Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)’ndan:
TAHSİLAT GENEL
TEBLİĞİ SERİ: A SIRA NO: 1’DE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA
DAİR TEBLİĞ (SERİ: A SIRA NO: 11)
MADDE 1 – 30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri: A Sıra No: 1’in Birinci Kısım,
İkinci Bölümünde yer alan “IV. Amme Alacaklarında Rüçhan Hakkı” başlıklı
bölümünün;
a) (1) numaralı alt bölümünün ikinci paragrafının
ikinci cümlesi “Ayrıca, maddede amme alacaklarından önce tesis edilmiş olan
rehnin amme alacaklarının önceliğine etkisi hakkında özel düzenlemeler
yapılmıştır.” şeklinde değiştirilmiştir.
b) (2) numaralı alt bölümünden sonra gelmek üzere
aşağıdaki (3) numaralı alt bölüm eklenmiş ve diğer bölüm numaraları buna
göre teselsül ettirilmiştir.
“3. 6183
sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi,
28/2/2018 tarihli ve 7101 sayılı İcra ve İflâs Kanunu ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 47 nci maddesiyle “Gümrük resmi, bina
ve arazi vergisi gibi eşya ve gayrimenkulün aynından doğan amme alacakları
o eşya ve gayrimenkul bedelinden tahsilinde rehinli alacaklardan sonra
gelir.” şeklini almıştır.
Yapılan bu değişiklik sonrasında malın aynından
doğan amme alacaklarının genel bütçeye gelir kaydedilip kaydedilmediği, bu
alacaklar nedeniyle haciz tatbik edilip edilmediği hususları da dikkate
alınarak öncelik hakkının belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre,
a) Malın aynından doğan alacağın genel bütçe geliri
olması ve amme alacağı için haciz tatbik edilmiş olması halinde söz konusu
amme alacağı;
- mal üzerindeki rehin şerhi ilk sırada ise Kanunun
21 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince rehinden
sonra gelmek üzere öncelik hakkına sahip olacaktır.
- mal üzerindeki rehin şerhinin ilk sırada olmaması
halinde, Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi
gereğince, ilk sırada yer alan üçüncü şahsın haczine iştirak edecektir.
b) Malın aynından doğan alacağın genel bütçe geliri
olmasına rağmen bu alacak için haciz tatbik edilmemiş olması durumunda söz
konusu amme alacağı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci
cümlesi gereğince rehinden sonra gelmek üzere öncelik hakkına sahip
olacaktır.
c) Malın aynından doğan alacağın emlak vergisi gibi
genel bütçe geliri olmaması halinde bu alacağın rehinden önceki hacze
iştirak hakkı bulunmamaktadır. Bu alacak için rehinden önce haciz tatbik
edilmemiş olması durumunda rehinden sonra öncelikli alacak olarak dikkate
alınması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 21 inci maddenin ikinci fıkrasının
ikinci cümlesinde yapılan ve malın aynından doğan amme alacaklarının
öncelik hakkını etkileyen bu değişiklik, rehnin varlığı halinde dikkate
alınacak olup, rehnin bulunmadığı hallerde aynından doğan amme alacakları
her halükarda öncelikli alacak olarak dikkate alınacaktır. Dolayısıyla,
malın satış bedelinden ilk sırada yer alan üçüncü şahsın haczinden önce
aynından doğan amme alacaklarına pay ayrılacaktır.”
MADDE 2 –
Aynı Tebliğin Birinci Kısım,
İkinci Bölüm “VIII. Limited Şirketlerin Amme Borçları” başlıklı bölümünün
(3) numaralı alt bölümünün altıncı paragrafının son cümlesi “Bu durumda
ortaklık payının devredildiği tarih olarak; devrin ortaklar genel kurulu
tarafından onaylanmış veya onaylanmış sayılması halinde onay tarihinin,
şirket sözleşmesinde ortaklık payının devri için ortaklar genel kurulu
onayının aranmadığı durumlarda noter tasdikli devir sözleşmesi tarihinin
esas alınması gerekmektedir.” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 3 – Aynı Tebliğin İkinci Kısım, Birinci Bölüm “VI-
Haciz” başlıklı bölümünün “2. Mal varlığı araştırması” başlıklı alt
bölümünde yer alan (b) bölümünün onuncu paragrafının sonuna “2918 sayılı
Kanunun Ek 18 inci maddesine göre araç sicilinin Türkiye Noterler
Birliğince tutulmaya başlanılması halinde, araçlara ilişkin yapılacak
malvarlığı araştırması işlemleri buna göre sürdürülecektir.” cümlesi
eklenmiştir.
