Millî Savunma Bakanlığından:
TÜRK SİLAHLI
KUVVETLERİ İLE EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN
SAĞLIK MESLEK MENSUBU OLMAYAN PERSONELİNİN YAPMAYA
YETKİLİ OLDUKLARI ACİL TIBBİ MÜDAHALELER
HAKKINDA
YÖNETMELİK
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Silâhlı
Kuvvetlerinin muharip unsurlarından ve Emniyet Genel Müdürlüğü Özel Harekât
Dairesi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatı personelinden,
görevlendirilen ve ilgili eğitimi başarıyla tamamlayanların, görev
yaptıkları süre ve görevle sınırlı olmak üzere, sağlık personeli
yokluğunda, sağlık hizmetine ulaşıncaya veya sağlık hizmeti ulaştırılıncaya
kadar yapmaya yetkili oldukları acil tıbbi müdahalelere ilişkin usul ve
esaslar ile yetki ve sorumlulukları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Türk Silâhlı Kuvvetlerinin
muharip unsurlarından ve Emniyet Genel Müdürlüğü Özel Harekât Dairesi
Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatından bu Yönetmelikte belirtilen iş
ve işlemleri sağlık personeli yokluğunda, görev yaptıkları süre ve görevle
sınırlı olarak yapmak üzere görevlendirilen personel ile bunları yetiştiren
kurum ve kuruluşları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/4/1928 tarihli ve 1219
sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 3 üncü
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Acil tıbbi müdahale: Acil sağlık hizmetleri
konusunda özel eğitim görmüş ekipler tarafından, tıbbi araç ve gereç
desteği ile olay yerinde ve hastaneye nakil sırasında verilen hizmetleri,
b) Airway: Hava yolunu açık tutma amacıyla ağız
veya burun yoluyla soluk borusuna takılan tüpü,
c) Bakanlıklar: İçişleri, Milli Savunma ve Sağlık
Bakanlıklarını,
ç) Çevresel/İklimsel yaralanmalar: Aşırı sıcak ya
da soğuk havaya maruz kalınmasına bağlı durumları, böcek ısırığı ve
sokmalarını, yılan ısırığını, suda boğulmaları, elektrik ve şimşek
çarpmalarını, alerjik reaksiyonları,
d) Enjeksiyon: İlaç nitelikli sıvı bileşiklerin
enjektör vasıtası ile insan vücuduna verilmesini,
e) Eğitici personel: Eğitim
kurumlarında/merkezlerinde görev yapan tabipleri, ambulans ve acil bakım
teknikerlerini, anestezi teknikerlerini/teknisyenlerini, hemşireleri, acil
tıp teknisyenlerini, ameliyathane teknikerlerini/teknisyenlerini,
f) Havayolu açıklığını sağlama araçları: Airway,
endotrakeal tüp, laringeal maske ve kombitüpü,
g) İnfüzyon: Damardan sıvı verilmesini,
ğ) İntravenöz girişim: Toplardamar içine damar yolu
açılmasını veya enjeksiyon yapılmasını,
h) Kardiyo-pulmoner resusitasyon: Solunumu ve/veya
kalbi durmuş kişide, solunumu ve dolaşımı yeniden sağlamaya yönelik yapılan
uygulamayı,
ı) Lokal anestezi: Girişim yapılacak bölgeye
anestezik ilaç uygulanmasını,
i) Muharebe cankurtaranı: Genelkurmay Başkanlığınca
belirlenecek Türk Silahlı Kuvvetlerinin muharip birliklerindeki sıhhiye
nitelikli kadrolarda görev yapan sağlık meslek mensubu olmayan tüm
sınıflara mensup Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile Sahil Güvenlik
Komutanlığı yüzer unsurlarında görev yapan personelden; 6 ncı maddenin
ikinci fıkrasında belirtilen eğitimleri başarıyla tamamlamış, sağlık
personeli yokluğunda, görev yaptıkları süre ve görevle sınırlı olarak 5
inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen iş ve işlemleri yapmaya yetkili
