüşleri doğrultusunda gerçekleştirilir.
(5) Mağdur olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli
şüphe duyulan, ancak tanımlama sürecinde psikolojik ve/veya fiziksel
sorunları nedeniyle mülakat yapılamayan kişilerin iyileşme sürecinde veya
sonrasında mülakatı tamamlanır.
(6) Soruşturma veya kovuşturma aşamasında
mağdurların dinlenmesi, görüntü ve ses kaydı alınması 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun 52 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre yerine
getirilir.
(7) Mağdur olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli
şüphe duyulan kişiler, tanımlama sürecinde sınır dışı işlemine konu
edilmez.
(8) Mülakat öncesinde kişiler, insan ticareti suçu
ve bu suça maruz kalanların faydalanabileceği haklar konusunda bilgilendirilir.
(9) Kişilerle yapılan mülakatlarda yaş, cinsiyet,
uyruk, ikamet gibi demografik özellikler ile sömürü belirtileri, beden
dili, kişinin yaşam koşulları, çevresi ile olan ilişkileri birlikte
değerlendirilir.
(10) Tanımlama sürecinde gerçekleştirilecek iş ve
işlemler esnasında, mağdur yabancı ise talebi üzerine veya re’sen, Müdürlük
tarafından tercüman sağlanır. Mağdurun kadın olması durumunda, varsa,
tercümanın da kadın olması tercih edilir.
(11) Kanunun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(ç) ve (ğ) bentleri uyarınca hakkında sınır dışı etme kararı alınan
yabancılarla Müdürlük tarafından insan ticareti göstergelerine yönelik
olarak mülakat gerçekleştirilir.
(12) Mülakat sırasında ikamet ve çalışma izni elde
etme amaçlı yanıltıcı beyanlarda bulunan ve belge sunan kişiler insan
ticareti mağduru olarak tanımlanamaz.
Vaka
yönetimi
MADDE 19
– (1) Genel Müdürlük, uygun
görülen illerde insan ticareti vakalarında tüm süreci takip etmek üzere,
vaka yöneticisi belirleyebilir.
(2) Vaka yönetimine ilişkin usul ve esaslar Genel
Müdürlükçe belirlenir.
İkamet
izni
MADDE 20
– (1) Mağdur olduğu veya
olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara, yaşadıklarının
etkisinden kurtulabilmesi ve yetkililerle işbirliği yapıp yapmayacağına
karar verebilmesi amacıyla Valiliklerce otuz gün süreli ikamet izni
verilir.
(2) Otuz günlük ikamet izni süresinde mağdurun
güvenliği ve özel durumu göz önünde bulundurularak, mağdurun ülkede kalmak
istemesi hâlinde sığınmaevinde barındırılması esastır.
(3) Bu ikamet izninde, Kanunda sayılan diğer ikamet
izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmaz.
(4) Genel Müdürlük veri tabanına, tanımlanan
mağdurun kişisel verilerinin gizliliği esas alınarak, Müdürlüklerde
yetkilendirilen personel tarafından gerekli veri giriş işlemleri yapılır.
(5) Yabancı uyruklu mağdur ve çocuğuna, 2/7/1964
tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 88 inci maddesinin birinci
fıkrasının (g) bendine göre ikamet izni verilir. Mağdurun daha önceki
dönemlerde vize ve ikamet süresi ihlalinden kaynaklanan cezalarının
bulunması, ikamet izni düzenlemesine engel teşkil etmez.
(6) Mağdur olan veya olduğu yönünde kuvvetli şüphe
duyulan kişilere verilen düşünme süresi esnasında veya bitiminde destek
programından faydalanmak istemediğini ve yetkililerle işbirliği
yapmayacağını yazılı olarak açıkça beyan eden kişi de mağdur olarak
tanımlanır. Bu durumda, mağdurlara yabancılara ilişkin genel hükümler
uygulanır.
