Dış Ticaret
Müsteşarlığından: PRESELENMİŞ PAMUKLARIN TEK BALYA
STANDARDİZASYONUNA VE KONTROLÜNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO:
2009/37) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, tek balya usulüne göre
kontrole sunulan pamukların yüksek kapasiteli lif analiz cihazı (HVI)
analizlerine dayalı olarak sınıflandırılmasına ve kontrolüne ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, çırçır ve prese fabrikalarına Lisanslı
Çırçır Prese Fabrikası Belgesi (Ek 1) verilmesi, tek balya usulüne göre
kontrole tabi tutulan lisanslı çırçır prese fabrikalarında preselenen pamuk
partilerinden numune alınması ve bu numunelerin Dış Ticaret Müsteşarlığına
bağlı Laboratuar Müdürlüklerinde bulunan yüksek kapasiteli lif analiz cihazlarıyla
sınıflandırılmasına ve sınıflandırma sonuçlarının belgelendirilmesine,
lisanslı çırçır ve prese fabrikalarının sorumluluk ve yükümlülüklerine
yönelik olarak alınacak tedbir ve uygulamaları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 10/6/1930 tarihli ve 1705 sayılı
Ticarette Tağşiş’in Men’i ve İhracatın Murakabesi Hakkında Kanun’a dayanarak,
1/9/1953 tarihli ve 8505 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük uyarınca hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ’de geçen; a)
Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını, b)
Genel Müdürlük: Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğünü, c)
Bölge Müdürlüğü: Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüklerini, ç)
Laboratuar Müdürlüğü: Dış Ticaret Müsteşarlığı Laboratuar Müdürlüklerini, d)
Komisyon: Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesi başvurularını
değerlendirmek ve lisanslı çırçır-prese fabrikalarını denetlemek amacıyla,
Bölge Müdürlükleri tarafından oluşturulan komisyonları, e)
Kütlü (Çiğitli, Çekirdekli) Pamuk: Kozasından ayrılmış fakat çırçırlanmamış
pamukları, f)
Çiğit (pamuk tohumu - pamuk çekirdeği): Liflerinden ayrılmış havlı (ince
tüylü) veya havsız pamuk tohumunu, g)
Pamuk Balyası: Çırçırlanarak çekirdeklerinden ayrılmış mahlıç pamukların
preselenip, ambalajlanması ile meydana getirilen balyalarını, ğ)
Yüksek Kapasiteli Lif Analiz Cihazı (HVI): Pamuk lifinde renk, uzunluk,
incelik, kopma mukavemeti, uzunluk uyumu, yabancı madde oranı gibi
özellikleri aynı anda ölçebilen cihazı, h)
Pamuk Standartları: Tek balya usulüne göre kontrole sunulan pamukların kalite
değerlerinin yüksek kapasiteli lif analiz cihazları ile ölçümü ve
sınıflandırması için Tebliğ’de yer alan standartları, ı)
Sınıf ve Tip: Yüksek kapasiteli lif analiz cihazları ile yapılan analiz
sonuçları dikkate alınarak, bu Tebliğde yer alan kompozisyon veya
karakteristiklere göre belirlenen pamuk sınıfını ve tipini, i)
Rollergin (Toplu – merdaneli çırçır) makinesi: Deri, kauçuk ve benzeri
maddelerle kaplı, silindir şeklinde ve dönen toplar (role) sistemi ile
lifleri çiğitlerden ayıran toplu çırçır makinelerini, j)
Rotobar makinası: 30-35 cm çapında deri, kauçuk ve benzeri maddelerle kaplı,
silindir şeklinde dönen toplar (role) ve bu topların (rolenin) önünde ve role
boyunca kendi ekseni etrafında helezonik dönen roto dinamik hareketli
bıçak sistemi ile lifleri çiğitlerden
ayıran özel tip Rollergin (Toplu - merdaneli) çırçır makinelerini, k)
Sawgin (Testereli çırçır) makinası: Daire şeklinde ve dönen testereler
sistemi ile lifleri çiğitlerinden ayıran testereli çırçır makinelerini, l)
Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası: Tek balya usulüne göre sınıflandırma ve
kontrol amacıyla Laboratuar Müdürlüklerine pamuk numunesi gönderebilme
yetkisi verilen çırçır prese fabrikalarını, m)
Numune Alma Bıçağı: Çırçır prese fabrikalarında bulunan prese makinelerinin
alt ve üst bölümlerine monte edilen, her balyadan uzun kenarı 30,5 cm, kısa
kenarı 10 cm ve ağırlığı en az 115 gr olan pamuk numunesini otomatik şekilde
kesmeye yarayan aparatı, n)
Pamuk Ustası: 9/5/1972 tarihli ve 14182 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Pamukların Çırçırlanma, Preselenme ve Depolanmasının
Denetimine Dair Tüzük’ün 4 üncü maddesi uyarınca düzenlenen Pamuk Ustası
Belgesi sahiplerini, o)
Hileli veya Tağşişli Pamuk: İç kısmında pamuğa karışmış, yabancı mahiyette
maddeler ihtiva eden veya dış kısmından belli olmayacak ve olağan denetimle
tespit edilemeyecek şekilde dış kısmında iyi pamuk, iç kısmında kasti şekilde
alt kalite, linter, döküntü (telef) pamuk bulunan balyalanmış pamukları,
pamuk lifinin özelliğini bozacak ve aslını değiştirecek nitelikte olumsuz dış
müdahalelere maruz bırakılmış veya farklı bölgelerde üretilmiş ve
birbirlerine karıştırılmış veya farklı grup ve sınıflarda olup birbirlerine
karıştırılmış pamukları, ö)
Çırçırlama Hataları: Çırçır prese fabrikalarında çırçır makinelerinin ve
yardımcı cihazların gerekli bakım ve onarımlarının yapılmamasından veya