olan personeli,
j) Muharip sıhhiye: Genelkurmay Özel Kuvvetler
Komutanlığı, Jandarma Özel Harekât Birlikleri, Jandarma Komando Özel Asayiş
Komutanlığı, Komando Birlikleri, Su Altı Taarruz Komutanlığı, Su Altı
Savunma Grup Komutanlığı, Sahil Güvenlik Özel Harekât Timlerinin sıhhiye
nitelikli kadrolarında görev yapan sağlık meslek mensubu olmayan tüm
sınıflara mensup Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile Türk Silahlı
Kuvvetleri Arama Kurtarma ve Muharebe Arama Kurtarma İhtisaslı
Personelinden 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen eğitimleri
başarıyla tamamlamış, sağlık personeli yokluğunda, görev yaptıkları süre ve
görevle sınırlı olarak 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen iş ve
işlemleri yapmaya yetkili olan personeli,
k) Pansuman: Hasta bölgede çeşitli sebeplerle
meydana gelen yaranın temizlenmesi ve periyodik bakımın yapılmasını,
l) Polis Özel Harekât Sıhhiyesi: Emniyet Genel
Müdürlüğü Özel Harekât Dairesi Başkanlığının Merkez ve Taşra Teşkilatında
görevlendirilen, sağlık mensubu olmayan Özel Harekât branşlı personelden, 6
ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen eğitimleri başarıyla tamamlamış,
sağlık personeli yokluğunda, görev yaptıkları süre ve görevle sınırlı
olarak 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen iş ve işlemleri
yapmaya yetkili olan personeli,
m) Sağlığı koruyucu önlemler: Temiz su temini,
sağlığı etkileyen çevresel ve iklimsel faktörlerin tanınmasını ve bunlara
yönelik önlemlerin alınmasını,
n) Simülasyon eğitimi: Yüksek teknoloji içeren
gerçekçi, aslına uygunluğu yüksek, girişimsel ve interaktif hasta
simülatörleri ve yüksek teknoloji içermeyen temel beceri eğitim
simülatörler aracılığıyla gerçekte var olan görevlerin, ilişkilerin,
olguların, ekipmanların, davranışların ya da bazı bilişsel aktivitelerin
taklit edilmesi yöntemiyle icra edilen tıbbi müdahale eğitimlerini,
o) Sıhhiye simülasyon eğitim merkezi: Emniyet Genel
Müdürlüğü ve/veya Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki, acil tıbbi müdahale
eğitimlerine yönelik simülatörler, ses ve görsel efektler kullanılarak
muharebe ortamı taklit edilen eğitim merkezlerini,
ö) Sütur atma: Yara dudaklarının karşı karşıya
getirilerek cerrahi iplik ile dikilmesini,
p) Temel yaşam bulguları: Vücut ısısı, nabız,
solunum ve kan basıncını,
r) Temel yaşam desteği: Solunumu ve/veya kalbi
durmuş kişide suni solunum ile akciğerlere oksijen gitmesini, dış kalp
masajı ile kalpten kan pompalanmasını sağlamak için ilaçsız ve tıbbi
malzemesiz yapılan uygulamaları,
s) Triaj: Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu
durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin
tespiti amacıyla yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemini,
ifade eder.
Acil
tıbbi müdahale yetkileri
MADDE 5 – (1) Türk Silâhlı Kuvvetleri muharip sıhhiye
personeli ile Polis Özel Harekât Sıhhiyesi personelin sağlık personeli yokluğunda,
sağlık hizmetine ulaşıncaya kadar yapmaya yetkili oldukları acil tıbbi
müdahaleler şunlardır:
a) Cilt altı enjeksiyon yapmak.
b) Adale içi enjeksiyon yapmak.
c) İntravenöz girişim yapmak ve sağlık hizmetine
ulaşıncaya kadar acil ilaçlarının ve sıvıların infüzyonunu yapmak.
