Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
MENKUL KIYMET TESİSİ HAKKINDA TEBLİĞDE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ
(SAYI: 2022/29)
MADDE 1- 10/6/2022 tarihli ve
31862 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Menkul Kıymet Tesisi Hakkında
Tebliğin 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, umumi disponibilite kapsamında bankaların Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası (Merkez Bankası) nezdinde bulunduracakları ve diğer mali
kuruluşların bulunduracakları Türk lirası cinsinden menkul kıymetlere
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
MADDE 2- Aynı Tebliğin 2 nci
maddesinin birinci fıkrasına “bankalar” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile
Merkez Bankasınca uygun görülecek diğer mali kuruluşlar” ibaresi
eklenmiştir.
MADDE 3- Aynı Tebliğin 4
üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “sayılan kurum ve kuruluşlara”
ibaresi “sayılanlara” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkraya “kıymetli maden
depo hesapları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile nitelikleri Merkez
Bankasınca belirlenen yabancı para cinsinden repo işlemlerinden sağlanan
fonlar” ibaresi eklenmiş ve aynı maddenin üçüncü fıkrasına “Merkez
Bankasınca belirlenen” ibaresinden sonra gelmek üzere “menkul değerler ve”
ibaresi eklenmiştir.
MADDE 4- Aynı Tebliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına
aşağıdaki bent eklenmiştir.
“ç) Yurt dışı yerleşiklere ve yurt içinde doğrudan yabancı
yatırımlara ait olanlardan nitelikleri Merkez Bankasınca belirlenenler.”
MADDE 5- Aynı Tebliğin 5 inci maddesine aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
“(4) Yabancı para fon sağlayan müşteriler ile
finansal türev işlemler yapılarak menkul kıymet tesisine tabi yabancı para
yükümlülüklerin bilanço dışına çıkarılması halinde, bu nitelikteki işlemler
finansal türevin vadesi boyunca menkul kıymet tesisine tabi yükümlülük
tutarına eklenir.
(5) Merkez Bankası, yapılan denetim ve incelemeler
sonucunda menkul kıymet tesisinden kaçınmak için işlem yaptığı tespit
edilen bankalardan, yükümlülüklerini ve 6 ncı
maddenin ikinci fıkrası kapsamında hesaplanan oranları iki hesaplama tarihi
arasındaki günlerin bakiyelerinin ortalamasını alarak hesaplamalarını
isteyebilir.”
MADDE 6- Aynı Tebliğin 6 ncı
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“(4) Menkul kıymet tesisine tabi varlıklar arasında
yer alan;
a) Türk lirası cinsinden nakdi krediler için menkul
kıymet tesis oranı yüzde 30’dur.
b) Menkul değerler için menkul kıymet tesis oranı
yüzde 30’dur.
(5) Menkul kıymet tesisine tabi varlık ve
yükümlülükler için tesis edilmesi gereken toplam menkul kıymet tutarına
usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen indirim uygulanarak tesis
edilecek menkul kıymet tutarına ulaşılır.”
MADDE 7- Aynı Tebliğin 7 nci
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve aynı maddenin
ikinci fıkrasında yer alan “Bankaların, Merkez Bankası nezdinde adlarına
açılan hesaplarda bulundurdukları” ibaresi “Bankaların ve diğer mali
kuruluşların” şeklinde değiştirilmiştir.
“Diğer mali kuruluşlar Merkez
Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre menkul kıymet bulundururlar.”
MADDE 8- Aynı Tebliğin 10
uncu maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş,
diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiş, aynı maddenin mevcut dördüncü
fıkrasında yer alan “Birinci fıkranın (b) bendi” ibaresi “Birinci ve ikinci
fıkraların (b) bentleri” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin mevcut
beşinci fıkrasında yer alan “bankalar” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
diğer mali kuruluşlar” ibaresi eklenmiştir.
“(2) Diğer mali kuruluşlarca;
a) Menkul kıymetlerin süresinde tesis edilmemesi
veya eksik tesis edilmesi,
b) Yapılacak incelemeler sonucu tesis edilecek menkul
kıymetlerin eksik hesaplandığının tespit edilmesi,
hâllerinde, eksik tesis edilen menkul kıymetlerin 3 katı
tutarında Türk lirası cinsinden mevduat, Merkez Bankası nezdinde açılan
bloke hesaplarda menkul kıymetlerin eksik tesis edildiği süreler dikkate
alınarak faizsiz olarak tutulur.”