standardına uygun çalıştırılmamasından veya kütlü pamukların olumsuz
şartlarda muhafaza edilmesinden dolayı pamuk lifinde meydana gelen zararları, p)
Doğal yabancı madde: Pamuk içinde bulunan pamuk bitkisine ait yaprak, çiğit,
sap, kabuk ve parçacıkları, mot ile ot parçacıkları ve toz gibi maddeleri, r)
Doğal olmayan yabancı madde: Pamuk bitkisine ait olmayan her türlü yabancı
maddeyi (polietilen iplik, jüt kumaş parçacıkları vb.), s)
Hazırlama durumu: Kütlü pamukların depolama ve çiğitlerinden ayrılma
(çırçırlama) aşamalarındaki koşullar ile bu işlemleri yapanların sağlanan
düzgünlük derecesi, ondülâsyon, kopuk lif, nep, nap, mot ve çiğit kabuğu
parçacıklarının miktarı ve çırçırlama hataları ile belirlenen dikkat ve
beceri düzeyini, ş)
Nep: Pamukta toplu iğne başı büyüklüğünde veya daha küçük (0,75 mm² veya daha
küçük) olan ve beyaz noktalar halinde görülen lif düğümcüğünü, t)
Nap: Pamukta nepten daha büyük ve kaba görünüşlü lif toplanmasını, u)
Kopuk lif: Çırçırlama esnasında kopan lif parçacığını, ü)
Düzgünlük: Pamuğun içindeki nep, nap ve kopuk liflerin oranı ile ondülâsyon
durumunu, v)
Mot: Olgunlaşmamış çok küçük havlı çiğiti, y)
İplikleşme (ondülâsyon): Hasat, taşıma ve çırçırlama sırasında pamuk lifinin
kıvrılması halini ifade
eder. İKİNCİ BÖLÜM Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesi Başvuru MADDE 5 – (1) Tek balya usulüne göre laboratuar müdürlüklerine
numune göndermek isteyen en az 20 Rollergin veya 3 Rotobar veya 1 Sawgin
makine ile bir adet prese makinesi kapasiteye sahip çırçır prese fabrikaları
Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesi almak için fabrikanın bulunduğu ilin
bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne başvurur. Bölge Müdürlüğünce yapılan ön
incelemenin sonucunun olumlu olması halinde bir Komisyon oluşturulur ve söz
konusu başvuru Komisyona intikal ettirilir. Çırçır prese fabrikası başvuru
esnasında bu Tebliğ hükümlerine uygun olarak usulü dâhilinde alacağı pamuk
numunelerini laboratuar müdürlüklerine göndereceğine dair ekte yer alan (Ek
2) taahhütnameyi Bölge Müdürlüğüne verir. Değerlendirme MADDE 6 – (1) Çırçır prese fabrikalarına Lisanslı Çırçır Prese
Fabrikası Belgesi verilebilmesi için firmanın; a)
Çiğitli ve preseli pamukları uygun şartlarda depo edebilecek kapasitede olduğu, b)
Fabrikanın kapasite durumlarını belirtir kapasite raporu olduğu, c)
Kütlü ve lif pamuk temizleme cihazı olduğu, ç)
Otomatik numune alma cihazı veya numune alma bıçağı olduğu, d)
Barkotlu etiket yapabilecek teknik donanımı olduğu, e)
Kütlü ve lif pamuk rutubet kurutma ve rutubetlendirme cihazı olduğu, f)
Her vardiya için bir lisanslı numune alıcı personel çalıştırdığı, g)
Rutubet ölçme cihazına sahip olduğu hususlarının
Komisyonca yerinde ve kayıtlar üzerinde yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek
değerlendirme raporu ile tespiti gereklidir. (2)
Komisyon Bölge Müdür Yardımcısı veya Laboratuar Müdürü veya Laboratuar
Müdürlüğünde görevli Mühendisten en az birisi ile DTS Denetmenleri Grup
Başkanı veya DTS Denetmeni veya Yardımcısından olmak üzere en az 3 kişiden
oluşur. Personel MADDE 7 – (1) Pamuk Ustası Belgesi sahipleri talepte
bulundukları takdirde Bölge Müdürlüklerince tek balya usulüne uygun numune
alım eğitimine alınırlar. Söz konusu eğitimin sonunda yapılacak yazılı ve
sözlü sınavlarda başarılı olan pamuk ustalarına Genel Müdürlükçe Lisanslı
Numune Alıcı Belgesi (EK 3) verilir. (2)
Lisanslı numune alıcıların Tebliğ hükümlerine aykırı işlemlerinden lisanslı
çırçır prese fabrikaları da müştereken sorumludurlar. (3)
Görev sahasında çırçır prese fabrikası bulunan Bölge Müdürlüklerinde çalışmış
Müsteşarlık Bölge Müdürleri, Bölge Müdür Yardımcıları, Dış Ticarette
Standardizasyon Denetmenleri, Mühendisler, Kimyagerler ve Laborantlara emekli
olmalarından sonra müracaatları halinde, sınava alınmaksızın Genel Müdürlükçe
Lisanslı Numune Alıcı Belgesi verilir. Belge süresi MADDE 8 – (1) Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesi’nin
geçerlilik süresi 12 aydır. Çırçır prese fabrikasının, Belge’nin geçerlilik
süresinin bitiminden önce başvurması halinde Komisyonca yapılan denetimlerin
sonucuna göre, Bölge Müdürlüğünce Belge’nin geçerliliği 12 ay süre ile üç
defa uzatılabilir. Üç uzatmadan sonra bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde yeni
Belge düzenlenir. Eğitim MADDE 9 – (1) Lisanslı çırçır prese fabrikası sahipleri ve
özel eğitim verilmesi gerekli lisanslı numune alıcılar için, Bölge
Müdürlüğünde veya Bölge Müdürlüğünün uygun göreceği kuruluşlarda uygulamalı
eğitim programları düzenlenir. Masraflar MADDE 10 – (1) Çırçır prese fabrikalarının denetimleri ile
yapılacak eğitim çalışmaları ve belgelendirme masrafları firmalar tarafından