MADDE 4 –
Aynı Tebliğin İkinci Kısım,
Birinci Bölüm “XI- Haczedilen Malların Paraya Çevrilmesi” başlıklı bölümden
sonra gelmek üzere “XII- Bazı Hallerde Haczin Kaldırılması” başlıklı
aşağıdaki bölüm eklenmiş ve sonraki bölüm başlığının numarası buna göre
teselsül ettirilmiştir.
“XII- Bazı
Hallerde Haczin Kaldırılması
1. 21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Vergi Kanunları
ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 2 nci maddesiyle 6183 sayılı Kanuna “Bazı hallerde haczin
kaldırılması” başlıklı 74/A maddesi eklenmiş ve madde 1/4/2018 tarihinden
itibaren yürürlüğe girmiştir.
Madde ile Maliye Bakanlığına bağlı tahsil
dairelerince amme alacağına karşılık haczedilmiş olan mallar üzerindeki
haczin, maddede sayılan şartların sağlanması halinde, kaldırılmasına imkan
sağlanmaktadır.
2. Anılan maddeye göre, Maliye Bakanlığına bağlı
tahsil dairesince mahcuz mal üzerindeki haczin kaldırılması için;
a) İlk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine
borçlunun (malın üçüncü şahsa ait olması halinde borçlu veya üçüncü şahsın)
yazılı olarak müracaatta bulunması,
b) Mahcuz malın 6183 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan menkul ve
gayrimenkul mallardan olması,
c) Mahcuz mala biçilen değer ile %10 fazlasının,
ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine ödenmesi,
ç) Mahcuz mala ilişkin takip masraflarının ayrıca
ödenmesi,
d) Hacze karşı dava açılmaması veya açılmış
davalardan vazgeçilmesi,
gerekmektedir.
Örnek 1- Borçlunun Ankara Vergi Dairesi Başkanlığına bağlı
Ostim ve Yeğenbey ile İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına bağlı Yeditepe
Veraset ve Harçlar Vergi Dairelerine olan borçlarından dolayı sahip olduğu
gayrimenkul üç vergi dairesince de haczedilmiştir. İlk haciz Ostim Vergi
Dairesince tatbik edilmiştir. Buna göre, madde hükmünden yararlanmak
isteyen borçlunun Ostim Vergi Dairesine başvuruda bulunması gerekmektedir.
3. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinde haczedilen
malın değer tespitinin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağı
düzenlenmiştir.
Buna göre, haczedilen mala karşılık ödenecek
tutarın tahsil dairesince belirlenebilmesi için öncelikle 6183 sayılı
Kanunun ilgili hükümlerine göre değer tespitinin yapılması gerekmektedir.
Ancak, 74/A maddesine istinaden haczi kaldırılacak menkul mallar için
yapılacak değer tespiti sırasında tahsil dairesince her halükarda
bilirkişiye değer biçtirilecektir.
4. Madde kapsamında haczin kaldırılabilmesi için
mahcuz mala biçilen değer ile %10 fazlasının ve hacizli mala ilişkin
yapılan takip masraflarının ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine
ödenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, mahcuz mal üzerinde haczi bulunan diğer
tahsil dairelerinin yapmış olduğu takip masraflarının da tahsil edilmesi
gerektiğinden, ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesince ilgili
dairelerden gerekli bilgi temin edilecektir.
5. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinin birinci
fıkrasının (2) numaralı bendinde “2. Mahcuz mala biçilen değer ile %10
fazlasının, ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine ödenmesi (Şu
kadar ki, madde kapsamında ödenecek tutar, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil
dairelerine olan ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya muacceliyet
kesbetmiş borçların toplamından fazla olamaz.).” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm çerçevesinde, 74/A maddesi kapsamında
yapılacak tahsilat, amme borçlusunun Maliye Bakanlığına bağlı tahsil
dairelerine olan;
- ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş,
- tecil edilmiş (6183 sayılı Kanun veya özel
kanunlar kapsamında tecil edilmiş),
- muaccel hale gelmiş,
borçlarının toplamından fazla olamaz.
Bu çerçevede, ilk haczi tatbik eden tahsil dairesinin
borçlunun bağlı olduğu tüm tahsil dairelerinden madde kapsamındaki borçlara
ve takip masraflarına ilişkin bilgileri temin etmesi ve borçludan tahsil
edilmesi gereken tutarı buna göre belirlemesi gerekmektedir. Dolayısıyla,
mahcuz mala biçilen değer ile %10 fazlası borçlu tarafından ödenmesi
gereken azami tutarı (takip masrafları hariç) ifade ettiğinden, amme
alacağı toplamının bu tutardan az olması halinde borçludan amme alacağı ile
varsa takip masrafı kadar ödemede bulunması talep edilecektir.