İkamet
izninin uzatılması ve iptali
MADDE 21
– (1) Mağdurun barındırıldığı ilde
bulunan Müdürlükte görevli uzman personel tarafından, iyileşme ve düşünme
süresi tanımak amacıyla verilen ikamet izninin uzatılması için Ek-3’te yer
alan değerlendirme raporu hazırlanır.
(2) Değerlendirme raporuna istinaden ikamet izni
uzatılması uygun görülen mağdurların ikamet izni en fazla altışar aylık
sürelerle uzatılır. Ancak bu süreler hiçbir şekilde toplam üç yılı geçemez.
(3) 29 uncu madde kapsamında mağdur destek
programının sonlandırıldığı durumlarda verilen ikamet izinleri uzatılmaz
veya iptal edilir.
(4) Destek hizmetlerinden sadece gönüllü ve güvenli
geri dönüş programı talep eden mağdurun ikamet izni, gönüllü ve güvenli
geri dönüş işlemi gerçekleştikten sonra iptal edilir.
(5) Destek programı sürecinde mağdurun, gönüllü ve
güvenli geri dönüş programından faydalanmak istemesi hâlinde, ikamet izni,
gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemi gerçekleştirildikten sonra iptal
edilir.
(6) İnsan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği
yönünde kuvvetli şüphe bulunan yabancıların, kendi girişimleriyle suçun
failleriyle yeniden bağ kurduklarının belirlendiği durumlarda ikamet
izinleri iptal edilir. Ancak; bu eylemi karşı koyamayacağı veya
kurtulamayacağı cebir, şiddet, korkutma, tehdit sonucu ya da psikolojik
sebeplerle yapıp yapmadıkları araştırılır. Müdürlük ve sığınmaevi
görevlilerinin görüşlerini içeren değerlendirme raporunda bu nedenlerden
birinin varlığı konusunda kanaat oluşursa, mağdurun ikamet izni iptal
edilmez.
(7) İkamet izninin uzatılması veya iptali, mağdurun
ikametinin bulunduğu yerdeki Valilik onayına tabidir.
(8) İnsan Ticareti Mağduru Tanımlama Belgesi
onaylanmayan, ikamet izninin uzatılması kararı verilmeyen, ikamet izni
iptal edilen veya destek hizmetlerinden faydalanmayı tercih etmeyen ve
destek programı sonlandırılan yabancı uyruklu kişiler hakkında yabancılara
ilişkin genel hükümler uygulanır.
(9) Kamu düzeni ve güvenliği açısından tehdit
oluşturması veya kişinin mağdur olmadığının anlaşılması hâlinde ikamet izni
düzenlenmez ve düzenlenen ikamet izni iptal edilir.
(10) Mağdurun ikamet izninin uzatılmasını talep
etmesi ve sığınmaevi dışında bir adreste kalmak istemesi hâlinde, kolluk
tarafından, belirtilen adres ve varsa o adreste ikamet eden kişilerle
ilgili olarak tahkikat yapılır ve bu tahkikat on gün içerisinde
sonuçlandırılır.
Kanun
kapsamında olan mağdurlar
MADDE 22
– (1) Kanun kapsamındaki,
uluslararası koruma başvuru veya statü sahipleri ile geçici korumaya tâbi
olanlar ve diğer yabancılardan, mağdur olduğu veya olabileceği yönünde
kuvvetli şüphe duyulanlar hakkında, insan ticareti mağdurlarına ilişkin
hükümler de uygulanır.
İnsan
ticareti mağduru Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları
MADDE 23
– (1) Mağdur olarak tanımlanan
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı aile bireyleri, kadınlar ve beraberindeki
çocukların tanımlama sonrasındaki iş ve işlemleri 8/3/2012 tarihli ve 6284
sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun
hükümlerine göre yürütülür. Yurtdışında insan ticareti suçuna maruz kalan
Türk vatandaşları ile ilgili işlemler de aynı Kanun kapsamında yürütülür.