Müsteşarlık Döner Sermaye İşletmesine yatırılır. (2)
Sınıflandırma ve kontrol amaçlı olarak gönderilen numuneler ve bu numunelerin
analiz ve sınıflandırma işlemleri esnasında kullanılan parçalarının
Müsteşarlık namına satışından elde edilen gelir, bu Tebliğ kapsamı
faaliyetler için kullanılmak üzere Müsteşarlık Döner Sermaye İşletmesine
yatırılır. (3)
Bu Maddede yer alan hususlara ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Tek Balya Kontrol Başvuruları ve Belgelendirme Lisanslı çırçır prese fabrikalarınca
kullanılacak balya ambalajları MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ kapsamında tek balya usulüne göre
kontrole arz edilecek pamuk balyalarında; ambalaj malzemesi olarak
Preselenmiş Pamuk Balya Ambalajlarına İlişkin 2001/21 sayılı Dış Ticarette
Standardizasyon Tebliği hükümlerine uygun pamuklu dokuma bez veya pamuklu
örme bez ile çelik tel ya da yırtılma mukavemeti yüksek naylon ile plastik
çember kullanılabilir. (2)
Tek balya usulüne göre kontrole arz edilecek pamuk balyalarında kullanılacak
plastik çemberlerde; a)
Polyester malzemeden mamul, b)
Ölçüleri en fazla 19mm*1,4 mm, c)
Eni ve genişlikleri çember üzerinde eşit aralıklı herhangi bir noktadan
yapılan ölçümler sonucunda bulunan kalınlık ve genişliğin çemberin ortalama
kalınlığının +-%4’nü geçmeme, ç)
Kopma mukavemetleri 1100 kgf, d)
Kaynak yerinden kopma mukavemetleri 900 kgf, e)
Esneme oranları en fazla %10, f)
Uzunlukları en fazla 305 cm, g)
Ağırlıkları en fazla 140 gr, ğ)
Renkleri yarı şeffaf yeşil veya opak yeşil, h)
Birleştirilmelerinde vibrasyon z- kaynaklı veya sıcak kaynak pnömatik
çemberleme makinesi kullanılma olma
şartları aranır. (3)
Tek balya usulünde kontrole arz edilecek pamuk balyalarında kullanılacak
naylonlarda; a) Beyaz renk hariç, tercihen yeşil, mavi veya
kırmızı renkte, b)
Örgüsüz ve dokumasız, c)
Esneklikleri en fazla %2, ç)
Kalınlıkları en az 0,75 mm, en fazla 1.25 mm aralığında, d)
Geri dönüşümden elde edilmemiş malzemeden imal edilme, e)
Bir balyadaki ağırlıkları 1 kg’ı geçmeme, f)
Yırtılma mukavemetleri en az 300 kgf olma
şartları aranır. Lisanslı çırçır prese fabrikalarınca
kullanılacak balya etiketleri MADDE 12 – (1) Çırçır prese fabrikalarında üretilen her bir
pamuk balyasının üzerine koparılmayacak ve sökülmeyecek nitelikte, Genel
Müdürlükçe tespit edilen numaralandırmaya sahip barkodlu balya etiketi (Ek 4)
yapıştırılır veya bağlanır. (2)
Kullanılan etiket üzerindeki barkod okunur halde 13 haneli bölge kodu, çırçır
prese fabrikası kodu ve balya seri numarasını içermesi gerekmektedir. 4
haneli bölge kodu ile 3 haneli çırçır prese fabrika kodu Genel Müdürlükçe
tahsis edilir. 6 haneli parti ve balya
seri numaraları ise çırçır prese fabrikaları tarafından tahsis ve takip
edilir. Bir önceki yılda kullanılan numaralar takip eden sonraki 3 yıl
içerisinde kullanılmaz. Numaraların mükerrer kullanılıp kullanılmadığı fabrikanın
bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünce takip edilir. (3)
Etiket üzerinde leke oluşturmayacak ve dağılmayacak nitelikte siyah mürekkep
kullanılır, nokta vuruşlu matris yazıcılar yazım esnasında kullanılmaz. (4)
Kullanılacak etiketlerin kalınlığı 0.35 mm ila 0.40 mm aralığında, uzunluğu
22 cm ila 25 cm., genişliği 8.5 cm ila 9 cm aralığında olmalıdır. (5)
Etiketlerin; a)
Birinci satırında “***** ÇIKARMAYINIZ****” ibaresi, b)
İkinci satırında “ TÜRKİYE CUMHURİYETİ” ibaresi, c)
Üçüncü satırında “Türk Uzun/Orta /Kısa Elyaflı Pamuğun Balya Kimlik Kartı”
ibaresi, ç)
Dördüncü satırında “Bölge ve Fabrika Kodu” ibaresi, d)
Beşinci satırında “Parti No” ibaresi e)
Altıncı satırında “Balya No” ibaresi, f)
Yedinci satırında “Üretim Bölgesi ve Yeri (Tip Numunesi)” ibaresi, g)
Sekizinci satırında “Çırçırlama Şekli ve Yılı” ibaresi, ğ)
Dokuzuncu satırında “Brüt Ağırlık” ibaresi, h)
Onuncu satırında 7 cm uzunluğunda ve 2.5 cm eninde, koyu siyah renkli geniş
formatta yazılı her iki tarafında ise en az 0.25 cm’lik boşluk bırakılan
çırçır prese fabrikası tarafından belirlenen ve takip edilen balya seri
numarasına ait barkot ve altında 6 cm uzunluğunda 2 cm eninde koyu siyah
renkli geniş formatta yazılı her iki tarafında ise en az 0.30 cm’lik boşluk
bırakılan balya seri numarası, ı)
Onbirinci satırında çırçır fabrikasının adı, telefon, faks, web v.b
bilgileri, i)
Onikinci satırında mal sahibi çırçır prese fabrikasından farklı ise, mal
sahibinin adı, telefon, faks, web v.b bilgileri yer
almalıdır. (6)
Etiketin altında 5 adet kupon bulunur. Bu kuponlardan birinci sıradaki kupon
kesinlikle kopartılmaz. İkinci ve üçüncü sıradaki kuponlar depolar, tüccarlar
tarafından ihtiyaç halinde kopartılabilir. Dördüncü sıradaki kupon lisanslı numune
alıcılar tarafından kopartılıp şahit numune içerisine konulur. Beşinci sırada
yer alan ve üzerinde “Dış Ticaret Müsteşarlığı Pamuk Laboratuar Müdürlüğü