6183 sayılı Kanunun 74/A maddesi kapsamında tahsil
dairesine gerekli ödeme yapıldıktan sonra, mal üzerindeki hacizler
kaldırılacaktır. Mahcuz mala birden fazla tahsil dairesince haciz tatbik
edilmiş olması durumunda, ilk haczi tatbik eden tahsil dairesinin bildirimi
üzerine diğer dairelerce de hacizler kaldırılacaktır.
Örnek 2- Örnek 1’deki borçlunun Ostim Vergi Dairesine
150.000,- lira, Yeğenbey Vergi Dairesine 30.000,- lira, Yeditepe Veraset ve
Harçlar Vergi Dairesine 15.000,- lira vadesi geçmiş borcu bulunmaktadır.
Hacizli gayrimenkule 6183 sayılı Kanunun 91 inci maddesine göre takdir
edilen değer 160.000,- liradır. Mahcuz mala ilişkin yapılan takip masrafı
2.000,- liradır. Borçlunun madde kapsamında 160.000,- lira ve %10 fazlası
olan 16.000,- lira ile 2.000,- lira takip masrafı toplamı 178.000,- lirayı
Ostim Vergi Dairesine ödemesini müteakip Ostim Vergi Dairesi ve bu dairenin
bildirimi üzerine diğer vergi daireleri hacizleri kaldıracaktır. Ancak,
borçlunun diğer malları üzerindeki vergi dairesi hacizlerinin amme
alacakları tamamen tahsil edilmedikçe kalkmayacağı tabiidir.
6. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesi ile yapılan
düzenleme, rızaen ödeme esasına dayalı olarak mahcuz mal üzerindeki Maliye
Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince tatbik edilen hacizlerin
kaldırılmasına imkan verdiğinden, mahcuz mal üzerinde Maliye Bakanlığına
bağlı tahsil daireleri tarafından tatbik edilen hacizler dışında başkaca
takyidat bulunması, borçlunun madde hükmünden yararlanmasına engel teşkil
etmemektedir.
Buna göre, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil
daireleri tarafından tatbik edilen hacizler madde kapsamında yapılacak
tahsilatı müteakip kaldırılacak ancak, bulunması halinde diğer takyidatlar
hakkında bu maddenin bir etkisi olmayacaktır. Dolayısıyla, madde kapsamında
yapılan tahsilatların yine maddede düzenlenen alacaklar dışında herhangi
bir kişi veya kurum alacağına mahsubu söz konusu değildir.
7. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinin beşinci
fıkrasında “Tahsil edilen paralar, söz konusu malın aynından doğan motorlu
taşıtlar vergisi ve bu vergiye bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezalarına,
mahcuz mala haciz tatbik etmiş dairelerin sırasıyla; takip konusu olan,
muaccel hale gelmiş bulunan, ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan
ve tecil edilmiş bulunan alacaklarına, haciz sırasına göre mahsup
edildikten sonra haciz tatbik etmemiş dairelerin bu fıkrada belirtilen
alacaklarına garameten taksim edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Fıkra hükmüne göre, hacizli menkul veya gayrimenkul
mala karşılık tahsil edilen tutardan takip masrafları düşüldükten sonra
kalan tutardan varsa haczi kaldırılan mala ilişkin motorlu taşıtlar vergisi
ve bu vergiye bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezalarına pay ayrılacaktır.
Kalan tutar haciz tatbik etmiş daireler arasında
haciz sırasına göre dağıtılacaktır. İlk haczi tatbik eden dairenin
sırasıyla; takip konusu olan, muaccel hale gelmiş bulunan, ödeme zamanı
gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan ve tecil edilmiş bulunan alacaklarına pay
ayrıldıktan sonra kalan tutardan aynı usullere göre haciz tatbik etmiş
diğer dairelerin alacaklarına pay ayrılacaktır.
Bu şekilde pay ayrıldıktan sonra kalan tutar, haciz
tatbik etmemiş tahsil dairelerinin muaccel hale gelmiş bulunan, ödeme
zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan ve tecil edilmiş bulunan
alacaklarına garamaten taksim edilecektir.
Söz konusu dağıtım işlemleri mal üzerine Maliye
Bakanlığına bağlı tahsil daireleri arasında ilk sırada haciz tatbik eden
tahsil dairesince yapılacaktır.