ç) Yara pansumanları ile temizliğini yapmak.
d) Cilt ve cilt altı sütür atmak.
e) Açık göğüs yaralanmasına müdahale etmek.
f) Tansiyon pnömotoraksta interkostal iğne
dekompresyonu yapmak.
g) Oksijen uygulaması yapmak.
ğ) Kardiyo-pulmoner resüsitasyon yapmak.
h) Sağlığı koruyucu önlemleri bilmek ve uygulamak.
ı) Lokal anestezi yapmak.
i) Kimyasal, Biyolojik, Radyasyon ve Nükleer (KBRN)
etkilenimini tanımlamak, değerlendirmek ve ilk müdahalede bulunmak.
j) Kanama kontrolü yapmak.
k) Havayolu açıklığını sağlama araçları ile
havayolu açıklığını sağlamak.
l) Sağlık paketinde belirlenmiş taktik acil
ilaçları ve sıvıları kullanmak.
m) Dalgıçlık ve yüksek irtifa rahatsızlıklarına ait
müdahaleleri yapmak.
n) Kırık, çıkık, burkulma ve travma stabilizasyonu
sağlamak.
o) Harekât alanında triajı ve uygun taşıma
tekniklerini bilmek ve uygulamak.
ö) Kemik içi enjeksiyon yapmak ve kemik içi mayi
uygulamak.
p) Çevresel/İklimsel yaralanmalara müdahalede
bulunmak.
r) Çatışma stresini tanımak ve tahliyeye hazır hale
getirmek.
s) Temel yaşamsal bulguları değerlendirmek.
(2) Türk Silahlı Kuvvetleri muharebe cankurtaranı
personelinin sağlık personeli yokluğunda, sağlık hizmetine ulaşılıncaya
kadar yapmaya yetkili oldukları acil tıbbi müdahaleler şunlardır;
a) Adale içi enjeksiyon yapmak,
b) Yaralanmalara müdahale etmek, pansumanı ve
temizliğini yapmak,
c) İntravenöz girişim yapmak ve sağlık hizmetine
ulaşıncaya kadar damar yolu açıklığını sağlamak maksadıyla sıvı infüzyonu
yapmak,
ç) Kanamanın durdurulması/kontrolü için gereken
müdahaleleri yapmak,
d) Temel yaşam desteği uygulamak,
e) Airway ile havayolu açıklığını sağlamak,
gerektiğinde balon maske ile suni solunum yapmak,
f) Kırık, çıkık, burkulma ve travma stabilizasyonu
sağlamak,
g) Çevresel/İklimsel yaralanmalara müdahalede
bulunmak,
ğ) Harekât alanında triajı ve uygun taşıma
tekniklerini bilmek ve uygulamak.
Eğitim ve
eğitimin belgelendirilmesi
MADDE 6 – (1) Türk Silâhlı Kuvvetleri muharip sıhhiye
personeli ile Polis Özel Harekât Sıhhiyesi;
a) İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı
tarafından yetki verilen en az Sağlık Meslek Yüksekokulu seviyesindeki
eğitim kurumlarınca uygulanan, EK-1’de yer alan eğitim programı gereğince,
en az 360 ders saati, 5 inci maddede belirtilen yetkileri kazandıracak
şekilde teorik ve uygulamalı olarak Acil Tıbbi Müdahale Eğitimine tabi
tutulurlar. Teorik derslerin %15’inden fazla kısmına ve/veya uygulamalı
derslerin %5’inden fazla kısmına katılmayan personelin eğitimle ilişiği
kesilir.
b) Eğitimi bitiren personel, eğitim veren
kurumlarca teorik ve uygulamalı sınava tabi tutulur. Yapılan sınavlarda
eşit ağırlıklı olarak ortalama 85 ve üzeri not alanlar başarılı olarak
değerlendirilir. İlk sınavda başarılı olamayanlara ikinci bir sınav hakkı
verilir.