Pamuk Kimlik Kuponu” ibaresi ile çırçır fabrikasının adı, adresi, bölgesi,
ülkesi, telefon, faks, web v.b bilgilerin yer aldığı en geniş kupon analiz
numunelerinin içerisine konulur. Kontrol başvurusu MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ kapsamında lisanslandırılan çırçır
prese fabrikaları tek balya kontrol başvurularını, hazırladıkları ve 99
balyadan fazla olmayan pamuk partilerinden usulü dâhilinde aldıkları
numuneleri Tek Balya Kontrol Başvuru Formu (Ek 5) ile Laboratuar
Müdürlüklerine göndermek suretiyle yaparlar. Ayrı şekilde kontrolü istenen
her bir pamuk partisi için ayrı form kullanılır. Form üzerinde, başvuru
sahibi sınıflandırma ve kontrol sonuçlarının sektörün erişimine açık olmasını
veya olmamasını istediğini belirtir. Numune alımı ve gönderimi MADDE 14 – (1) Numuneler çırçır prese fabrikalarında bulunan
prese kasalarının altına ve üstüne monte edilmiş numune alım bıçakları
tarafından veya balyalar preselendikten sonra otomatik numune alım cihazı
yardımıyla alınır. Numuneler hiçbir şekilde elle alınmaz. (2)
Örnek resmine Ek 6’da yer verilen numune alım bıçakları aşağıda belirtilen
şartları taşımalıdır; a)
Kalınlığı en az 1 cm, uzunluğu en az 30 cm, eni en az 9 cm olan bir tabla
üzerine monte edilmiş, b)
Uzun kenarlıklarda en az 30 cm uzunluğunda, kısa kenarın birisinde en az 6 cm
uzunluğunda bıçak çıkıntısına sahip, c)
Çıkıntıları en az 2 cm yükseklik ve 1 cm kalınlığa sahip, ç)
Presenin alt ve üst tablalarına en az 4 adet vida ile sabitlenmiş olmalıdır. (3)
Bir balyanın karşılıklı iki yüzünden numune alım bıçakları tarafından veya
preseleme sonrası otomatik numune alma cihazı yardımıyla 30,5 cm boy, 10 cm en
ve 115 gr ağırlıktan az olmamak üzere kesilen numuneler, üzerlerinde hiçbir değişiklik yapılmadan
bir defada koparılıp alınır. Alınan her bir numune yetkili görevli tarafından
eşit iki parçaya bölünür. Balyanın her iki yönünün bombeli dış kısımlarından
alınan numuneler birleştirilip balya etiketinin en altındaki kupon ile
birlikte rulo haline getirilir. Balyanın her iki yönünün iç kısımlarından
alınan numuneler de aynı şekilde birleştirilip yine balya etiketi üzerinden
koparılmış olan bir kupon ile birlikte rulo haline getirilir. Dış kısımlardan
alınan rulo haldeki numuneler analiz numunesi olarak 50 adet numune
alabilecek büyüklükte beyaz renkte torbalara konulur ve Laboratuar Müdürlüğüne
gönderilir. İç kısımlardan alınan rulo haldeki numuneler 50 adetlik kırmızı
renkte büyük torbalara konulur ve şahit numune olarak çırçır prese
fabrikasının özel numune saklama deposunda en az bir yıl saklanır. (4)
Analiz ve şahit numune torbalarının ağzı lisanslı numune alıcı tarafından
kurşun sıkma pensi ile sıkılmış veya plastik şerit ile mühürlenmiş olmalıdır. (5)
Numunelerin giydirilmesi, kırpılması ya da bir parçasının çıkarılması
yasaktır. Her iki pamuk numunesinden de hiç bir parça, elyaf, toprağa veya
herhangi bir yabancı maddeye bulanmış kısım çıkarılamaz. (6)
Numune torbaları ve kontrol başvuru formu fabrikanın bulunduğu bölgeye hizmet
veren Laboratuar Müdürlüğüne gönderilir. (7)
Yukarıdaki şartları taşımayan numuneler ile yapılan kontrol başvuruları
Laboratuar Müdürlükleri tarafından reddolunur. (8)
Genel Müdürlük gerekli gördüğü hallerde bir Laboratuar Müdürlüğünün görev
sahasında bulunan lisanslı çırçır prese fabrikalarının belirli bir kısmının
veya tamamının pamuk numunelerini bir başka Laboratuar Müdürlüğüne göndermesine
karar verebilir. Analiz ve sınıflandırma sırası MADDE 15 – (1) Numuneler, Laboratuar Müdürlüğüne geliş
sıralarına göre kayıt edilir ve kayıt sırasına göre analiz ve sınıflandırmaya
tabi tutulur. Analiz ve sınıflandırma, başvuru formunun kayda alındığı
tarihten itibaren üç iş günü içerisinde yapılır. Preselenmiş pamuk kontrol belgesi ve
analiz raporu MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ kapsamında lisanslı çırçır prese
fabrikalarınca preselenen pamuk partilerinden tek balya usulüne göre alınan
pamuk numuneleri üzerinden yapılan sınıflandırma ve kontrol sonuçları Pamuk
Kontrol Belgesi ve Analiz Raporu (Ek 7) ile belgelendirilir. (2)
Düzenlenen Belge ve Rapor, gönderim masrafları belge sahibi işletme
tarafından karşılanmak suretiyle, işletme tarafından beyan edilen adrese
gönderilir veya elden teslim edilir. Kayıp belgenin yeniden düzenlenmesi MADDE 17 – (1) Geçerli bir Pamuk Kontrol Belgesi ve Analiz
Raporunu düzenleyen Laboratuar Müdürlüğüne anılan belgenin kaybolduğu veya
zarar gördüğü ve kayıp belgenin bulunması için azami çabanın gösterilmiş
olduğunun yazılı olarak beyan edilerek, başvuru yapılması halinde, söz konusu
pamuk partisine yeniden kontrol yapılmadan yeni belge düzenlenir. Söz konusu
Belgeye kayıp ya da zarar görmüş Belge ile aynı tarih ve sayı verilir ve