MADDE 9- Aynı Tebliğin 11 inci maddesinde yer alan
“bankaların” ibaresi “bankalar ve diğer mali kuruluşların” şeklinde
değiştirilmiş ve “bankalar” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve diğer mali
kuruluşlar” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 10-
Aynı Tebliğe aşağıdaki geçici
maddeler eklenmiştir.
“Bankaların kredi büyümesine göre menkul kıymet
tesisine ilişkin geçici uygulama
GEÇİCİ MADDE 6- (1) Usul ve esasları Merkez
Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi kredilerin usul ve
esasları Merkez Bankasınca belirlenen büyüme oranının 27/1/2023
hesaplama tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar bir önceki
hesaplama tarihine göre yüzde 3’ün üzerinde olması halinde bu oranı aşan
kredi tutarı kadar Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak tesis
edilir.
(2) Birinci fıkrada yer alan büyüme oranı Merkez
Bankasınca belirlenen kredi türleri için daha yüksek uygulanabilir.
(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden
ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden on ikinci ayın son
cuma gününden bir önceki gün sona erer.
(4) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun
izni ile 31/12/2021 tarihinden itibaren faaliyete
başlayan bankalara bu madde hükümleri uygulanmaz.
Bankaların kredi faiz/kâr payı oranına göre menkul
kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama
GEÇİÇİ MADDE 7- (1) Usul ve esasları Merkez
Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi krediler için kredi
faiz/kâr payı oranına göre Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar
doğrultusunda Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesis edilir.
(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar
kullandırılan kredilerden, yıllık bileşik faiz/kâr payı oranı, birinci
kademede yer alanlar için yüzde 20, ikinci kademede yer alanlar için yüzde
90 oranında menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen kademeler 10/2/2020 tarihli ve 31035 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/4) çerçevesinde Merkez
Bankasınca ilan edilen yıllık bileşik referans oranının katlarına göre
Merkez Bankasınca belirlenir.
(4) Bu Tebliğin 6 ncı
maddesinin beşinci fıkrası bu madde uygulamasında tatbik edilmez.
Diğer mali kuruluşların faiz/kâr payı oranına göre
menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama
GEÇİÇİ MADDE 8- (1) Merkez Bankasınca belirlenen
diğer mali kuruluşların usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen Türk
lirası cinsinden finansman işlemleri için faiz/kâr payı oranına göre Merkez
Bankasınca belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda Türk lirası cinsinden
menkul kıymet tesis edilir.
(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar finansman
işlemlerinden yıllık bileşik faiz/kâr payı oranı, Merkez Bankasınca
belirlenen seviyenin üzerinde olanlar için yüzde 90 oranında menkul kıymet
tesis edilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen seviye, Bankalarca
Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ (Sayı: 2020/4) çerçevesinde Merkez Bankasınca ilan edilen yıllık
bileşik referans oranın katı olarak belirlenir.
(4) Bu Tebliğin 6 ncı
maddesinin beşinci fıkrası bu madde uygulamasında tatbik edilmez.
Yabancı para mevduat/katılım fonu ve repo işlemlerinden
sağlanan fonların yabancı para kredilere göre değişimine ilişkin geçici
uygulama
GEÇİCİ MADDE 9- (1) 27/1/2023
hesaplama tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar geçerli
olmak üzere yabancı para cinsinden olanlar için; mevduat/katılım fonu ile
repo işlemlerinden sağlanan fonların toplamından, kullandırılan krediler
ile zorunlu karşılıkların toplamının indirilmesi sonucunda bulunan pozitif
fark tutarında bir önceki hesaplama tarihindeki tutara göre artış olması
hâlinde artış tutarı kadar Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak
tesis edilir.
(2) Birinci fıkrada sayılan kalemlere ve hesaplama
yöntemine ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.
(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden
ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden on ikinci ayın son
cuma gününden bir önceki gün sona erer.”
MADDE 11-
Bu Tebliğin 4 üncü maddesi 30/12/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 12-
Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.
|