(2) Mağdur olarak tespit edilen Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşlarına ve çocuk mağdurlara sunulacak destek hizmetleriyle ilgili
usul ve esasların belirlenmesi için Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
ile protokol yapılır.
İnsan
ticareti mağduru çocuklar
MADDE 24
– (1) Yaşça çocuk olma incelemesi
devam eden mağdurlar, bu inceleme bitinceye kadar çocuk olarak kabul
edilir.
(2) Çocuk mağdurla ilgili tanımlama sürecinde
çocuğun yüksek yararı ilkesi gözetilir. Çocuklarla yapılan görüşmelerde
mutlaka psikolog ya da sosyal çalışmacı bulunur.
(3) Mağdur olarak tanımlanan çocuk ile ilgili
işlemler, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu hükümlerine
göre yürütülür. Mağdur olarak tanımlanan çocuk, Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığının ilgili birimlerine teslim edilir.
(4) Millî Eğitim Bakanlığı, insan ticareti mağduru
çocuklar ve insan ticareti mağdurlarının beraberindeki çocukların eğitim
hizmetine erişimi amacıyla gerekli tedbirleri alır.
(5) Mağdur çocukların gönüllü ve güvenli geri dönüş
programı sürecinde de risk ve güvenlik değerlendirmesi yapılarak çocukların
yüksek menfaati gözetilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mağdurun
Korunması, Barındırılması, Destek Hizmetleri
Sığınmaevleri
MADDE 25
– (1) Genel Müdürlük, uzman personelin
görev yaptığı, mağdurların fiziki, psikolojik tedavilerine erişimi ile
koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin olarak uygulanmasına yönelik destek
ve izleme hizmetlerinin verildiği, çalışmaları yedi gün yirmi dört saat
esasına göre yürütülen sığınmaevleri kurar, işletir veya tamamını ya da bir
kısım hizmetlerini protokol yaparak işlettirebilir.
(2) Muhtemel veya tanımlanan mağdurlar, Müdürlüğe
ait sığınmaevlerine, mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşlarına,
mahalli idarelere, sivil toplum kuruluşlarına ait sığınmaevleri veya
benzeri hizmet kuruluşlarından birine yerleştirilir.
(3) Sığınmaevlerinin yeri gizlidir. Müdürlük,
kolluk, sığınmaevi görevlileri, diğer görevliler ve destek programından
yararlanan mağdurlar gizlilik kurallarına riayet etmek zorundadır.
(4) Genel Müdürlüğe ait geri gönderme ve kabul
barınma merkezlerinde; mağdurların ön tanımlama, tanımlama, sığınmaevine
sevk, gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemleri sırasında kısa süreli
kalabileceği ayrı mekânlar tahsis edilebilir. Bu yerler, ikinci fıkrada
belirtilen yerlerde kalma imkânı bulunmaması hâlinde yabancı mağdur için
hazır bulundurulur.
Sığınmaevine
sevk
MADDE 26
– (1) Müdürlük, tanımlanan veya
muhtemel mağdurların sığınmaevine veya benzeri hizmet kuruluşlarından
birine, Genel Müdürlük bilgisi dâhilinde yerleştirilmesini sağlar.
(2) Mağdurun sığınmaevine sevki Valilik
koordinesinde sağlanır ve bu durum tutanak altına alınır.
(3) Mağdurun tanımlandığı ilde barındırılamaması
durumunda sevk eden Valilik personeli tarafından, sığınmaevinin bulunduğu
İldeki Müdürlük görevlilerine mağdur tutanakla teslim edilir.
(4) Ulaşım ve diğer giderler Müdürlük veya protokol
hükümlerine göre ilgili kurum veya kuruluş tarafından karşılanır.
(5)
Sığınmaevine sevk sırasında ve sonrasında kişinin hayatı veya vücut
bütünlüğü bakımından bir tehlikenin mevcut olması hâlinde 6284 sayılı Kanun
kapsamında gerekli tedbirler alınır ve kolluk refakati sağlanır.
Mağdurun
barındırılması
MADDE 27
– (1) Mağdurun sığınmaevinde
barındırılması esastır.