anılan Belgenin kayıp ya da zarar görmüş Belge yerine düzenlendiğine dair
açıklama yazılır. Yeni belge talebi MADDE 18 – (1) Pamuk Kontrol Belgesi ve Analiz Raporunun
geçerlik süresi pamukların uygun depolama koşullarında muhafaza edilmesi
koşuluyla bir yıldır. Geçerlik süresi bitmiş Pamuk Kontrol Belgesi ve Analiz
Raporunun süre uzatımı, Komisyon gözetimi altında alınan numunelerin
sınıflandırılması ve kontrolü neticesinde, belge üzerine süre uzatım şerhi
düşülmesi ve yeni analiz raporu eklenmesi suretiyle yapılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Pamuk Standartları Ölçüm tekniği MADDE 19 – (1) Pamuk elyafının teknik kriterleri ile sınıf ve
tipleri yüksek kapasiteli lif ölçüm cihazı ile HVI Modülü kullanılmak
suretiyle belirlenir. Cihaz, her sezon başında, teknik servis bakımı
sonrasında, tamirat sonrasında, hatalı ölçüm yaptığı tespit edildiğinde özel
ölçüm pamukları (8 pamuk numunesi ile 8’er defa, 6 pamuk numunesi ile 8’er
defa, 2 pamuk numunesi ile 60’ar defa ve 20 pamuk numunesi ile 3 gün
süresince belirli aralıklarla) ile kalibre edilip, rapor alınır. Cihazın bu
testlerin sonucunda doğru sonuç vermesi durumunda normal pamuk testlerine
geçilir. Cihaz kullanıldığı müddetçe iki saatte bir kalibrasyon pamuklarıyla
kontrol edilir ve kalibrasyon raporları saklanır. Laboratuarın fiziksel durumu MADDE 20 – (1) Pamukların teknik kriterlerinin belirleneceği ve
sınıflandırılacağı laboratuarın rutubet seviyesinin homojen şekilde % 65 (±2) bağıl nemde ve ısısının 21 °C
(±1) olması gerekir. (2)
Laboratuarın tüm duvarları ısı yalıtımına sahip, kapı ve pencereleri ısı ve
rutubet kaybını önleyecek nitelikte, laboratuarda ortam ısı ve rutubetini
etkileyecek her türlü unsura karşı tedbir alınmış, laboratuar temiz ve
hijyenik olmalıdır. (3)
Laboratuarda her bir cihaz başında aynı anda en fazla iki görevlinin
çalışmasına izin verilir. Laboratuarda ortam ısı ve rutubet dengesinin
bozulmaması ve analiz sonuçlarının hatalı olmaması amacıyla, laboratuarda
görevliler haricinde kişilerin bulundurulmamasına özen gösterilir. (4)
Laboratuar duvarlarında kullanılacak boyalar ve laboratuar içerisindeki diğer
tüm müştemilat ışığın yansımasını önlemek üzere mat olmalıdır. Numunelerin analize hazırlanması MADDE 21 – (1) Analiz yapılacak numunelerin, pasif
kondüsyonlamada en az 48 saat süreyle uygun ısı ve rutubet seviyesine sahip
odalarda bekletilerek ya da 15–20 dakika süreyle hızlı kondüsyonlamaya tabi
tutularak, rutubet muhtevalarının % 6.75 - % 8.25 seviyesine ulaşması
sağlanır. Türk pamuk standartları MADDE 22 – (1) Tek balya usulüne göre kontrole sunulan Türk Kısa
Elyaflı (Yerli), Orta Elyaflı (Upland) ve Uzun Elyaflı Pamuklarının sınıf ve
tipleri aşağıdaki gibi tespit edilmiş ve adlandırılmıştır: (a) Orta Elyaflı Pamuklar; Gossypium
hirsitum L. türüne giren ya da bunların aynı tür pamuklarla olan melezlerinin
kozalarından elde edilen ve uzunlukları 20.6 mm - 34.3 mm olan lifli
pamuklar, bölge ve çırçırlama teknolojisi ayrımı yapılmaksızın “Orta Elyaflı
Pamuklar” olarak adlandırılır. (i) Renk; Orta elyaflı pamukların
renk sınıfları; Beyaz, Benekli, Sarı Lekeli, Renkli, Tip Dışı olarak
belirlenmiştir. Beyaz, Benekli, Sarı Lekeli, Renkli sınıflar, HVI Ölçüm
Modülündeki “Renk” test metodu ve Nickerson-Hunter pamuk kolorimetre
diyagramında parlaklık derecesini gösteren yansıtma (Rd) ve sarı renk
pigmenti derecesini gösteren sarılık (+b) değerlerinin kesiştiği yerin
belirlenmesi suretiyle, Tip Dışı Pamuklar ise meydana geliş özelliklerine
göre aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(ii) Yabancı Madde; Orta Elyaflı
Pamukların yabancı madde sınıfları aşağıda gösterildiği şekilde tespit
edilmiştir.
(iii) Elyaf Uzunluğu; Orta Elyaflı
Pamukların elyaf uzunluk aralıkları HVI Ölçüm Modülündeki test metodu ile
uzunluklarına göre sıralanmış liflerin, %50 ortalama uzunlukları (ML-Mean
length) ve %2.5 üst yarı ortalama uzunlukları (UHML-Upper half mean length)
esas alınarak aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(iv) Elyaf İnceliği (Mikroner); Orta
Elyaflı Pamukların elyaf incelik sınıfları HVI Ölçüm Modülündeki “Mikroner”
test metodu ile belirli bir hacme sıkıştırılmış, bilinen ağırlıktaki lif
kütlesi arasından, bilinen basınçtaki hava akımının belirli bir zaman
aralığında geçirilmesi suretiyle pamuk lifinin hava geçirgenliğinin
belirlenmesi yöntemiyle aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(v) Elyaf Mukavemeti (Elyaf Kopma
Mukavemeti); Orta Elyaflı Pamukların elyaf mukavemeti (kopma mukavemeti)
sınıfları HVI Ölçüm Modülündeki “Strength” test metodu ve “Gram/tex” ölçüm
değeri ile aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir. Bir tex birimi,
1000 m pamuk lifinin g olarak kütlesine eşit bir birim (tex) lif demetini
koparmak için gerekli olan g cinsinden kuvvete eşittir.