c) Bu eğitimi başarı ile bitiren kursiyerlere,
muharebe ortamının canlandırıldığı sıhhiye simülasyon eğitim merkezlerinde
EK-2’de yer alan eğitim programı gereğince, 60 ders saati süre ile ilave
uygulamalı eğitim verilir. Derslerin %5’inden fazla kısmına katılmayan
personelin eğitimle ilişiği kesilir. Eğitimi bitiren personel, eğitim veren
kurum tarafından sınava tabi tutulur. Yapılan sınavda 85 ve üzeri not
alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
ç) Eğitimde başarılı olanlara EK-3’teki örneğe
uygun olarak kurs bitirme/yetki belgesi verilir. Söz konusu belge Sağlık
Bakanlığınca onaylanır. Bu belgeler, personelin kendilerine verilmez, şahsi
dosyalarında muhafaza edilir. Kurs bitirme/yetki belgesi 4 yıl süre ile
geçerlidir.
d) Dört yıl sonunda personel EK-4’te yer alan
eğitim programı gereğince en az 60 ders saati süreli tazeleme eğitimine
tabi tutulur. Tazeleme eğitiminin %10’undan fazla kısmına katılmayan
personelin eğitimle ilişiği kesilir. Yapılan sınavda eşit ağırlıklı olarak
ortalama 85 ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
Devamsızlık nedeniyle ilişiği kesilen ya da başarısız olan kursiyerler için
iki kez tazeleme eğitimi planlanır ve bu tazeleme eğitimine katılmaz veya
tazeleme eğitiminde tekrar başarısız olursa bu Yönetmelikle belirlenen
yetkilere sahip olabilmek için yeniden 360 saatlik acil tıbbi müdahale
eğitimi almak zorundadır.
e) Tazeleme eğitimini başarı ile bitiren
kursiyerlere, muharebe ortamının canlandırıldığı sıhhiye simülasyon eğitim
merkezinde EK-2’de yer alan eğitim programı %50 azaltılarak 30 ders saati
süre ile uygulamalı eğitim verilir. Derslerin %5’inden fazla kısmına
katılmayan personelin eğitimle ilişiği kesilir. Eğitimi bitiren personel,
eğitim veren kurumlarca sınava tabi tutulur. Yapılan sınavda 85 ve üzeri not
alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
f) Tazeleme eğitiminde başarılı olanlara EK-5’teki
örneğe uygun olarak kurs bitirme/yetki belgesi verilir. Kurs bitirme/yetki
belgesi 4 yıl süre ile geçerlidir.
g) Tazeleme eğitiminde başarılı olamayan veya mesleki
safahati esnasında sıhhiye nitelikli kadrolardaki görevi sona eren
personelin kurs bitirme/yetki belgeleri iptal edilir.
ğ) Acil Tıbbi Müdahale Eğitimine yönelik 360 ders
saatlik eğitim programının uygulamalı safhası İçişleri Bakanlığı, Sağlık
Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek en az eğitim
ve araştırma hastanesi seviyesindeki devlet ve üniversite hastanelerinde,
60 ders saatlik uygulamalı simülasyon eğitimi Emniyet Genel Müdürlüğü
ve/veya Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesindeki sıhhiye simülasyon eğitim
merkezlerinde icra edilir.
(2) Türk Silâhlı Kuvvetleri muharebe cankurtaranı
personeli;
a) Sahra Sıhhiye Okulu ve Eğitim Merkezi
Komutanlığında, 29/7/2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İlkyardım Yönetmeliğinde belirtilen özelliklere sahip, onaylı
dershanede, EK-6’da yer alan eğitim programı gereğince, en az 260 ders
saati, 6 ncı maddede belirtilen konularda teorik ve uygulamalı olarak
eğitilirler. Teorik derslerin %15’inden, pratik derslerin %5’inden fazla kısmına
katılmayan personelin eğitimle ilişiği kesilir.