(2) Mağdur, destek programı kapsamında, uygun
sığınmaevine veya benzeri hizmet kuruluşlarından birine yerleştirilir.
(3) Mağdurun sığınmaevindeki toplu yaşam kuralları
ile uyması gereken güvenlik önlemlerini içeren metin kendisine
anlayabileceği dilde okunur, izah edilir ve bu metni imzalaması sağlanır.
(4) Mağdur, destek programı kapsamında kaldığı
sığınmaevinden yetkililere haber vermeden ayrıldığı takdirde sığınmaevi
yetkililerince tutanak düzenlenir ve derhal Müdürlüğe ve kolluğa bilgi
verilir.
(5) Müdürlük, mağdurla ilgili tüm süreçler
konusunda Genel Müdürlüğü bilgilendirir.
Destek
programı
MADDE 28
– (1) Düşünme süresinde,
soruşturma ve kovuşturma aşamalarında ve sonrasında mağdurun güvenliği,
sağlığı ve özel durumu gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına dayalı
olarak mağdur destek programı verilir.
(2) Mağdura asgari düzeyde ve imkânlar çerçevesinde
sağlanacak mağdur destek programı;
a) Sığınmaevlerinde veya güvenli yerde barınmasını,
b) Sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması,
c) Psiko-sosyal destek sağlanmasını,
ç) Sosyal hizmet ve yardımlara erişimini,
d) Hukuki yardıma erişim ve mağdurların yasal
haklarına ilişkin danışmanlık hizmeti ve bilgi verilmesini,
e) Eğitim ve öğretim hizmetlerine erişim konusunda
rehberlik yapılmasını,
f) Mesleki eğitim alması ve iş gücü piyasasına
erişimi konusunda destek verilmesini,
g) Temel ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde geçici
maddi destek temini amacıyla 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümleri uyarınca maddi destek
konusunda gerekli rehberliğin sağlanmasını,
ğ) İlgili sivil toplum kuruluşları ile uluslararası
ve hükümetler arası kuruluşlar tarafından sağlanabilecek danışmanlık
hizmetlerine erişimini,
h) Tercümanlık hizmeti verilmesini,
ı) Vatandaşı olduğu ülkenin büyükelçiliği veya
konsolosluğuna, rızası hâlinde bilgi verilmesini,
i) Vatandaşı olduğu ülke büyükelçilik veya
konsolosluk yetkilileriyle görüşebilme imkânı tanınmasını,
j) Kimlik tespiti ve seyahat belgelerinin temini
konusunda yardım sağlanmasını,
k) Genel Müdürlük tarafından uygun görülen diğer
hizmetleri,
kapsar.
Mağdur
destek programının sona ermesi
MADDE 29
– (1) Mağdurun;
a) Destek programından faydalanmak istememesi,
b) İradeyi sakatlayan haller dışında, özgür
iradesiyle suçun failleriyle bağlantı kurduğunun tespit edilmesi,
c) Sığınmaevinden haber vermeden ayrılması,
ç) Destek programında alınan tedbirlere uymaması,
d) Yetkililerle işbirliği yapmaması,
e) Mağdur olmadığının anlaşılması,
f) Gerçek dışı beyanda bulunduğunun anlaşılması,
durumlarında Müdürlük uzman personeli tarafından
düzenlenen değerlendirme raporuna istinaden destek programı
sonlandırılabilir.
(2) Değerlendirme raporuna istinaden, yabancı
mağdura düzenlenmiş olan ikamet izni uzatılmaz veya iptal edilir.
(3) Destek programından gönüllü olarak ayrılmak
isteyen mağdur, gönüllü ve güvenli geri dönüş programı ile kişisel
güvenliği konusunda Müdürlük tarafından bilgilendirilir.
(4) Mağdur, destek programı sırasında programdan
ayrılmak istediğini yazılı veya sözlü olarak sığınmaevi görevlilerine
bildirdiği takdirde, bu bildirim Müdürlüğe iletilir.