(vi) Elyaf Uzunluk Uyumu (Uniformity);
Orta Elyaflı Pamukların elyaf uzunluk uyum (Uniformity) sınıfları HVI Ölçüm
Modülündeki “Uniformity” test metoduyla, liflerin %50 ortalama uzunluğunun
(ML=Mean Length) %2.5 üst yarı ortalama uzunluğuna (UHML=Upper Half Mean
Length) bölümünü % olarak gösteren
“Index” ölçüm değeri ile aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(vii) Elyaf Olgunluğu (İhtiyari);
Orta Elyaflı Pamukların elyaf olgunluk sınıfları HVI Ölçüm Modülündeki
“Maturity” test metodu ile aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(viii) Elyaf Elastikiyeti (İhtiyari);
Orta Elyaflı Pamukların elyaf elastikiyet (uzama) sınıfları HVI Ölçüm Modülündeki
“Elongation” test metodu ile aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(ix) Elyafın içindeki Kısa-Ölü Elyaf
(SFI) (İhtiyari); Orta Elyaflı Pamukların 12.7 mm’nin altında bulunan
elyaf miktarı sınıfları HVI Ölçüm Modülündeki “SFI” test metodu ile aşağıda
gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(b) Kısa Elyaflı Pamuklar; Gossypium
herbaceum L. veya Gossypium arboreum L. türlerine giren ya da bunların aynı
tür pamuklarla olan melezlerinin kozalarından elde edilen ve uzunlukları 19.5
mm altı olan lifli pamuklar, bölge ve çırçırlama teknolojisi ayrımı
yapılmaksızın “Kısa Elyaflı Pamuklar” olarak adlandırılır. (i) Elyaf uzunluk sınıfları; Kısa Elyaflı Pamukların elyaf uzunluk aralıkları,
HVI Ölçüm Modülündeki test metodu ile uzunluklarına göre sıralanmış liflerin,
%50 ortalama uzunlukları (ML-Mean length) ve %2.5 üst yarı ortalama uzunlukları
(UHML-Upper half mean length) esas alınarak aşağıda gösterildiği şekilde
tespit edilmiştir.
ii) Kısa Elyaflı Pamukların renk, yabancı madde oranı,
elyaf inceliği, elyaf mukavemeti, elyaf uzunluk uyumu, elyaf olgunluğu, elyaf
elastikiyeti, elyafın içindeki kısa-ölü elyaf sınıf ve tipleri Orta Elyaflı
Pamukların sınıf ve tiplerine göre belirlenir. (c) Uzun Elyaflı Pamuklar; Gossypium
Barbadense L. türüne giren ya da bunların aynı tür pamuklarla olan melezlerinin
kozalarından elde edilen ve uzunlukları 30.48 mm üstü olan lifli pamuklar,
bölge ve çırçırlama teknolojisi ayrımı yapılmaksızın “Uzun Elyaflı Pamuklar”
olarak adlandırılır. (i) Elyaf uzunluk sınıfları; Uzun
Elyaflı Pamukların elyaf uzunluk aralıkları, HVI Ölçüm Modülündeki test metodu
ile uzunluklarına göre sıralanmış liflerin, %50 ortalama uzunlukları (ML-Mean
length) ve %2.5 üst yarı ortalama uzunlukları (UHML-Upper Half Mean Length)
esas alınarak aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(ii) Uzun Elyaflı Pamukların renk,
yabancı madde oranı, elyaf inceliği, elyaf mukavemeti, elyaf uzunluk uyumu,
elyaf olgunluğu, elyaf elastikiyeti, elyafın içindeki kısa-ölü elyaf sınıf ve
tipleri Orta Elyaflı Pamukların sınıf ve tiplerine göre belirlenir. (2)
Herhangi bir pamuk balyasının bir yüzünden alınan pamuk numunesi aynı
balyanın diğer yüzünden alınan pamuk numunesinden daha düşük sınıfa girer
veya daha kısa elyaf boyuna sahip olursa, söz konusu balyanın sınıflandırması
daha düşük elyaf sınıfına giren veya daha kısa elyaf boyuna sahip numuneye
göre yapılır. (3)
Yapılan kontroller neticesinde renk, yabancı madde, hazırlama durumu, diğer
uygun olmayan şartlar veya kusurlar nedeni ile pamuk numunelerinin sınıfının
veya partinin ortalama değerlerinin HVI analizleri ile tespit edilen sınıfın
altında olduğuna karar verilirse, numunelerin veya partinin önceden ait
olduğu sınıf, düşürüldüğü sınıf ve sınıfının düşürülme sebebi Pamuk Kontrol
Belgesi ve Analiz Raporuna yazılır. BEŞİNCİ BÖLÜM Sorumluluklar, Denetim, Belge İptali ve Cezai Müeyyideler Sorumluluk MADDE 23 – (1) Lisanslı çırçır prese fabrikaları; a)
Tebliğ ve Genel Müdürlüğün yayımlayacağı talimatlara uygun şekilde numune
alıp, bu numuneleri Genel Müdürlüğün uygun göreceği Laboratuar Müdürlüklerine
göndermekle, b)
Belgenin verilmesine esas teşkil eden koşullardaki herhangi bir değişiklikten
bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünü haberdar etmekle, c)
Bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğü veya Laboratuar Müdürlüğünce istenebilecek
her türlü bilgi, belge ve ilave numuneyi temin etmekle, ç)
Denetimle görevlendirilenlere işletmede yapacakları incelemelerde her türlü
yardım ve kolaylığı sağlamakla, d)
İptal edilen veya süresi dolan Belgenin aslını bağlı bulunduğu Bölge
Müdürlüğüne iade etmekle, e)
Genel Müdürlüğün veya bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünün düzenleyeceği eğitim