b) Eğitimi bitiren personel, teorik ve uygulamalı
sınava tabi tutulur. Yapılan sınavlarda eşit ağırlıklı olarak ortalama 85
ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
c) Bu eğitimi başarı ile bitiren kursiyerlere,
muharebe ortamının canlandırıldığı sıhhiye simülasyon eğitim merkezlerinde
EK-7’de yer alan eğitim programı gereğince, 60 ders saati süre ile
uygulamalı eğitim verilir. Derslerin %5’ine katılmayan personelin eğitimle
ilişiği kesilir. Eğitimi bitiren personel sınava tabi tutulur. Yapılan
sınavda 85 ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
ç) Eğitimlerde başarılı olanlara Sahra Sıhhiye
Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı tarafından örneği EK-8’de bulunan kurs
bitirme belgesi verilir. Bu belgeler, personelin kendilerine verilmez,
şahsi dosyalarında muhafaza edilir. Kurs bitirme/yetki belgesi 4 yıl süre
ile geçerlidir. Dört yıl sonunda personel EK-6’da yer alan eğitim konularında
en az 60 ders saati süreli tazeleme eğitimine tabi tutulur. Tazeleme
eğitiminin %10’undan fazla kısmına katılmayan personelin eğitimle ilişiği
kesilir. Yapılan sınavda eşit ağırlıklı olarak ortalama 85 ve üzeri not
alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
d) Bu eğitimi başarı ile bitiren kursiyerlere, muharebe
ortamının canlandırıldığı sıhhiye simülasyon eğitim merkezinde EK-7’de yer
alan eğitim programı %50 azaltılarak 30 ders saati süre ile uygulamalı
eğitim verilir. Derslerin %5’inden fazla kısmına katılmayan personelin
eğitimle ilişiği kesilir. Eğitimi bitiren personel sınava tabi tutulur.
Yapılan sınavda 85 ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
e) Tazeleme eğitiminde başarılı olanlara, aynı
esaslarla dört yıl geçerli olmak üzere yeni belge düzenlenir. Herhangi bir
nedenle kesintisiz altı ay ve daha fazla süreyle muharebe cankurtaranı
olarak görev yapmayan personelin belgesi geçersiz olur. Bu personel
tazeleme eğitimine alınır, başarılı olursa aynı esaslarla yeni belge
düzenlenir.
f) Tazeleme eğitiminde başarılı olamayan veya
mesleki safahati esnasında sıhhiye nitelikli kadrolardaki görevi sona eren
personelin kurs bitirme/yetki belgeleri iptal edilir ve iptal tutanakları
şahsi dosyasında saklanır.
Yetki ve
sorumluluklar
MADDE 7 – (1) Türk Silâhlı Kuvvetleri muharip sıhhiye
personeli ile Polis Özel Harekât Sıhhiyesi personelinden ilgili eğitimi
başarıyla tamamlayanlar 5 inci maddede belirtilen iş ve işlemleri, Türk
Silâhlı Kuvvetleri muharebe cankurtaranı personeli 5 inci maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen iş ve işlemleri sadece görev yaptıkları süre ve
görevle sınırlı olmak üzere sağlık personeli yokluğunda, sağlık hizmetine
ulaşıncaya kadar yapmaya yetkilidirler.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen
personel yaptığı iş ve işlemleri en kısa sürede ve en uygun zamanda kayıt
altına alır, girişimlerin yetkileri dâhilinde icra edildiğinin kontrolü,
denetimi ve kayıtların arşivlenmesinden personelin mensubu olduğu ilgili
bakanlık veya yetki vereceği ast birlik, birim ya da komutanlıklar sorumludur.
Denetim
MADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında verilecek eğitimlere
personel tefrik eden bakanlık veya yetki vereceği ast birlik, birim ya da
komutanlıklar, bu Yönetmelikte belirtilen eğitimleri icra edecek eğitim
kurumlarının yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini denetler.
Yürürlük
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 10
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı ve Sağlık Bakanı birlikte yürütür.
Ekleri için tıklayınız
|