Örnek 3- Örnek 1’deki borçlu tarafından Ostim Vergi
Dairesine ödenen 178.000,- liralık tutardan sırasıyla;
- Takip masraflarına karşılık 2.000,- lira,
- Maliye Bakanlığına bağlı tahsil daireleri
arasında ilk sırada haciz tatbik eden Ostim Vergi Dairesinin alacağına
karşılık 150.000,- lira,
- İkinci sırada motorlu taşıtlar vergisi için haciz
tatbik eden Yeğenbey Vergi Dairesinin 30.000,- lira alacağına karşılık
26.000,- lira,
mahsup edilecektir.
Yeğenbey Vergi Dairesinin alacağının tamamına
karşılık tahsilat yapılmamış, Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesine
de herhangi bir pay ayrılmamış olmasına rağmen bu vergi dairelerince de
hacizler kaldırılacaktır. Ancak, bu alacakların anılan vergi dairelerince
takip ve tahsiline devam edileceği tabiidir.
Diğer taraftan, örnek olaydaki mahcuz malın taşıt
olması durumunda, Yeğenbey Vergi Dairesince ilk sırada haciz tatbik
edilmemesine rağmen, borçludan tahsil edilen tutardan takip masraflarına
pay ayrıldıktan sonra malın aynından doğan motorlu taşıtlar vergisi ve bu
vergiye bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezalarına pay ayrılacaktır. Maddede
yer alan öncelik hükmü malın aynından doğan alacağı olan vergi dairelerince
haciz tatbik edilmemiş olması halinde de uygulanacaktır.
8. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesi kapsamında haczin
kaldırılması halinde aynı mala, haczin kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay
müddetle Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince haciz tatbik
edilmeyecektir. Ancak, 6183 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi çerçevesinde
ihtiyati haciz tatbiki gerektiren hallerde, bu mala ihtiyati haciz tatbik
edilmesi mümkündür.
Amme borçlusu lehine üçüncü şahıslar tarafından
teminat olarak gösterilen mal üzerindeki haczin 74/A maddesi kapsamında
kaldırılması halinde, üçüncü şahsın amme borçlarından dolayı bu malına
tahsil dairelerince üç aylık süre sınırlaması olmaksızın haciz tatbik
edilebilecektir.
9. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesi hükmünden
yararlanılabilmesi için hacze ilişkin olarak dava açılmaması, açılmış
davalardan vazgeçilmesi ve kanun yollarına başvurulmaması, başvurulmuşsa
vazgeçilmesi şart olduğundan, amme borçlusunun veya malı teminat olarak
gösteren üçüncü şahsın, açmış oldukları davalardan ve/veya kanun yollarından
feragat ettiklerine ilişkin dilekçeyi ilgili mahkemesine vermeleri ve
feragatlerine ilişkin belgeyi ilk sırada haczi tatbik eden tahsil dairesine
ibraz etmeleri gerekmektedir.
İlk sırada haciz tatbik etmiş olan tahsil
dairesince; feragate konu olacak davaların tespiti için mahcuz mala haciz
tatbik etmiş olan diğer tahsil dairelerinden haciz işlemlerine karşı dava
açılıp açılmadığı araştırılacak, açılmış davalardan feragate ilişkin
belgeler temin edildikten sonra belgelerin örneği ilgili tahsil dairelerine
gönderilecektir. Hacze ilişkin açılmış davalardan vazgeçilmemesi halinde
madde hükmünden yararlanılamayacaktır.
Ayrıca, 74/A maddesinde, maddeden yararlanmak üzere
başvuruda bulunarak hacze karşı açtığı davalardan vazgeçen borçlunun, haczi
kaldırılan mal ile ilgili açtığı davaların mahkemelerce incelenmeyeceği ve
herhangi bir sebeple incelenerek karara bağlanması halinde bu kararın
hükümsüz sayılacağı hükme bağlanmıştır. Tahsil dairelerince maddenin
uygulanması sırasında bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir.
10. 6183 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi kapsamında
tatbik edilmiş ihtiyati haciz, Kanunun 74/A maddesine dayanılarak
kaldırılmayacaktır. Ancak, ihtiyati haczin Kanunun 16 ncı maddesi
kapsamında teminat alınması halinde kaldırılabileceği tabiidir.
11. 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinden yararlanmak
üzere başvuruda bulunulması takip işlemlerini durdurmayacaktır.”
MADDE 5 –
Aynı Tebliğin İkinci Kısım, İkinci
Bölüm “I. Menkul malların haczi” başlıklı bölümün (1) numaralı alt
bölümünün yedinci paragrafından sonra gelmek üzere “2918 sayılı Kanunun Ek
18 inci maddesine göre araç sicilinin Türkiye Noterler Birliğince tutulmaya
başlanılması halinde, araçlara ilişkin yapılacak haciz işlemleri buna göre
sürdürülecektir.” paragrafı eklenmiştir.
MADDE 6 – Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 7 – Bu Tebliğ hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
|