programlarına ilgili personelini göndermekle, f)
Şahit numuneleri uygun koşullarda ve kayıtlarını en az 1 yıl saklamakla, g)
Preselemiş oldukları pamuk balyalarını Tebliğ hükümlerine uygun olarak
etiketlemekle, ğ) Bir
balyaya vermiş olduğu balya numarasını 3 yıla kadar tekrar kullanmamakla, h)
Tebliğin ve diğer mevzuatların kendilerini bağlayıcı tüm hükümlerine uymakla sorumludur. (2)
Bölge Müdürlükleri ve Laboratuar Müdürlükleri, sınıflandırma ve kontrol
amacıyla Laboratuar Müdürlüklerine numune gönderen lisanslı çırçır prese
fabrikalarının kimliklerinin numunelerin analiz ve sınıflandırılması
bitinceye değin Laboratuar Müdürlükleri çalışanları tarafından
bilinmemesinden sorumludur. Denetim MADDE 24 – (1) Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesinin
taşıması gerekli koşulların sürekliliğini temin amacıyla, lisanslı çırçır
prese fabrikalarında, prese makineleri, otomatik numune alım cihazları ve
diğer ilave zorunlu ve ihtiyari yardımcı cihazlar, fabrika sahaları, tasnif
odaları, depolar, sundurma ve depoda bekleyen veya işlem görmekte olan
çiğitli pamuklar veya preselenmiş pamuklar veya kontrolü yapılıp, belgelenmiş
pamuk partileri, pamuk ustaları, lisanslı numune alıcılar ve şahit numuneler
fabrikanın açık ve faaliyette bulunduğu zamanlarda sezon içinde iki defadan
az olmamak üzere Komisyonca denetlenir. (2)
Komisyon, şahit numuneleri isteyerek inceletebilir ve preselenmiş pamuk
partilerinin ambalajlarını açtırıp, kontrol yaptırabilir. Bu durumda, parti
içerisinden (50 balyaya kadar) bir adet, (50 balyadan fazlası için) iki adet
balya açılarak, içindeki pamukların karışık, hileli veya tağşişli olup
olmadığının, hazırlama durumunun, pamuk balyalarının mevzuat hükümlerine
uygun şekilde hazırlanıp hazırlanmadığının ve numunelerin uygun şekilde
alınıp alınmadığının tespiti yapılır. Açılacak balya miktarı, pamukların
karışık olarak hazırlandığından şüphe edildiği durumda % 20’ye kadar çıkartılabilir.
Lisanslı çırçır prese fabrikası belgesi
iptali MADDE 25 – (1) Lisans sahibi çırçır prese fabrikalarında 6 ncı
Madde kapsamında tespit edilen eksikliklerde, Bölge Müdürlüğü lisans sahibi
işletmeye yazılı olarak uyarıda bulunur. Söz konusu uyarıda tespit edilen
durum ve süreci başlatan uygunsuzluk hali hakkında açıklamada bulunulur ve
lisans sahibi işletmeye Tebliğ hükümlerine uyması için belirli bir süre
tanınır. (2)
Lisanslı çırçır prese fabrikasının tespit edilen eksikliklerinin verilen süre
sonunda devam etmesi, hatalı numune gönderdiğinin tespit edilmesi, 23 üncü
Madde kapsamı sorumluluklarını yerine getirmediğinin anlaşılması veya uygun
olmayan bir amaçla lisansını kullandığının tespit edilmesi halinde tutanak
düzenlenir. Lisanslı çırçır prese fabrikasının 3 gün içerisinde tutanağa
itiraz etmemesi veya itirazın Bölge Müdürlüğünce haklı bulunmaması halinde,
Lisanslı Çırçır Prese Fabrikası Belgesi, Bölge Müdürlüğünce 3 ay süre ile
askıya alınır. Bölge Müdürlüğünün askıya alma kararı yazılı olarak fabrikaya
ve Genel Müdürlüğe bildirilir. Lisansın askıya alınması kararın tebliğ
tarihinden itibaren 3 gün sonra geçerlilik kazanır. Askıya alma kararı, pamuk
sezonu haricinde alındı ise, Bölge Müdürlüğünün tespit ettiği tarihten itibaren
geçerlilik kazanır. Lisansın askıda bulunduğu süre boyunca, yaptırıma konu
çırçır prese fabrikaları tarafından yapılan tek balya pamuk kontrol talepleri
işleme konulmaz. (3)
Lisansın askıya alınması yaptırımı sonrası bu madde kapsamı bir fiilin
yaptırıma konu olan işletme tarafından tekerrürü halinde tutanak düzenlenir.
Lisanslı çırçır prese fabrikasının 3 gün içerisinde tutanağa itiraz etmemesi
veya itirazın Bölge Müdürlüğünce haklı bulunmaması halinde, Lisanslı Çırçır
Prese Fabrikası Belgesi Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü ile Genel Müdürlükçe
iptal edilir. Lisansın iptali kararın tebliğ tarihinden itibaren 3 gün sonra
geçerlilik kazanır. Lisansın iptali sonrasında, yaptırıma konu çırçır prese
fabrikaları tarafından yapılan tek balya pamuk kontrol talepleri işleme
konulmaz. (4)
Tek Balya Denetim Sisteminden çıkarılan veya çıkan çırçır prese fabrikalarında
sondaj usulü kontrol sistemi uygulanır. Lisanslı numune alıcı belgesi iptali MADDE 26 – (1) Lisanslı çırçır prese fabrikalarında görevli
lisanslı numune alıcıların sorumluluklarını yerine getirmediğinin
anlaşılması, uygun olmayan bir amaçla lisansını kullandığının tespit edilmesi
veya hatalı numune gönderdiğinin tespit edilmesi halinde tutanak düzenlenir.