Gönüllü
ve güvenli geri dönüş programı
MADDE 30
– (1) Gönüllü ve güvenli geri
dönüş programı, mağdurun destek programından yararlanmak istemediğini,
destek programı uygulandığı sırada veya program bitiminde talep etmesi
hâlinde Genel Müdürlüğün koordinasyonu altında Müdürlük tarafından
gerçekleştirilir.
(2) Müdürlük tarafından, mağdurun kendi ülkesine
veya üçüncü bir ülkeye gitmek istediği durumda, güvenli çıkışının sağlanması
ve gerekli koruma önlemlerinin alınabilmesi amacıyla Genel Müdürlüğe bilgi
verilir.
(3) Mağdurların sığınmaevlerindeki destek programı
bitiminde ülkelerine gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemlerinin
gerçekleştirilmesi amacıyla havalimanlarına sevkleri sığınmaevi
görevlilerince, diğer durumlarda da Valilik görevlisi veya protokol yapılan
kurum veya kuruluşun yetkilisi tarafından gerçekleştirilir.
(4) Kişinin hayatı veya vücut bütünlüğü bakımından
yakın bir tehlikenin mevcut olması hâlinde kolluk refakati talep
edilebilir.
(5) Ulaşım ve diğer giderler Müdürlük veya protokol
hükümlerine göre ilgili kurum veya kuruluş tarafından karşılanır.
(6) Mağdurların ülkemizden çıkış ve belge kontrol işlemleri,
söz konusu mağdurlar pasaport kontrol noktasına götürülmeden, belgeler
üzerinden tamamlanır ve kişiler doğrudan uçağın veya diğer ulaşım
vasıtalarının kapısına götürülür.
(7) Mağdurların ülkeden çıkışlarında, vize ve
ikamet süresi ihlallerinden kaynaklanan cezaların bulunduğu durumlarda,
çıkış işlemleri 492 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin birinci fıkrasının
(g) bendine göre gerçekleştirilir.
(8) Mağdurun vatandaşı olduğu ülke makamları,
mağdurun dönüş tarihi ve konu olduğu insan ticareti olayı ile ilgili olarak
mağdurun rızasına dayanılarak bilgilendirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Maddi
destek
MADDE 31
– (1) Temel ihtiyaçlarını
karşılayacak düzeyde geçici maddi destek temini amacıyla 3294 sayılı Kanun
hükümleri uyarınca Genel Müdürlüğün talebiyle mağdurun ikamet ettiği ildeki
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından maddi destek sağlanır.
Sağlık
giderleri
MADDE 32
– (1) Resmi sağlık kurum ve
kuruluşlarınca sunulan sağlık hizmetleri, insan ticareti mağduru olduğu
tespit edilen ve sağlık hizmetleri giderlerini karşılayacak durumda olmayan
yabancı uyruklu hastalara, 5/12/2003 tarihli ve 2003/6565 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı uyarınca, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası
hükmünden muaf olarak ücretsiz verilir.
(2) İnsan ticareti mağduru olup, ayakta
tedavilerine yönelik ilaç ihtiyacının mağdur tarafından karşılanamaması
durumunda mağdurun ikametinin bulunduğu ildeki Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakfı tarafından karşılanır.
İş gücü
piyasasına erişim
MADDE 33
– (1) Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından, mağdur destek programından yararlanmakta olan insan
ticareti mağdurlarının iş gücü piyasasına erişimi konusunda gerekli
tedbirler alınır.
(2) Mağdurlara, iş gücü piyasasına erişimlerini
kolaylaştırmak amacıyla, mesleki beceri ve niteliklerini geliştirmeye
yönelik Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ve Halk Eğitim Merkezleri gibi
kurum ve kuruluşlar destek sağlar.
İdari
düzenleme yetkisi
MADDE 34
– (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasına ilişkin idari düzenlemeler yapmaya Genel Müdürlük yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 35
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 36
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
İçişleri Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
|