Lisanslı numune alıcının 3 gün içerisinde tutanağa itiraz etmemesi veya
itirazın Bölge Müdürlüğünce haklı bulunmaması halinde, Bölge Müdürlüğünce
Lisanslı Numune Alıcı Belgesi, 3 ay süre ile askıya alınır. Belgenin askıya
alınması kararın tebliğ tarihinden 3 gün sonra geçerlilik kazanır. Askıya
alma kararı, pamuk sezonu haricinde alındı ise, Bölge Müdürlüğünün tespit
ettiği tarihten itibaren geçerlilik kazanır. Bölge Müdürlüğünün askıya alma
yazılı olarak söz konusu kişinin yanı sıra, fabrikaya ve Genel Müdürlüğe
bildirilir. (2)
Lisansın askıya alınması yaptırımı sonrası, bu madde kapsamı bir fiilin
yaptırıma konu lisanslı numune alıcı tarafından tekerrürü, lisanslı numune
alıcıların hile veya tağşiş fiillerini işlediğinin veya bu fiillere iştirak
ettiğinin tespiti halinde tutanak düzenlenir. Lisanslı numune alıcının 3 gün
içerisinde tutanağa itiraz etmemesi veya itirazın Bölge Müdürlüğünce haklı
bulunmaması halinde, Lisanslı Numune Alıcı Belgesi, Bölge Müdürlüğünün uygun
görüşü ile Genel Müdürlükçe iptal edilir. İptal gerekçesine göre 3 aydan az
olmamak üzere 3 yıla kadar tekrar Lisanslı Numune Alıcı Belgesi verilmez.
Genel Müdürlüğün iptal kararı yazılı olarak söz konusu kişinin yanı sıra,
ilgili çırçır prese fabrikasına bildirilir. (3)
Belgenin askıda bulunduğu süre boyunca veya iptal kararı sonrasında,
yaptırıma konu lisanslı numune alıcılar tarafından gönderilen numuneler ile
yapılan tek balya pamuk kontrol talepleri işleme konulmaz. Cezai müeyyideler MADDE 27 – (1) Pamuklar üzerinde hile ve tağşiş fiillerine
teşebbüs edilmesi halinde, söz konusu
fiili işleyen kişi veya işletmeler lisanslı numune alıcı veya lisanslı çırçır
prese fabrikası olup olmadıklarına bakılmaksızın, diğer Kanunlardaki hükümler
saklı kalmak kaydıyla, ilk seferde 5.000 TL, fiilin ikinci kez işlenmesi
durumunda 10.000 TL, fiilin üçüncü veya daha fazla kez işlenmesi durumunda
15.000 TL idari para cezasına çarptırılır. (2)
Müsteşarlıkça yapılan pamuk analiz, sınıflandırma ve kontrolünün sonuçları
ile ilgili olarak yanıltıcı beyanda bulunulması, pamuklar üzerinde hile ve
tağşiş yapılması, Pamuk Kontrol Belgesi ve Analiz Raporları ve/veya balya üzerindeki
etiket veya işaretler üzerinde tahrifatta bulunulması hallerinde, söz konusu
fiili işleyen kişi veya işletmeler lisanslı çırçır prese fabrikası olup
olmadıklarına bakılmaksızın, diğer Kanunlardaki hükümler saklı kalmak
kaydıyla, ilk seferde 10.000 TL, fiilin ikinci kez işlenmesi durumunda 15.000
TL, fiilin üçüncü veya daha fazla kez işlenmesi durumunda 20.000 TL idari
para cezasına çarptırılır. ALTINCI BÖLÜM Pamuk Lif Kalite Veri Tabanı ve Sektörel
Değerlendirme Toplantıları Pamuk lif kalite veri tabanı MADDE 28 – (1) Sınıflandırma ve kontrol amacıyla Laboratuar
Müdürlüklerine numune gönderen lisanslı çırçır prese fabrikaları, tek balya
kontrole sundukları pamuk partilerinin resmi sınıflandırma sonuçlarını
Müsteşarlık tarafından kullanılan pamuk lif kalite veri tabanına elektronik
ortamda erişim yolu ile öğrenebilirler. Lisanslı çırçır prese fabrikalarının
pamuk lif kalite veri tabanına erişimleri için gerekli şifre otomatik olarak,
beyan ettikleri elektronik posta adreslerine gönderilir. (2)
Pamuk analiz ve sınıflandırma sonuçlarının sektörün erişimine açık olmasını
talep eden işletmeler, bunu Tek Balya Kontrol Başvuru Formunda belirtmek
zorundadırlar. Analiz ve sınıflandırma sonuçlarının erişime açılması başvuruları
belge düzenlenmesinin ardından yazılı olarak da yapılabilir. (3)
Ticaret Borsaları, Sanayi ve Ticaret Odaları, İhracatçı Birlikleri, sanayi
işletmeleri ve tüccarlar kullanım masrafını ödemek şartıyla, pamuk lif kalite
veri tabanında erişime açık sınıflandırma sonuçlarını elektronik ortamda
görebilmek için kendilerine kullanıcı ismi ve şifresi tahsis edilmesi için
Müsteşarlığa yazılı başvuruda bulunabilirler. Sektörel değerlendirme toplantıları MADDE 29 – (1) Genel Müdürlük, pamuk sektörünün temsilcileri
ile senelik değerlendirme toplantıları yapar. Bu toplantılarda Tebliğ kapsamı
faaliyetler değerlendirilir. YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Yetki MADDE 30 – (1) Bu Tebliğde yer alan hususlarla ilgili olarak,
uygulamaya yönelik önlemleri almaya ve gerekli düzenlemeleri yapmaya
Müsteşarlık yetkilidir. GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Pamuk lif kalite
veri tabanı kuruluncaya kadar, Pamuk Kontrol Belgesi ve Analiz Raporlarının
asıllarının işletme adresine gönderilmesi öncesinde, analiz ve sınıflandırma
sonuçları ilgili çırçır prese fabrikalarına elektronik posta ile gönderilir. Yürürlük MADDE 32 – (1) Bu Tebliğ
yayımlandığı tarihten 15 gün sonra yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 33 – (1) Bu Tebliğ
hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür. |